Несиенің қажеттілігі,мәні,формалары

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
І НЕСИЕНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫ ... ... ... ... 3
1.1 Несиенің мәні және қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
1.2 Несиенің формалары және олардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... . 4
1.3 Несие және несие қатынастарының ерекшелігі ... ... ... ... ... ... 6
ІІ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.1 Несие саясатын оңтайландырудың принциптері мен критерийлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9
2.2 Банктің несие саясатының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.3 ЦентрКредит банкінің несие қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
14
ІІІ ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНКТЕРІНІҢ ІШКІ НЕСИЕЛІК САЯСАТЫНЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ..
24
3.1 Банктің несие беру процесін ұйымдастыру тәртібі ... ... ... ... ... ... 24
3.2 Коммерциялық банктің ішкі несие саясатын қалыптастыруды жетілдіру және жүзеге асыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
КІРІСПЕ
Несие - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық шаруашылық субьектілерімен қатар, мемлекетте, үкімет те, сондай – ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Несиенің пайда болуын өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың айырбас сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан екінші қолға өтуін білдіреді десе, шынымен де осындай айырбас кезінде несиеге байланысты қатынас туындайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, несие – бұл ақшалай қаражаттың екі жақты қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы – сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға берілетін ссудалық капитал қозғалысы. Коммерциялық банктерді басқарудың батыстық теориясында пассив және активтерді басқару, сонымен қатар, банк ресурстарын орналастырудың барлық тәсілдерін анықтаушы көрсеткіш ликвидтілікті басқару жолдары қарастырылған.
“Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиал-дарымен несиелік мекемелердің қанат жоюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың мақсаты - банктің несие ресурстарының құрылуы мен бөлінуіне сипаттама бере отырып, талдау. Несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несие-нің өте қажеттігін, олардың төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамыз.
Осы тақырыпты зерттеу кезінде мына мәселелер қарастырылады:
- Несиенің мәні және қажеттілігі
- Несиенің формалары және олардың жіктелуі - Несие және несие қатынастарының ерекшелігі
- Банктің несиелік портфелінің құрамына құрылымдық талдау
- Несиелік механизм мен несиелеу әдістері, несиелеу объектілері мен
субъектілері
- Несие ресурстарын қаржылық талдау
- Несие ресурстарының қаржылық жағдайын жетілдіру жолдары.
Несие – банктердің дамыған нарықтық экономикадағы алатын табысының негізгі көзі. Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша жүйесінде үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. – М.: ИКЦ «ДИС», 1997. – 464 с.
2. Бор М.З., Пятенко В.В., Стратегия управления банковской деятельностью. – М.: Приор, 2001. – с.543
3. Винсент Дж. Лав. Послания Эрнст энд Янг. Как анализировать финансовую отчетность. Пер. с англ. С дополнениями. – М.: «Джон Уайлд энд Сайз, 1996.
4. Кучукова Н.К. Роль банков в развитии казахстанской экономики //Деньги и Кредит. //8/2003.
5. Положение НБ РК от 5.09.2002 года №456 «О пруденциальных нормативах».// Справочная правовая система «ЮРИСТ».
6. Лаврушин О.И. Кредит как экономическая категория социализма. – М.: Финансы и статистика, 1989. – с. 128.
7. Т.Д. Маслова, С.Г. Божук, Л.Н. Ковалик. Маркетинг. – СПб: Питер, 2002. – с.400: ил. – (Серия «Учебники для вузов»).
8. Общая теория денег и Кредита: Учебник для вузов /Под ред.академ. РАЕН Е.Ф. Жукова. – 3-е изд., перераб. И доп. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. – с.423
9. Банковские учреждения в развивающихся странах. Том 1. Укрепление руководства и повышение чувствительности к переменам. – Вашингтон: Всемирный банк, 1994. – 749 с.
10. Сединин А. Кредитная политика и кредитная культура: отражение во внутренних инструкциях западного банка. //Банковское дело, 2000. - №6. – с.15- 21.
11. Банковское дело: учебник/ Под ред. Лаврушина О. И. – М.: Финансы и статистика, 1999. – 401 с.
12. «Правила начисления вознаграждения (интереса) по Кредитам,
ссудам и депозитам НБ РК» от 20.09.1999 г.
13. Правила ведения документации по кредитованию банками второго
уровня" от 16. 08. 1999 г. № 276
14. "Положение о классификации активов банка условных обязательств и расчете провизий по ним банками второго уровня РК" , 2003.
15. Парламант Республики Казахстан. Закон РК № 2444 от 31.08.1995
года. О банках и банковской деятельности в РК.// Алматы: Жеті -Жарғы,2001.
16. Усоскин В. М., "Современный коммерческий банк: управление и операции", М., 1994 г.
17. Рид Э., Коттер Р., «Коммерческие банки», М., 1991.
        
        Жоспар
Кіріспе ........................................................................................................
2
І
НЕСИЕНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫ...............
3
1.1
Несиенің мәні және қажеттілігі..........................................
3
1.2
Несиенің формалары және олардың жіктелуі.........................
4
1.3
Несие және несие қатынастарының ерекшелігі.......................
6
ІІ
НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ....................................
9
2.1
Несие саясатын оңтайландырудың принциптері мен ... ... ... ... ... ... қызметін талдау..................................................................................................
14
ІІІ
ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНКТЕРІНІҢ ІШКІ НЕСИЕЛІК САЯСАТЫНЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ......................
24
3.1
Банктің несие беру процесін ұйымдастыру тәртібі........................
24
3.2
Коммерциялық банктің ішкі несие саясатын ... ... және ... ... жолдары...........................................
28
Қорытынды ................................................................................................
34
Қолданылған әдебиеттер тізімі ................................................................
36
КІРІСПЕ
Несие - нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... білдіреді. Оны барлық шаруашылық субьектілерімен қатар, мемлекетте, үкімет те, ... - ақ жеке ... да ... ... ... өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың айырбас сферасынан іздеу қажет. Тауар ... - бұл ... бір ... ... қолға өтуін білдіреді десе, шынымен де осындай айырбас кезінде несиеге ... ... ... ... ... мен ... ... бір санайтындар да аз емес, несие - бұл ... ... екі ... ... яғни қаражаттың уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы - сол ... бір ... ... ... яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрінде берілсе, олар ... ... ... - бұл ... ... және қайтару шартында уақытша пайдалануға берілетін ссудалық капитал қозғалысы. Коммерциялық банктерді басқарудың батыстық теориясында пассив және ... ... ... ... банк ресурстарын орналастырудың барлық тәсілдерін анықтаушы көрсеткіш ликвидтілікті басқару жолдары қарастырылған.
"Несие" деген сөздің өзі, латын ... ... ... ... ... ол ... - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, ... ... ... ... мекемелердің қанат жоюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың мақсаты - банктің несие ресурстарының құрылуы мен ... ... бере ... ... ... мәні мен ... формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несие-нің өте қажеттігін, олардың төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамыз. ... ... ... кезінде мына мәселелер қарастырылады:
- Несиенің мәні және қажеттілігі
- Несиенің формалары және олардың жіктелуі - Несие және несие ... ...
- ... ... ... құрамына құрылымдық талдау
- Несиелік механизм мен несиелеу ... ... ... мен
субъектілері
- Несие ресурстарын қаржылық талдау
- Несие ресурстарының қаржылық жағдайын жетілдіру жолдары.
Несие - банктердің дамыған ... ... ... ... ... көзі. Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша ... ... ... ... ... ... толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
І. НЕСИЕНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫ
1.1. Несиенің мәні және қажеттілігі
Несиенiң мәнiн анықтаған кезде ... ... ... ... ... ... барша түрi формалардан тәуелсiз оның мәнiн көрсетуi ... ... ... ... алғанда несиенiң мәнiн ашуы керек. Егер бiр мәмiледе несие қайтарылмаса, онда өзiнiң қайтарылатын қасиетiн ... ... ... ... ... ... ... қозғалыс сатыларын, несиенiң негiзiн қарастырған жөн. Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйiт - құрылым. Өзге экономикалық категориялар сияқты несие де ... ... ... түсетiн бiрнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелiк қатынастың барлық субьектілері, сондай-ақ жоғарыда анықтағанымыздай, бұл субьектілерге ... ... мен ... ... ... Оларды бөлуге және бөлек қарастыруға болмайды. Оларды бiрге қарасты жағдайда ғана ... ... ... ... ... -- несиелiк мәмiленiң қарыз ұсынатын жағы. Мұны iске асыру үшін онда ... ... ... бiр қоры болуы керек. Ол ақша өзiнiкi ... ... ... ... ... ... ... да мумкiн.Қазiргi уақытта қарызға ақша ұсынатын негiзгi несие беруші - банк болып табылады. Ол кәсiпорындардың, ұйымдардың, кеңселер мен ... ... бос ... ... ... қарызға алушыға уақытша пайдалану үшін несие түрiнде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиенi тек қарызға ... ғана ... ... ... да меншік иесiне тартылған ресурстарды қайтаруға мiндеттi. Бұл арада банк бiр ... ... ... ... екiншi жағдайда -- қарыз алушы болып көрiнедi.
Қарызға алушы -- ... ... ... ... ... ... ... қайтаруға міндеттi жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы туғандар карызға ақша алушылар болып ... ... ... ... сай ... ... -- ... кәсiпкерлер, халық, мемлекеттер мен банктер болуы мумкiн. Алайда, қарызға алушы карызға алынған қаражаттың меншiк иесi болып табылмайды, өндiрiс саласында, ... оны ол өз ... ... ... мәмiледе қарызға алушы несие берушiге тәуелдi, оған несие берушi өз ... ... ... карызға алушы мен несие берушi несие қатынастарының толық құқықты жақтары болып табылады. Олар міндеттi түрде қатысуы керек және бұл ... олар ... ... ... ... ... -- қарызгер болуы мүмкiн. Несие берушi мен қарызға алушы өзара іс әрекеттерiнде қарама-қайшылықтың бiрлiгi сипатын көрсетедi. Несиелiк мәмiленiң ... ... олар оны ... ... ... ... мүдделерi де бөлек, несие берушi неғұрлым жоғары пайыздық несие бергiсi келеді, қарыз алушыға мүмкiндiгiнше арзан несие ... ... ... табу ... ... ... мен ... алушылардан басқа несие қатынасы құрылымының элементі алыс - берістің объектісі - құнның негізгі бөлігі сияқты өзіндік ... құны - ... құн ... ... ... мәні қатынастардың несиенің - қайтару, төлемдік, мерзімдік, қолма - қол ақша, мақсатты сипат сияқты ... ... ... ... принципі - қарыз алушының несиені пайдалан-ғаннан кейін ... ... ... ... ... сипатталады.
Несиенің төлемділігі - қарыз алушыға берілген несиенің уақытында қайтарылуын және одан табыс түсіруге несие беруші де, оның тиімді ... ... ... да ... ... ... принципі қарыз алушыға кез келген тиімді уақытта емес, несие келісімшартында белгіленген уақытта қайтару ... ... ... ... ... ... ... қаражаттың мақсатқа сай пайдалану қажеттілігін білдіреді. Бұл принциптердің барлығы бір - бірімен өзара байланысты және олардың бір ... ... етуі ... мәнін анықтайды. Осы принциптердің біреуі бұзылса, онда несие қатынасының мәні кетіп, несиенің дербес экономикалық категория сияқты өзіне тән қасиеттері ... ... өз ... несие ақшадан соң өмір шындығына қосқан, асқан тамаша жаңалығы ретінде бағаланды. Несиенің шаруашылық саласында қаржы - ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруда ерекше маңызы бар.Қарыз беруші өзінің басы ... ақша қоры ... ... бір ... сұранысын қанағаттандыра алады. Ал қарыз қаржы алушы өзінің ақша қорын несие алу есебінен молайта отырып, ... ... ... шеше алады. Жеке азаматтар да, ірі бірлестіктер де, мемлекеттің өзі де несие қызметін пайдалануға құығы бар.
Қазіргі заманда ... ... ... ... дамудың басты бір тұтқасы ретінде танылып отыр. Несие алушы жеке азаматтар да, кәсіпорындар да өзінің кезек күттірмейтін шаруасын ... шешу ... ... ... ... Мысалы, қазір нарыққа көшкен Қазақстан жағдайында да несие алу арқылы жеке меншік шағын кәсіпорындар, тамақтандыру, тігін, тағы басқа орындар ашып, ... ... ... арта ... Осы ... ... да ... экономикалық қажеттіліктен туындаған құбылыс әрі экономиканың қайсы ... да, ... ... ... ... де ... аса ... қаражат қоры болып отыр.
1.2. Несиенің формалары және олардың жіктелуі
Несие экономикалық категория ... ... ие. ... әр уақытта қандай да бір объектілерге тән тұрақты, қажетті ... ... ... ... ... оның ... бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың әр түрлі сыртқы және ішкі өзгерістер кезінде ... ... ... көрінісі. Қарызға берілген құнға қатысты кредитор мен қарыз алушы арасындағы байланыс қалай өзгерсе де, несиенің формасы оның бүтін ... ... ... формалары, оның құрылымымен және белгілі - бір дәрежеде несиелік қатынастардың мәнімен тығыз байланысты. Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар ... ... де, ... ... сол ... ... ... нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің мазмұны мен түрі ... ... ... ... ... - бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... сақталатын көрінісі. Экономикалық әдебиетте, әдетте, несиенің негізгі екі формасы қарастырылады: коммерциялық және банктік. Тауар түрінде берілетін несиені - ... ал ақша ... ... банктік деп атайды. Бұл екі несие бір - ... ... ... ... ... ... ... процент мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады. Сонымен қатар көптеген жарияланымдарда ... ... ... ... ... ... фирмалық және тағы басқаларын жатқызады. Олар осы екі форманың тәжірибеде қолдануынан туады.
Коммерциялық несие - бұл жеткізушінің сатып алушыға ... ... ... ... қызметі үшін төлемді кейінге қалдыруы. Мұнда қарыз алушы да және оны берушілер ретінде ... мен ... ... бола ... Коммерциялық несие, көбіне тауарды сатып алушыда нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... уақытында төлейтіндігін куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме, яғни вексель қолданылады. Ол оның иесіне ... - бір ... ... ... ... векселде көрсетілген ақшалай соманы талап етуге құқығы бар. Несиенің бұл формасының ... ... ... ... ... ... ... несиенің ерекшелігі мынада: қарыз капиталы өнеркәсіптік капиталмен біріккен, ал оның мақсаты - тауарларды өткізуді жылдамдату.
Коммерциялық ... ... ... ... ... беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни тауар немесе қызметті сатумен айналысатын кез - келген заңды ... бола ... ... ... тек қана ... ... ... қарыз капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты; коммерциялық несиенің орташа қүны сол кезеңдегі банктік пайыз мөлшерімен салыстырғанда төмен ... ... ... мен ... ... ... ... мәміленің заңдық түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы тауар бағасының құнына ... ... ... - бұл ... арнайы несие - қаржылық мекемелерінің қарыз алушыларға ақшалай қарыз түрінде беретін несие. Банктік несие ... ... ... ... Бос ... капиталдар кез - келген өндіріс саласына ... және ... ... арқылы кез - келген бағытта қозғала алады. Тоқыма фабрикасының иесі ... бос ... ... ... ... алады, ал банк бұл капиталды машина құрылыс кәсіпорнына қарызға береді. Банктік несиенің коммерциялық несие ... ... ... ... кең. ... несие тек тауар айналысына қызмет етеді, ал банктік несие қоғамның барлық топтарының ақшалай табыстарынан және жинақтарын капиталға ... ... ... ... ... ... Банктік несие әмбебап болып келеді, өйткені банк арқылы қайта бөлінген қарыз капиталы экономиканың барлық салаларындақолданыс табады. Бұл ерекшелік оның жедел даму ... ... ... ... ... ... сипаты бар, онда ақшалай капитал өнеркәсіптік капиталдан бөлектенген. Кредитордың мақсаты - пайыз түрінде табыс алу. ... ... ... ... және ... ... жағдайларында қарыз капиталын ұсынушы банктік мекеме кредитор ретінде көрінеді.
Банктің белгілі - бір ... ... ... және оны ... ... беру мүмкіндігі бар. Қазіргі жағдайда депозиттер банктік ресурстардың бірден - бір көзі болып табылмайды. Несиелік мекемелер ... ... ... нарықтан қағазға алады, сонымен қатар көрсетілген мақсатқа облигациялық қарыздарды да белсенді ... ... ... ақшалай - чектік эмиссиямен толтырылған нақтылы ресурстардың көлемі ғана емес, оған өнеркәсіптік компаниялар, жеке ... және ... ... ... ... ... деген сұраныстар да әсер етеді. Осылайша экономикалық төмендеу кезінде ... ... ... коньюнктурасын айқындаушы негізгі фактор болып, банктердің ресурстары емес, несиеге деген әлсіз сұраныс болып табылады.Кредитор ретінде банктердің рөлі біршама төмендегеніне қарамастан, ол ... ... ... ... деп ... ... жоқ. ... көптеген кәсіпорынның қосымша қаражаттарға деген қажеттіліктері, бірінші кезекте, банктік несие есебінен қанағаттандырылуы мүмкін, ол өнеркәсіптік ... ... жеке ... үшін де ... ... ... анағұрлым ыңғайлы формасы болып келеді. Осылайша, несиелік жүйенің негізін ірі ... ... ал ... ... ... басымдық жағдайында қалады.
1.3. Несие және несие қатынастарының ... ... қай ... ... да, ... ... ... экономикалық және қоғамдық ойшылдардың назарын аудартатын. Экономика ... ... ... ... күнінен бастап несиенің проблемасымен шұғылданып келеді. Ал, қазіргі нарық кезінде несиеге, экономикалық санат ретінде, аса көп ... ... ... ... ... ... ... қарым - қатынас ең жоғарғы рәсімделуіне ... ... ... ... ... ... ... және теориялық сауалдардың шиеленіскен түйініне айналады. Несиенің түпкі тамыры тауарлық өндірістің пайда ... ... ... ... ... ... даму сатыларының әрқайсысында да несиенің маңызы зор болды. Тарихтың өткен дәуірлерінің бәрінде де дамытпалы несие, барлық ... ... - ... ... және ... ... қозғаушы күші болды. Ол жеке тауар өндірушілер арасында мүлде ақиқат байланыс орнатты, олардың мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық өндіргіш күштерін ... ... ... ... болды.
Ақшадан кейін несиені ойлап шығару - адамзаттың данышпандық табысы. Себебі несиені пайдаланудың нәтижесінде шаруашылық қажетін және жеке қажеттілікті өтеу ... ... ... ... ... ... алу арқылы өз өндірісін кеңейтуге, ал жеке тұлғаның өз ісін ұлғайтуға, не ... ... ... болашақта емес, қазір алуға мүмкіндік туады.Несие қатынастары алғашқы қауымдық құрылыстың мүліктік жіктеліп ыдырауы нәтижесінде бір қауымның бай отбасы және ... ... ... ... ... артық қалған өнімнен оны кейін қайтарып беруге ... ... өз ... өтеуге алуынан пайда болды. Бұл кейінірек өсімқорлық ( ростовщиченский ) несие деп аталды.
Өсімқорлық несиеге тән белгілер: несие берушілер - ... ... ... ... ... иелері мен үлкен діни ордалар, ал қарыздар - ұсақ өнім ... құл ... мен ... ... мен кәсіпкерлер несиені ағымдағы тұтыну мұқтажын өтеуге ғана алса, билеуші топтар қанаушылық, жауыздық іс - әрекеттерге жұмсады. Бұл несие үшін өсім ... ... өте ... ұсақ өнім өндірушілер мен кәсіпкерлерді өз шаруашылығын жабуға мәжбүр етті.
Мысалы, феодализм тұсындағы ... әр ... ... ... несие үшін төленетін ақының деңгейін 21 %- дан 43 %- ға дейін көтеруге, ал кей ... 100 - 200 % -ға ... ... етілді. Ескі өндіріс әдістері ыдырап, жаңа әдістер ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы кезінде пайда болып, капиталисттік ... ... ... ... ... ... ... - нарықтық экономиканың тірегі ретінде ... ... ... элементі. Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар, мемлекет те, үкімет те, сондай - ақ жеке ... да ... ... ... ... ... ... емес, олардың айырбас сферасыннан іздеу керек.
Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан екінші қолға ... ... ... ... де осындай айырбас кезінде несиеге байланысты қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы - бұл несиенің қозғалысының кіндігін сипаттайды. Несиелік қатынастардың пайда ... ... ... ... айналымын жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда ... да ... бар ... ... ... ... қарыз көбінесе ақшалай түрде берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр ... ... ... әр түрлі қатынастарды түсіндіретінін естен шығармайық. Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, несие - бұл ... ... екі ... қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы - сол қаражаттың бір ... ... ... яғни ... ... ... субсидия түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға, яғни қарызға ... ... ... ... ... ... ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар ... ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың уақытша бос қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып, уақытша және ақылы ... ... ... ссудалық капиталға айналады. Несие мен ссуданың арасында да өзара ... ... - бұл ... ... ... көзі ... барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай - ақ олардың жұмсалымдарының бір ... ... кең ... ... ... - бұл ссудалық шот ашумен ... ... ... ... ұйымдастырудың бір ғана формасын білдіреді.
Экономикалық категория ретінде, несие - кәсіпорындар, ... және ... ... - ақ халық арасындағы несие қорын құру және оларды қайтарылу, пайыз төлеу шартында белгілі - бір ... ... ... беру ... ... ... ... жиынтығы. Зерттеу заты сияқты несие құрылымы бір - бірімен өзара байланысты элементтерден тұрады. Мұндай ... ең ... ... ... ... ... ... мәміле бойынша несиелік қатынастар субъектісіне қарыз беруші және қарыз алушы жатады.
Қарыз беруші - қарызды беретін несиелік қатынастың бір ... ... ... - бұл ... ... ... беруші субъектілер болып табылады. Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық субъектілері және де халық жатады.
Қарыз алушы - бұл ... ... және оны ... міндетті, несиелік қатынастың екінші жағы.
Қарыз беруші және қарыз алушымен ... ... ... ... ... ... де жатады. Беру объектісі - бұл құнның ерекше бөлігі, яғни қарызға ... ... ... ... ... САЯСАТЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ
2.1. Несие саясатын оңтайландырудың принциптері мен критерийлері
Банктің несие саясаты принциптерінің өзара ықпалы арнайы ... ... ... ... ... ... қоғамның экономикалық дамуының қолданыстағы заңдарының жүйесін ғылыми игеру, олардың әрекет етуін, қолданылу нысанын түсіну несие процесін жетілдірудің алғы шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, яғни оларды игерген сайын комерциялық банктің өтімділігі мен табыстылығын қамтамасыз етуші қызметі тиімді болады.
Банктің ... ... ... ... зерттеу тақырыбы болмағандықтан және экономикалық баспасөз бетінде талқыланбағандықтан банктің несие саясатының жалпы және өзіндік принциптерін атап өту маңызды. ... ... ... принциптері деп орталық банктің мемлекеттік несие саясаты үшін макроэкономикалық деңгейде ... ... ... нақты комерциялық банктің несие саясаты үшін жүргізілетін бірыңғай принциптерді түсінеміз. ... ... ... принциптері несие қатынастарының субьектілерінің экономикалық мүдделілігін ынталандырады және жалпы халық шаруашылығы ауқымында несие саясатын жүзеге ... ... зор. ... несие саясатының негізгі міндеті несиеті өзінің мәніне қарай ... ... ету ... табылады. Осылайша несие саясаты өзінің принциптерін жүзеге асырудың тәсілі ретінде көрінеді. Несие саясатының сапасын оны сипаттайтын принциптердің орындалу деңгейі анықтайды.
Банктің ... ... ... ... ... деп біз ... негіздеуді, оңтайландыруды тиімділікті сондай-ақ несие саясаты элементтерінің үздіксіз тығыз байланысын бірлігін айтамыз, өйткені тек ғылыми негізделген несие саясаты ғана ... ... ... мен ... ... ескере отырып, мемлекеттің банктің (институттық құрылым ретінде) оның қызметкерлері мен клиенттерінің оның ... ... ... неғұрлым толыққанды білдіреді. Осылайша тек ғылыми негізделген несие саясаты ғана банктің дамуының белгілі бір ... ... ... ... ... ... келеді. Бұдан шығатыны, тек ғылыми негізделген несие саясаты ғана банк үшін (орталық және комерциялық) оңтайлы, неғұрлым тиімді басымдық ... ... ... ... ... несие саясатының өзіндік принциптері төмендегідей: табыстылық, пайдалылығы (кез келген комерциялық банк үлкен пайда табуды көздейді), сондай-ақ қауіпсіздік, сенімділік ... ... да ... емес, нарық ақиқатын ескеріп, табыс табуға тырысады).
Сонымен, банктің несие саясатының принциптерінің жүйесі бүтіндей алғанда былайша бейнеленеді.
1-кесте. Коммерциялық банктің ... ... ... ... несие саясатының принциптері
Жалпы
өзіндік
Ғылыми негізделуі
Оңтайлылық
Тиімділік
Несие саясаты элементтерінің тығыз байланысы, бірлігі
Табыстылық, пайдалылық
Қауіпсіздік, сенімділік
Жалпы ... ... ... ... ... ... саясатының тиімділігін арттыру үшін маңызды шарт болып табылады.
Табыстылық принципі банк дамуының жекелеген уақыт бөлігінде орындалмауы да мүмкін, ... ... ... (мәселен, банктің тактикалық мақсаты жалпы мақсатен сәйкес келмеген кезде). Мұны графикпен бейнелеуге болады.
Бірінші суреттегі графикте ... ... ... ... ... белгіленген параметрлерге қол жеткізудің 3 мүмкін болатын жолы көрсетілген.
Пайда
В
А
кезең
1-сурет Банк табыстылығының белгіленген мақсаттарына
жетудің жолдары.
Несие байланысын реттеу ... ... ... ... ... оңтайлы нұсқасын алға қояды. Латынша optimus - неғұрлым қолайлы, ... ... ең ... ... ойымызша, комерциялық банктің оңтайлы несие саясатын жалпылай ... ... ... ... белгілі бір пайдасын таза табысын әкелетін саясат деп анықтауға ... ... ... банк ... ... ... ... шығынның болмауы тиімсіз несие саясатының нәтижесі сияқты қаралмауға тиіс. Банктің несие саясатын әзірлегенде ... және ... ... ... алынады. Шынында да банк қызметіндегі және оның несие саясатындағы ... ... ... ... операцияларының пайдасын, сенімділігін, қауіпсіздігін қамтасыз ететін болу қажет. ... ... ... ... ... ... дәл осы ... сақталуы тиімді және оңтайлы несие саясатының критериі болып саналады.
Теориялық тұрғыдан келгенде статикалық және динамикалық оптимум деп бөлуге болады. ... ... банк ... ... ... операциялар мен қызмет санын, банктің еңбек, материалдық, қаржылық ресурсын ... Ал ... - ... ... ... ескере отырып, осы параметрлерді болашақ жоспарда әзірлейді. Статистикалық оптимум әдетте есеп ... ... ... ... ... ... мен инвестиция көздерінің құрылымы пропорциясы туралы қажетті ақпарат алады. Алайда озық нұсқа таңдау үшін бұл жеткіліксіз, өйткені есеп балансында бұған ... жоқ. Сол ... ... кез ... субьектісінің, банктердің қызметінің негізі болып табылатын жоспарлы құжаттар (бизнес-жоспар, маркетинг жоспары, несие ... ... ... әзірлеу қажет.Коммерциялық банк несие саясатын зерттеу оның жұмысын талдаудың мынадай бағыттарын анықтайды. 1) клиент сапасын, оның несиетік төлем ... ... 2) ... беру ... ... беру және ... 3) несие бағасы, пайыздық ставка деңгейі; 4) арнайы шарттар мәселен жеңілдіктер; 5) ... ... ... ... ... ... ... саясаты дегеніміз банк табысы мен пайдасы шексіздікке, ал шығындары мен ... ең ... ... ... ... қоғамда экономикалық қатынастарды оңтайландыру проблемасы күрделі экономикалық және қаржы мәселелерінің біртұтас кешенін қамтиды: экономика ... ... ... ... ... ... әзірлеуден бастап, қоғамдық ұлғаймалы өндіріс құрылымын ... ... ... ... саясатының түрлері
Несие саясатының бірқатар элементтері несие саясатының түрлері туралы айтуға мәжбүрлейді. Несие саясатының түрлері туралы мәселе тың, жаңа ... және ... ... әдебиетінде егжей-тегжейлі қарастырылмаған. Сол себепті ол жөнінде толық мағлұмат берейік. Коммерциялық банктің несие саясаты төмендегідей ... ... ... банктің несие саясатының критерий бойынша жіктелуі
Несие қатынастарының субъектісі бойынша
Заңды тұлғаларға қатысты саясат
Халықпен өзара қарым-қатынастағы несие саясаты
Несие ... ... ... ... ... ... ... несие бойынша
Банк несиеі бойынша
Халықаралық несие бойынша
Мерзімі бойынша
Қысқа мерзімді несие бойынша
Ұзақ мерзімді несие ... ... ... несие саясаты ;
Дәстүрлі, классикалық
Бағасы бойынша
Мақсатты несие ұсыну бойынша
Мақсатсыз несие ұсыну бойынша
Рынок түрі бойынша
Ақша рыногында
Қаржы рыногында
Капитал ... ... ... ... ... ... деңгейде
Ұлттық деңгейде
Халықаралық деңгейде
Салалық бағытталу бойынша
Несие берудегі несие саясаты;
өнеркәсіп кәсіпорны (ауыр, жеңіл, тамақ өнеркәсібі);
сауда ұйымы;
құрылыс ұйымы;
көлік кәсіпорны;
ауыл шаруашылық ұйымы;
өткізу-жабдықтау ұйымы;
байланыс ... және ... ету ... ... несие беру бойынша
Қамтамасыз етілмеген несие беру бойынша
Несие бағасы бойынша
Төмендегідей несие берудегі саясаты:
-стандартты несие
жеңілдікті несие
проблемалық несие (жоғары пайызбен)
Несие беру әдісі бойынша
Қалдығы ... ... ... бойынша несие бергенде
Несиелік саясат түрлерін сыныптамалаудың негізінде түрлі критерийлер жатыр. Бұл жерде ұсынылған сыныптаманың жалғыз еместігін атап өткен де маңызды. Өзге ... ... ... саясатының басқа да түрлерін топтастыруға болады.
Несиелік саясат банктердің ең алдымен банк пен оның клиенттері арасындағы қарым-қатынасты реттеуіне, басқаруына, ... ... ... ... ... ол ... негіздегі ресурстарды тартуға және оларды банк клиенттерін несиетеу үшін инвестиция жасауға қажет. Бұл жерде банк қызметіндегі тәуекелді ... ... де ... ... ... атап ... жөн. ... саясат агрессиялық, дәстүрлі және классикалық болып келеді. Несиелік саясат түрін таңдау кезінде банк алдымен өз капиталын өсіруді, ... ... ... ... ... сан қырлы стратегия жатуы мүмкін. Осы айтылғандарды қорытындылай келе мынадай анықтама ... ... ... - ... өз ... ... беру жұмысындағы, банктің белгілі бір аймақта, белгілі бір жұмысындағы, банктің белгілі бір аймақта, белгілі бір уақыт аралығында өз ... ... ... үшін ... ... ... Несиелік саясат несиеті реттеу жұмысының негізі ретінде, біріншіден, несиелік қарым-қатынастарды дамыту барысындағы басым бағыттарды, ... ... ... жұмыс істеуін анықтайды.
Түрлеріне қарамастан банктің несие саясатының ішкі құрылымы болады. Біздің ... ... ... ... ... негізгі элементтері мыналар: 1) несиелік процестің негізгі бағыттарын әзірлеу жөніндегі банк стратегиясы; 2) несие ... ... ... банк ... 3) ... саясаттың орындалуын бақылау.
Шетелдік экономикалық оқулықтарда несиелік процесті ұйымдастырудағы банктің стратегиясы мен тактикасын анықтауға мүмкіндік беретін несиелік саясат бойынша құжат ... ... жиі ... (21, С.70). ... ... банктің (Н. Бруктің реакциясымен) деген басылымында несиетік саясат бойынша басшылыққа алатын құжат жасауды ... Онда ... ... ... құжаттама және несие бөлімі қызметкерінің міндеттері анықталады. Біздің ойымызша, мұндай жұмыстың аясы тар. Бұл ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың тактикасы мен ғана шектеледі. Жоғарыда келтірілген ұстанымға қарағанда коммерциялық банктегі оңтайлы несие ... ... ... моделінің негізгі ережелерін қалыптастыру қажет болып көрінеді.
Несиелік саясаты әдістемелік тұрғыда оңтайландырудың отандық және әлемдік тәжірибесін, талаптарын ескере отырып, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... болады:
* Несиелік саясаттың жалпы ережелері мен мақсаттары.
* Несиелік операцияларды басқару аппараты және банк қызметкерлерінің өкілеттілігі.
* Несиелік келісім-шарттың әр ... ... ... ... ... Банктік бақылау және несиетік процесті басқару.
Несиелік саясатты қалыптастыру және несиелік ... ... ... ... ... талаптардан туған бұл теориялық модельді біз коммерциялық ... ... ... ... ... байланысты ұсындық. Біздің ойымызша, мұнда коммерциялық банктің несиелік саладағы ... ... (1) болу ... Одан ... ... банк ... ... операцияларды басқару жұмысында банктің тактикасын анықтайды (2), банктің нақты операцияларын және ... ... ... ... жолдарын нақтылайды (3), несиетік процесті бақылау және басқару ... ... ... (4). ... ... ... теориялық моделінің әрбір бағыты өзара тығыз байланысты және несиелік саясатты қалыптастырып, несиелік процесті ұйымдастыруда міндетті болып табылады, ... ... ... ... ашу үшін ... ... саясаты, біріншіден, клиенттер мен несиелік құралдарды таңдаудың басым бағыттарымен, екіншіден, банк қызметкерлерінің практикалық іс-қимылын белгілейтін және осы ... ... ... ... ... ... ... Бұл жерде тәуекелді (оның ішінде несиелік) басқару қабілеттілігі нақты несиелік келісімдердің ... ... ... банк ... бөліктілігіне және қызметкерлердің сыныптамалық деңгейіне байланысты.
Жалпы, несиелік саясатын стратегиясы нақты банктің несие рыногындағы басым бағыттарын, ұстанымдары мен мақсаттарын көздесе, ал ... - ... ... жасау, несиелік процесті ұйымдастыру кезінде осы банктің жоғарыдағы мақсаттарды жүзеге асыру үшін ... ... және ... ... Сөйтіп, несиелік саясат банктің несиелік бөлімшелеріндегі тиімді жұмыстың қажетті алғышарттарын жасайды, қызметкерлердің күш-қуатын біріктіріп, ұйымдастырады, қателіктер мен тиімсіз ... ... ... ... ... ... ... саясаттың ұйымдастыру нысандарында, яғни оны жүзеге асырудың әдіс-тәсілдерінде нақты қолданылады.
2.3 ЦентрКредит банкінің несие қызметін талдау
ипотекасы бағдарламаның ерекшелігі:
- ... ... (3 күн ... ... ... ... ... сайты арқылы электронды өтінішін жіберіп, үйден шықпай-ақ несие алуға өтініш бере алады.
- тұрғын үйді ... ... ... ... ... де ... болады.
- Қазақстанның кез келген қаласынан үй сатып алуға мүмкіндік бар.
Жылжымайтын мүлікті сатып алу қарызы теңгеде және АҚШ ... 25 ... ... ... Клиенттің келісімімен жылжымайтын мүлікті құру үшін - қарыз сомасы теңгеде және АҚШ долларында 15 жылға берілсе, ал ... ... ... ремонт жасау үшін берілетін қарыз ұлттық валютада немесе АҚШ долларында 10 ... ... ... ... ... ... ... алынатын мүлікті қойса, онда қарызгер бастапқы жарнасын төлеуге міндетті. Бастапқы жарна төмендегідей болады:
- тұрғын үй және ... ... ... алынатын мүлік бағасының 30 пайызынан төмен болмауы ... банк ... үшін ... үй және ... ... ... ... мүлік бағасының 15 пайызынан төмен болмайды.
- мүлік эксплуатациясының мерзімін 50 жыл мерзімінен асырмау қажет. Сонымен бірге кепілге қойылған мүлікке ... ... ... ... ... мекеменің барлық бөлмелерін жылытатын электрлік, су, газ сияқты жылу жүйелеріне қосылуы тиіс;
- мүліктің байланыс жүйесімен қамтамасыз етілуі және оның ... ... құны 40 ... ... одан көп болса, онда мүлік эксплуатациясы шектелмейді;
- бастапқы құнды ... жеке ... ... ... ... қатар қарызды бастапқы жарнасыз беруге болады. Егер қосымша өзін ... ... ... ... ... ... қарыз сомасының қатынасы объектілердің өзіндік нарықтық бағасының 70 пайызынан аспау қажет. Сондай-ақ негізгі қарыз сомасының 30 пайызы өтелген болса, онда ... ... ... етуден босатылады. Бірақ негізгі кепіл затының кепілдік құны негізгі қарыздың қалған сомасын жабуы керек. Егер кепілге басқа ... ... ету заты ... ... ... ... ... тұрғын үй және коммерциялық объектілер бойынша кепілге қойылған ... ... ... 70 ... ... ... Несиені беру қарызгердің төлем қабілеттілігіне анализ жасау арқылы беріледі.
несиесі
Қарызгердің ... ... ... ... ... ... 300 000 ... аспауы қажет, ал банк қызметкерлеріне берілетін несие сомасы орташа айлық ... 1000% ... ... ... ай ... жарнасының сомасы жалақының 50 %-нан аспауы қажет.
- Қарыз мерзімі: 36 ... ... ... ... ... ... мыналар:
- төлемге қабілетті гарант жалақысын арқылы алуы немесе ЖЗҚ-ның салымшысы болуы;
- клиенттің 6 ... кем ... ... ... ... ... ... қарастыру мен рәсімдеу үшін қарызгер мен гарант келесідей құжаттарды банкке тапсыру ... жеке ... ... ... СИК
- несиені алуға өтініш жазу.
- берілген қарыз бойынша сыйақы мөлшері несиелер бойынша ... ... ... сәйкес болуы қажет;
- берілген өтінішті қарастыру 1 күннен аспауы керек;
- филиалдың директоры тәуекелдің жоғарлануына байланысты сыйақы мөлшерін ... ... ... ... ... бір ... немесе автосалоннан алынуы мүмкін;
- толық және жарым-жартылай ... ... ... ... адам ... ... бір тұлға төлеуге құқылы;
- кепілдікке жылжымайтын мүлікті қойса, онда қарыз теңгемен 10 жылға беріледі;
- сатып алынатын жаңа шетел ... ... ... жағдайда, қарыз теңгеде немесе АҚШ долларында 5 жыл мерзімге беріледі;
- егер ... ... ... ... ... қойған болса, онда ол өз ақша қаражатынан төлейтін бастапқы ... ... ... 30%-дан төмен болмауы қажет. Бастапқы жарнасының төленуі қарызгердің жеке шотының көшірмесімен немесе кепілдік сомасы төленгені туралы келісім-шарттың боуымен ... ... ... ... алу ... - ... ... жылжымайтын мүліктің нарықтық бағасының 70%-нан аспауы қажет;
- автокөлікті сатып алу ... - ... ... ... ... рәсімделеді;
- несиелеудің міндетті талабы болып - сақтандыру табылады;
- қарыздың төменгі сыйақы ... Бас ... ... ... ... несиесі
- қарыз теңгеде және АҚШ долларында 10 жыл ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі;
- өкілетті Несиелік Комитетінің шешімімен негізгі қарыздың өтелуі есептелген сыйақы мен ай ... ... ... ... ... жай ... ... қолдануға мүмкіндік бар;
- кідіртуге болмайтын қарыздың түсінігіне - ешқандай мақсаты көрсетілмеген, қарызгердің өзінің жеке мұқтаждығына байланысты алынатын ... ... ... және ... ... ... келмейтін клиенттің көптеген мақсаттарына байланысты несие ресурстары қолданыла береді.
- Мақсималды ... 500 000 АҚШ ... ... ... эквивалентті сомасы;
- Қарыздың барлығы кепілге жылжымайтын мүлікті қойған жағдайда ғана беріледі. Сонымен қатар, жылжымайтын мүлікке келесі талаптар ... тек ... ... тасты фундаменті бар ғимараттардың болуына;
- басқа пәтерлер мен үйлерден кепілге қойылған мүліктің асбөлмесі мен санузелі бөлек ... ... ... ... ... ғимараттың барлық бөлмелерін жылытатын электр, су, газ сияқты жылу жүйесінің барлық түріне ... ... ... мен үй ... ... және дұрыс болуына;
- пәтерге сапалы қызметті қамтамасыз ететін барлық байланыс ... ... және оның ... ... ... ... қойылған мүліктің бағасының 50%-нан аспауы қажет;
- кепілге ... ... ... ... түрде Банктің атауымен көрсетілген сақтандыру компаниясында тіркелуі керек.
- сонымен қатар, кейінге ... ... ... ... ... да ... ... қарызгердің төлем қабілеттілігін анықтау барысында беріледі,
- несиені рәсімдеу кезінде қарызгер банкке қажетті ... ... ... қарызды беруге мәлімдеме жасау;
- жеке куәлігінің көшірмесі;
- СТН көшірмесі;
- СИК ... ... ... ... ... ... ... кепілге депозит қойылған несиелеу - уақытылы, қайтарымды, төлемді және қамсызданған талаптарға байланысты коммерциялық негізінде жүзеге асырылады;
- несиенің ... ... мына ... ... ... ... сомасы - несие бойынша 1-ші 4 айлық сыйақы мөлшер.
Депозит мерзімі сұралған несие мерзімінен аз ... ... ... мерзімін ұзартуға қажет болады. Бірақ, депозит мерзімі сұралған несиенің мерзімінен аз болмауы ... ... ... ... ... 3 жұмыс күнінен аз болмайтын мерзімде болуы тиіс.
- кепілге депозит қойылған қарыздар қарызгердің ... ... мен ... ... ... беріледі;
-несиенің сыйақы мөлшерлемесі депозиттің жылдық сыйақы мөлшерлемесінің 3%-нан жоғары болуы қажет.
- несиені әзірлеу барысында, алдында ашылған депозиттің талаптарын сақтай ... ... ... депозитіне қайта әзірленеді;
- кепілді қоятын адам - ... не ... ... бір ... және жеке ... ... мүмкін;
- кепілге депозит қойылатын несиелеу кезінде, қарыздың соңғы мерзімі көрсетілген негізгі ... өтеу ... ... ... беру ... ... ... үшін клиентке мынадай құжаттарды банкке ұсыну қажет:
- ... ... ... беру үшін ... жеке ... ... СТН көшірмесі;
- депозиттегі ақша қаражатын кепілге қоюға берілетін жұбайының келісімі міндетті түрде болуы қажет, егер ... ... ... 13 млн. ... көп ... ... ... несие сомасы 13 млн. теңгеден аз болса, онда ... ... ... ... ... ... бірінші директоры шешеді.
VIP клиентерді несиелеу
VIP-клиент - ол келесі талаптарға сай келетін жеке тұлға:
- банк үшін басты клиент;
- банк ... ұзақ ... ... ... ... оның ... ... ешқандай күмән келтірмейді.
VIP клиент негізінде:
- банктің корпоративті клиенттердің ... ... ... ... ... ірі акционерлері;
- көрсетілген тұлғалардың жақын туыстары;
- басқа да банкке ... ... бола ... ... ететін несие саясатына сәйкес несиелеу үшін, VIP клиент түрінде банкпен ... ... бола ... ... ... ... ... шарттары:
- клиенттің келісімі бойынша қарыз 2 жылға ұлттық валюта - теңгеде және АҚШ ... ... ... бойынша қамтамасыз ету - несиенің міндетті талабы болып есептеледі;
- клиенттің келісімі мен қарызды өтеу графигі ... ...
... - үйі бар, бірақ өз үйін ... ... ... несиені рәсімдеу арқылы өзінің баспана мәселесін жақсартып алғысы келетін ... ... ... ... ... ... ... оның сатып алатын тұрғын үйіне және сонымен қатар, сатуға ... ... бар ... бағалау жүргізіледі;
- бастапқы құнын беру талап етілмейді;
- ... бір ... екі ... ... ... және олар бойынша бір негізгі досьесі жүргізіледі;
- бірінші несие ең көп дегенде 6 айға беріледі;
- қарыз сомасы өз ... ... ... 70 ... ... ... берілген несие бойынша сыйақы мөлшері Бас офистің Несиелік Комитеті бекіткен максималды сыйақы мөлшерінен төмен болмауы тиіс;
- бұл несие ... ... ... ... үй ... ... ... бұл мүлік қарызгердің немесе басқа үшінші бір тұлғаның иесінде болуы ... ... беру ... ... ... соңғы мерзімі көрсетілген өтеу графигі мен ай сайынғы төленетін пайыздары ... ... ... өтеу ... бар мүлікті сатудан түсетін қаражаттар есебінен жүргізіледі;
- екінші несие - бірінші несие сомасын алып тастағанда, сатып алатын мүлік ... ... ... және ... ... ... ... беріледі;
- несиенің мына түріне жүргізілетін сыйақы мөлшері Бас офис бекіткен минималды сыйақы мөлшерінен төмен болмауы қажет;
- ... ... ... ... алынатын мүлік болады. Сатып алатын мүліктің меншік иесі ретінде қарызгердің өзі, не болмаса үшінші бір тұлға бола алады және оған ... ... ... ... ... ... ... несие беру лимиті - бекітілген лимит мөлшерінің сомасынан аспайтын, еш мақсаты көрсетілмейтін жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... 20 жыл, сонымен бірге бұл мерзім шектелуі мүмкін, егер қарызгер зейнеттік жасқа шығатын болса, онда өтеу мерзімі зейнетке шығардан бір жыл ... ... ... ... ... және АҚш ... ... көрсетілген несие бойынша максималды сома 500 000 АҚШ доллары;
- лимитті ашу, өтінішті қарастыру және қарызды беру сияқты қызметтері үшін ... ... ... банк ... ... ... ... дейін қолданбаған лимит үшін, комиссия ұсталмайды;
- лимитті қамтамасыз ету кепілзатына Қазақстанның ... ... үй ... коммерциялық жылжымайтын мүлікті жатқызуға болады, сонымен қатар Алматы, Астана қалаларына тиісті қайтару мерзімі 50 жылдан аспауы қажет. ... ... ... берілген қарыздың пайыздық сыйақы мөлшері, жекелеп несие беру ... ... ... ... мөлшеріне сәйкес жүргізіледі. Өкілетті Несиелік Комитетінің шешімімен мынадай мүмкіндіктер бар:
- 6 айға дейін өтеудің жай ... ... ... ... ... ... ... болады;
- әрбір қарыздың мерзімі лимит мерзімімен шектеледі;
- негізінен қарыздың максималды мерзімі - 10 ... ... ... сомасы келесі формуламен анықталады:
қарызгердің ай сайынғы таза табысы
лимит ... - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - * ... ... ... ... ... аймен көрсетіледі.
Лимиттің максималды сомасы жылжымайтын мүліктің бағалық құнының 50 ... ... ... ... ... түрі ... өз ... қанағаттандыру үшін беріледі.
- несиенің мерзімі 3 жыл;
- қарыздың максималды сомасы 1000 000 теңге;
- несиенің мына түріне ... ... ... Бас офис бекіткен минималды сыйақы мөлшерінен төмен болмауы қажет;
- міндетті түрде қарызгердің жалақысын куәландыратын құжатта жұмыс орындағы бастығының немесе бас ... қолы және ... мөрі ... тиіс.
Қарызды беру тәртібі:
Несие сұранысын қарастыру үшін клиентке мынадай ... ... ... ... ... ... ... беру үшін өтініші;
- жеке куәлігінің көшірмесі;
- СТН көшірмесі.
Қазіргі таңда елімізде шағын және орта бизнесті дамытумен байланысты заңды ... ... ... 6 ... ... ... мына ... көрсек болады.
1.1-кесте
Несиенің түрлері
Мерзімі
Сомасы
% сыйақы мөлшері
Қамтамасыз етілуі
$
KZT

3-12 ай
100-500 АҚШ доллары немесе 750000 ... %
36 ... ... ай
10.000 АҚШ доллары немесе 1.500.000 теңге
26 %
30 %
жылжымайтын мүлік, транспорт

3-84 ай
10.001-200.001 АҚШ доллары немесе 1.500.001-30.000.000 теңге
18%-22%
20%-24,25%
жылжымайтын мүлік, транспорт

3-120 ... АҚШ ... ... ... ... ... банктердің жүргізетін несиелік саясатының мазмұны бір болғанымен, әр коммерциялық банк түрлі факторларды басшылыққа ала отырып, өзіндік ... ... ... ... ... ... - бір-бірімен байланысты іс-әрекетті жүзеге асыру тәсілін ... ... ... - ... банк өз қызметін жүзеге асыру барысында қолданатын кең спекторлы саясаттың бір бөлігі. Несиелік саясат банктің ішкі және ... ... ... ... ... қарызды мынадай мақсаттарға беру көзделген: сауда-саттық операциясы және өндірістің тиімділігін көтерумен байланысты жүргізілетін шаралар, ішкі және ... ... ... ... ... ... ... көрсету.
- несиелік процесті ұйымдастыру мынадай кезеңдерден тұрады:
- несиелік өтінішті қабылдау, қарастыру, талдау жасау;
- қарыз ... ... ... ... және эксперттердің қорытындысын әзірлеу;
- несиенің кепілмен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... беру туралы процедура;
- несиелік өтінішпен келісім-шартқа бұрыштама қою;
- ... ... ... ... және оның ... ... ... өтінішті қабылдау мен қарастыру несиелік саясатта көрсетілген процедураларға сәйкес ... ... Егер осы ... ... ... бойынша оң пікір қалыптасқанмен, қарыз алушының несиеге қабілеттілігін бағалау және ... ... ... қорытынды жасау бәрібір қажет етіледі. Несиені беру туралы шешімде мына факторлар басшылыққа алынады: қаржыландырылатын жобаның құны, шаруашылық ... ... ... қарызды және оған есептелінген сыйақыны өтеу үшін қажетті, тұрақты ақша ағымымен қамтамасыз етілген қабілеттілігі.
Несиелік тәуекелді минимизациялау үшін, несиелеудің ... ... ... ... қарызды және оған есептелінген сыйақыны қамтамасыз ететін ... ... Ол ... ... талаптар қойылады:
- экономикалық талаптар - өтімділікті есепке ала отырып кепілзат объектісін ... ... оның ... ... құнын бағалау, қажет болған жағдайда кепілзат объектісінің сақталуына бақылау жүргізу, нарықтағы жағдайдың өзгеруіне байланысты қайта бағалауды жүргізу;
- ... ... - ... ... ... ... ... мен кепіл зат иесінің құқықтары мен міндеттерін анықтау, кепілзат бойынша құқық берілетін құжаттардың дұрыс ... және ... ... ... және ... ... ... ереженің сақталуы.
Заңдық сараптаманың несиелік жобасын заңдық сараптау туралы ... ... заң ... ... Заңдық сараптау жүргізілмей несие берілмейді. Заңдық сараптаманың жүргізілу мақсаты - банктің мүддесін қорғау үшін ... ... ... беру ... ... ... ережесі мен процедурасының талабына сәйкес қатаң түрде жүргізіледі. Банк пен қарыз алушының арасындағы қарым-қатынас келісім-шартты рәсімдеу ... ... ... ... ... ... несие беріледі:
* банктің өкілетті органдары оң шешім қабылдаса және Директорлар Кеңесі немесе Банк Басқармасының, Бас офистің ... ... ... ... ... тыс өтініші бойынша көшірмесін алу;
* қарыз алушыдан қажетті құжаттарды алу және ... ... ... кепілзатты алу, бекітілген тәртіпте мемлекеттік тіркеуден өту, құжаттың дұрыс рәсімделуі.
Ссуданы беру қарыз алу шартында анықталған мерзімде, ережеге сәйкес ... ... ... ... өтеуді қарыз алушы немесе үшінші бір тұлға қолма-қол немесе қолма-қолсыз ақшалай тәртіпте жүргізеді. Егерде төлемнің мерзімі өткен жағдайда ... ... ... ... ... ... алуға банктің құқығы бар.
Активті және пассивті басқару комитеті прайм-рейт сыйақы мөлшерлемесін басшылыққа ала отырып, несие бойынша ұсынылатын сыйақы ... ... Бас ... Несиелік Комитеті ұсынған сыйақы мөлшерлемесінен төмен сыйақы мөлшерлемесін бекітуге тиым салынады.
Несиелеу процесін жүргізуші филиалдардың мынадай бөлімшелері ... ... офис - ... ... жұмыс жасайды, сенімді, табысты клиенттерді іздестіру мен тарту мәселелеріне, банктің табыстылығының өсуіне, банктің өнімдері мен ... ... ие ... жауап береді;
- бэк офис - несиелік тәуекелге талдау жүргізеді және оны ... үшін әр ... ... қолданады, несиелік портфельдің сапасына және несиені беру мен қарастыру процедураларының сақталуына жауап береді, ... ... ... жүзеге асырады және берілген несиелерге мониторинг жүргізіледі.
Филиалдардың несиелеуге ... ... ... ... мен ... Бас ... несиелеу департаменті жүзеге асырады.
Тәуекелді төмендетуді қамтамасыз ететін және банктің несиелік қызметінің мәселелерін реттейтін орган - Бас офистің Несиелік ... ... ... Бас ... ... Комитетінің құрамы мен өкілеттілігін Банктің Директорлар кеңесі және басқарма ... ... ... ... және өтелмеуіне байланысты филиал әрбір айдың бірініші жұлдызында несиелеу Департаментіне, қарыз алушының қарызды өтемеу ... мен оны ... ... ... ... ... ... Банкінің ережесіне сәйкес несиенің барлық түрі бойынша несиенің жіктелімі жүргізіледі. Күмәнді және ... ... ... Банк ... ... провизия қоры құрылады.
Несиелік операцияна есепке алу банктің есеп саясатына, несиелік операцияна есепке алу ережесі кепілге қойылға ... ... және оны ... алу ережесі ҚР-ның Ұлттық Банк тарапынан қойылған ... ... ... ... берілген несие бойынша несиелік құжаттама жүргізілуі керек. Бұл құжаттама конфиденциалды ішкі құжат ... ... және ... ... ... жөн. Қарыз және кепілзат бойынша келіміс-шарттың, несиені қамтамасыз ету құжатының түпнұсқасы филиалдың кассасында сақталынуы керек. Несиелік ... ... ... ... ... осы құжаттарды кассаға беру туралы акті және құжат тізіміндегі қажетті барлық құжаттар, сондай-ақ банк пен қарыз ... ... ... және қарыз бойынша қызмет көрсету және оған мониторинг жүргізілген құжаттар тігіледі. Қарыз алушы өзінің міндетін толық өтегеннен кейін несиелік ... ... және ... ... банкінің Бас офистің Несиелеу Департаменті жаңадан берілген несие және проблемалық несие туралы мәліметтерді ай ... ... ... ... ... Комитетіне мониторинг жүйесі арқылы жүзеге асырады.
Банк басқармасына тапсыратын несиелік портфель бойынша айлық ... ... ... ... банк пен оның филиалдарының несиелік қызметінің жағадайына талдау жүргізіледі. Филиалдардың ... ... ... жоспарлы және жоспардан тыс жолсапарлық инспекция арқылы ... ... ... ... Және онда мыналар тексеріледі:
* несиелік портфельдің жағдайы туралы мәліметтерді, оның сапасының төмендеу себептерін, міндетті өтеу бойынша ... ... ... жіктелімі және оған есептелінген провизияны;
* несиелік құжаттаманың толықтығын;
* филиалдардың несиелік өтінішті қарастыру процесі мен жобаға жасалған сараптаманың сапасын;
* несие ... ... ... ... ... ... берілген несиелердің құқықпен қамтамасыз етілуін және тағы басқалары.
ІІІ. ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНКТЕРІНІҢ ІШКІ НЕСИЕЛІК САЯСАТЫНЫҢ ПРАКТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ.
3.1 ... ... беру ... ... ... ... банктің өзінің (ішкі) несие саясаты болады. Сондықтан басты мәселе банкте ... ... ... емес, сапасында (несие саясатының принциптерін сақтау дәрежесі тиімділігі мен оңтайлылығы) еді. Банктің қарыз алушымен несиелік қарым-қатынасын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... рәсімдеуге жауап беретін банк қызметкерлерінің сыныптамасы, несиелік портфельдің немесе несиенің көлемі. Бұған ... ... ... ... ішкі несие саясатының басты элементтердің бірі - ... ... ... Бұл жұмысты банктің несие бөлімі жүргізеді. Несиені талдау бөлімі бүкіл несиетеу процесін үйлестіріп, қолдайды.
Несие процесі ... ... ... және несиетің толық жабылуымен аяқталады. ЦентрКредит банкінің несие процесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... өтінімдерді жинау.
2-кезең. Клиенттермен әңгіме жүргізу.
3-кезең. Несиені беру туралы және оның формасы туралы шешім қабылдау.
4-кезең. Несиелік мәліметті рәсімдеу.
5-кезең. Несие алған клиенттермен ... ... ... ... және ... ... несиеге сұраным туралы ақпарат жиналып, оған талдау жасалады және ... ... ала ... ... мына ... ... сақталу керек: қарыз алушылар туралы банкке түскен барлық ақпаратты несие қызметкерлері жазбаша тіркеп ... және онда ... ... мәліметтер болу керек: қарыз алушының аты-жөні; сұралған несиетің сомасы; мерзімі; несиенің мақсатты орыны; несие ... ... Бұл ... банктің несие офицерінің алдында әңгіме жүргізуге дайындалу және қарыз алушы туралы неғұрлым толық ақпарат алу міндеті тұрады. Әңгіме жүргізу мен ... ... ... несие офицері өзіне келген құжаттармен алдын ала танысады. Ол құжаттарға мыналар жатады:
* Несиелік өтінім.
* Қарыз алушының анкетасы.
* ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік тіркелу туралы куәлік.
* Стат басқармасының тіркеу карточкасы.
* СТН растамасы.
* Өткен 2 жыл ішіндегі және осы ... есеп беру ... ... ... формалары (№1, №2, №3 формалары).
* Несиеорлық және дебиторлық қарыздың (оның пайда болу себебі, шарты мен ... ... ... ... ... мен №2 ... жоқтығы туралы қызмет көрсетуші банктің анықтамасы;
* Бюджет төлемдері бойынша ... ... ... ... ... ... Техникалық-экономикалық негіздеме немесе бизнес-жоспар.
* Контрактілер, келісім-шарттар (технология мен жабдықтарды, шикізаттар мен ... ... ... өнімді өткізу тармақтары міндетті түрде бірге көрсетіледі).
* Кепіл және кепілдемелік құжаттар.
* Несие тарту және кепіл салуға келісім туралы акционердер жиналысының ... ... ... ... ... - клиенттің несие төлеу қабілеті мен қаржылық жағдайын ... ... Бұл ... банк үшін ... тиімді шартпен келісім жасау мақсаты көзделеді.
Қарыз алушының несие төлеу қабілеті - шаруашылық субьектісінің (заңдық ... жеке ... ... ... ... ... өзінің міндеттемелері бойынша несиеті толық және мерзіміне жабу қабілеттілігі.
Қарыз алушының несие сұраған жазбаша өтінімін алғаннан кейін банк өз мойнына алатын ... ... ... осы ... ... ... берілетін несие мөлшерін анықтайды, несие берудің шарттарын, оның жабылу мерзімін нақтылайды, қарыз алушының несиені тиімді пайдаланып, дер кезінде ... ... баға ... төлеу қабілетіне алдын ала талдау жасау кезінде ҚР экономикасын қысқа мерзімді несиетеу ережесінің 15-тармағында көрсетілген мәселелермен ... банк мына ... де ... аударады:
* Қарыз алушының құрылтайшылық құжаттарының (жарғы, ережелер, келісім-шарттар, тіркелуі туралы хаттамалар мен шешімдер) ... ... ... ... Банк құқығын анықтау мақсатында, қолданыстағы заңдылыққа сәйкес берілген несиеге кепіл ретінде қарыз алушының активтерін алуға болар-болмасын білу үшін ... мен ... ... ... ... ... өткізген кезі кездескен жок па;
* Шаруашылық субьекті басшыларының ... мен ... ... ... ... жағдайын талдау оның қаржылық-шаруашылық қызметіне қарыз алушының жұмысындағы тиімділікті бағалауға, басқару жүйесіндегі кемшіліктің оның төлеу ... мен ... ... ... ... дер кезінде қайтару тәуекелін және несиетік тәуекелді азайту шараларын анықтауға мүмкіндік береді. Соның ішінде ... ... ... ... ... запастың қозғалысы;
* Ақшаның қозғалысы;
* өнімнің өзіндік құны;
* пайда;
* тұрақты және айналым капиталын орналастыру.
Қарыз алушының қаржылық-шаруашылық қызметіне элементті талдау жасаудың маңызды тұсы ... пен ... ... ... ... ... шығарудың дұрыстығын анықтау болып табылады.
Үстеме шығындарға қатысты өзіндік құнды талдаудың маңызы зор. ... ... ... ақша ... ... құрайды.
Тұрақты және айналым капиталының орналасуына талдау жасау кезінде қолданылатын капиталда қарыз ақшаның үлес ... ... ... ... ... ... талдау жасау қарыз алушы балансымен өтімділігін талдаудан басталады.
3-кезеңде банк ... ... ... ... ... ... беру ... талқылап, оны беру мүмкіндігі мен формалары туралы шешім қабылдайды. Несие офицерінің клиентке несие беру мүмкіндігі мен мақсаттылығы жөнінде шешім қабылдау ... ... ...
* ... ... бағалау (қарыз алушыдан ақпарат алу; ақшаны алу мақсатына және оның өтінімге сәйкестігіне талдау жасау; несие ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, несиетік құжаттаманы әзірлеу және т.б. бойынша);
* несиені жабу көздеріне талдау жасау;
* ... ... ... ... ... ... алушыда несиені жабудың үш көзі бар:
* Ағымдағы кассалық түсімдер (cash flow);
* Активтерді сату;
* Басқа да ... ... ... қарызын қосқанда).
Банк үшін ең бірінші өтеу көзі маңызды, яғны ағымдағы кассалық түсімдер, ол мына формуламен беріледі:
Ағымдағы кассалық ... ... = таза ... пайда + амортизациялық шегерімдер - дебиторлық берешек өсімі - ... қор ... + ... шот ... кезеңде жоғары тәуекел дәрежесі бар несиелерді сақтандыру мәселесі шешіледі; қажет болғанда кепіл ... шарт ... ... ... ... ... нысаны таңдалады. Әлеуетті қарызгермен барлық мәселе талқыланған соң және оның өтінімі қарастырылған соң, несие офицері ... ... ... ... ... Егер ... мөлшері күрделі болса, несие комитетіне ұсынады. Несие ұсынысына жалпы банктің клиентпен қатынасы сондай-ақ банк үшін бұл ... ... ... ... ... Несиенің техникалық-экономикалық негізделу сапасы (ТЭН) - бұл несиеті бағалау процесіндегі маңызды элемент. Бұл несие офицерінің несие өтінімін кәсіби ... ... банк ... ... яғни ... банк үшін ... ... баяндайды.
4-кезең. Несие беру туралы шешім қабылдағаннан кейін мынадай құжаттар ресімделеді: несие шарты, несие алуға өтінім, мерзімді міндеттеме, бұлар несие журналында ... де ... ... Оның ... қарызгердің аты-жөні, несие шартының нөмірі, банктегі несие шотының нөмірі, шарт бекітілген жыл, істі сақтау мерзімі, банктің атауы көрсетіледі.
5-кезеңде банк ... ... ... ... ... ... ... шартының орындалуына бақылау жасап, клиентпен ынтымақтасудың жаңа нысанын ... ... ... ... несие бөлімінің қызметкерлері әр түрлі ақпарат көздерін пайдаланады (банктің, басқа да ... ... ... ... Банк ... ... бойынша шаралар қабылдайды, оны пайдалану пайызының тұрақты түсуін бақылайды, мекен-жайына барып, тексеру актісін жасайды. ... ... ... ... ... сай қолданылуы анықталады, материалдық құндықтарды сатып алу, сату шарттары, іс-қағаздары тексеріледі.клиенттің қаржылық жағдайы нашарлап, несие қайтарылмайтындай жағдай ... ... ... ... ... бұл ... ... Клиенттің ақша дағдарысы салдарынан несие проблемалық сипат алады. Проблемалық несиетің сыртқы және ішкі белгілері болады. Банк үшін қаржылық және қаржылық емес ... де ... ... ... ... есептеме ұсынуды кешіктіру, клиент қызметіндегі жоспарының өзгеруі, қарызгердің ынтымақтасудан бас тартуы, бұрмаланған ақпаратты ... ... ... талаптарын бұзу, әсіресе тыйым салынған тармақтарды орындамау.
6-кезең - несиенің пайыздармен қайтарылуы және несие ісінің жабылуы - банк пен ... ... ... қатынасының аяқталуы. Несиені өтеу оның табиғатына байланысты. Банкте негізгі қарызды және оның пайыздарын өтеу графигі ... ... ... ... алу үшін ұсынатын қамтамасыз ту мүлкінің құны негізгі ... ... ... ... ... бір ай ішіндегі пайыздары мен айыппұлды білдіреді. Несиенің өтелмеген қалдығынан асатын ... ету ... ... үшін өтеу ... құру ... ... төрт тәсілін қолданады:
* Тең бөлінген төлем
* Негізгі қарызды біркелкі азайту
* Төлем мерзіміне дейін пайызды төлеу
* ... ... ету ... ... пайыздар мен негізгі өарызды өтеу.
Негізгі қарызды біркелкі азайту негізгі қарызды бүкіл ... ... ... ... шамаға азайтуды білдіреді.
Төлем мерзіміне дейін пайызды төлеу ... - ... ... ... ... пайыздарды өтеу.
3.2 Коммерциялық банктің ішкі несие саясатын қалыптастыруды жетілдіру және жүзеге асыру жолдары
Банктің заңдық тұлғаларға ... беру ... ең ... ... болып саналғанмен, ол үлкен тәуекелмен байланысыты. Несиелік тәуекелге берілген несиенің қайтарылмауы мен дер кезінде жабылмауынан және ол бойынша пайыздардың ... ... ... ... ... ... ... алушыларды мұқият таңдау және олардың қаржылық-шаруашылық қызметіне ... ... ... ... банктегі несие саясатының негізін құрайды.
Мысалы, нарықтық жағдайда істеудің көп жылдық тәжірибесіне сүйенген Германияның ... ... ... ... ... ... ... тізбесін ұсынады. Ол несие операциялары бойынша тәуекелді неғұрлым төмендетуге мүмкіндік береді. Бірақ әр елдегі экономикалық және саяси ... әр ... ... ... банк ... беру тәсілдері мен технологиясын көшіру мүмкін емес. ... ... ... мен ... да ... ... несие беруді ұйымдастырудан түсетін конструктивті табыстар қазіргі Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... да несие төлеу қабілетіне талдау жасаудың қажеттілігі туындады.
Осы тарауда несие берудің бірінші кезеңіне - ... ... ... және ... алушымен әңгімелесуге қайта оралғанды қажет деп санаймын. Ертеңді ... ... ... пен кез ... ... ... жылы қарым-қатынас банктегі әрбір шенеуніктің бұлжымас ережесі болып табылады. Қызметкерлері клиентке дұрыс мән бермейтін банктің ... ... ... ... несиенің шарттары жөнінде қажетті ақпарат береді және одан банк анкетасы бойынша қойылған сұрақтарға жауап алады. Клиентпен ... және одан ... ... ... ... ... тобы ... есептемелерде жинақтаған дұрыс.
Мұндай есеп беру түзетіліп тұрады және клиенттік банкке жасаған әрбір қадамынан соң толықтырылады.
Мұндай есеп ... ... ... ... клиентпен жеке кездескенге дейін-ақ ол туралы маңызды мәлімет алады.
Несиелік өтінімдер мен ілеспе құжаттарды мұқият зерделегеннен кейін несие қызметкері ... ... ... қайта әңгімелеседі. Мұндай кездесулер несие инспекторына несиетік шарттардың маңызды тұстарын анықтауға ғана ... ... ... ... ... ... компания басшылығының кәсіби әзірлігін бағалауға, кәсіпорын дамуының шынайы жағдайына көз жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... білудің қажеттілігі жоқ, несие инспекторы ең алдымен банк-несиеордың мүддесін білдіретін шешуші мәселелерге назар аудару керек. Болашақ қарыз алушымен танысу әңгімесінде ... ... ... ... ... берудің бірінші кезеңінде банк мынаны анықтап алу керек:
А. Қарыз алушының салмақтылығын, сенімділігін және несие төлеу қабілетін, бизнестегі ... ... ... ... ... бұл жаңа ... көбірек қатысты.
Ә. Несиелік өтінімнің негізділігі және несие ... ... ... ... ... ... ... банк несиетік ұсынысқа өз талабын қосып, онымен қарыз алушыны таныстыра алады.
Б. Несиетлк ұсыныстың банктің несие ... және оның ... ... ... ... ... Жаңа несие беру несиетік портфельдің сан қырлылығына апарып, несиетік тәуекелді төмендете ме, әлде кері нәтиже бере ме.
Екінші ... ... ... ... стандартты үлгідегі анкетаны әзірлеуді талап етеді. Оны несие алудан үміткер несиетің мақсаты мен ... ... ... қарыз алушының қаржылық жағдайы туралы ақпаратпен толтыру керек. Біздің елімізде, қазіргі жағдайда ... ... ... алу өте ... тіпті кей жағдайларда мүмкін емес: қарыз алушының ролінде ұсақ кәсіпорындар, яғни жалғыз иесі бар ... ... ... мен ... ... алушының отбасындағы қаржылық жағдаймен араласып кеткен серіктестіктер. ... ... есеп беру ... ... ... ... да мұндай ақпараттарға аудиторлық тексеріс жүргізілген емес, ... оның ... тым ... ... ... өз клиенттерінен қаржылық есеп берудің тұрақты тәртібін белгілеуді ... ету ... Онда кем ... ... ... туралы мәліметтің болғаны жөн. Банктердің бұл жерде ағартушылық ролі бар. Өйткені, жоғарыдағыдай талап қою ... ... ... ғана ... ... ... үшін де ... Өйткені, ол кәсіпорын қаржысын ұтымды басқаруға үйретеді.
Несиеге баға беру үшін банктің қаншалықты құзырлы екендігіне ерекше назар аударудың да маңызы бар. ... ... банк ... ... ... жетпейтін экономика саласындағы кәсіпорындарға несие беруден банктің бас тартқаны жөн. Әрине, банк бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... жүгіне алады. Бірақ бұл банктің шығынын көбейтуге алып келеді және несиелеуге байланысты тәуекелдерден қорғауға кепіл бола алмайды.
Несие жұмысын ... ... ... ала ... ... ... ... несиелік өтінімді қарау жөнінде шешім қабылдаса, ол ізденушіден кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы ... ... ... ... баяндамалармен қамтамасыз етуін талап ету керек. Әдетте, мұндай ақпарат кем ... үш ... ... ... және ... жаңа мәліметтің уақыты алты айдан көп болмағаны жөн.
Егер мүмкін болса, баяндамаларды тәуелсіз қаржы ... ... ... және онда ... ... болғаны жөн:
1.Кәсіпорынның жылдық (ең дұрысы алты айлық және тоқсандық) қаржылық есебі, табыстары туралы есеп, қаржы көздері мен оларды қолдану ... ... ақша ... ... ... ... несиенің түріне қарай нақты запас құрылымы, дебиторлық және несиеорлық қарыздардың кем дегенде соңғы 18 ай ішіндегі таратылым қағазы.
3. Несиеден ... ... ... ... ... ... әсіресе, ақша қозғалысына қалай әсер ететінін көрсететін бизнес-жоспар. Онда ... ... ... Басшылық туралы резюме;
* Қаржыландырылатын жобаның, өнімнің немесе қызметтің сипаттамасы;
* Сала мен рынокқа талдау жасау;
* Маркетинг, өндіріс және ... ... ... ... (әр түрлі нұсқалары көрсетіледі);
* Ақша қозғалысының болжамы (әдетте қарызды жабу кезіндегі);
* Шамаланған қаржылық есеп.
4. Егер несие жеке адамға ... ... емес ... алушыға берілсе, немесе компания активтерін жеке адамдікінен ажырату қиын болса, 3 жыл ... жеке ... ... ... елдерде қарыз алушылардың несие төлеу қабілетінің арқасында ғана ... ... ... айтқанда, ол қамтамасыз етілмеген және кепілі жоқ несие алады. Мұндай жағдай түсінікті ... ... ... мүмкін емес. Қарыз алушының мүмкіндігіне сенімсіздік тиісті кепілсіз несие беруге мүмкіндік бермейді. Сондықтан несие беретін банк кепілзаттың сапасын бағалауға өте ... ... ... ... ... ... ... орындалмау тәуекелін шеше алмайды. Кепілзат тәуекелге ықпал ете алмайды, ол тек ... ... ... ... ... өз ... ... мүмкіндік береді.
Қаржыландыру мақсаты, несиеті жабу көздері, қарыздың қайтуын кешіктіретін тәуекелді бағалау анықталғаннан кейін несие беруші банк ... ... ... ... ... керек. Онда коэфициенттер қатынасына талдау мен ақша қозғалысына талдау болу керек.
Әлемдік банктің ... даму ... ... ... бес ... ... қолдануды ұсынады:
* Өтімділік коэфициенттері. Ол фирманың өзінің қысқа мерзімді міндеттемелері бойынша жауап беру қабілетін көрсетеді (ағымдық және жылдам ... ... ... немесе белсенділік коэфициенттері. Сауданы күшейту үшін фирма өз активтерін қаншалықты тиімді пайдаланады(айналым күндеріндей ... ... ... ... ... ... ... тіркелген активтердің айналымы).
* Қаржылық леверидж (тетік) коэфициенттері. Ол фирманың әрі қысқа мерзімді, әрі ұзақ мерзімді міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... жабу, келісілген төлемдерді жабу, ақша қозғалысы).
* Операциялық коэфициенттер және пайда түсіру коэфициенттері. Ол фирманың сауда және пайда көлемінің ... мен ... ... және өз ... қарым-қатынасы арқылы жұмыс істеуінің тиімділігін көрсетеді (сауда ... ... ... ... таза табыстың өзгеруі; жалпы пайданың маржасы, таза операциялық табыстың маржасы, пайда ... ... ... ... таза ... қатысты пайда, кәдімгі акционерлік капиталға қатысты пайда).
* коэфициенттер. Ол фирма капиталының нарықтық қаржылық бағасын көрсетеді (акциядан түскен табыс, үлестен ... ... ... ... ... бір ... ... бағаның табысқа қатысы, акцияның баланстық және нарықтық бағасының қарым-қатынасы, ... ... ... ... ... ... дейінгі тарауларда қаралса, ақша қозғалысына әлі талдау жасалған жоқ. Дегенмен, төлеу қабілетінің көрсеткіштері ақша қозғалыстарымен ... ... ... әлемдік практикада несие төлеу қабілетін бағалау үшін ақша қозғалысына талдау жасау тәжірибесі қолданылады.
Ақша қозғалысына ... ... ... ... жабу ... бағалауға мүмкіндік беретін уақыт аралығындағы ақшаның келуі мен шығуы салыстырылады. Келетін және шығатын ақша қозғалыстарының арасында уақытша лаг болады. ... ... ... ... үнемі есепшотта сақтауға мәжбүр. Ақша күтпеген төлемдерді жасау үшін де, сондай-ақ қосымша пайда табуға мүмкіндік беретін тиімді инвестиция жасау ... ... ... ... ... ... ағымдық төлеу қабілетін сақтай отырып және бос ақшаны пайда табу мақсатына жұмсап, олардың орташа ағымдық ... ... ... ... ... ... ... өзара төлем проблемалары өткір тұрған жағдайда, кәсіпорында ақшаның болуы оның жұмысының пайдалы екендігін білдірмейді. Есеп беру нәтижесі бойынша ұйым ... ... ... да, ... ... ... тапшылық көруі мүмкін. Ал ол контрагенттерге, соның ішінде банктерге ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мұның себептері әр түрлі. Оның ішінде тауардың жөнелтілуі мен сатып алушыға ... ... ... қарай өткізуден түсетін түсімді анықтау тәсілі бар. Және ақша қозғалысы мен ... ... ... ... ... уақыты сәйкес келе бермейді. Кірген ақшаның шыққан ақшадан артып кету және осы ... ... ... ... де әр ... ... қозғалысына талдау жасау үш бағыт бойынша жүргізіледі: ағымдық, инвестициялық және қаржылық қызмет.
Ағымдық қызметте ... ... ... ... мен ... сатудан, жұмыс пен қызмет көрсетуден, сатып алушылардың аванстарынан, қысқа мерзімді несиетер мен қарыздардан ... ... ... жүреді. Ал ақшаның шығуы жабдықтаушы шоттарын төлеу, еңбекақы, арнаулы қажеттіліктерге аударылымдар, бюджеттен есеп айырысу, қысқа ... ... мен ... жабу және ... пайызын төлеу түрінде жүреді.
Инвестициялық қызметте ақша негізгі құралдар мен ... да ... ... ұзақ мерзімдік қаржылық инвестицияның үлестері мен пайыздарынан келеді, ал ақшаның шығуы мәшинелерге, жабдықтар мен көлік құралдарына төлеумен және ... ... ... ... ... және ұзақ ... бағалы қағаздар бойынша дивидендтер мен пайыздарды төлеумен тікелей байланысты.
Қаржылық қызметте ақшаның ... мен ... ұзақ ... ... мен ... ... және оларды жауып, пайызын төлеуге, қысқа мерзімді бағалы қағаздар бойынша дивидендтер мен пайыздарды алу мен төлеуге, бюджетпен ... ... мен ... байланысты. Сонымен бірге, ақшаның кірісі мен шығысының басқа да ... ... бар. Ол - ... және ... ... ... ... ретінде түскен ақшалар, есептегі сомаларды, төлемдерді аударуға арналған басқа да түсімдер. Ақша шоттары бойынша барлық ... ... ... ... ... ... Талдау жасаудың екі тәсілі қолданылады: тікелей және жанамалай. Тікелей ... ең ... ... - ... ... ... бойынша ақшаның кіруі мен шығуын және оның мөлшерін есеп беру ... ... Бұл ... ... шотындағы ақша қозғалысына мұқият талдау жасаса, нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... ақшаның кіруі мен шығуы, сондай-ақ ақшаның түсуі мен жіберілу құрылымына талдау жасалады. ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Ал бос ақша инвестиция жасау үшін жеткілікті болса, қалыптасқан жағдайды дұрыс деп ... ... ... ... ... ... ақша көлемінің өзгерісі көрсетілмейді. Оны жанама талдау тәсілі толықтырады. Мұнда басты негізге алынатын да - ... Ол ... ... ... ... ... ақшасының көлемін өзгертпейтін табыстар мен шығындардың есебінен түзіледі. ... ... ... ... ... ақша ... қамтып көрсетiлмейдi, бiрақ амортизация сомасын өнiмнiң (жұмыстың, қызмет көрсетудiң) өзiндiк құнына қосу, әсiресе, ... ... ... ... ... пайдасының азаюына алып келедi. Сондықтан таза пайданы осы көлемге көбейткен жөн. Егер ... ... ... ... ... ... табысты анықтау тәсiлiн қолданса, табысты тезiрек табуқа болады. Бұл да - ... жай. ... есеп ... сай кiрiс пен ... ... ақша ... қарамай, олардың есептелген уақытында ғана ескерiледi. Осы себепке байланысты кейiнге қалдырылған төлемдердiң болуы пайданы түзетудi талап етедi. Олар ... ... ... құнына қосылған (немесе қаржылық нәтижеге жатқызылған ), ал ақшаның нақты шығысы жоқ. Бұдан басқа, пайдамен бiрге ... ... ... да ақшаны көбейту көздерiнiң бiрi екенiн үмытпаған ... әрi ... ... мен оның ... ... (бiр айға ... ... сондай-ақ ақшаның таза артығын (немесе тапшылығын) есептеу қажет. Егер ... ... ... төмен болса, онда кәсiпорын қысқа мерзiмдi несие алады. Егер ақша қалдығы оңтайлы мөлшерден бiраз жоғары болса, онда ... ... ... ... алу үшiн ... ... ... және қажеттiлiк пайда болады. Ол дивиденд пен пайыз түрiнде табыс әкеледi.
Клиенттiң несие төлеу қабiлетiнiң деңгейi туралы тұжырым соңғы үш жыл ... ақша ... ... ... ... негiзiнде жасалады. Тұрақты қуатты немесе жеткiлiктi ақша қозғалысы клиенттi несие төлеуге қабiлеттi клиент ретiнде бағалауға және оның ... ... ... ... ... ... бередi. Ақша қозғалысының жағымсыз көлемi немесе оның алдағы уақыттағы тұрақсыз сипаты клиенттiң несие төлеу ... ... және ... ... ... ... қажет еместiгiн көрсетедi. ... ... ... заңды тұлғалармен несие бизнесі төлемсіздік тәуекелінің өсуімен және несиеорлар үшін туекелдің арта түсуімен ерекшеленеді. ... ... ... ... бойынша төлемсіздік мүмкіндігін дәл анықтай неғұрлым маңызды міндет болып табылады. Оны шешу үшін фирманың несие қабілетін ... ұзақ ... ... ... ... ... ... жалпы фирманың экономикалық көрсеткіштерін ғана емес, бүкіл оың бөлімшелерінің көрсеткіштерін қамтуы тиіс. Бұдан басқа, фирманың жай-күйіне талдау жасау әр ... ... ... ... ... ... ... кезде мәліметтерді өңдеудің қазіргі заманғы әдістері мен компьютерлік бағдарлама ... ... ... ... қабілетін талдау әдістерін жетілдіруді қажеттенеді. Болашақта әр түрлі профильдегі ең көп мәліметтер санын несие ... ... ... салу ... маңызға ие болады.Талдауға қажет өңделетін ақпараттың көлемі қосымша қиындықтар тудырады. Оларды тек мәліметердің ірі бөлігін өңдеудің статистикалық және ... ... ... әрі одан әрі ... ... жеңуге болады. Сондай-ақ бұл процесте шағым банктердің артта қалып отырғанын атап кету орынды.
Экономикалық ... ... ... ... ... мен болашағы туралы критерий де үлкен маңызға ие. Сол себепті бұл ... ... ... ... ... бұл ... фирма туралы қосымша сапалы ақпарат алуына көмектеседі.
Клиенттерге қызмет көрсетіліп кеңес берілетін, несиелік өтінімдерге маркетинг жүргізіп, өңдейтін интеграцияланған несие бөлімдерін құру ... ... көзі ... еді. ... ... ... жетілдіру арқасында мұндағы жұмыс тығыз кооперациялану жағдайында жүреді, ал бұл артық мәліметке жол бермей аз шығынмен көп ақпарат алуға мүмкіндік ... ... ... мәміленің нысанына сыртқы фактордың ықпалы туралы ақпаратты пайдалануға болады. Бұл ... ... ... ... арасында, кейбір жағдайда банктер арасында ақпарат алмасу қамтамасыз етіледі. Ақпаратты бірлесіп жинап, өңдеу қажетсіз ақпараттың көлемін және ... ... ... ... ... ... банк қызметкерлерінің біліктілігін жоғарылату маңызды. Әрине, маманданған ... мен штат ... ... пайдалануға немесе клиенттерге кеңес беру үшін және олардың ... ... ... үшін ... ... ... ... Сонымен бірге несие мекемелері клиенттерге кеңес беру мен қаржыландыру тізбегі бар ... ... ... ... ... ... ұсынуына болады.
Комерциялық банктегі несие саясатын оңтайландыру бағдарламасының теориялық және ғылыми практикалық ... ... ... мынадый қорытынды жасауға мүмкіндік береді:
* Қазақстанда өтпелі кезеңде банк қызметін қайта құру ... ... ... басқару процесінде төмендегідей негізі кемшіліктерді анықтады:
* Жазбаша құжат ... ... ... ... үйлестіруге қатысты шектеулердің болмауы;
* Несие берілетін саланың әлсіз талдауы;
* Қарызгерге үстірт қаржылық талдау жасалуы;
* ... ... ... ... ... байланыстың жетімсіз болуы;
* Несие беру процесінде тексерудің жетімсіздігі және баланстың болмауы;
* ... ... ... ... ... ... мүмкін болмауы;
* Қарыз құжаттарына тиісті бақылау болмауы;
* Қарызды шектен тыс пайдалану;
* Толық емес несие құжаттамасы;
* Несие ... ... ... ... өз ... болмауы.
2. Бұл кемшіліктер несие портфелінің әлсіздігін танытады.Бір салаға немесе ... ... ... ... тыс ... әрекет етпеуші несиетің үлкен портфелі несие шығыны төлем қабілетсіздігі мен өтімсіздік - негізгі кемшіліктер. Сол ... ... ... ... үлкен пайда әкелетін оңтайлы портфельді құрастырып қана қоймай, несие тәуекелдерін азайту арқылы оның сапасын да жоғарылату ... Бұл ... үшін ... ... бағалау әдістері мен төмендету жолдары әзірленуде.
3. Несие портфелін кешенді бағалау ғана белгілі бір қарызгерлерге ... беру ... ... ... ... ... ... банкке үлкен табыс әкеліп қана қоймай, кәсіпорын қызметіне әсер ететін сыртқы факторларды ескеруді талап етеді. Банк кешенді, әрі тез ... ... ... ... бейімделе білу қажет. Көтерілген мәселелерді уақытында біліктілікпен және тиімді шеше білу ... ... ... несие портфелін түзу әдістемесін банктің жұмысында, атап айтқанда, несие берумен айналысатын ... ... ... ... бұл ... жұмысы үшін де пайдалы, өйткені сыртқы факторларды ескере отырып, компания қызметіне талдау жасау ... ... ... ... ... ақшаны неғұрлым ұтымды пайдалануға ықпал етеді. ... ... ... ... Г.С. ... политика коммерческого банка. - М.: ИКЦ , 1997. - 464 ... Бор М.З., ... В.В., ... управления банковской деятельностью. - М.: ... 2001. - ... ... Дж. Лав. ... ... энд Янг. Как анализировать финансовую отчетность. Пер. с ... С ... - М.:

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері30 бет
Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі21 бет
ҚР-дағы несие жүйесінің дамуының қазіргі тенденциялары57 бет
Жанұя құрамы және түрлері7 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Сызықты программалау есебінің (спе) элементтері31 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет
«Коммерциялық несиенің дамуы»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь