Негізгі құралдардың шығысының есебі

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Негізгі құралдар туралы түсінік және оның шаруашылық процесіндегі рөлі.5
1.2 Негізгі құралдардың нормативтік.құқықтық реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3 Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін бағалау көрсеткіштері ... ... ... ... .14

2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ШЫҒЫСЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебінің міндеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2 Негізігі құралдардың істен шығуының есебі және қаржылық есептілікте негізгі құралдардың ашылу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.3 Негізгі құралдардың шығысының есебіне ХҚЕС.ке сәйкес бағалауы ... ... ..23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
КІРІСПЕ

Жұмыстың жалпы сипаттамасы: Негізгі құралдар - өнім өндіру, қызмет көрсету және жұмыс орындау кезінде еңбек құралдары ретінде қолданылатын мүліктердің бөлігі.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызды шарты болып оларды бағалаудың қабылданған принципі болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын анықтап, қайта өндіруді жоспарлауға мүмкіндік береді. №6 БЕС бойынша бастапқы, ағымдағы, баланстық құндарды, сату құнын және құнын ажыратуға болады.
Негізгі құралдар бухгалтерлік есепте бастапқы құны бойынша кіріске алу сәтінде көрсетіледі. Оған барлық қажетті нақты өндірістік шығындар, негізгі құралдарды орнату және сатып алу шығындары, соның ішінде:
Өнеркәсіптік өндірістің тиімділігін арттыру бойынша шаралар жүйесінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің бағдарламасымен негізгі қорларды пайдалану деңгейін едәуір арттыру, ұлттық экономика салалары бойынша кәсіпорындарда және ұйымдарда қор қайтарымын арттыруға бағытталған шаралар кешенін ұдайы өндірістегі, өнеркәсіп жұмысының көрсеткіштерін жақсартуға және оның тиімділігін арттырудағы рөлі мен экономикалық мәнімен алғышартталған.
Негізгі қорлардың әлеуметтік-экономикалық маңызы, ең алдымен , еңбек құралдарының қоғамдық өндірістің дамуындағы үлесімен анықталады. Еңбек құралдары, олардың материалдық құрамы көп жағдайда кез-келген қоғамның материалды-техникалық сипатын анықтайды. «Экононмикалық дәуірлер не өндіретіндігін емес, қалай еңбек құралдарымен өндірілетіндігін өзгешелейді. К.Маркс «Еңбек құралдары тек қана адамдық жұмыс күнінің дамуының өлшеуіші емес, сондай-ақ ол – еңбек жүзеге асырылатын қоғамдық қатынастардың көрсеткіші», – деп жазған.
Ел Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан – 2030». «Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі,қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы».Жолдауында былай делінген: «біздің еліміздің мұраты ұлттық біртұтастық, әлеуметтік әділеттілік тән әрі күллі халқының экономикалық әл-ауқаты артқан тәуелсіз, гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды сыйлау деп санымын. Барша қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі мен әл-ауқатының артуын өзіміз орнатсақ дейтін Қазақстанды сипаттайтын өрелі сөздер, міне, осылар. Біздің ілгері жылжуымызға қарай бұл сөздер әрдайым біздің ізашарымыз болып қалуға тиіс» /1, 5-9б/.
Осы міндетті ойдағыдай шешу үшін еңбек өнімділігін арттыру ғылыми- техникалық прогресті жеделдету, қолданылып жүрген негізгі құралдарды тиімдірек пайдалану және олардың қуаттарын арттыру, шаруашылыққа салынған әрбір теңгенің қайтарымын өсіру жолымен ел экономикасының барлық салаларының тиімділігін жақсарту қажет.
Экономиканың тиімділігін арттыру мемлекеттің осы заманғы экономиалық стратегиясының басты міндеті болып табылады. Мұнда ерекше ролді
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. Бухгалтерлік есеп : оқулық / жалпы ред. басқ. К. Ш. Дүйсембаев.- 2-ші бас., қайта өңд., толқт.- Алматы: Издат Маркет, 2008.- 312 б.
2. Басқару есебі: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, А.Фурсов, С.Д.Фурсова; Т.Рысқұлов атын. қазақ экон. ун-ті.-Алматы: Экономика, 2009.- 298 б.
3. Бухгалтерлік есептің стандарттары және әдістемелік ұсынымдар // Мектеп бухгалтері-Бухгалтер школы.- 2007.- № 1.- 426
4. Дүйсенбаев, К. Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы / Дүйсенбаев, К. Ш., Төлегенов, Э. Т., Жұмағалиев, Ж. Г.; ред. Н. Р. Жексенбаева. - Алматы: Экономика, 2008.- 328, б.: таб.
5. Кеулімжаев, Қуантхан Кеулімжайұлы, Құдайбергенова, Нұрадин Айыпұлы. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері оқулық.-Алматы: Экономика, 2009.- 384 б.: кесте
6. Көкенов У.Ж., Көкенова Ф.У.Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. Кітап 1.- Алматы: Рауан,2008.- 316бет
7. Көкенов У.Ж., Көкенова Ф.У. Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. Кітап 2.- Алматы: Рауан, 2008.-319бет
8. Қаржылық есеп: оқу құралы/ Қ.К.Кеулімжаев, З. Н.Әжібаева, Н. А.Құдайбергенов, А. Ә. Жантева.- Алматы: Экономика, 2009.- 330 б.: кесте
9. ҚҚС-ын негізгі құралдардың бастапқы құнына енгізу: тәжірибеде қолдану тәсілдері// Бухгалтер бюллетені.- 2008. –N 42. - 12-15 б.
10. Міржақыпова, Седеп Тоқтамұратқызы. Банктегі бухгалтерлік есеп: оқулық.- Алматы: Экономика, 2007.- 710 б.
11. Мырзалиев, Б. С., Әбдішүкіров, Р. С. Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру : оқу құралы.- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 164 б.:
12. Мырзалиев, Б.С., Әбдішүкіров, Р.С. Бухгалтерлік есеп жүргізудің тәжірбиелік әдістемелері :практикум: (арнайы курс).- Алматы: Заң әдебиеті,2007.- 254 б.: кесте.
13. Назарова, Вера Леонидовна. Шаруашылық жүргізуші субъектілер-дегі бухгалтерлік есеп: оқулық /жалпы ред. басқ.: Н. Қ. Мамыров.- Алматы: Экономика, 2009.- 310 б.
14. Радостовец, В., Ғабдуллин, Т. Негізгі құралдардың есебі // Мектеп бухгалтері-Бухгалтер школы.-2007. - N 2.- 5-8 б.
15. Смурыгина, И. Негізгі құралдарды сатып алу жәнебастапқы құнын анықтау // Бухгалтер бюллетені.-2009. - N 47.- 7-8 б.
16. Сокова, И. Әр түрлі жағдайларда негізгі құралдардың шығып қалуы // Бухгалтер бюллетені.- 2008. - N43. - 13-15 б.
17. Төлегенов, Е. Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008.- 184 б
18. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. Бухгалтерлік есеп : оқулық / жалпы ред. басқ. К. Ш. Дүйсембаев.- 2-ші бас., қайта өңд., толқт.- Алматы: Издат Маркет, 2008.- 312 б.
19. Басқару есебі: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, А.Фурсов, С.Д.Фурсова; Т.Рысқұлов атын. қазақ экон. ун-ті.-Алматы: Экономика, 2009.- 298 б.
20. Бухгалтерлік есептің стандарттары және әдістемелік ұсынымдар // Мектеп бухгалтері-Бухгалтер школы.- 2007.- № 1.- 426
21. Дүйсенбаев, К. Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы / Дүйсенбаев, К. Ш., Төлегенов, Э. Т., Жұмағалиев, Ж. Г.; ред. Н. Р. Жексенбаева. - Алматы: Экономика, 2008.- 328, б.: таб.
22. Кеулімжаев, Қуантхан Кеулімжайұлы, Құдайбергенова, Нұрадин Айыпұлы. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері оқулық.-Алматы: Экономика, 2009.- 384 б.: кесте
23. Көкенов У.Ж., Көкенова Ф.У.Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. Кітап 1.- Алматы: Рауан,2008.- 316бет
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Негізгі құралдар туралы түсінік және оның ... ... ... құралдардың ... ... ... ... ... ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ШЫҒЫСЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі ... ... ... ... ... ... ... есебі және қаржылық есептілікте
негізгі ... ... ... ... ... ... ХҚЕС-ке сәйкес
бағалауы..........23
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................29
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... Негізгі құралдар - өнім өндіру, қызмет
көрсету және ... ... ... ... ... ... ... бөлігі.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызды шарты ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды
ақшалай өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын анықтап, ... ... ... ... №6 БЕС ... бастапқы, ағымдағы,
баланстық құндарды, сату құнын және ... ... ... құралдар бухгалтерлік есепте бастапқы құны бойынша кіріске ... ... Оған ... ... нақты өндірістік шығындар, негізгі
құралдарды орнату және сатып алу ... ... ... ... ... ... бойынша шаралар жүйесінде
Қазақстан Республикасы Үкіметінің бағдарламасымен негізгі ... ... ... ... ... бойынша
кәсіпорындарда және ұйымдарда қор қайтарымын арттыруға бағытталған  шаралар
кешенін ұдайы өндірістегі, ... ... ... оның ... рөлі мен ... ... ... әлеуметтік-экономикалық маңызы, ең алдымен , ... ... ... ...  анықталады.
Еңбек құралдары, олардың материалдық ... көп ... ... ... анықтайды. «Экононмикалық дәуірлер
не өндіретіндігін емес, қалай ... ... ... ... тек қана ... ... күнінің 
дамуының өлшеуіші емес, сондай-ақ ол – ... ... ... – деп ... ... Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан – 2030».
«Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі,қауіпсіздігі және ... ... ... ... еліміздің мұраты ұлттық
біртұтастық, ... ... тән әрі ... ... экономикалық әл-
ауқаты артқан тәуелсіз, гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды ... ... ... ... ... ... мен ... өзіміз орнатсақ дейтін Қазақстанды сипаттайтын өрелі сөздер, ... ... ... жылжуымызға қарай бұл сөздер әрдайым біздің
ізашарымыз болып қалуға ... /1, ... ... ... шешу үшін еңбек өнімділігін ... ... ... жеделдету, қолданылып жүрген негізгі құралдарды
тиімдірек пайдалану және ... ... ... ... ... ... ... өсіру жолымен ел экономикасының ... ... ... ... ... ... мемлекеттің осы заманғы экономиалық
стратегиясының басты міндеті болып табылады. ... ... ... ... – шаруашылық қызметін басқарудың маңызды құрамы
ретінде және барлық шаруашылық құралдарының оның ішінде негізгі ... ... ... мен ... пайдалануына қатаң бақылау ... ... ... есеп ... ... ... экономикаға көшу жағдайында көптеген
кәсіпорындардың қаржы жағдайы оларды жаңа күрделі қаржыдан шектеп, қаржыны
тек негізгі ... ең ... ... ... мезгейді.
Осыдан қолда бар негізгі құралдардың сақталуы мен тиімді пайдаланылуына
қатаң есеп пен ... ... ... ... есеп ... «Негізгі құралдар есебі» бойынша -
негізгі құралдардың мақсаты ... ... ... ... ... ... ... анықтау, шаруашылық операциясын
анықтау, шаруашылықты жүргізу немесе оперативті ... ... ... ... ... біріндеп тозады, тозған
бөлшектерін жөндеуді немесе толығымен, иә ... ... ... ... ... ... Содықтан негізгі құралдар объектілеріне,
пайдалы қолданылатын барлық мерзімі ... ... ... ... және
ағымдағы шығын жасайды. №16 ... ... ... бухгалтерлік
есеп стандартына және оған ... ... ... ... ... ... ... жұмсау пайдалы қызмет ету мерзімі
барысында ... ... ... ... ... тиімділікті
ұлғайтқан жағдайда бастапқы құнды арттырады.
Курстық ... ... ... ... ... толықтырып
ескіргендігін және шаруашылыққа қажет емес пайдаланылмай тұрғандарын дер
кезінде шығысқа шығарып отырудың маңызы өте зор ... ... ... және ... ... ... ... сай дұрыс ұйымдастырылуы
олардың қозғалысына ... ... ... беру жолдарын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
- Негізгі құралдардың түсінігі мен жіктелуін зерттеу;
- Негізгі құралдардың бағалануын қарастыру;
- Жөндеу және ағымдағы қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... шығындар және олардың есебін
анықтау:
- Тексеруге шыққан ... ... ... ... базасы: отандық және шетелдік авторлардың
монографиялық және периодикалық әдебиетімен қатар ... ... ... мәселесіне қатысты қабылданған қазақстандық заңдар мен
заңнамалық актілер ... ... ... ... кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан
және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бөлімдердің атауы, құрылымы
және мазмұны ... ... ... және міндеттеріне сәйкес
келеді.
1 ... ... ... ... ... құралдар туралы түсінік және оның шаруашылық процесіндегі
рөлі
Негізгі құралдар ... ... ... 1996 ... № 3 ұлттық комиссиясы бекітіп 1997 жылы күшіне енді.
Негізгі құралдар есебі бухгалтерлік есеп стандарты  бойынша реттеледі.
Бұл стандарттың  ... ... ... ... ... анықтау,
шаруашылық есебін жүргізу  немесе жедел басқару болып табылады.
№ 6 бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес негізгі  құралдардың  есебі 
негізгі сұрақтарын келесі көрсеткіштерді дұрыс анықтау  ... ... ... ... ету ... ... есептеу әдісі;
- Кезеңдегі күрделі салым;
- Бағалау әдісі;
Өндіріс процессі өндіріс құралдарының қатысуымен жүзеге асырылады.
Олар: 1. ... ... ... ... ... Еңбек  құралдары; (станоктар, машиналар)
Негізгі құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын  ... ... ... ... ... және жермен
тығыз байланысты ... ... ... және ... үлкен және өнім ... ... ... ... және ... ... ... міндеті: /2, 295-298б/.
Расталған есептік мәліметтердің, техникалық ... ... ... мен ... журналдарының негізінде еңбек құралдарының барлық
түрлерінің сақталуына жүйелік бақылауды ұйымдастыру;
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз ету;
Негізгі құралдардың тозуының дұрыс есептелуіне және тиімді пайдалануына
бақылауды ұйымдастыру және қор ... ... ... ... асыру;
Негізгі құралдарға ағымдағы және күрделі жөндеулерді қайта құруды және
шығындарды жүргізумен байланысты ... ... және ... көрсетуді
жүзеге асыру;
Моральді және физикалық ескірген негізгі құралдарды жедел айқындау;
Негізгі құралдар бойынша дұрыс есептеме жасау үшін ... ... ... ... және ... қалыптастыру;
Негізгі құралдардың топтары:
Күш беретін машиналар, жабдық – машиналар, жылу және ... ... ... яғни қозғалыс қуатына айналдыратын машина
қозғалтқыштар;
Жұмысшы машиналар мен жабдықтар, бұл ... ... ... ... ... ... және ... әсер етуге арналған ... және ... ... насостар, электрлі маторлар;
Өлшеу және реттеу аспаптары, құрылғылар мен зерттеухана жабдықтары, бұл
өндіріс ... ... ... ... ... мен құрылғылар;
(амперметр, микроскоп, водометр, монометр)
Есептеу техникасы, процесті жылдамдату ... ... ... мен ... ... мен ... да есептеу
машиналары)
Өзге де машиналар мен жабдықтар; ... ... ... жабдықтары, өрт машиналары)
Көлік құралдары, адамдар мен жүктердің ... ... ... (автомобильдер, теміржол, су көлігінің қозғалмалы құрамы)
Инвентарлық объект, барлық тиесілі ... ... және ... бірге жекелеген объект;
Темірді, ағашты өндеуге арналған құрал сайман, қол ... және ... ... ... машиналарға бекітілген
заттар;
Кесетін, ұратын, қысатын, және ... ... ... ... ... ... құрамына кірмейтін
заттар. Жұмыс үстелі, шкафтар, өндірістік ... ... ... қызмет ететін заттар;
Шаруашылық инвентар, кеңсеге және шаруашылыққа қажетті заттар.    
Үстелдер, шкафтар, кілемдер және  т.б.;
Көп жылдық өсімдіктер жасына қарамастан ... ... көп ... ... көп жылдық гүл      
өсімдіктері,  роза  плантациялары,  тірі қоршаулар, қорғаныш өсімдіктер)
Жерлерді жақсарту ... ... ... Бұл, ауыл ... үшін ... ... ... шараларына арналған инвентарлық
сипаты жоқ шығын. Жер учаскілерін жоспарлау, тамырлардан тазарту, егістікке
жер бөлу, жерлерді ... ... де ... ... бұл кітапхана қорлары, спорт жабдықтары,
мұражай құндылықтары жатады.     
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызды  ... ... ... ... Негізгі  құралдарды
ақшалай өлшеммен бағалау олардың көлемін, ... ... ... ... № 6 ... есеп
стандарты бойынша бастапқы ағымдағы баланстық құндарды сату құнын  және
жою құнын ажыратуға болады. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... оған ... қажетті 
нақты өндірістік шығындар, негізгі  құралдарды орнату және сатып алу 
шығындары соның ішінде:
Сатып алу кезінде төленген ... ... мен ... (үйлер,
жеңіл автомобильдер бойынша қосылған құн салығы және ... алу ... ... баж)
Жеткізу, монтаждау, орнату, пайдалануға қосу жөніндегі шығындар;
Құрылыс мерзіміне берілген несие үшін пайыздар;
Активті жұмыс жағдайына келтіруге ... ... да ... жатады.
Жер учаскесінің  бастапқы құнына мыналар кіреді: 1. ... ... ... 2. Жылжымайтын  мүлік жөніндегі агенттерге комиссиялық 
сыйақы; 3. Сатып  ... ... ... ... қызметін төлеу; 4. Салықтар мен  алымдар; 5. Жерді  мақсатты  пайда-
лануға  ... ... ... ... ... Сатып  алу бағасы; 2. Тасымалдау шығындары; 3. Монтаждау; 
4. ... ... ... ... ... құралдарды қабылдау – өткізу №
1 нысанындағы  актілермен реттеледі.
Әрбір шаруашылықта бекітілген құралдар ... ... ... ... ... ... ауыстыруына байланысты, шаруашылық
құралдары негізгі және айналым құралары болып бөлінеді. Ауыл шаруашылығы
өндірісінің ... оның ... ... ... ... маңызы
зор. Өйткені олар арқылы еңбек бұйымдарын өңдеп, материалдық бұйымдар алуға
болады. Сонымен қатар олар ... ... ұзақ ... ... қалыпты үлгісін сақтай отыра, құнын өндірген өнімнің құнына
біртіндеп тозу мөлшері ... ... ... Сонымен стандартқа сәйкес
негізгі құралдар дегеніміз бұл ... ... және ... емес
сферада ұзақ уақыт бойы қызмет көрсететін материалдық активтер.
Кәсіпорындарда негізгі құралдардың бірыңғай ... ... Сол ... ... ... ... белгілермен
топтастыады: /3, 424-426б/.
а) өндіріске қатысуына байланысты: өндірістік және ... ... ... ... ... ... іске ... байланысты,
яғни өнеркәсіп өндірісі, құрылыс, ауыл шаруашылығы, сауда т.б. қызмет
түрлерінің құралдары жатады. Өндірістік емес ... ... ... қызметі, денсаулық сақтау, мәдениет тағы басқа қызмет түрлерінің
негізгі құралдары жатады.
б) тиістілігіне қарай ... ... ... және ... ... ... Меншікті бұл кәсіпорынның меншігіндегі және оның балансында
көрсетілетін негізгі құралдар. Арендаланған бұл басқа кәсіпорыннан аренда
шарты негізінде ... ... ... ... құралдар. Арендаланған
негізгі құралдардың қатарына мерзімі өткенге дейін немесе ... ... ... ... кейін арендатордың меншігіне көшетін, ұзақ
мерзімге арендаланған негізгі құралдар жатады.
в) пайдалануына қарай ... ... ... ... және
консервациядағы болып бөлінеді. Запастағы негізгі құралдарға пайдаланудағы
негізгі құралдарды ауыстыру үшін алып ... ... ... ... ... ... құралдар уақытша қолданылмайтын негізгі
құралдар.
г) атқаратын қызметіне, түрлеріне байланысты: жер, ғимараттр ... ... ... мен жабдықтар, беріліс құралдары, көлік
құралдары, басқалары. Әрбір көрсетілген ... ... ... келесі
объектілер кіреді:
Ғимараттар: мақсты халыққа әлеуметтік мәдени қызмет көрсету. Тұрғын үй,
еңбек жағдайын туғызу болып табылатын архитектуралық құрылыс ... жке ... ... ... ... ... жағдайлары: еңбек затын өзгертпей, қандай да болмасын қызметті
атқару жолымен ... ... іске ... арналған иненерлік құрылыс
объектілері.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйьмдастырудың маңызды ... ... ... принципі болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай
өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын ... ... ... ... ... №6 БЕС ... ... ағымдағы, баланстың
құндарды, сату құнын және жою құнын ... ... ... ... ... ... құны бойынша кіріске алу
сәтінде көрсетіледі. Оған барлық қажетті нақты өндірістік шығындар, негізгі
құралдарды орнату және сатып алу ... ... ... алу ... ... ... салықтар мен алымдар (үйлер,
жеңіл автомобильдер бойынша ҚҚС және ... алу ... ... ... монтаждау, орнату, пайдалануға қосу жөніндегі шығындар.
Құрылыс мерзіміне берілген несие үшін проценттер.
Активті жұмыс жағдайына ... ... ... да ... ... учаскесінің бастапқы құнына мыналар кіреді:
1. Шотта көрсетілген сату ... ... ... ... ... ... ... Сатып алу-сату құжаттарын ресімдеу бойынша заңгердің көрсеткен
қызметін төлеу;
4. Салықтар мен алымдар;
5. Жерді ... ... ... ... шығындар (үйлерді
бұзу, тазалау, тегістеу).
Сатып алынған жабдықтардың бастапқы құнына мыналар қосылады:
Сатып алу бағасы;
Тасымалдау шығындары (тасымалдау уақытындағы саңтандыру);
Монтаждау;
Жабдықтың пайдалануға ... ... ... сынақтан өткізу.
Үйлер мен ғимараттардың құрылысы кезінде бастапқы құнға ... ... ... ... қосылады:
Материалдар.
Еңбекақы төлеу.
Үстеме шығындардың тиісті үлесі.
Сәулетшінің, заңгердің қызметін төлеу.
Құрылыс кезеңіндегі сақтандыру ... ... ... берілген
кредиттер бойынша проценттер.
Құрылыс жүргізуге рұқсат алуға жұмсалған шығыстар.
Негізгі табынға қосылған жас малдардың ... құны ... ... өзіндік құнынан құралады. Негізгі табынды ... ... ... малдар бойынша — жеткізу жөніндегі шығындарды қоса
алғанда сатып алу шығындарынан және ... ... ... өзге де ... ... өсімдіктердің бастапқы құны егу, күту, суару, тазалау жөніндегі
нақты шығындардан құралады (пайдалану бағасы бойынша алынған өнімнің ... егу ... ... ... ... ... дейінгі
өткізілуін шегергенде).
Негізгі құралдардың келіп түсуі ... ... ... (НҚ) №1 ... актімен ресімделеді. Ол жекелеген
объектілерді негізгі құралдардың құрамына есептеу үшін, олардың пайдалануға
берілуін ... ... ... ... бөлімше ішіндегі қозғалысын
ресімдеу үшін, негізгі құралдарды ... ... ... ... ... басқа субъектіге беру ... ... ... ... беру) НҚ құрамынан шығарып тастау үшін пайдаланылады.
Негізгі құралдарды қабылдауды ресімдеген кезде басшы тағайындаған ... ... жеке ... бір дана акт ... НҚ, ... ... ... жалпы актіні жасауға шаруашылық
бұйымдарын, құрал-саймандарын, жабдықтарын ... ... ... егер ... ... ... ... бірдей болса және бір күнтізбелік айда
қабылданган болса, рұқсат етіледі.
Акт ресімделгеннен кейін осы объектіге қатысты техникалық құжаттармен
бірге ... ... бас ... қол қояды және оны субъект
басшысы немесе соған өкілетті адам бекітеді. НҚ, ішкі ... ... акт екі ... ... (объектіні өткізетін және қабылдайтын
субъектілер үшін). НҚ, ... ... ... ... акт 3 ... оның ... ... субъектіде қалады (1-сі НҚ, қалдығы мен
қозғалысы туралы есептемеге, екіншісі есеп айырысу-төлем құжаттарына ... ... НҚ ... ... ... Жас өсімдіктерді
қабылдау мен ... «жас ... ... есептеуді, сондай-ақ
өсімдіктерді «пайдаланудағы өсімдіктер» ... ... ... ... және ... беру ... ... Акт
бекітілгеннен кейін ... ... ... ... ... ... орман жолақтарын кіріске алу ... ... ... ... ... ... Ол ... ағаштардың бұтақтары толығымен шығып біткеннен кейін қорғаныс ... егу және ... беру (5 ... кем ... ... орын-
далған жұмыстарды ресімдеуде қолданылады.Малдың төлдерін негізгі табынға
ауыстыру малды негізгі ... ... күні ... ... ... ауыстыру актісімен ресімделеді. Егер негізгі табынға ірі қара малдар,
ұрғашы шошқалар, биелер, айғырлар ауысатын ... онда ... ... ... ... туған уақыты, жынысы, сыныбы, түр-түсі және
басқа белгілері көрсетіліп, бөлек жазылады. ... қой және ... ... телдері негізгі табынға ауыстырылған ... ... ... ... ... ... арқылы жалпы санын жазады /4, 324-
328б/.
Негізгі ... ... ... 2410 ... ... ... бастапқы бағасымен немесе ағымдағы құнымен ескеріледі.
Есептелген тозу ... ... ... пассивтік 2420 шоты арналған.
Инвентарлық обьект НҚ есебінің обьектісі болып табылады, яғни оған
тиесілі бейімдеулері және керек-жарақтарымен ... ... ... ... ... зат (заттар кешені) белгілі бір дербес функцияларды
орындауға арналған. ... ... ... ... ... нөмірлеуін әдетте реттік-сериялық жүйе боынша құрады.
Мысалы, үйлер үшін ... ... ... ... ... ... ... беріліс құрылғылары үшін 0400-ден 0499-ға дейінгі нөмірлер
бөлінген.
Инвентарлық ... НҚ №1 ... және НҚ ... бары мен ... алу ... ... ... мен құжаттарда келтіріледі. Оларды
тиісті обьектілерде темір жетондарды бекіту, бояу жағу немесе басқадай
әдістермен ... ... ... ... ... ... кезеңіне сақтайды, ал ол шығарылатын ... ... ... ұзақ уақыт бойы (5жылға дейін) қайтадан нөмір қоймайды.
Бухгалтерлік ... НҚ ... ... ... ... ... дейін
дөнгелектелген соммамен ескеріледі.
НҚ талдамалы есебі екі нұсқамен ұйымдастырылуы мүмкін:
1. негізгі ... саны көп және ... қол ... ... ... яғни НҚ талдамалы есебі инвентарлық карточкаларда
жүргізіледі. Олар шаруашылық біртектес ... ... ... ... ... ... бір және ... сипаттамасы, құны
бірдей және бір өндірістік бөлімшеде ... ... ... ... ... ... ашылады.
Бұл заттарды бір инвентарлық ... ... ... ... ... барлық түрлеріне ИНВЕНТАРЛЫҚ КАРТОЧКА НҚ №6 ... ... ... ... белгіленген. Оны келіп түскен НҚ жасалған
актінің, техникалық паспорттардың және ... ... ... ... мен ... ... құрамдас элементтерінің сипаттамасы
қысқаша болып, обьектінің жекелеген ... дәл ... ... ... ... ... қайталамауға тиіс.
Топтың есепке алу жағдайында карточка НҚ жекелеген обьектілерін
позициялық жазу ... ... НҚ №3 ... НҚ ... ... кездегі НҚ №1 нысандағы акт НҚ обьектісін басқа субьектіге
берген кезде НҚ шығарылғандағы, сондай-ақ НҚ ... ... ... ... белгілер қоюға негіз болып табылады. ... ... ... ... ... қайта құру, жаңғырту, жөндеу
жөніндегі аяқталған жұмыстар туралы жазбаны карточкаға НҚ №2 ... ... ... ... ... ... негізінде енгізеді. Толтырылған инвентарлық карточкалар
бухгалтерияда НҚ №10 ... ... ... ... алу ... ... ... тіркеледі. Олар негізгі
құралдардың әрбір сыныптамалық тобы бойынша бір данада жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... карточкаға орналастырады.
Онда ол сыныптамалық тобы бойынша сақталады. Ал бұл ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша және негізгі
құралдың түрлері бойынша сақталады. Карточкада мынадай бөлімдер болады:
- пайдаланудағы негізгі құралдар ... ... ... ... айда ... ... айда ... ішкі қозғалыс;
- жөндеуде;
- запаста;
- сақталуда (консервацияда)
- жалға берілген негізгі құралдар;
- архив(мұрағат)
- ай ... ... ... ... (негізгі құралдар)
шотында ескерілген айналымдар мен салыстырғаннан кейін картотеканың тиісті
бөлімдеріне орналастырылады.
1.2 Негізгі құралдардың нормативтік-құқықтық реттелуі
Негізгі ... ... ... жүзеге асыратын шаруашылықтың
басшысының бұйрығымен ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін
комиссияның құрамының түгелдей қатысып, оның ... әр ... ... ... мен ... ... ... техникалық бөлімнің
өкілдерінің, техникалық қауіпсіздендіру мамандарының бухгалтерлердің ... ... ... ... ... ... пайдалануға, қабылдау комиссиясының қатысуымен
қабылдау-өткізу актісі (ү.НК-1) ... ... ... ... - ... алу ... ... шығарылған немесе салынған жылы,
пайдалануға берілген күні, сынақтан өткізудің ... оның ... ... ... құны мен ... тозу ... кімнің
жауапкершілігіне қабылданғаны және кімнің өткізгені, комиссиясының
қорытындысы жазылғандығы ... ... ... ... ... ... (төл құжаты, тұтастық ведомосты ж.б. арнайы
құжаттары) тіркеліп, шаруашылықтың басшысына ... ... ... ... Осы ... негізінде шаруашылықтың
бухгалтериясында кіріске алынған ... ... ... ... әрбір нысанға мүліктік карточка ... ... ... ... ... ... ... көшірмелерінің
жасалып және мүліктік карточкаларын тіркейтін тізімге (тұрған ... ... ... ... ... есеп ... ... анықтап, кіріске алынған негізгі құрал-жабдықтардың
техникалық сипаттамасы жазылған төл құжаттары тіркелгендігін анықтау қажет.
Объектілерді ... ... ... ... алу ... қабылдау, тапсыру туралы Актісімен” бекітіледі, онда
олардың ... ... ... (ф № ... ... ... өзі сол ... экономикалық пайда келтіру
уақытын есептеп ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын аудару уақыты) және жою ... ... ... соң, жою ... ... ... болжамды сома)
анықтайды /5, ... ... ... тапсыру Актісінің” негізінде бухгал-
терияда ... ... ... ... ашылады, ол бойынша
негізгі құралдардың аналитикалық ... ... ... әр ... жеке – жеке ... номер беріледі.
Нөмірлену реттік – сериялық жүйемен қойылады. ... үйге 0001 ... ... ... ... ... 0300 – 0399 ... нөмір
беріледі. Түгендеу нөмірі “ Негізгі ... ... ... ... ... объектінің пайдалану уақыты біткенше
сақталынады. (5 жыл) Ал олар ... ... сол ... ... ... ... негізгі құралдарды инвентарлық объект
сомасымен есептейді. ... ... ... ... алу ... жолмен ұйымдастырылады.
I – нұсқа: Негізгі құралдары өте көп ... бар ... ... ... есепке алуы инвентарлық карточка
бойынша, яғни ... ... ... жеке-жеке
инвентарлық карточка ашылу арқылы жүргізіледі. ... ... ... инвентарлық карточка ашылады. Инвентарлық карточканың бірыңғай
типтік ... ... олар ... ... ... ... (ф № ОС – 6), ... негізгі құралдардың ... ... ... және т. б. ... ... ... ... шығарылғандығы туралы белгіні объектінің
келесі бір субъектіге берген жағдайда және ... ... ... ... ауыстырғанда қояды. (ф № ОС – 3)
Негізгі құралдарды жою және негізгі ... ... ... ... ... “Негізгі құралдарды жою Актісімен” іске
асырылады. (ф №ОС-1). Аяқталған жұмыс, ... ... ... жөндеу туралы жазу “ Қайта құрастырылған, жөнделген объектілерді
қабылдау-тапсыру ... ... ... (ф №ОС-2).
Толтырылған инвентарлық карточкалар “ Негізгі құралдарды есепке
алудың ... ... ...... ( ф № ОС - ... Ол әр топқа жеке – жеке 1 экземплярдан жасалынады.
Жарамай ... ... ... ... картотеканың “Архив”
бөліміне жіберіледі. Картотекамен ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Айналым мен әр топтың қалдығын салыстыру әр ай ... ... ... ... ... тіркеледі (ф № ОС - 12).
Ол тіркеу карточкалары 1200 ... ... ... ... Бас кітаптағы әр инвентарлық ... ... ... негізгі құралдарды әр жыл басындағы (квартал, тоқсан, ай)
қалдығы, келіп ... ... ... жойылғаны, ай соңындағы
қалдығы көрсетіледі. Осы мәліметтер ... ... ... бары мен ... ... жүргізіледі.
II–нұсқа: Үлкен емес ұйымдарда ... ... ... ... ... ... арналған инвентарлық кітап
қолданылады. Ол әр ... ... ... ... ... ... ... Әр объектіге мазмұндама, атау, инвентарлық нөмір,
шығарылған күні, пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қолда бар екені туралы (2410 ... ... ... және ... ... ... алу, яғни
есеп беру кезеңіндегі ф № ОС – 12 ... ... ... “Негізгі құралдардың” 2410 шотының Бас ... ... ... ... ... ... ... мен тапсыру Актісі” ( ф №ОС – 1):
- ... ... ... жеке объектілерді енгізу;
- Оларды пайдалануға жіберу;
- ... ... ішкі ... бір ... ... ) екінші цехқа орын ауыстыруын қамтамасыз ету;
- Негізгі құралдарды қоймадан ... ... ... ... ... ... ... (жарғылық капиталға
салым ретінде, сату, сыйлау) жалпы құрамынан ... ... ... негіз болады.
Негізгі құралдарды қабылдап алған кезде акт 1 ... ... ... шешімімен оны ұйымның ... және әр ... жеке - жеке ... негізгі құралдар қозғалысын есепке алудағы ... ... ... акті жасау тек шаруашылық түгендеу,
құрал – жабдықтарға, егер олар ... және олар бір ... ... толтырылады.
Толтырылған және қажет құжаттармен толықтырылған соң бухгал-терияға
жіберіліп, онда бас бухгалтер мен ... қолы ... ... ішкі қозғалысы туралы акт толтырылғанда ол 2 ... ... ... ... ... ... субъектіге
беріледі /6, 314-316б/.
Негізгі құралдарды басқа ұйымға ... акт 3 ... ... ... қозғалысымен қалдығы туралы есеп беруге, объектіні
жіберушіде, ал тағы бірі - ... - есеп ... ... ал ... ... ... ... тұлғаға беріледі.
1.3 Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін бағалау көрсеткіштері
Өндірісте негізгі ... ... ... құны ... ... ... дамыған сайын қордың ... ... ... ... ... және қуаттылығы
артады.
Негізгі құралдарды есепке алғанда және жоспарлағанда, сонымен бірге
негізгі құралдардың өндіріс қуаттылығын анықтағанда ... және құн ... ... ... тұрған негізгі құралдары төмендегідей бағаланады:
-бастапқы құны бойынша, оған қорға ие болғандағы құны, оның жеткізу
және құрастырып орналастыру ... ... ... құны ... яғни оған ... ... қайта
бағалау нәтижесіндегі құны жатады;
-қалдық құны бойынша, яғни бастапқы құнының немесе қалпына келтірілген
құнның тозу құнының айырмашылығымен анықталады.
Негізгі құралдардың ... ... мына ... анықтауға болады:
Ққ=НҚбқ-(НҚбқ*Ма/100*t)
Мұнда, Ққ-қалдық құны;
НҚбқ-негізгі өндіріс қорының бастапқы құны, теңге;
Ма-толық қалпына келтіру ... ... ... ... қорының нақты жұмыс істеген уақыты, жыл
Негізгі құралдарды бағалаудың өндіріс ... ұзақ ... ... ... байланысты және осы уақыт аралығындағы қайта өндірудің
жағдайына байланысты бірнеше түрі болады. Олар-негізгі ... ... ... ... құны және ... құны.
Негізгі құралдардың бастапқы құны-қорларды дайындауға, жинауға,
әкелуге, ... ... ... ... ... құны ... ... құралдарды қайта өндіруге
кеткен шығындардың жиынтығы.
Қалдық құн-негізгі құралдардың тозуды алып ... ... ... келтіру құны.
Негізгі құралдардың құрылымына мынадай ... әсер ... өнім ... оның ... ... ... ... деңгейі, мамандандыру және бірлестіру деңгейі, кісіпорын
орналасуыың климаттық және географиялық жағдайлары және ... ... ... ... ... ... бар, олар
үш топқа бөлінеді:
1. Пайдалану деңгейін сипаттайтын:
- негізгі құралдардың орта жылдық құны;
- қор қайтарымы;
- қор сыйымдылығы;
- қормен қарулану.
2. Жылжуын сипаттайтын:
- ... ... шығу ... ... жағдайын сипаттайтын:
- тозу коэффициенті;
- жарамдылық коэффициенті.
Экономикалық талдауда, есепте және ... ... ... ... және ... ... ... дұрыс пайдалану
тиімділігін анықтау үшін көптеген көрсеткіштер жүйесін қолданады. Оларды
екі топқа бөлуге болады: ... және жеке ... ... ... ... ... айқындайтын негізгі бір
жинақтаушы көрсеткіш-қорқайтарымдылық.
Қорқайтарымдылық дегеніміз жалпы өнім құнының негізгі өндірістік
қордың ортражылдық құнына ... (Ққ) ... ... ... ... ... бойы ... өнімнің табиғи немесе ... ... ... қордың ортажылдық құны;
Қорқайтарымдылық көрсеткішінің кері қатынасы өнімнің қорсиымдылығын
көрсетеді:
Қор сыйымдылық көрсеткіші дегеніміз негізгі ... ... ... ... жалпы өнім құнына қатынасы.
ҚС =Нқ/Жө*100%
Мұнда ҚС-өнімнің қорсиымдылығы.
Негізгі өндіріс қорының белсенді ... ... ... ... және ... ... сонымен бірге оларды ... ... жеке ... ... пайдаланудың экстенсивті коэффициенті-негізгі өндіріс
қорының белсенді бөлімін пайдалану деңгейін ... ... ... ... нақты істеген жұмыс сағат санының, жоспар бойынша оның
жұмыс сағат санына қатынасымен ... ... және ... ... жұмыс жасаған уақыты;
УЖТ-жұмыс тәртібіне сәйкес машина және ... ... ... ... қоры.
Өндірісте негізгі қорды пайдаланудың экстенсивті тобында төмендегідей
коэфициенттерді қолданады:
- жабдықтарды алмастыру ... ... ... ... ... ... ... алмасуын пайдалану коэффициенті.
Б) жабдықтарды пайдалануда интенсивті коэффициентінің маңызы өте зор.
Ол машинаны және ... ... ... қуаттылықпен сипаттайтын
көрсеткіш. Бұл көрсеткішті есептеу үшін төмендегі формуланы қолданады:
КИНТ=Өн/Өм
Мұнда ӨН-машина және жабдықтардың нақты өнімділігі;
ӨМ-машина және ... ... ... ... ... бойынша анықталады).
В) жабдықты интегралды пайдалану коэффициенті-машина және жабдықтарды
пайдалану деңгейін уақытпен және ... ... ... мына формуламен анықтауға болады:
Кинтег=Кэкс*Кинтен
Негізгі өндіріс қорларын пайдалануда белгілі ... бар ... ... ... мүлкінің рентабельдігі (Рм) жеке құрал
рентабельдігі (Ржқ) және өндіріс қорларының рентабельдігі ... ... ... ... құны*100%
Ржқ=пайда/жекеліктегі құралдардың орташа жылдық шамасы*100%
Негізгі өндіріс қорын пайдалану деңгейін сипаттайтын көрсеткіш-оның
рентабельді болуы (РҚОР)
Р=пайда/негізгі өндіріс ... ... ... ... ... ... ... ШЫҒЫСЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебінің міндеті
Негізгі және ... емес ... ... ... ... ... ... және ол №7 Бухгалтерлік Есеп Стандартына сәйкес стандартқа
сай есептелінеді. Кіріс сондай-ақ тауарлы - ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға
беруден, пайыздар және дивиденттерден алынуы мүмкін.
Кіріс ... ... ... және ... алынады: олардың сатылу қүны тараптар аясында жасалған келісім
- шартта анықталады. Ал мәміледен шығатын кіріс сомасын ... ... ... жеңілдіктерін ескере отырып, олырдың (мәміленің) құндарын
өлшейді. Сатып алушылардың ... ... үшін ... сомасын сату құны
деп атайды. Сату құнын анықтаған кезде, тараптар өздерінің келісімшартында
бухгалтерлік есептің мынадай ... ... ... ... ... алаламау, яғни, екң жақты да бірдей көру, сақтық жасау т.б. тауарды
сатқаннан түскен табыс ... ... ... ... ... табыс
сомасын үлкен деңгейдегі дәлдікпен бағалағанда, яғни екі тарап та мәмілеге
қатыскен кезде, сатушы қандай соманы сүрап ... жэне ... ... ... ... білген жағдайда. ... ... ... және соны ... алу ... бар ... ... бүл сатушының сатқан тауары үшін келісім - шартта көрсетілген (айтылған)
соманы ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыға өтетін меншік құқығы ... бұл ... ... ... басталады, ал егер сатушы меншік ... ... және ... ... ... онда ол ... болып
табылмайды және табыс танылмайды; мэміле бойынша күтілетін ... ... ... ... қажет етеді.
Көрсетілген қызметтен және орындалған жұмыстан алынған табыстар, мына
жағдайларды қоспағанда, тауарды сатқаннан ... ... ... ... есеп беру күніне мэміленің аяқталу кезеңі үлкен деңгейдегі дәлдікпен
анықталса;
- мәмілені жүргізу кезінде жүмсалған шығыстары да, мәмілені аяқтау үшін
қажет шығыстары да ... ... ... ... ... ... ... табысын анықтай  алады, ол: мәмілеге
қатысушылармен төлем жағдайы мен тәсіліне, күтілетін компенсациясына әрбір
тараптың қүқығына қатысты ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізеді.
Өнім өндіруге кеткен шығыстардан кезеңдік шығыстары болады және ... ... ... ... ... ... ие, ... өнімнің,
көрсетілген қызметтің нақты бір түрімен байланысты ... ... ... де, ... бір ... ... ... Кезең шығыстарына
мыналар жатады:
- жалпы және әкімшілік шығыстар;
- пайыз бойынша шығыстар;
- тауар-материалдық қорларды сату бойынша шығыстар.
Бұл шығыстар ... ... орын ... ... ... жиынтық табысын азайтып есептен шығарылады.
Олар сатылмаған өнімнің және аяқталмаған ... ... жэне ... бүл ... ... ... - ... қызметін басқаруға байланысты кезеңдік ... ... ... ... ... ... жэне көмекші цехтардың жұмыс үйымдастыруымен байланысты шығыстары
жатады, оларды тікелей дайын өнім ... ... ... ... мәліметтердің, техникалық паспорттардың, басқа да
құжаттар мен түгендеу журналдарының негізінде еңбек ... ... ... жүйелік бақылауды ұйымдастыру.
Негізгі құралдардың келіп түсуін, шығарылуын, қозғалысын есепте уақтылы
және дұрыс көрсетілуін ... ... ... ... ... есептелуіне және тиімді
пайдалануында бақылауды ұйымдастыру және қор ... ... ... ... ... ... ағымдағы және күрделі жөндеулерді, қайта құруды және
жаңғыртуды жүргізумен байланысты шығындарды есепте ... және ... ... ... және ... тұрғыдан ескірген негізгі құралдарды жедел
айқындау.
негізгі құралдар бойынша дұрыс есептеме жасау үшін бухгалтердік есептің
деректері ... ... және ... қалыптастыру.
Негізгі құралдардың ғылыми ... ... алға ... жету ... ... шарт ... табылады. Жіктемелік топтарға
өндірістік-техникалық мақсаты бойынша, тозу қарқыны, ... ... ... икемділігі мен техникалық жаңалығының дәрежесі
бойынша өте ... ... ... ... ... ... сипатына қарай негізгі құралдар былайша
бөлінеді:
- Өндірістік;
- Өндірістік емес.
Өндірістік – бұл ... ... ... ... ... ... құрайтын негізгі құралдар.
Олардың шамасы мен техникалық күйіне шаруашылық субъектісінін, жалпы
елдегі ... ... ... ... Бұлардың құрамына өндірістік
үйлер мен ғимараттар, машиналар мен жабдықтар, ... және ... мен ... көлік құралдары, өндірістік және шаруашылық құрал-
саймандар, керек-жарақтар, ... ... және өнім ... ... ... өсімдіктер енеді.қор қайтарымдылығы, яғни негізгі құралдардың
бірлігіне натуралды және ақшалай ... өнім ... ... ... ... пайдалануын сипаттайтын, жалпылауышы
экономикалық ... ... ... емес – бұл тұтыну мақсатындағы ... ... ... ... ... ол ... ... қажеттігін
қамтамасыз етуге арналған (үйлер, ғимараттар, керек-жарақтар,
ТКШ, денсаулық сақтау, ... ... ... ... былайша бөлінеді:
Меншікті – бұл субъектіге тиесілі және оның балансында көрініс табатын
негізгі ...... ... ... онда белгіленген мерзімге басқа
субъектілерден алынған негізгі құралдар.
Қысқа мерзімді жалға алынған негізгі ... ... ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдар жалдау мерзімі аяқталған
бойда ... ол ... ... ... ... ... өтемін төлеу
бағасын түгелдей енгізген болса, негізгі құралдар жалгердің меншігінде
өтеді, олар ... 2400 – ... ... ... жалға алынған
негізгі құралдар» суб-шотында ескеріледі.
Пайдалану сипатына қарай негізгі құралдар былайша бөлінеді:
Қолданыстағы – бұл пайдалану ... ... ... ...... немесе басқа да себептерге байланысты уақытша
қолданылмай тұрған негізгі құралдар;
Қорда тұрған – қолданылып ... ... ... ... ... ... ... оларды алмастыру үшін қор құрайтын негізгі
құралдар.
Заттық құрамы бойынша негізгі құралдар былайша ... ... - бұл ... нысанға ие және айырбастау мен заттай
санауға болатын объектілер (үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар);
- инвентарлық емес – бұл жер, ... және су ... ... ... күрделі салым, яғни ... ... жоқ ... ... ... егістік алаңдарын өңдеу).
Экономика саласы мен қызмет түрлері бойынша негізгі құралдар ... ... ... өнім немесе көрсетілген қызмет жатқызылған
экономика саласы мен қызмет түріне жатады.
Өнеркәсіп саласына экономиканың ... ... ... ... ... тікелей байланысты негізгі қорлар жатады.
Халық шаруашылығының қай  саласында болмасын өндірістік ... ... ... ... өсуі мен ... ... ... болады.
Сондықтан шаруашылық объектісі әрдайым негізгі құралдарын ... ... және ... ... ... ... ... негізгі құралдар сатып алу, салу, құрылтайшылардың үлес
қосуы, басқа ұйымдардың және адамның сыйға, яғни ... ... ... үкімет орындарының беруі және тағы да басқа жағдайлар арқылы келіп
түседі. Бұл келіп түскен кіріске ... ... ... кәсіпорын
үлгілі түрі НҚ-1 санды қабылдау тапсыру актісін ... ... ... бір ... құны ... ... ... бірнешеуі бір уақытта келіп түссе, яғни кіріске алынса, оларға
жоғарыда аталған қабылдау- тапсыру актісінің бір ... ғана ... ... ... яғни ... ... үшін ол объектілерді
қабылдап алуға ... ... үшін ол ... ... алуға
тағайындалған комиссия алдымен оларды іске қосу-қабылдау актісін толтырады.
Қабылдау актісі бухгалтерлік алғашқы құжат ... ... ... ... мәліметтер көрсетілуі тиіс:
- объектінің аты;
- объектіні қабылдап ... мен ... ... ... салынып біткен құрылыстың қабылданған кездегі жағдайы;
- құрылыстың салынып біткен уақыты;
- ... ... ... ... ... ... шартты белгілері.
Негізгі құралдардың салынып біткен аса ірі объектілеріне ... ... ... ... ... ... ... төлқұжат толтыру
олардың есебін дұрыс ұйымдастырудың негізгі шарттарының бірі ... ... ... ... төлқұжаттарда олардың пайдалануға
берілген уақыты, техникалық сипаттамасы ... ... ... қуат күші, тозу мөлшері, істен шығарылу себебі) және тағы ... ... ... Осы ... ... ұйымдар әрдайым
өздеріндегі негізгі құралдарға түгендеу жүргізіп және ... ... ... ... Негізігі құралдардың істен шығуының есебі және қаржылық есептілікте
негізгі құралдардың ашылу есебі
Негізгі құралдар пайдалану процесінде табиғи және ... ... ... жекелеген бөлшектері (негізгі бөлшектері мен детальдары,
кұрылымдық ... ... ... ... ... (запас бөлшектері мен детальдары) неғұрлым ... ... ... ... ... тозып кетпеуі үшін, оларды
мезгіл сайын жөндеп тұру керек. ... ... ... ... және жай ... етіп ... жөндеу деп негізгі құралдардың объектісін ... ... тозу ... ... ... ... қалпына
келтіруді айтады. Машиналардың, жабдықтардың және көлік құралдарының
күрделі жөндеуі деп бір ... ... ... ... ... ... ... детальдары мен бөлшектерін ауыстырып немесе қалпына келтіріп,
агрегатты қайта жинауды және ... ... ... ... ... ... ... Машиналардың негізгі агрегаттарына (двигателін,
мостыларын, жылдамдық ... ... ... байланысты алдын-ала
белгіленген жолын жүріп өткеннен кейін күрделі жөндеу жұмысы жасалынады
/14, 7-8б/.
Үйлер мен ғимараттардың ... ... ... ... ... мен
детальдары толық ауыстырылады немесе олар неғұрлым ... және ... ... объектінің пайдалану ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзімін, ... ... ... болашақта оның экономикалық табыстылығын
арттырса, онда ондай шығындар негізгі құралдың бастапқы құнын өсіреді, ... ... ... ондай шығындар ағымдағы шығын ретінде танылады және
ол оның бастапкы құнына әсер етпейді.
Мысалы. Кәсіпорындағы автомашинаның ... құны 1 500 000 ... және оның ... ... ету мерзімі 8 жыл болған. Бес ... ... ... құны 290 000 ... ... жаңа ... ... қоса 45 000 ... ... оң жақ ... ... Бұл жерде автомашинаның двигателі, оның бастапқы құнын
өсіреді, ал 45 000 ... ... ... ... ... ... ... жөндеу дегеніміз негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ұстап тұру
үшін оның тозған детальдарын ауыстыру ... ... ... ... Оны
негізгі құрал-жабдықтарды пайдалану процесінде жасайды. Негізгі құрал-
жабдықтардың тозуының алдын алу үшін күні ... ... ... ... ... жүргізудің маңызы зор.
Жөндеу есебінде атқарылған (орындалған) жұмыс түрі барлық түрі бойынша
рәсімделеді, жұмыс көлемін және оның ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды бақылайды.
Негізгі құралдарды жөндеу мердігерлік және шаруашылық ... ... ... прогрессивті және үнемді болып саналатын мердігерлік
әдісте ... ... ... жабдықталған субъектілер (автожөндеу,
жөндеу-құрылыс шаруашылығын жүргізуші субъектілер) жөндейді; ал шаруашылық
тәсілі ... ... ... өз ... және ... ... /15, ... ұйымдармен жасасқан шарт негізінде негізгі құралдардың
мердігерлік тәсілмен ... ... және ... ... үшін ... ... ... орнына апарып және қайтадан ... ... ... жөндеу жұмыстарының еңбек ақысын төлейді.
Жабдықтар мен көлік құралдарын жөндеу үшін ... есеп ... ... ... соң ... Есеп ... ... негізінде
шоттардың корреспонденциясы жасалынады.
Күрделі жөндеуден өткен ... ... ... алу ... ... қайта құрастырылған және жаңартылған негізгі ... ... ... ... ... негізгі
құралдарды қабылдауға өкілетті қызметкерлері және ... ... ... ... ... жүргізген субъект өкілдерінің қол
қойған актісі субъектінің бухгалтериясына тапсырылады. Актіге бас ... ... оны ... ... ... ... ... адамдар бекітеді.
Негізгі құралдардың жөнделген объектісінің техникалық төлқұжатында
күрделі жөндеуден ... ... ... сипаттамасы беріледі, сондай-ақ
техникалық төлқұжатына қайта құрастыруға және ... ... ... ... тәсілмен негізгі құралдарды жөндеу цехтан тыс ... онда ... ... ... ... коммуналдық және
мәдени-тұрмыстық құрылыстарды, сондай-ақ басқа қозғалмайтын объектілерді
жөндеу) шығындар тікелей өндіріс шығындарына жатқызылады.
Жабдықтардың автомашиналардың, ... ... және ... ... ... ... ... шығындары 8310-шы ... ... ... цехы ... деп ... ... ... баптарының мынандай номенклатурасы бойынша есептеледі:
Материалдар — жөндеуге жұмсалған материалдардың, қосалқы ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік құны
бойынша қосылады.
Жұмысшылардың еңбегіне ақы төлеу — жөндеу жұмысы үшін ... ... ... ... — жұмысшылардың еңбек-ақысынан
белгіленген процентпен мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыруға, ... ... ... және ... да қорларға аударылады (21%) /16, 13-
15б/.
Электр энергиясы, жылу, газ, ... ... ... ... қажеттіліктеріне электр энергиясының, жылудың, газдың, будың шығыны;
Қосымша шығындар — ... ... ... өндірістік мақсаттағы
шығындары (цехтарды басқаруға жұмсалған шығындар, цех ... оны ... ... және басқалар).
Жөнделетін әрбір объектіге кәсіпорынның жөндеу цехтарында көп жолды
карточкасы ашылады және оларда жөндеу бойынша шығындар жинақталады.
Кәсіпорынға ... ... ... және ... ... ... өнімнің
(жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына бірқалыпты тарату үшін, ... қор ... ... Қорды құру үшін, жылдық сметалық (бюджеттік)
шығыннан ай сайын қаржы ... ... ... жөндеу қорын құратын болса, онда ол ай ... ... түрі үшін осы ... ... ... (сметаның) 1/12 мөлшерінде
аударымдар жасалады. Жөндеу ... ... ... онда 2930, 7110,
7210, 8410 -шоттары дебеттеледі де, 3220-шы "Басқадай есептелген шығыстар"
шотының "Жөндеу ... деп ... ... (субшоты) шоты кредиттеледі.
-егер жөндеу мердігерлік тәсілмен орындалған болса, 3310-ші шотынан;
-егер ... ... ... ... цехында орындалған болса, 8310-
шотынан;
-егер жөндеу шаруашылық тәсілмен ... ... тыс ... ... ... ... және т.б.) ... болса,
1310, 3320-3330, 3310, 3350 және т.б.
Егер де кәсіпорынның құрған резерві жұмсалған шығындарды жаппаса, онда,
есептеу ... ... ... жұмсалған шығындар кәсіпорынның
шығындарына жатқызылады, яғни 7110, 7210, 8410, ... Егер ... ... ... жұмсалган шығындарды толығымен жауып, артылып
қалса, онда пайдаланбаған ... ... ... ... ... 3220
шотында қалдық қалдырылмайды. Жөнделетін негізгі ... ... ... ... дер ... бақылау жасап тұру мақсатында,
негізгі құралдардың объектісіне жөндеу жасалып жатқан кезеңінде ... ... ... ... ... ... /17, 184б/.
2.3 Негізгі құралдардың шығысының есебіне ХҚЕС-ке сәйкес бағалауы
Кәсіпорын өз іс-әрекеттерін жасау үшін қажетті еңбек құралдарын ... ... ... ... ... негізгі қаражатын есептеуі «Негізгі
қаражаттарды есептеу» 16 ХҚЕС ... ... ... ... - ұзақ ... уақытында (бір жылдан көп) қозғалыста
болатын материалды активтер, өндірістік және өндірістік емес ... ... ... ... ... ... ... қорларды жабдықтау және қызмет атқару үшін, басқа
компанияларға жалға беру үшін ... ... ... үшін қолданылатын;
- әрбір кезеңнен астам уақыт ішінде қолданылуды болжайды.
Негізгі құралдардың ... 4 ең ... ... бар: /8, 316-
319б/.
- негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... мерзімінде есептейтін тозу ставкасы;
- қабылдап алынғаннан кейін ... ... ... отырған
құндары шоттарда қалай көрсетілетінділігі;
- негізгі құралдардың шығарылынуындағы тіркелуі.
Негізгі құралдар ХҚЕС №16 ... ... ... және
жабдықтар» сәйкес жіктеледі:
• салалар бойынша;
... ... ... қатысу сипатына ... ... ... және ... емес ... екіге бөлінеді.
1) Өндірістік – бұл ... ... ... ... немесе
өндірістің негізін құрайтын негізгі құралдар. Өндірістік негізгі құралдар
дегеніміз - ... ... ... ... ... жарақтандырылуына тікелей байланысты ... ... ... емес – бұл ... мақсатындағы негізгі құралдар.
Өндірістік емес ... ... - ... ... құрал-
жабдықтар. Олар субъектінің ... ... ... ... ... ұй, ... ... мүлкі т.б.) қажеттіліктерін
ұзақ мерзім бойы өтеуге арналған.
Кәсіпорының қалыпты өндірістік- шаруашылық қызметін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... олардың саны еңбек құралдарын
тиімді пайдалану өндірісін ұйымдастырудың және басқарудың прогрессивті
нысандарын есепке алумен ... ... ... мен анықталады.
Кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметіне ... жыл бойы ... ... ... ... мен ... құралдарының бағасы экономикалық
ұғымды «негізгі құралды» құрайды.
Ұзақ пайдалану процесінде негізгі ... ... ... ... келіп түседі және пайдалануға беріледі, пайдалану процесінде
тозады, жөндеу жолымен қалпына келтіріледі, кәсіпорын ішіне өтеді, ... одан әрі ... ... ... ... тасталады,
сондай-ақ басқа кәсіпорындарға беру. Барлық аталған өзгерістер ... ... ... ... ... - ұзақ ... бойы (бір ... астам)
материалды өндіріс саласында да, өндірістік емес ... да ... ... ... ететін материалдық активтер ұлттық комиссиясы.
№6 каулысымен бекітілген қаржы шаруашылық қызметтің бухгалтерлік
есебі ... Бас ... ... ... құралдар пайдалану
бағыты бойынша түрлер мен түр топтарына жататындар:
Жер- субъектінің ... ... ... ... саны мен ... ... етуге, тұруға, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету
және қорларды сақтауға жағдай ... үшін ... ... ... жеке ... үй ... объектісі болып саналады.
Ғимараттар- іс-қызмет аясын атқару жолымен өндіріс процесін жүзеге
асыруға арналған инженерлік-құрылыстық объектілер.
Машиналар мен ... ... ... егер ол ... ... ... болмаса, құрамындағы тетік, құрал-аспаптармен, қоршаулармен, тірек-
тұғырымен мүліктік объект болып табылады.
Табыстау қондырғылары- электр, механикалық және жылу ... ... ... ... құбыры) қондырғылары.
Көлік құралдары- адамдарды, жүктерді тасуға арналған (теміржол, су, әуе
автомобиль көлігі, арба ... ... ... да негізгі құралдар: аспап, өндіріс мүлік пен ... ... ... ... ... малы және ... мал, көпжылдық көшет
егістері, жерді жақсарту жөніндегі күрделі шығындар.
Бітпеген құрылыс.
- иелігі бойынша: меншікті, ... ... ... ... пайдалану мерзімі бойынша: әрекетті, әрекетсіз, қордағы.
- мүліктік құрамы бойынша: инвентарлық, инвентарсыз.
- салықтық нысандар бойынша: топталған, әр топқа өзі ... ... ... ... ... жеке ... және ... алынған болып
бөлінеді. Алғашқылары ... ... ... және оның
балансында тіркеледі; екіншілері басқа кәсіпорын мен ... ... ... алынған /9, 330б/.
Өндірістік процеске қатысу сипаты бойынша істегі   және тұрған  
(запаста немесе консервацияда тұрған негізгі құралдар).
Негізгі құралдарды пайдалану сипаты бойынша ... ... ... ... ... ... ( ... запастағы.
Негізгі қызметке қатысу сипаты мен құнынан өндіріс және айналым
шығындарына ауыстыру тәсілі бойынша негізгі құралдар ... ... ... қатысу жұмыс сағаттарының мөлшерімен, жұмыстар
көлемімен өлшене алады);
Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебінің басты міндеттері:
- алынуынан бастап шығуы ... ... ... бар ... амортизацияны дұрыс және уақытылы есептеу;
- бюджетке аударылатын мүлік салығын ... ... үшін ... ... ... ... жөндеуге қаражаттардың дұрыс
және тиімді пайдалануын бақылау;
- ... ... ... және ... бойынша пайдалану
тиімділігін бақылау бақылау;
- ... ... бар ... және ... ... есеп ... ... мәліметтер алу.
Бастапқы құны - негізгі қаражатты алу мен үлкейту бойынша жүргізілген
құн, ... ... ... мен жинауларды, сонымен қатар
жеткізуге, жөндеуге, орнатуға, қызметкөрсетуге жіберуге кеткен ... ... ... ... ... ... келтіру үшін кеткен
шығындарды қосады. 
Өтпелі құны - ... бір ... ... ... ... бағалар
бойынша негізгі құралдар құны.
Баланстық құны - жинақталған амортизацияны жоюды ... ... ... ... ... өтпелі құны, олар арқылы есепке алу ... ... ... құны - ... және ... дайын шарттарды
тәуелсіз жақтармен негізгі құралдардың айырбас мүмкіншілігі бар құн.
Ликвидті құны - ... ... ... ... болжамды бағасы, негізгі құралдарды ликвидтеу барысында
пайдалы жұмыстың аяғында шығару бойынша күтілетін шығындардың ... ... - ... ... ... физикалық және материалды
мінездемелерін жоғалту процесі.
Амортизация - тозудың жүйелік тарату түрінде ... ... ... ... ... ... ... қызметінің мерзімі - негізгі құралдарды пайдалану кезінде
экономикалық пайда түсіру периоды.
Нормативті қызметінің мерзімі - орнатылған ... ... ... ... ... ... период.
Негізгі құралдарды есептеу үшін негізгі құралдарды ғылыми-негізделген
сұрыптау үлкен рөл атқарады. 
Негізгі құралдар өндірістік және ... емес ... ... мен таза ... құрамына қарай негізгі құралдар бөліктері:
- жер;
- панажайлар мекемелер;
- ... мен ... ... ... транспорттық құралдар;
- басқа негізгі құралдар;
- аяқталмаған құрылыс.
Өндірістік және шаруашылық әрекеттеріне байланысты ... ... ... ... тұрған;
- әрекетсіз негізгі құралдар. 
- Қажеттілігіне байланысты:
- өзінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі бірлігі болып бөлек инвентерлы
объект саналады. ... ... бір ... ... ... ... құралдар жалға берушінің берген инвентарлы нөмірімен
жалға алушыда белгіленеді.
Негізгі құралдар келесі жағдайларда ... ... ... ... ... және тұлғаға төлеген алулары;
- басқа кәсіпорындардан және тұлғалардан алынған қайтарусыз алулары;
- басқару ... ... ... ... ... ... инвентаризациялаумен шыққан негізгі құралдардың кемдіктерін жазу;
-қаржыландыру жалының шартына байланысты негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... осы мақсатты
орындауға белгіленген комиссия қабылдайды.
Қабылдауды құратыру үшін комиссия бір нұсқада «Қабылдау акті - негізгі
құралдарды ... ... ... қолданылатын объект үшін ... ... ... басшысына растау үшін, одан кейін хатшы
растайды /10, 12-15б/.
Осы ... ... ... ... ... ... сәйкес жазбаларды жүргізеді. Бұл картоякалар негізгі құралдар
есебі бойынша карточкалар тізіміне ... және ... ... бұл жазулар негізгі құралардың әрекеті жайлы есепті
толтыру үшін ... ... ... ... кәсіпорындағы негізгі
құралдардың шығуы:
- қолданысқа жіберу кезінде;
- басқа кәсіпорындарға және тұлғаларға қайтарымсыз беру кезінде;
- жартылай және толық ликвидте;
- инвентаризациялаумен ... ... ... ... беру ... құралдардыңшығуы келесі құжаттарға сәйкес себептерге байланысты
құрылады:
- тауарлы-транспортты үстемелер;
- негізгі ... ... ... негізгі құралдар ликвидациялау.
Негізгі құралдардың объекттерінің жарамсыздарын жою үшін арнайы
комиссия құрылады.
Негізгі ... жою ... ... ... барлық мүшелерімен
расталады және кәсіпорын басшысымен ... ... ... ... ... құралдардың огбъектілерін синтетикалық есептеуде типтік
жоспарлау кезінде бөлімшелер ... ... 2410 ... құралдар»,
2420 «Негізгі құралдардың тозуы».
2410 шоты активті және ... ... ... ... бір ... құралдардың бастапқы құнын көрсетеді. Дебет есебі бойынша негізгі
құралдардың түсуі ... шоты ... ... ... ... бір ... жинақталған
тозудың сомасын көрсетеді. Дебеттік айналым негізгі шығып ... ... ... тозуды жою көрсетіледі, несиелік айналым - тозудың
аударымын көрсетеді.
Қызмет ... және ... ... ... негізгі құралдар
біртіндеп тозады. Қызмет көрсету ... ... оның құны ... ... ... ... өзіндік құнын ай ... ... ... ... ... ... ... санаулар түсімдері жүргізілмейді:
- жүз пайыз құнын қосу;
- конверсацияға аударылған негізгі құралдар бойынша;
- библеотекалық фонды бойынша;
- өнімі ... ... ... ... ... ... түскен негізгі құралдар тозуларды айдан келесі
айдан кейінгі түсулер кезінде аудару басталады. Олардың айдан ... ... ... кезінде негізгі құралдардың тозуларын аудару тоқталады. 
Негізгі құралдардың әр түрлілігіне амортизацияның әр түрлі есептеу
тәсілдерін ... ... ... бір ... ... бір ... ғана ... 16 келесі тозуларды есептеу тәсілдері көрсетеді:
- құндылықты қалыпты (бір сызықты) жою;
- жұмсалған жұмыс көлеміне пропорционалды құнды жою (өндірістік ... ... ... қалыпты және бірсызықты ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... олардың
қызметінің мерзімінде назар аударуында жойылады. Жинақталған тозу ... және ... ... ... құны біркелкі азаяды.
Мысалы. Объектті қызмет көрсету мерзімі 5 жыл. Бастапқы құны ... ... құны 10000 ... ... ... ... 20 %. Айлық
норма = 20 % 12 ай = 1,667 %. Ай сайынғы ... ... ... ... есептің тозуы пропорционалды болатын әдіс.
(өндірістік әдіс). Бұл әдісте негізгі құралдардың ... ... ... ... болады. Бұл әдіс арқылы амортизацияланған ... ... ... ... яғни ... ... және
өндірістік қуаттың арасында тікелей тәуелділік бар. ... ... ... ... әсер ... өндірістік қуат өнімнің шығу бірлігімен,
қызмет көрсету сағатымен, қолдану бірлігімен және т.б ... ... ... ... (1) бойынша анықталады: /11, 710б/.
 (1)
мұнда, БК - бастапқы құн;
ЛК – ликвидті құн;
ЖЖК - жоспарланған жұмыс көлемі.
Мысалы. ... ... ... көшірме қондырғысы 700000 көшірме
жасау керек және 14000 сағат жұмыс ... ... ... құны ... құны 1300. ... жыл ... 10000 ... көшірілген, жұмыс
уақыты 18100 сағат. Амортизациялық есептеуі анықтау үшін қажет. 
Тозу сомасы = ... ... ... ... = (17000-1300)  14000 = 1,12 теңге.
Амортизация сомасы 1 жылда= 0,022110000 = 2420 теңге.
Амортизация сомасы 2 жылда = 1,1218100 = 2128 ... ... ... өндірістің объектісінің өндірістік қуатын
мінездейтін бір көрсеткішін таңдау керек және ... ... ... ... ... ... болсам, негізгі құралдар
материалдық өндіріс саласында да, өндірістік емес (әлеуметтік) салада ... ... бойы (бір ... ... ... етеді.
Әрбір шаруашылықта бекітілген құралдар үздіксіз қозғалыста ... ... ... ... ... байланысты, шаруа-шылық
құралдары негізгі және айналым құралдары болып бөлінеді. Ауыл ... ... оның ... арттыруда негізгі құралдрдың маңызы
зор. Өйткені олар арқылы еңбек бұйымдарын өңдеп, материалдық бұйымдар алуға
болады. Сонымен қатар олар ... ... ұзақ ... пайдаланылып,
өзінің қалыпты үлгісін сақтай отыра, құнын өндірген ... ... тозу ... ... ... ... ... бухгалтерлік есебінің негізгі міндеттеріне
құжаттарды дұрыс ... және есеп ... ... ... қозғалысы және шығуы уақытында көрсетілуі, негізгі ... ... ... есептеу және көрсету, негізгі ... ... дәл ... ... ... жөндеуте кеткен шығындарды,
олардың сақталуын және тиімді ... ... ... ... ... беретін негізгі құралдарды жөндеу есебін ұйымдастыру үшін
есепті ... ... ... ... ... ... ... негізделген
классификациясы, негізгі құралдарды есептеу бірлігін, негізгі құралдарды
бағалау ... ... ... ... құжаттар және есеп
регистрлерінің формаларын таңдау /17, 184б/.
Негізгі құралдар жөндеу есебін дұрыс ... ... ... ... тұтас принципі болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай
өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын, қор ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндірісін жоспарлауға мүмкіндік береді.
Технологиялық қондырғыларды жетілдіру шарттарында тез тозады, қаржылық
мәселелерді шешу мақсатында ғылыми-техникалық жетістіктерін өндіріске ... ... ... ... ... ... азайту әдісі. Бұл әдісте амортизацияның екі еселенген нормасын
біркелкі әдісте қалдық құнына қолданылады.
Мысалы. Қалдықты ... ... ... ... 40 % ... Бұл 40 % әр ... ... қалдық құнына жатады. Болжалды
ликвидті құн ақырғы жылдан басқа жыл ... ... ... ... ... жылы амортизация сомасы ... ... ... ... ... ... азайтумен есептеледі.
Негізгі құралдардың әр түрлі тозудың есептерін жатқызуға болады. Осыдан
негізгі құралдардың бір әдісіне бір әдістен көп ... ... ... ... мерзімі шығындалған есептермен ... ... ... ... жақсартады және жұмыс атқару уақытын ұлғайтады,
сонымен қатар осы мерзімді ... ... ... ... ... таңдалған әдіс есептік саясатпен
анықталады және бір ... ... ... ... ... ... әдісі өзгерген кезде осы өзгерісті талап ететін
себептер ... ... ... ... бірінші бөлімін негізгі құралдардың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... құралдардың
қозғалысы бойынша құжаттарды рәсімдеуді қарастырдым.
Екінші бөлімінде кәсіпорындағы негізгі құралдарды ... алу ... ... ... ... ... ... негізгі
құралдардың тозу есебі, кәсіпорындағы негізгі құралдардың жөндеу есебінің
көрсеткіштері қамтылды.
Курстық жұмыстың ... ... және ... ... ... ... оқулықтары, монографиялар, сондай-ақ газет –журналдар
беттеріндегі жарияланған мақалалар, маңызы ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. Бухгалтерлік есеп : оқулық / ... ... К. Ш. ... 2-ші бас., ... өңд., толқт.- Алматы:
Издат Маркет, 2008.- 312 б.
2. Басқару есебі: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, ... ... ... қазақ экон. ун-ті.-Алматы: Экономика,
2009.- 298 б.
3. Бухгалтерлік есептің стандарттары және ... ... ... ... ... 2007.- № 1.- ... ... К. Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу
құралы / Дүйсенбаев, К. Ш., Төлегенов, Э. Т., ... Ж. Г.; ... Р. ... - Алматы: Экономика, 2008.- 328, б.: таб.
5. Кеулімжаев, Қуантхан Кеулімжайұлы, ... ... ... есеп теориясы және негіздері оқулық.-Алматы: Экономика,
2009.- 384 б.: ... ... У.Ж., ... Ф.У.Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. Кітап
1.- Алматы: ... ... ... У.Ж., ... Ф.У. Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. Кітап
2.- Алматы: Рауан, 2008.-319бет
8. Қаржылық есеп: оқу ... ... З. ... ... А. Ә. ... Алматы: Экономика, 2009.- 330 б.:
кесте
9. ҚҚС-ын негізгі құралдардың бастапқы құнына енгізу: тәжірибеде қолдану
тәсілдері// ... ... 2008. –N 42. - 12-15 ... ... ... Тоқтамұратқызы. Банктегі бухгалтерлік есеп:
оқулық.- Алматы: Экономика, 2007.- 710 б.
11. ... Б. С., ... Р. С. ... ... ... ... : оқу ... Алматы: Заң әдебиеті,
2006.- 164 б.:
12. Мырзалиев, Б.С., Әбдішүкіров, Р.С. ... есеп ... ... ... ... ... ... Заң
әдебиеті,2007.- 254 б.: кесте.
13. Назарова, Вера Леонидовна. Шаруашылық жүргізуші субъектілер-дегі
бухгалтерлік есеп: ... ... ред. ... Н. Қ. ... ... 2009.- 310 ... Радостовец, В., Ғабдуллин, Т. Негізгі құралдардың есебі // ... ... - N 2.- 5-8 ... ... И. ... ... ... алу жәнебастапқы құнын анықтау
// Бухгалтер бюллетені.-2009. - N 47.- 7-8 ... ... И. Әр ... ... негізгі құралдардың шығып қалуы //
Бухгалтер бюллетені.- 2008. - N43. - 13-15 ... ... Е. Т. ... ... ... оқу ... Алматы:
Экономика, 2008.- 184 б
18. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. ... есеп : ... / ... ... К. Ш. ... 2-ші бас., ... өңд., ... Алматы:
Издат Маркет, 2008.- 312 б.
19. Басқару есебі: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, А.Фурсов,
С.Д.Фурсова; Т.Рысқұлов атын. қазақ экон. ун-ті.-Алматы: ... 298 ... ... ... стандарттары және әдістемелік ұсынымдар
// Мектеп ... ... 2007.- № 1.- ... Дүйсенбаев, К. Ш. ж.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу
құралы / ... К. Ш., ... Э. Т., ... Ж. Г.; ... Р. ... - ... ... 2008.- 328, б.: таб.
22. Кеулімжаев, Қуантхан Кеулімжайұлы, Құдайбергенова, Нұрадин Айыпұлы.
Бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... 384 б.: ... Көкенов У.Ж., Көкенова Ф.У.Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі. ... ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның негізгі құралдарының экономикалық маңызы42 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Кәсіпорынның негізгі принциптер шығыны, өндіріс және калькуляциялау шотының өндірістік есебі6 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Стандарт-кост” әдісі бойынша шығындар есебінің жүйесі.20 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь