Шығармашылық құқық

КІРІСПЕ
1990 жылы қазанның 25 жұлдызында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы» Декларациясын қабылдау арқылы, өзінің егемен мемлекеттігін жариялаған, 1993 жылғы Конституцияда оны бүкіл әлемге паш еткен жас егемен Қазақстан Республикасының әр кездегі жоғары, басты мақсаты шынайы құқықтық, демократиялық мемлекет құру, дамыған ұлттық нарықтық экономиканы қалыптастыру, түрлі ұлт өкілдерінің теңдігіне, ықпалдастығына негізделген ұлттық саясатты дамыту, Республика халықтарының рухани-адамгершілік қасиеттерін нығайту болып табылады. Бұл мақсаттарға тиісінше идеяларға қаныққан реформаларды қарқынды жүзеге асыру арқылы қол жеткізуге болады. Ал түбегейлі республикалық реформаларды іске асыру берік, жетік заңдылық базасын жасамай мүмкін емес.
Реформалардың жүзеге асырылуы заң шығару процесінің тиімді тетіктерін орнықтырумен, заң шығару қызметін жетілдірумен, республикада заң шығармашылығының деңгейін ең бір жетік жоғары сатыға көтерумен байланысты. Демократиялық, азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет орнату бағыты заң жүйесін терең қайта бағдарлауды, бүкіл құқықтық институттарды негізді түрде реформалауды, бұрын басталған реформалардың үрдісін жылдамдатуды талап етеді. Осы орайда, бүгінде Республикада қалыптасқан саяси-қоғамдық, құқықтық жағдайлар мен мемлекет алдында тұрған міндеттер заң шығармашылығының ең бір жетік және қолайлы тетіктерін жасауға, заң шығару процесін жетілдіру мен заңның жоғарылығын қамтамасыз етуге байланысты мәселелерді өз уақытында зерттеуді, құқықтық, саяси, экономикалық және әлеуметтік реформаларды дер кезінде керекті заңмен қамтамасыз етуді қажет етеді.
Заң шығару міндеттілігі ең алдымен негізгі заң шығарушы орган Қазақстан Республикасының Конституциясының 49-бабының 1-тармағымен Парламентке жүктелген. Заң шығару процесі мәселесі бүгінде аса өзекті мәселелердің қатарынан орын алған. 1995 жылғы Конституция бойынша заң шығармашылығы маңызды, жалпы мемлекеттік маңызы бар қатынастарды
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ
1 Қазақстан Республикасының Конститутциясы Алматы, 1995ж
2 Баққұлов С.Д «Құқық негіздері» Алматы,2004ж
3 Оспанов Қ.И «Құқық негіздері» ,2007 ж ,Жеті жарғы.
4 Қ.Р Конституциясының түсіндірме сөздігі.
5 http://www.oks.kz/Muragat/129-130/alashtyktar.htm
6 © 2011 Қызылорда облысы әділет департамент
        
        КІРІСПЕ
1990 жылы қазанның 25 жұлдызында Декларациясын қабылдау арқылы, өзінің егемен мемлекеттігін жариялаған, 1993 жылғы Конституцияда оны ... ... паш ... жас ... ... ... әр ... жоғары, басты мақсаты шынайы құқықтық, демократиялық мемлекет құру, ... ... ... ... ... ... ұлт өкілдерінің теңдігіне, ықпалдастығына негізделген ұлттық саясатты дамыту, Республика халықтарының рухани-адамгершілік қасиеттерін нығайту болып табылады. Бұл мақсаттарға тиісінше идеяларға ... ... ... жүзеге асыру арқылы қол жеткізуге болады. Ал түбегейлі республикалық ... іске ... ... ... заңдылық базасын жасамай мүмкін емес.
Реформалардың жүзеге асырылуы заң шығару процесінің тиімді тетіктерін ... заң ... ... ... ... заң шығармашылығының деңгейін ең бір жетік жоғары сатыға көтерумен байланысты. Демократиялық, азаматтық қоғам мен ... ... ... ... заң ... ... қайта бағдарлауды, бүкіл құқықтық институттарды негізді түрде ... ... ... ... ... ... ... етеді. Осы орайда, бүгінде Республикада қалыптасқан саяси-қоғамдық, құқықтық жағдайлар мен мемлекет ... ... ... заң шығармашылығының ең бір жетік және қолайлы ... ... заң ... ... ... мен заңның жоғарылығын қамтамасыз етуге байланысты мәселелерді өз уақытында зерттеуді, құқықтық, саяси, экономикалық және әлеуметтік реформаларды дер ... ... ... қамтамасыз етуді қажет етеді.
Заң шығару міндеттілігі ең алдымен негізгі заң шығарушы орган Қазақстан Республикасының Конституциясының 49-бабының 1-тармағымен Парламентке жүктелген. Заң ... ... ... ... аса өзекті мәселелердің қатарынан орын алған. 1995 ... ... ... заң шығармашылығы маңызды, жалпы мемлекеттік маңызы бар қатынастарды қамтиды. Ол қатынастардың дамуы, өзгеріп отыруы немесе тежелуі ... заң ... ... ... байланысты. Заң шығармашылығының табыстылығы деп құқықтық реттелуге зәру, объективтік түрде себептелген қоғамдық қатынастардың дер кезінде, халық пен ... ... сай заңи ... заң ... процесінде кемістіктер мен кемшін тұстардың болмауын және тиісті қызметтің нәтижесі болып табылатын заңның қоғамның алға ... ... ... ... өркениетінің өсуіне қатысты қозғаушы бөлшек ретінде тұрақты қызмет етуін ұғынуымызға болады. Өйткені, заң шығармашылық мемлекеттік тәуелсіздік рухында, ... және ... ... ... экономиканы дамыту мүддесінде заңдарды шығаруға арналған.
Өз кезегінде, мұндай заңдар қоғамда, мемлекетте заңдылық пен ... ... ... қамтамасыз етуге қол жеткізеді. Демек, қоғамдық дамудың ... ... ... ... заңи ... арқылы мүмкін болады деп есептейміз. Заң шығару процесінің мұндай маңызы әр ... ... ... ... ... ... зор қызығушылықтар мен орасан талпыныстар тудырып отыр.
Мәселенің өзектілігі мен оның кейбір қырларының толық реттелмеуі зерттеу мақсатын анықтайды. Оның ... мен ... ... ... ... ... ... Парламентімен тиімді заң шығармашылығының қажеттігі мен оған ықпал ететін жағдайларды анықтап, мазмұндауда, сондай-ақ жұмыста баяндалған қорытындылар мен ережелерде байқалады.
Курстык жұмыстың ... ... ... ... ... ... заң ... қызметінің жүзеге асырылуы мен заң шығармашылығының процесі табылады.
1 ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚҰҚЫҚ ТҮСІНІГІ, ТҮРЛЕРІ
Құқық шығармашылығы құқықтық реттеу жүйесінде ... бір ... ... алады. Ол қоғам өміріне қажет нормаларды өмірге әкеліп, кемшілік-кемістігі барларын өзгертіп, уақыты ... ... ... барлық қоғамдық, мемлекеттік институттардың құқықтық негізін жасайды. Мұның өзі ... ... ... ... байланысты мәселелерді терең, жан-жақты зерттеу қажеттігін белгілейді. Құқық шығармашылығына байланысты мәселелерді зерттеуге қай кезеңде болмасын ғалымдар кең, мол ... ... ... ... жалпы теориясы саласында құқық шығармашылығының мазмұнына және жағдайына терең зерттеулерді Кеңес заманында С.С. Алексеев, О.А. Гаврилов, А.В. Мицкевич, Р.О. ... т.б. ... ... ... ... ... шығару, оның бір түрі - заң шығару мәселесін кеңінен зерттеп, ... ... ... ... ... да жеткілікті. Олар - белгілі ғалым-заңгерлер: С.З. Зиманов, В.А. Ким, Ғ.С. ... ... С.С. ... М.Т. Баймаханов, С.А. Табанов, М. Құл-Мұхаммед т.б.
Құқықтың жалпы теориясы мамандарының еңбектеріне сүйене ... ... ... ... ол ... ... және оның жеке ... дамуын және жетілуін қамтамасыз ететін, халықтың еркін көрсететін тәртіп ережесін жасау мен нормативті бекітудің тұрақты ... ... ... ... - ... ... ... құқықтық реттеуді жүзеге асырудың табиғи алғышарты болып табылады. Құқық шығармашылығының түпкі нәтижесі - құқықтық нормалардың мәтінінде ... ... жаңа ... ... ... ... шығармашылығы тікелей мағынада құқықты жасау ретінде, нәтижесі қоғамда әрекет етуші құқықты белгілеу болып табылатын қызмет ретінде анықталады. Бұл тұрғыдан құқық ... ... ашу ... , түсініктеріне тоқталу, оларды анықтау міндетін қояды.
Мемлекет және құқық теориясы іліміне сәйкес құқық та мемлекет секілді ... ... ... жеке меншіктің қалыптасуы, адамдардың мүліктік және әлеуметтік теңсіздігі, рулық әдет-ғұрыптардың жалпыға міндетті құқықтық ережелерге айналуы т.б. нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ереже нысанын берумен қатар, жаңа жүріс-тұрыс ережелерін шығарды. Ол осы ... ... ... ... өз ... мен ... пайдалану үстінде заңдарды бұзбауын талап етеді. Демек, құқық - ол мемлекетпен белгіленетін, қорғалатын жалпыға міндетті ережелердің ... Ол ... ... ... құралы. Теория заң ғылымында термині бірнеше мағынада ... ... ... тоқталып отырған мәселемізге қатысты ашсақ, құқық - ол бәрінен бұрын құқықтық нормалардың бір жүйеге келтірілген жиынтығы. Ол ... ... ... ... ... адамдардың іс-әрекеттеріне, қоғамның дамуына әсер етеді. Құқық - ол жеке жүріс-тұрыс ережелері емес, ол құқық нормаларының біртұтас жиынтығы. Қазақстан ... ... ... ... ... Конституциямен ашылған. Яғни, Қазақстанның құқығы туралы Конституция былай белгілейді: Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық ... ... сай ... ... өзге де ... ... ... Республиканың халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Республика Конституциялық Кенесінің және ... Соты ... ... нормалары болып табылады.
Демек, құқық - бұл ... ... ... ... ... ... реттейтін құқықтық нормалардың жүйесі. Ал, құқық нормаларының мұндай ... яғни ... ... ... қызмет - ол кұқық шығармашылығы болып табылады.
Заң ғылымында құқық шығармашылығын билікке ие болатын халықтың немесе билік етуші таптың ... ... ... айтсақ, жалпыға міндетті ережеге айналуы деп түсінетін пікір бар. Мұндай таптық ... ... ... ... ... ... ғалымдар қолдайды деп айтуға болады. Кеңес өкіметінің орта шеніне қарай құқық шығармашылығын таптық сипатта емес, мемлекеттік қызметтің ... ... ... пікірлер етек жайды. Мемлекеттік билік, мемлекет құқық нормаларының пайда болуының тікелей факторы, ... ... күш ... ... ... да ... мемлекеттік билік құқықты жасайтын әлеуметтік-саяси күш болып ... ... ... ... ... қызметінің мазмұны - құқықтың қалыптасуының тікелей қайнар көзі. Мемлекеттік билік -- бұл ... ... ... ... ... беру арқылы тұрғылықты халықпен жүзеге асатын қоғамдық биліктің бір түрі болып ... нақ осы ... ... - ... құқықты жасайтын күш. Кейбір жағдайларда мемлекет құқық нормасын жасауды тікелей халыққа береді. Алайда, халықтың референдум арқылы құқық ... ... ... ... болмайды. Демек, мемлекет өз халқымен бірге құқық шығармашылығының әлеуметтік ... ал оның ... - ... шығарудың тікелей күші болып табылады.
Құқық шығармашылығын мемлекеттік биліктің мазмұнымен ғана байланыстыра отырып ... ... деп ... ... келесі бір тобы. Олардың ойынша құқық шығармашылығы мемлекеттік қызметтің мазмұны ғана емес, ашып айтсақ, мемлекеттік биліктің саясаты қандай болса, оның ... ... ... ... да ... ... деп қана ... емес, сонымен қатар ол мемлекет қызметінің ұйымдық - құқықтық нысаны да. Тиісті көзқарасты ұстанушы ғалымдардың бірі - А.В.Мицкевич өз ... ... ... . Осы топтағы көзқарастардың ішінде құқық шығармашылығын кеңінен толығырақ анықтайтын мына бір пікірге тоқталу жөн болар. Яғни "құқық шығармашылығы - бұл ... ... ... ... ... ... жетуте бағытталған, қоғамдық қатынастарды нормативтік құқықтық реттеуге деген қажеттіктерді анықтау жөніндегі және анықталған қажеттіліктерге сәйкес жаңа құқық ... ... ... ... ... ... ... мен жою жөніндегі мемлекеттің үйымдық рәсімделген қызметі".
Құқық шығармашылығы - бұл ... ... ... реттеу, пісіп-жетілген қажеттіліктерді құқықтық нормаларға айналдыру арқылы зандық нормаларды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... тани ... мемлекет тиісінше актілердің қабылдануын анықтайды. Мемлекетпен, оның органдарымен қабылданған нормалар ғана жалпыға ... ... ... ... ... мәжбүр етушілік күшімен қорғалады.
Референдум арқылы құқық шығармашылығын қоспағанда құқықты жасау - бұл мемлекет органдарының нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... жариялау жөніндегі қызметі. Мұны Конституциядан, Парламент, Үкімет, орталық атқарушы органдар туралы т.б. заң актілерінен көруге болады. Алайда, ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік орган қызметінің бір жағы деген түсінікті жоққа шығаратын көзқарастардың бар екендігін байқатады. Мұндай ... ... бірі Н.Я. ... ... ... ... бөлек өздігінен қалыптасып, өрбитін жағдай ретінде, нақты тоқталсақ ол құқық шығармашылығы деп ... ... ... ... ... ... ... көзқарастарының қалыптасуын және олардың тиісті нормативтік актілерде байқалуы мен бекітілуі процесін қамтитын қоғам өміріндегі өзіндік құбылысты анықтайды.
Құқық шығармашылығын бұлай ... ... ... ... ... ... құқықтық көзқарастар емес қоғамдық қатынастар бекітіледі және құқықтық сананың (көзқарастың) қалыптасуы құқық нормасын жасамайды, шығармайды. Сондай-ақ, аталмыш анықтамада жанама көрсетілгендей, ... ... ... ... ... да бір ... емес және ол өзіндік құбылыс та емес. Құқықтық сана ... - бұл ... ... ... ... ол заң ... әсер етуі мүмкін, бірақ заң шығармашылығы қызметінің нәтижесі болып табылмайды.
Қазіргі Қазақстандық және Ресейлік ғалымдардың бәрі ... ... ... - ... объективтік әлеуметтік қажеттіліктері мен мүдделерін тануға негізделген, құқық нормаларын жасау, өзгерту және жою жөніндегі мемлекеттік қызметтің ... ... ... анықтайды. Алайда, Ю.В.Мальцев құқық шығармашылығын тек мемлекет қызметінің нысаны ретінде анықтау біржақты және толық емес дейді және ... ... ... келуін Л.С.Явичтің пікірі арқылы негіздейді. Яғни, Ю.В.Мальцев деп ... ... ... ... ... ... ... үғымын анықтауда бұдан өзге мына екі жағдайға да көңіл бөлу керектігін көрсетеді:
1) құқық шығармашылығының процесі материалдық жагдайлармен айқындалады, қоғамдық ... ... Олар ... жорамалдардың нағыз қайнар көзі болып табылады. Өмірдің өзі мен заң ... ... және ... ... ... және ... ... заң нормаларының шынайы қайнар көзі болуға тиіс деген түсінік құқық шығармашылығының ... ... ... табылуы керек. Қандай да бір доктрина немесе қоғамдық дамудың мақсаттары емес, тек өмір мен ақиқат қана құқық шығармашылығы қызметінде шешуші ... ие;
2) ... ... ... ... ... құқық шығарудың бірден-бір қайнар көзі емес. Құқықтық жүйеге заңи нормаларды енгізудің маңызды қайнар көздері болып ... үлгі ... ... және шарт ... ... да үлгі ... мен ... әдет-ғұрыптар да құқық шығармашылығы арқылы нормалық актілер жасау секілді құқықтың қалыптасуының ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрып нормаларының құқық жүйесін құрушылық рөлі жеткілікті дәрежеде кеңінен қоддау таппағанымен, біздің құқық жүйемізде оның орын алғанын ... ... ... Күні ... ... ... ... Үлгі істер мен құқықтық әдеттер де құқықтың қалыптасуының жолдары ... ... ... ... Р.С. ... қазақ тарихымен негіздей отырып былай дәлелдейді: "Өз кезегінде қазақ мемлекеттігінің құқығы осы үш ... ... ... үлгі істер, құқықтық әдеттер) қалыптасқан.
Оған дәлел ... > ... ... ... ... ... қатар қазақ қоғамында билердің үлгі шешімдері де қазақтың ұлттық құқықтық әдеттерін дамытқан. Қиыннан қиыстырып тапқан ... ... ... ... қарағанда күші бар құқықтық норма ретінде пайдаланылған. XIX ғасырда билер съезінде ... ... ... ... ... ... ... ретінде пайдаланылған. Солармен қатар қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан құқықтық әдеттер де қоғамдық қатынастардың реттеушісі болып ... ... ... ... құқық тек қана нормативтік актілер арқылы қалыптасуда.
Құқық шығармашылығы - бұл мемлекеттің құқық нормаларын жасау жөніндегі қызметі. Жай ғана емес, саналы, ... ... ... ... қызметі. Мемлекеттің құқық шығармашылығы қызметі негізінде экономикалық және өзге қоғамдық қатынастар заңды нормалар түрінде ... ... ... осы ... ... қатынастар ретінде рәсімдейді, дамуына әсер етеді.
Құқық шығармашылығының қызметі арқылы экономикалық және өзге де қоғамдық әлеуметтік қатынастар ... ... ... ... ... қайтадан басқа жаңа әлеуметтік қатынастарға әсер ету үшін құқықтық нормаларда бекітіледі. Қандай да бір әлеуметтік ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеудің қажеттілігінің пісіп-жетілуі құқық шығармашылығының басталуына себеп болады. Құқық ... ... ... ... жүйесін толықтыратын немесе өзгертетін қажеттіліктер, алғышарттар заңи шынайы, құқық ережелеріне айналады, нормативтік актілерде белгіленеді.
Тұрғылықты ... ... ... ... қатысуы қай кезеңнің болмасын негізгі мәселесі. ... ... ... ... ... ... ... заң шығаруға қатысу, ерік білдіру арқылы жүзеге асырса, күні кешегі тарихымызда бұқараның референдумнан ... ... ... ... арқылы мемлекеттің құқық шығармашылығына кеңінен қатысқанын көреміз. Кеңес өкіметі кезінде қоғамдық ұйымдардың, нақты айтсақ, Бүкілодақтық Ленин Комсомол Жастар Одағының, кәсіподақтар мен ... ... т.б. заң ... ... ... ... ВЦСПС-тің нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын дайындау мен оларды ... ... т.б. ... ... құқық шығармашылығы әрекеттерінің кеңінен қоддау тапқандығы соншалық, қоғамдық ұйымдардың нормативтік актілер шығаруы ... ... ... ... ... бірі ... бекініп, ол құқық шығармашылығын анықтауға негіз болды.
Ашып айтсақ, Кеңес заңгері Ц.А.Ямпольская және т.б. кейбір ғалымдар құқық шығармашылығы деп ... ... ... ... ... ... қызметін ғана емес, сондай-ақ мемлекеттің құқық шығармашылығына бұқараның катысуының әртүрлі нысандарын халықтың тікелей құқықшығармашылығы мен қоғамдық ұйымдардың жеке нормативтік актілерді ... ... акт ... ... ... туындатады. Мемлекеттік органдармен бірлесе құқық шығару кезінде қоғамдық ұйымдардың мемлекеттік органдармен байланыстығы көрнекі ашық түрде болады. Бұл байланыс ... ... ... ... ... үшін де, ... ... үшін де жалпы құқықтық негіздерінде және норманы өмірде жүзеге асыру мен оны ... ... ... ... Ц.А. ... ... шығармашылығын мемлекеттік органның қызметімен қатар, бұқара көпшіліктің,мемлекеттің құқық шығармашылығына қатысуының нысандары ретінде анықтауы сол кезеңдегі құқық ... ... ... ... ... көрінісідеуге болады. Әртүрлі қоғамдық ұйымдар мен референдумдахалықтың нормативтік актілер қабылдауы мәні ... ... ... білдіруі болып табылды. Бұқараның мұндайқұқық шығармашылығы мемлекеттің қатысуынсыз болмайтыныхақ.
Қоғамдық ұйымдардың нормативтік құқықтық актісі мемлекеттің оған берген ... ... ... де халықтың референдум арқылы құқық шығармашылығы мемлекетпен байланысты жағдайда. Яғни республикалық референдум өткізу ... ... ... ғана ... заң шығарылуы мүмкін. Ал, ондай шешімді ҚР Конституциясының бабының 10 тармағына сәйкес Республика Президенті болуы тиіс: ... ... ... ... және сан ... республиканың барлық облыстарын, астанасы мен республикалық маңызы бар қалаларын тең мөлшерде біддіретін республикалық референдумға қатысу құқығы бар екі жүз мыңнан кем емес ... ... ... ... болуы республикалық референдум өткізу туралы шешім қабылдауға міндеттемейді.
Қазақстан халқының еркін заңға, жалпыға міндетті ... ... ... - бұл ... ... ... ... көрсететін жетекші, бастапқы идеялармен қатаң сәйкестікте, яғни ... бір ... ... ... ... процесс. Мемлекеттің кез-келген қызметі секілді құқық шығармашылығы да белгілі бір қағидалармен сәйкестілікте жүзеге асады. ... ... атап ... ... тоқталған - құқық шығармашылығының демократиялығы және жариялылығы. Демократиялық қағидасы бұқара халықтың мемлекеттің құқық шығармашылығына катысуының жолдары мен дәрежесін көрсетсе, ... ... ... ... үшін ... қолайлы процесс екендігін белгілейді.
Қазіргі ғалымдардың құқық шығармашылығының бастапқы ... ... ... ... ... құқық шығармашылығының кәсіпқойлығы, заңдылығы, ғылымға негізделгендігі және құқық қолдану тәіжрибесімен ... ... ... қағидасы құқық шығармашылығының сапасымен, құқық шығармашылығы шешімін қабылдау жолдарының, тетігінің тиімділігімен тікелей байланысты. Мұндай қызметке заң жобасын жасау жөнінде кәсіптік ... мен ... бар ... ... ... ... т.б.) ... тиіс.
Құқық шығармашылығының келесі қағидасы - құқық шығару процесінің ғылыми сапасын көтеру (ғылыми негізділігі) қағидасы. Бұл үшін қоғамның саяси, экономикалық, ... ... ... ... ... ... тұрғыдан талаптарын анықтап, қорытынды тұжырымдар жасап, оны қалай сапалы заңға айналдыру жолдарын, бағыттарын белгілеу қажет. Ол ғылыми тұжырымдарды тәжірибеден, ... ... ... ... Құқық шығармашылығындағы зандылық - құқық шығармашылығының келесі қағидасы. Жаңа қабылданатын нормалар Конституцияның талаптарына сәйкес өмірге келуі қажет. Тек қана қабылданатын ... ғана ... ... ... ... ... дайындау, қабылдау және жариялау, яғни бүкіл құқық шығармашылығы процесі Конституция, заң ... ... ... сәйкестікте жүзеге асырылуы керек.
Құқық шығармашылығының қағидаларының ішінде аталмай қалғаны - оның құқық қолдану тәжірибесімен байланыстығы қағидасы. Бұл қағиданы негізгі ... тобы ... ... ... негізділігі қағидасымен бірлікте қарайды. Алайда оны жеке бөліп қарайтын ғалымдар да бар. Бұл қағиданың мәні ... деп ... ... ... ... ... кұқық шығармашылығы қызметінің нәтижесі болып табылатын нормативтік ... ... ... ... ... бағыттала отырып, құқық шығарушыға өз еңбегінің жемісін бағалауға, оның тиімділігі, сапасы туралы хабардар болуға, құқық шығару қызметін жетілдіріп отыруға көмектеседі. ... ... ... ... ғана ... ... ... кемшіліктерін, қателіктерін анықтайды, құқық шығармашылығына деген қажеттік-мұқтаждықтарды ашады.
Құқық шығармашылығының бұл ... ... бір ... ... ... ... ... халықтың еркін нормативтік құқықтық актіге айналдырумен байланысты, нормативтік актілерді ... ... ... жою ... ... ... мен ... қызметінің бастамаларын көрсететін категориялар, жетекші ... ... ... ... ... ... ... және олардың іс жүзінде жүзеге асуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... құқық шығармашылығын ғылыми негіздейді. Аталған қағидалар біріншіден, құқық шығармашылығының негізгі, объективті қажетті жақтарын көрсетеді; екіншіден, құқық ... ... ... заңи ... мен ... ... үшіншіден, өз мазмұнында құқық шығармашылығының нақты нышандары мен ерекшеліктерін қамтвды. Құқық шығармашылығының аталмыш қағидалары (демократиялығы, кәсіпқойлығы, заңдылығы, ғылыми негізділігі жөне ... ... ... ... - қай уақыттың болмасын құқық шығармашылығының бастапқы, анықтаушы идеялары.
Құқық шығармашылығы - құқықтық реттеу механизмінің негізгі, бастапқы сатысы. Мемлекет ... ... ... ... ... ... және құқық қорғаушы амалдардың барлық жүйесін әрекетке қосады және ... жеке ... ... қоғамның дамуына әсер етеді. Демек, құқықтық реттеу тиісті субъектілер үшін нақты кұқықгар мен міндеттер туындайды, ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеу тиісті қажеттіліктің болуымен байланысты. Ал, құқықтық реттеуге деген қажеттілік ... ... ... ... ...
1. ... реттелуді қажет ететін қоғамдық қатынастардың жаңа саласы пайда болады;
2. Экономикалық және әлеуметтік процестердің қарқынды дамуы себепті бұрын ... ... ... реттелуін өзгерту қажеттігі пайда болады.
Құқықтық реттеуге деген қажеттілікті анықтау, оның бағытын анықтайтын факторларды зерттеу құқық шығармашылығының басталуының себепшісі. Қоғамдық ... ... ... ... ... реттеу барысында адамдардың, халықтың ерік мүддесі алдыңғы кезекке шығады, тиісті нормативтік құқықтық актілерде бекітіліп, белгіленеді. Құқық шығармашылығы - бұл ... ... ... жалпыға міндетті заңды ережелерді қалыптастыру жөніндегі қызмет. Осы қызмет нәтижесінде мемлекеттің құқық жүйесі жасалады. ... ... ... ... жеке ... ... ... арқылы жүргізіледі.
Нормативтік құқықтық акт - бұл құқық шығармашылығының ... ... ... және ... ... ... ... нысанда көрсетілгеніне қарамастан, ол белгілі бір құқықтар мен міндеттер белгілейтін заңдық маңызы бар акт ... ... Осы ... алсақ, құқық шығармашылығы - бұл сырттай қарағанда нормативтік құқықтық актілерді дайындау, талқылау, ... және ... ... ... ... ... жаңа ... акт - құқықтық жүйенің дербес бөлшегі. Құқық шығармашылығының нәтижесінде құқықтық жүйеге жаңа нормативтік акт қосылып отырады.
Құқық шығармашылығы - бұл ... ... ... тәртібі. Сондықтан құқық шығармашылығына әсер ететін, көмектесетін, ол үшін қажетті шаралар мен ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыстың қандай-да бір кезеңі болып табылмайтын іс-әрекеттер құқық шығармашылығы процесіне кірмейді, - деп А.С. Пиголкин дұрыс көрсетеді. Нақты ... заң ... ... ... ... қандай-да бір құқық шығарушы органның қызметін жақсартуға байланысты жалпы ұйымдық шаралар құқық шығармашылығына жатпайды. Құқық шығармашылығы заңи ... бар ... ... асырылуының тәртібін белгілейтін қызмет. Сондықтан ол қызмет ... ... ... ... мен қабылдау жөнінде қоғамдық қатынас пайда болғанда ғана ... ... ... ... нормаларын әртүрлі амалдармен, ашып айтар болсақ жаңа ереже белгілеу, ескіні жаңарту, яғни өзгерту, сондай-ақ, толықтыру және бұрын қабылданған ... ... ... ... ... жасайды. Құқық шығармашылығының жолдары алдымен құқық нормаларының қалай жасалатынына қарай ажыратылады. Құқық шығарудың негізгі амалдарына бізге тарихтан белгілі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мына әдістерді жатқызуға болады. Олар: құқық нормасын шығару, ... тану және сот ... ... Нақтырақ ашып айтсақ,
1) құқық шығармашылығы органының қатысуынсыз ... ... ... ... мемлекеттің тануы. Бұған әдет-ғұрыптарды мемлекеттің тануын жатқызамыз;
2) нақты іс бойынша мемлекет органдарының ... ... ... беру (үлгі прецедент);
3) нормативтік актілерді жасау жөніндегі мемлекеттің қызметі. Бүған дейін де атап ... ... ... құқық шығармашылығының жолдары: нормативтік актіні уәкілетті органдардың шығаруы, нормативтік актіні референдуммен халықтың қабылдауы.
1.1 ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында жарияланған не жарияланбаған, бiрақ авторлардың немесе олардың құқықтық мұрагерлерiнiң азаматтығына қарамастан Қазақстан Республикасының аумағында қандай да ... ... ... ... туындыларға қолданылады;
2) Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған не ... ... ... ... тыс ... ... да ... объективтi нысандағы туындыларға қолданылады және Қазақстан Республикасының азаматтары - авторлары және олардың құқықтық мұрагерлерi деп ...
3) ... ... тыс ... ... не жарияланбаған, бiрақ Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi қандай да болсын объективтi нысандағы туындыларға қолданылады және авторлардың (олардың ... ... - ... азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес авторлық құқығы бар деп танылады.
2. Егер ... ... ... тыс ... ... жарияланған күннен кейiнгi отыз күн iшiнде Қазақстан Республикасының аумағында жарияланса, ол Қазақстан Республикасында жарияланды деп саналады.
3. ... ... ... ... ... ... сәйкес қорғалатын болған жағдайда туындының авторы авторлық құқықты алуға негiз болған iс-әрекет немесе мән-жай орын алған мемлекеттiң заңы ... ...
4. ... ... ... халықаралық шарттарға сәйкес, егер ол Қазақстан Республикасы бекiткен тиiстi халықаралық шарттың ережелерi бойынша айқындалатын туындының шыққан елiнде авторлық құқықтың осы елде ... ... ... ... салдарынан қоғам игiлiгiне айналмаса және авторлық құқықтың қолданылу мерзiмiнiң бiтуiнiң салдарынан ... ... ... ... ... туындыға қорғау берiледi.
Авторлық құқық объектiсi. Жалпы ережелер
1. Авторлық құқық мақсатына, мазмұны мен маңызына, сондай-ақ берiлу әдiсi мен ... ... ... еңбектiң нәтижесi болып табылатын ғылым, әдебиет және өнер туындыларына ...
2. ... ... ... бiр ... ... ие ... 1) ... ... ... ... ... ... және сол сияқты);
2) ауызша (көпшiлiк алдында айтушылық, көпшiлiк алдында орындаушылық және сол сияқты);
3) үнжазба немесе бейнежазба (механикалық, сандық, ... ... және сол ...
4) ... ... ... ... жоспар, сызба, кино, телебейне - немесе фотокадрлар және сол сияқты);
5) ... - ... ... үлгi, ... ғимарат, және сол сияқты);
6) өзге де нысанда жария ... да ... ... ... ... шыққан, көпшiлiк алдында орындалған, көпшiлiк алдында көрсетiлген), жарияланбаған да туындыларға қолданылады.
3. Заңның осы бабының 1-тармағында аталған белгiлерi бар және ... ... ... ... бөлiгi (оның атауымен, кейiпкерлердiң атауларымен қоса) авторлық құқық объектiсi болып табылады.
4. ... ... ... ... ... ... ... процестердiң, жаңалықтардың, фактiлердiң өздерiне қолданылмайды.
5. Туындыға деген авторлық құқық туынды ... ... ... ... ... байланысты емес. ... да ... ... ... меншiк құқығын немесе иелену құқығын беру, осы Заңда көрсетiлген жағдайларды қоспағанда, осы ... ... ... ... ... ... әкеп соқпайды.
Авторлық құқық объектiлерi болып табылатын туындылар :
1. ... ... ... ... болып табылады:
1) әдеби туындылар;
2) драмалық және музыкалық-драмалық туындылар;
3) сценарий туындылары;
4) хореография және пантомима ...
5) ... бар ... мәтiнi жоқ музыкалық туындылар;
6) дыбыс-бейнежазу туындылары;
7) ... ... ... және ... ... ... да туындылары;
8) қолданбалы өнер туындылары;
9) сәулет, қала құрылысы және бау-саябақ өнерi туындылары; Z010242
10) ... ... ... және суретке түсiруге орайлас әдiстермен жасалған туындылар;
11) карталар, ... ... ... және ... ... мен басқа ғылымдарға қатысты үш өлшемдi туындылар; Z020332
12) ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;
13) өзге де ...
2. ... ... ... ... ЭЕМ-ге арналған бағдарламалардың (соның iшiнде операциялық жүйелердiң) бастапқы мәтiн мен объектiлiк кодты қоса алғанда, кез-келген ... және ... ... ... мүкiн барлық түрiне қолданылады.
3. Авторлық құқық объектiлерiне мыналар да ... 1) ... ... ... ... ... аннотациялар, рефераттар, түйiндер, шолулар, инсценировкалар, музыкалық өңдеулер және басқа да ... ... пен өнер ... ...
2) ... ... антологиялар, деректер базалары) және материалдарының iрiктелуi және (немесе) орналасуы ... ... ... ... ... ... басқа да құрама туындылар. Туынды және құрама шығармалар, өздерiнiң ... ... ... ... ... ... авторлық құқық объектiлерi болу болмауына қарамастан, авторлық құқықпен қорғалады. Ескерту. 7-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - ... ... ... N 586 , ... N 90 ... ... ... 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.
Авторлық құқық объектiлерi болмайтын туындылар
Мыналар авторлық құқық объектiлерi болмайды:
1) ресми құжаттар (заңдар, сот ... заң ... сот ... және ... ... өзге де ... сондай-ақ олардың ресми аудармалары;
2) мемлекеттiк нышандар мен ... ... ... ордендер, ақша белгiлерi және өзге де мемлекеттiк ... мен ...
3) ... шығармашылығы туындылары;
4) оқиғалар мен фактiлер туралы ақпараттық сипаттағы хабарлар. Авторлық құқықтың пайда ... ... ...
1. ... ... және өнер ... авторлық құқық оның жасалу фактiсiне қарай туындайды. Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшiн туындыны ... ... өзге де ... ресiмдеу немесе қандай да болсын шарттылықты сақтау талап ... ... ... ... ... ... ... үшiн автор және (немесе) құқық иеленушi авторлық ... ... ... ... құқылы, ол белгi туындының әр данасына қойылады және мiндеттi түрде мынадай үш элементтен тұрады:
1) ... ... ... әрпi;
2) ... авторлық құқықтар иесiнiң есiмi (атауы);
3) туындының алғаш жарияланған жылы.
Жарияланбаған туындыға жеке мүлiктiк емес құқықтарын куәландыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды иеленетiнiн растау үшiн авторлық құқықтың қорғалатын не тиiстi шарттардың қолданылатын мерзiмi iшiнде кез келген уақытта ... ... ... ... ... ... осы Заңда белгiленген тәртiппен уәкiлеттi орган жүзеге асырады.
1.2 Авторлық құқық объектілері
Авторлық құқық объектілері болып табылатын туындылар
1. Мыналар ... ... ... болып табылады:
1) әдеби туындылар;
2) драм және музыкалық драмалық туындылар;
3) сценарий туындылары;
4) хореография және пантомима туындылары;
5) мәтіні бар ... ... жоқ ... ... ... ... (кино-теле және бейнефильмдер, диафильмдер және басқа кино және телетуындылар);
7) мүсіндеме, кескіндеме, гарфика және ... ... ... да ... ... онер ... сәулет, қала құрылысы және бау-саябақ өнері туындылары;
10) суретке түсіру ... ... ... ... ... әдістермен жасалған туындылар;
11) карталар, жоспарлар,нобайлар,безендірулер және географияға, топография мен басқа ғылымдарға қатысты үш өлшемді туындылар;
12) ... ... ... өзге де ... ЭЕМI с ... бағдарламаларды қорғау ЭЕМ-ге арналған бағдарламалардың (соның ішініе операциялық жүйелердің) бастапқы мәтін мен объектілік кодты қоса алғанда, кез келген тілде және кез ... ... ... мүмкін барлық түріне қолданылады. 3. Авторлық құқық объектілеріне мыналар да ... ... ... ... ... ... аннотациялар, рефераттар, түйіндер, шолулар, инсценировкалар, музыкалық өңдеулер және басқа да ғылым, әдебиет пен өнер ... ... ... ... ... ... базалары) және материалдарының іріктелуі және (немесе) орналасуы жағынан шығармашылық еңбектің нәтижесі болып табылатын басқа да ... ... және ... ... ... ... ... немесе өздеріне енген туындылардың авторлық құқық объектілері болу-болмауына қарамастан, авторлық құқықпен қорғалады.
2 АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ... даму ... ... ... ... ақындар, суретшілер, ғалымдар еңбектерінің жемісі адамзат пен қоғамның рухани ... ... ... ... ... ... әдебиет, көркем өнер және ғылым туындылары сияқты шығармашылық қызмет нәтижелері, адам мен қоғамның рухани ... ... ... оның даму деңгейінің көрсеткіші ретінде қалыптасып қана ... ... ... ... ... түрі нысанындағы тауар айналымының объектісі ретінде қалыптасты. Заманның объективті үрдістері, ең ... ... ... ... ... ... ... жаратушыларына ғана емес, сонымен қатар тұтынушыларға жаңа көкжиектерді ашуда. Осыған орай, ... ... ... ... ... Б. Шерманның айтқан сөздері орынды: .
Батыста авторлық құқық аясы мемлекет жағынан зор ілтипатқа ие облыстардың бірі болуы -- ... ... ... ... ... саласында әлемдік көшбасшыларына айналуына жол ашты. Мысал ... ... ... ... ... Дүниежүзілік ұйымының мәліметтері бойынша Америка Құрама Штаттарында авторлық құқыққа негізделген ұлттық зияткерлік индустриясының үлесі 12%-ды құрайды.Ақшалай ... ... 500 ... долларға тең, бұл американдық киім, автокөлік, компьютерлер мен ұшақтар экспортын қоса алғандағы жалпы көлемінен асады. ... ... ... ... де ... меншік болашақта мемлекет азаматтарының әл-ауқаттылығы деңгейін белгілейтін, құнды ресурс ретіндегі қас маңыздылыққа ие бола ... ... ... сияқты, Қазақстанда да зияткерлік меншіктің ... ... ... өз ... мен ... ... ... қалыптаса бастады. Осылайша, 1992 жылы Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің шешіміне сәйкес Авторлық құқық ... ... ... ... бөлімшесі негізінде Авторлық және
сабақтас құқықтар туралы Мемлекеттік ... ... 1996 жылы ... және ... құқықтар туралы Мемлекеттік Агенттік құрастырған (әрі қарай - Авторлық құқық туралы заң) Қазақстан Республикасы Заңы қабылданды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... 2001 жылы Қазақстан Республикасы Әділет министрлігімен ұйымдастырылған Зияткерлік меншік құқығы жөніндегі Комитетке жүктелді. Осы органның ... ... бірі - ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу, пайдаланушылардың құқықтық сауаттылығын көтеру, сонымен қатар ... ... ... ... ... қадағалау.
Біраз уақытқа дейін қазақстандықтардың көпшілігі үшін зияткерлік меншік күнделікті тәжірибеде ... ие ... ... ... түсінік ретінде қалатын. Бірақ қазіргі таңда көпшілік компаниялар мен ұйымдар ... ... ... ... ... ... артықшылықтардың ерекше түрі екендігіне көз жетті.
Соған қарамастан, ғылым, ... және өнер ... ... негізде пайдаланатын тұлғалардың құқықтық сана деңгейін көтеру - ... ... бірі ... қала ... ... ... ... меншік жөніндегі Дүниежүзілік ұйымның шегінде іске асатын бірқатар халықаралық шарттар, келісімдер мен конвенциялардың толық құқылы мүшесі болып табылады, соған ... ... ... құқықты қорғау халықаралық деңгейге жеткілікті түрде сәйкестендірілмеген. Осылайша, Еуропалық Одақтың сауда директораты ... ... ... өз ... жеке ... мен ... ... қорғау жөніндегі қоғамдар арасында сауалнама жүргізу арқылы, Қазақстанда зияткерлік меншік құқығын бұзу жеткілікті түрде таралған тәжірибе деген шешімге келді. ... Одақ ... мен ... ... Штаттары жағынан республика экономикасына ұдайы құйылатын инвестицияларды ескере отырып, зияткерлік меншікті қорғау ... ... ... ... ... мен ... ... нормаларына сәйкестендіру - міндеттердің ең ... ... ... ... ... ... да болсын мемлекеттің міндеті - бұл ... ... ... ... ... ... ... қолданушы жүйені құрастырып, енгізу. Зияткерлік меншік құқықтарын қамтамасыз етудің маңызды кезеңі - ... ... ... ... қылмыс пен құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілікті қамтитын Қылмыстық кодекс пен Әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі кодекстің қабылдануы. Ұлттық заңнаманы Дүниежүзілік ... ... ... толық сәйкестендіру мақсатында 2005 жылы Қазақстан Республикасы Заңына туындыларды ретроактивті ... ... ... енгізілді, дәлірек айтсақ, дамушы мемлекеттерде сияқты авторлықты қорғаудың мерзімі 50 жылдан 70 жылға дейін ұзартылды. Сонымен қатар, ... ... үшін ... ... қамтамасыз ететін қабылданды.
Қазақстанның қолданыстағы Заңы 10 ... 1996 жылы ... оған ... 1991 жылғы Жоғарғы Кеңеспен қабылданған азаматтық заңнама Негіздері қолданылатын. Авторлық құқық туралы заңына түзетулер 1998 жылы 9 шілдеде енгізілді, ... ... - ... 16 ... 2004 жылы ... ... ... жөніндегі Дүниежүзілік ұйымының қосылуымен түсіндіріледі.
Алдымен, Зияткерлік меншік жөніндегі Дүниежүзілік ұйымының авторлық құқық туралы келісімімен байланысты түзетулерді енгізуге дейінгі Қазақстанның ... ... ... жағдайын қарастырайық. Осыдан кейін осы түзетулердің қаншалықты ... іске ... ... ... құқық туралы Заңның негізін қалаушы ережелер келесі аспектілерді қамтиды:
Қазақстан территориясында объективті ... ... ... ... ... ұлттық режимі; қорғау мерзімі - автор қайтыс болғаннан кейін 50 жыл ... 2005 жылы ... ... ... ... Ұйымының үлгіқалыптарымен толық сәйкестендіру мақсатында авторлықты қорғаудың мерзімі 50 жылдан 70 ... ... ... ... ... мен база ... ... қорғау объектілерінің ашық тізімі; қорғау қабілеттілігінің межесі: ерекшелік және объективті нысан; мүліктік емес ... ... ... автордың абыройын қорғауға құқық және туындыны кері қайтарып алу құқығын қамтиды (2004 жылы шілдеде ... ... ... ... шығару құқығы қосылды); мүліктік құқықтар жарыққа шығару, тарату, импорт, көпшілікке көрсету құқығы, көпшілік алдында ... ... ... хабарлау құқығы, эфирге хабарлау құқығы, аудару құқығы, өңдеу ... ... 2004 жылы ... енгізілген түзетулерден кейін бұл тізім сарқылмайтын қатарға жатқызылды; еркін пайдалану: жеке пайдалану үшін шығару, дәйектеу, оқу-білім мақсатында шығару, ақпараттық ... ... ... зағип жандар үшін арнайы тәсілдермен шығару, кітапханалар мен мұрағаттарда шығару, ... ... ... сот, ... ... ... ... декомпиляция, сонымен қатар мұрағаттық мақсаттарда компьютерлік бағдарламалар мен деректер базаларының көшірмелерін жасау ... ... ... ... ... ол үлкен тәжірибелік сұранысқа ие болған жоқ. Оның бірнеше себептері бар. Біріншіден, отандық құқық иемденушілері әлі де Интернет арқылы ... ... ... ... ... ... ... сондықтан да Интернетті пайдаланушылар жағынан зиян-зардапты сезбейді. Екіншіден, Қазақстанда Интернетті пайдаланушылар саны ... ... әлі де аз. ... мынадай сандар: 1996 жылы -10 мың, 2000 жылы - 70 мың, 2002 жылы -- 250 мың, 2005 жылы -1 200 000, 2009 ... 300 000 ... өсу ... ... ... 2 300 мың адам Қазақстан халқының тек қана 14,9 % құратындығын аңғару керек. Үшіншіден, ... ... ... ... ... бері ... ... ие болмады, сондықтан да қоғамға авторлардың құқықтарын сақтауды қамтамасыз ететін берік құрал жетіспейді.
Соған ... ... ... ... ... пен цифрлік ортаға байланысты теоретикалық даулы сұрақтар көтерілген болатын. Олар келесі мәселерге қатысты: 1) туындыны уақытша сақтау және ... ... ... ... іске ... тиіс пе; 2) ... еркін пайдалану жағдайларына Интернеттің әсері; 3) Интернеттегі күресудің жаңа шараларының қажеттілігі.
1) Бірінші ... ... ... ... ... заңда, қандай да болсын электронды нысандағы (цифрлік нысанды қоса) уақытша сақтау қайта шығару деп есептеледі. Осылайша, Интернет ... ... ... ... мен ... (еркін пайдалану жағдайларынан басқа) автор келісімімен жүргізілуі тиіс.
2) ... ... мен ... беру ... қатысты еркін пайдалану жағдайлары әрдайым уайым туғызатын. Репрографиялық ... ... ... ғана ... ... ... да кітапханалар, мұрағаттар мен білім беру мекемелерінің цифрлік жарыққа шығаруымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... заң өтемелік сипаттағы ғана қорғау әдістерінің тізімін қамтитын: құқықтарды тану; ... ... ... ... ... келтiру; құқықты бұзатын немесе оның бұзылуына қауiп төндiретiн ... тыю; ... ... ... қоса ... ... ... толтыру; құқық бұзушы авторлық және сабақтас ... бұзу ... ... ... өндiрiп алу. Авторлық құқық туралы заңмен превентивті шаралар көзделмелген ... ал заң ... ... әдістерді құқық иемденушілер қолдануға құқылы емес. Осылайша, контрафакцияға қарсы қолданыстағы қорғау шаралары ... ... ... да ... ... бұзушыларымен күресу үшін жаңа шаралар қажет болатын.
Ендеше, жағдайлардың өзгеруін түсіну үшін, 9 шілде 2004 жылы енгізілген өзгерістерді жекелеп ... ... ... ... ... құқық туралы заңның алғашқы редакциясында уақытша қайта шығару мәселесі көтерілген болатын, ... ... ... ... ... қасиетке ие болды (немесе Райнбот пен фон Левински тілімен айтқанда, ). ... ... ... тасымалдауыш түрлерінің шектеулілігін алыптау тастау мақсатында өзгертілді - бұл деген түсінікті енгізумен іске асырылды. Авторлық ... ... ... қазіргі редакциясына сай, -- деп анықталды.
Авторлық ... ... заң мен ... ... ... ... Одақ ... (әрі қарай Директива) салыстырсақ, келесіні аңғарамыз: Директивада уақытша қайта шығару іс-әрекеті қайта шығару анықтамасынан алып ... оның ... ... ... ал ... құқық туралы заңда уақытша қайта шығару -- қайта шығару анықтамасында қамтылып, ... ... ... ... жағдайларында белгіленген болатын. Нәтижесінде, қазақстандық заң бойынша, уақытша қайта шығарудың межелерге сәйкестігін тексеру қажет емес. Авторлық құқық ... ... бір ғана меже ... ол - ... ... ... ... шығару жағдайына жатқызылатындығын анықтау.
- Жалпы жұрттың назарына ... ... 2004 ... ... ... ... деп анықтама берген болатын. Соған қарамастан, жалпы жұрттың назарына жеткізу құқығы себепті жағдайларсыз ... ... ... беріліп, авторларға ғана тиесілі емес болатын.
- Қорғаудың превентивті әдістері. Техникалық шараларға қатысты міндеттемелер. Авторлық құқық туралы заңмен техникалық ... деп ... ... ... ... ... ... кету заңсыз іс-әрекет деп танылады: . Соған ... ... ... ... ... ... ең алдымен, Қазақстанда шет ел иемденушілерінің туындыларына (немесе сабақтас объектілеріне) қолданылады, себебі отандық құқық иемденушілер үшін ... ... ... ... ... Құқықтарды басқару жөнiндегi ақпарат. Құқықтарды басқару жөнiндегi ақпарат - Авторлық құқық туралы ... тағы да бір жаңа ... Ол деп ... ... басқару жөніндегі электронды ақпаратты жою мен өзгерту үшін ғана жауапкершілікті қамтитын ... ... ... ... Ұйымымен құрастырылған Авторлық құқық туралы келісімінің 12 бабымен салыстырғанда, Авторлық құқық туралы заңда жауапкершілік қандай да болсын құқықтарды ... ... ... ... ... .
Зияткерлік қызмет нәтижелерін, әсіресе авторлық және сабақтас құқықтар объектілерін қолданумен байланысты қатынастар, әрі ... одан да ... ... ... -- ... ақиқат. Нәтижесінде, ұдайы қорғаудың жетіспеушілігіне не жол бермейтін тым, асыра қорғаушылыққа әкелетін, ... ... ... дамыған зияткерлік меншікке - жаңа бағыттың белгіленуі аса ... Екі ... да ... мен құқық иемденушілер арасындағы арақатынас бұзылатын. Сол себепті де, бір ... - ... ... ... ... пайлануға мүмкіндік беру арқылы, екінші жағынан - зияткерлік жетістіктер авторларына тиісті қорғау деңгейін қамтамасыз ету негізінде ... ... ... ... цифрлік және компьютер-желілік технологиялары тудыратын жаңа, қарама-қайшы құбылыстарды ескеру- маңызды. Өзара түсіністік ... ... және ... режим қағидаларына өту, құқықтық нормаларының унификациялануы мен заңнамалардың гармонизациялануы, жаңа жаһандандырылған халықаралық ... ... ... ... ... дамуы - бұның барлығы авторлық құқықтың бірте-бірте жаңа қасиетке ие ... әкеп ... Жаңа ... ... ... келісілген әмбебап құқықтық жауаптардың табылуын қажет етеді.
2.1 Автордың мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... авторлық құқықты - автордың мүліктік және жеке ... емес ... ... Ал автор өз кезегінде - шығармашылық еңбегімен ғылым, ... өнер ... ... жеке ... олардың бәрі міндетіне, мазмұнына және қасиетіне, және де олардың білдіру әдістері мен нысандарына байланысты емес, зияткерлік меншіктің объектілері ... ... ... Республикасында авторлық Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 971-984 баптарымен, Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 маусымдағы N 6-I ... ... әрі - Заң), 1942 ... 6 ... ... ... ... құқықтар туралы Конвенция нормаларымен (Қазақстан оны бұрынғы КСРО-ның ... ... және ... ... мұрагері ретінде таныған болатын), 1996 жығы желтоқсанның 20-нан авторлық құқықтар және орындау және фонограммалар бойынша Дүниежүзілік зияткерлік ... ... ... ... ... ... оларға 2004 жылғы сәуірдің 16-нан №545 және №546 Заңдарымен қосылды) және тағы басқа Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құқық саласында заңнамасы басты мақсаттарға және міндеттерге жетуіне бағытталған. Біріншіден, авторлық құқық ғылым, ... және өнер ... ... ... ... ... қажет. Осы мақсаттарда авторлық құқық шығармашылық еңбекпен ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерінің қорғауын, құқықтық тануын, және авторлардың соңынан олармен жасаған туындыларды қолдануына ... ... және ... ... ... ... Екіншіден, авторлық құқық қоғамның мүдделерінде туындылардың кең ... ... ... ... ... айтсақ, авторлық құқықтың қорғауын күшейтуі және оны бұзғаны үшін жазаның қаталдануы адамның күнделікті өмірінде авторлық құқықтардың объектілерін ... ... ... ... ... ... АК 3т. 963 ... зияткерлік меншік ережелеріне қатысты және тарауына өз қолданысын тарататын, автордың құқығы ажыратылмайды және ... және тек қана ... ... зияткерлік шығармашылық қызметімен нәтижені жасаған тұлғаға тиесілі болуға мүмкін екенін анықтайды. Авторлық құқық идеяларға, қағидаларға, принциптерге, әдістерге, жүйелерге, процесстерге және ... өз ... ... Өзара тең авторлар Егер туынды екі немесе бірнеше жеке тұлғалардың ... ... ... ... болса, олар өз ара тең авторлар болып саналады және бірдей құқықтары бар. Тең авторлардың әр бірі өз ... ... ... ... ... ... ... бар бөлігін қолдануға құқылы, егер бақасы олардың арасындағы келісіммен қарастырылмаған. Тең авторларға туындыны толық қолдану құқығы бірлесе ... ... ... ... ... ... мойындалмайды, олар заңнамамен көзделген, немесе авторлық келісім-шарт негізінде туындыны қолдануға алғанда тек қана құқық иеленушілер ретінде бола алады. Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... Заңның 7 бабына сәйкес авторлық құқық объектiлерi мыналар болып табылады:
1)әдеби туындылар;
2) драмалық және музыкалық-драмалық туындылар;
3) ... ...
4) ... және пантомима туындылары;
5) мәтiнi бар немесе мәтiнi жоқ музыкалық туындылар;
6) дыбыс-бейнежазу ...
7) ... ... ... және ... ... ... да туындылары;
8) қолданбалы өнер туындылары;
9) сәулет, қала құрылысы және бау-саябақ өнерi ...
10) ... ... ... және суретке түсiруге орайлас әдiстермен жасалған туындылар;
11) ... ... ... ... және ... топография мен басқа ғылымдарға қатысты үш өлшемдi туындылар;
12) ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;
13) өзге де туындылар.
Авторлық құқық объектiлерiне мыналар да ...
1) ... ... (аудармалар, өңделген дүниелер, аннотациялар, рефераттар, түйiндер, шолулар, ... ... ... және ... да ... әдебиет пен өнер шығармаларын өңдеулер);
2) жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары) және материалдарының iрiктелуi және (немесе) орналасуы жағынан шығармашылық ... ... ... ... ... да ... ...
Авторлық құқық объектілерінің авторлары оларға өте мәнді мүліктік (айрықша) және жеке мүліктік емес құқықтары бар, авторлық ... ... ... өмiрi ... және ол ... болғаннан кейiн, автор қайтыс болғаннан кейiнгі келесi жылдың бiрiншi қаңтарынан ... ... жыл бойы ... болады. Бүркеншiк атпен немесе жасырын атпен алғаш рет жарыққа ... ... ... ... ... ... шыққаннан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан есептегенде жетпiс жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... бiткеннен кейiн ол қоғамның игiлiгiне айналады.
Қоғамның игiлiгi болып табылатын туындыларды кез келген тұлға авторлық сыйақы төлеместен еркiн ... ... ... бұл орайда авторлық құқық, автор есiмiне құқық және туындыға қол ... ... ... тиiс, ... осы құқықтар ҚР АК 6 т. 982 бабына сәйкес авторлық, автордың есiмi және туындыға қол сұқпаушылық ... ... ... ... ... иесi өз құқықтары туралы мәлiмдеу үшiн туындының әрбiр данасына салынған және үш элементтен:
1) қоршауға алынған латынша әріппен;
2) ... ... ... ... ... ...
3) ... бірінші жарияланған жылынан тұратын авторлық құқықты қорғау белгісін ... ... ... ... және ... ... объектілерін пайдаланатын жеке және заңды тұлғалардың қызметін бақылайтын уәкілетті мемлекеттік орган - Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің Зияткерлік меншік ... ... ... ал авторлардың және орындаушылардың құқықтарын белсенді қорғайтын ұйымдар - олар РҚБ және ЗТБ. Одан ... ... ... №1141 2003 ... қарашаның 13-нен Қаулысымен Қазақстан Республикасымен 2001 жылы 11 мамырында бекітлген ... ... ... ... ... ... кесу бойынша ынтымақтастық туралы Келісімді орындауды міндетті органдардың тізімін бекітті, олар:
Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігі, ... ... Ішкі ... ... Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасы, Қазақстан Республикасының Қаржы полициясы және Кеден органдары.
Сонымен, жоғарыда айтылғаның қорытындысын шығарсақ, келесіні айтуға қажет, ... ... және ... құқықтарды заңсыз пайдалануы үшін азаматтық (ҚР АК нормалары), ... (ҚР ӘҚБК 129 ... және ... (ҚР ҚК 184 ... ... ... Авторлық құқық қолдану мерзімі
Авторлық құқық - санаткерлік меншік саласында ... , ... және өнер ... ... ... ... ... , фонаграммаларды , эфирлік және кабельдік хабар тарату ұйымдарының хабарларын (сабақтас құқық ) ... және ... ... ... ... ... . Осы Заңның мақсаты үшін төменде көрсетілген терминдердің мынадай мәні бар .Автор - шығармашылық еңбегімен туынды ... жеке ... ... ... -- ... ... және мүліктік емес жеке құқықтары
Дыбыс бейнежазу туындысы -- ... ... ... ... көріп және естіп қабылдауға арналып жасалған , өзара байланысты кадрлар серияларынан құралатын туынды .
Деректер базасы -- ... ... , ... ... және сол ... ... , ол ... материалдардың ірітелуі немесе орналасуы жағынан шығармашылық еңбектің нәтижесі болып табылады .
Қайта шығару - ... ... ... бір ... одан көп ... кез-келген материалдық нысанда , соның ішінде үнжазба және бейнежазба ... ... ... - ... және бейнелерді көп рет қабылдауға , қайта ... ... ... ... ... белгілі бір материалдық нысанда техникалық құралдардың көмегімен жазу .Дыбыс бейне-жазу туындыларын дайындаушы -- осындай туындының бастамасы және жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлға .
Санаткерлік меншік - шығармашылық қызметтің ... ... ие ... ... ... - автордың немесе сабақтас құқықтар ... ... , ... , ... ... осы Заңмен белгіленген мерзім ішінде өз қалауы бойынша кез-келген әдіспен пайдалану жөніндегі мүліктік құқығы .
Орындау- туындыны фанаграманы ... , ... , ... биді орындап , техникалық құралдардың көмегімен көрсету .Орындаушы - ... ... , ... , биші ... рол ... ән ... , оқитын, мәнерлеп оқитын , музыкалық аспапта оинайтын немесе әдебиет пен өнер туындыларын қандайда бір басқа жолмен орындайтын өзге адам ... ... ... ... ... -- ... немесе фанаграмманың дайындалған немесе таратылған жағдайда авторлық және сабақтас құқықтардың бұзылуына әкеп соғатын даналары ... емес ... -- ... ... пен ... ... иесімен бірге бұған автордың тиісті рұқсатын алған ... ... осы ... ... ... ... ретте туындыны пайдалана алатын құқығы .
Авторлық немесе Сабақтас құқықтар иесі -- ... ... ... ... ... немесе орындаушы.
Туындыны жариялау -- автордың келісімімен жариялау , көпшілік алдында орынддау , эфирге беру ... ... ... ... алғаш рет жеткізетін іс- әрекетті жүзеге асыру ... -- ... ... , фанаграмма жасаушысының келісімімен туындының , фанаграмманың даналарын көпшіліктің қажеттілігін қанағаттандыру үшін айналысқа ... ... беру - ... , ... , ... , қойылымды , эфирлік немесе кабельдік хабар тарату, радио немесе теледидар арқылы көпшілікке тарату ... ... - ... кез-келген материалдық нысанда дайындалған көшірмесі .
ҚР авторлық құық және сабақтас құықтар туралы Азаматтық кодекстің 3-бабында : ҚР ... ... және ... ... ... ... ... КОДЕКСІНЕН , осы ЗАҢ және соларға сәйкес шығарылатын басқа да нармативтік актілерден тұрады .
АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ҚОЛДАНУ АЯСЫ:1)Авторларының ... ... ... ... ... ... , ... Республикасының аумағында жарияланған не жарияланбаған , бірақ қандайда болмасын обьекивті нысандағы ... ... не ... , ... ... ... тыс жерлердегі қандайда болсын обьективті нысандағы туындыларға қолданылады және Қазақстан ... ... ... және ... құқық мұрагерлері деп танылады .
3)Жарияланған не жарияланбаған , бірақ ҚР тыс ... ... ... обьективті нысандағы туындыларға қолданылады және ҚР халықаралық шарттарына сәйкес басқа мемлекеттердің азаматтары авторлар (олардың құық ... ) деп ... ... ... ... туынды халықаралық шарттарға сәйкес қорғалатын болған жағдайда туындының авторы авторлық құқықты алуға негіз болған ... ... ... орын ... мемлекеттің заңы бойынша анықталады.
Авторлық құқықтың обьектісі
1) Авторлық құқық мақсатына, мазмұны мен маңызына, сондай-ақ берілу әдісі мен нысанасына қарамастан, шығармашылық ... ... ... ... ... әдебиет және өнер туындыларына қолданылады.
2) Авторлық құқық белгілі бір ... ... ие ... ... осы ... бірінші тармағында аталған белгілері бар және дербес қолдануға болатын туынды бөлігі авторлық құқық обьектісі болып табылады.
4) ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтардың, фактілердің өздеріне қолданылмайды.
5) Туындыға деген авторлық ... ... ... материалдық обьектіні меншіктеу құқығымен байланысты емес.
Авторлық құқықтарды қорғау:
1. құқықтарды тану;
2. құқық бұзылғанға дейінгі жағдайды ... ... ... ... ... оның ... қауіп төндіретін әрекеттері тыю;
4. айырылып қалған пайданы қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... құқық бұзу салдарынан тапқан табысты өндіріп алу;
6. Қазақстан Республикасының заңдарымен ... ... ... елу мыңға дейінгі ең төменгі мөлшері, ал ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның немесе деректер базасы авторларының ... ... ... ... бес ... елу ... ... ең төмен мөлшерісомасында өтем төлеу арқылы жүзеге асырылады. Зиянның орнын толтырудың немесе табысты ... ... ... өтемақы мөлшерін сот белгілейді.
7. олардың құқықтарын қорғауға байланысты заң актілерінде көзделген өзге де ... ... ... жүзеге асырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Республикада құқық қорғау қызметін тиімді жүзеге асыру үшін барлық құқық қорғаушы органдардың келісіп жұмыс ... ... ... ... күрес жағдайында жүйелі талдау жасаудың, елде құқық қорғау жұмысын жақсартудың себептерін анықтау мен шараларын жасаудың зор ... бар. ... ... ... ... да жүктелген. Бұл прокуратураның Қазақстан Республикасындағы Заңдылықтың жай-күйі үшін мемлекет алдында ... ... ... ... ... ... ... басым құрылымдарына жатады. Оларға қару қолдануға дейін үлкен өкілдіктер берілген. Сондықтан олар міндеттері, қызметтері, қызметініңтүрлері мен ... ... ҚР ... ... мен ... ... қатаң жұмыс істеуге міндетті.
Республикада олардың қызметіне қатысты болатын ІІм, ҰҚК, ... ... ... ... сот ... ... ... туралы Заң дар мен басқа заңдар қабылдаған және олар ... ... ... ... ... ... негізінде жұмыс істеуге міндетті:
1) заңдылық;
2) адамның құқықтары мен бостандықтарын басым қамтамасыз ету;
3) барлығының заң ... ...
4) ... ... ... ... этикалық нормаларын сақтау;
5) құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне саяси партияларда болуға тыйым салу.
Бұл жөніндегі ҚР Конституциясының ... тура ... . ... ... органдары қызметінің барлық аталған қағидаттары олардың саяси күреске тартылмауына, халықтың алдында жоғары беделі болуына, ... ... ... ... ... ... ету ... өздерінің жауапты қызметтерін тәуелсіз орындауға, халыққа адал қызмет етуге, сондай-ақ қоғамдық және ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТ
1 Қазақстан Республикасының Конститутциясы Алматы, 1995ж
2 Баққұлов С.Д Алматы,2004ж
3 Оспанов Қ.И ,2007 ж ... ... Қ.Р ... ... ... http://www.oks.kz/Muragat/129-130/alashtyktar.htm
6 (C) 2011 Қызылорда облысы әділет департамент
7 http://www.minjust.kz/ru/node/11574
8 http://www.kostanaypolice.kz/index.php?what=relise&id=168&lang=kz
9 http://www.kitaphana.kz

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
Абай және Ахмет шығармашылық үндестігі37 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы, шығармашылық өмірбаяны, Абай өлеңдеріндегі ғылым тақырыбы. Абайдың эстетикалық тағлымы16 бет
Ахмет байтұрсыновтың шығармашылық ғұмырбаяны6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь