Қылмыстық іс қозғау – алдын ала тергеудің дербес сатысы ретінде

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 11
1 Қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ретінде қылмыстық іс қозғаудың мәні мен түсінігі
1.1 Қылмыстық істі қозғаудың түсінігі және мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.2 Қылмыстық істі қозғауға құқылы органдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
1.3 Сотқа дейінгі отандық және шет елдік қылмыстық іс жүргізу
модельдері және маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
31
2 Қылмыстық іс қозғауға себептер мен негіздер
2.1 Қылмыстық іс қозғау себептерінің мәні, маңызы және мінездемесі ... 36
2.2 Қылмыстық іс қозғаудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 42
2.3 Қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... 44
3 Қылмыстық іс қозғаудың процессуалдық тәртібі
3.1 Қылмыс туралы арыздар мен хабарларды тексерудің әдістері және мерзімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
50
3.2 Қылмыстық іс қозғау сатысындағы қабылданатын шешімдер ... ... ... 55
3.3 Қылмыстық іс қозғау сатысындағы прокурорлық қадағалау ... ... ... ... 59
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
Кіріспе

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Елімізде тарихи біршама уақыт бойы өмір сүрген тоталитарлық тәртіп пен жан-жақты тәуелділіктен кейін Қазақ мемлекетінің тарихында тұңғыш рет 1991 жылы желтоқсанның 16 жұлдызында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» маңызды Заң қабылданғаны белгілі. Бұл құжат қазақ ұлтының өзін-өзі билеу құқын растай отырып, азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет құруға бел байлағандығын басшылыққа ала отырып, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін салтанатты түрде жариялайды, яғни еліміздің тәуелді, егеменді болып жарияланғанына 20 жылға жуық уақыт өтті. Осы уақыт аралығында елімізде бірнеше күрделі жұмыстар атқарылды. Соның ішінде Республикамыздың құқықтық жүйесі қалыптасып, құқық қорғау органдары қайта құрылды. Ал қазіргі кезде, құқықтық мемлекет болғаннан кейін сол құқықтық жүйені одан әрі жетілдіріп, дамытуымыз керек.
1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында референдум жолымен қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясы қоғам, мемлекет және жеке адам тіршілігіндегі орын алатын негізгі қағидаларды бекітіп берді. Оның 1-бабында айтылғандай: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады және оның ең қымбат қазынасы – адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп қорғайды» [1]. Осы негізгі қағидаларды іске асыра бастау арқасында біз Біріккен Ұлттар Ұйымының толық мүшесі болып, басқа да ертеден белгілі өркениетті халықтар қатарындағы терезесі тең ел есебінде танылдық.
Құқық қорғау органдарының тәжірибесінде негізсіз ұстау мен қамауға алу фактілері, адамдарды заңсыз қылмыстық жауапкершілікке тарту фактілері түбегейлі түрде жойылуы керек. Сонымен қатар, дамыған, өркениетті ел боламыз десек, қылмыспен күресіп, оның деңгейін төмендету шараларын жүргізу алға қойған міндеттеріміздің ең негізгілерінің бірі болуы тиіс.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев негізгі мәселелердің бірі ретінде құқық қорғау және сот органдарының қызметін жетілдіру болып табылады және бұл мәселені ең басты азаматтардың құқықтары мен бостандақтарын қорғауды қамтамасыз ету тұрғысынан қарау керек деп айтты [2].
Қылмыстың алдын алу, оны болдырмау, қылмыскерді жауапкершілікке тарту, мемлекетіміздің ең қымбат қазынасы — адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын қорғауда, қылмыстық процестің, соның ішінде қылмыстық іс жүргізудің бастапқы сатысы болып табылатын қылмыстық іс қозғаудың орны ерекше. Бұл сатысыз ешбір қылмыстық іс бойынша тергеу әрекеттері жүргізілмейді. Қылмыстылықпен күресуде қылмыстық ізге түсу органдарының қылмыстық іс қозғау туралы шешімдері маңызды орын алады. Құқық қорғау органдарының осындай шешімдерді дұрыс қабылдауы қылмыстың алдын алу, оны келешекте болдырмау және қылмысты ашуға елеулі әсерін тигізеді.
Қылмыстық іс жүргізудің міндеттері – қылмыстың бетін тез арада және толық ашу, кінәлі адамдарды әшкерелеп, жауапкершілікке тарту, заңның, нормативтік-құқықтық актілердің дұрыс қолданылуын қамтамасыз ету және іс бойынша әділ шешім шығару болып табылады [3].
Сондай-ақ сатының негізгі міндеті қылмыстық іс қозғауға қажетті мән-жайлардың бар жоғын анықтау болып табылады.
Осы міндеттерді орындауда қылмыстық іс қозғау сатысының ролі үлкен.
Бұл мен таңдаған тақырыптың өзектілігін белгілеп, маңыздылығын көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Осы диплломдық жұмыстың көздейтіні қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ретіндегі қылмыстық іс қозғау мәселелерін зерттеу мен теориялық ой-өрістен өткізуді заңдардың ережелері мен қылмыстық іс жүргізу ғылымының, анықтау мен тергеу, прокуратура тәжірибесінің мәселелерін салыстырмалы түрде қарастыру болып табылады.
Көзделген мақсатты іске асыру үшін келесі міндеттер алға қойылады:
1) қылмыстық іс жүргізуде қылмыстық істі қозғау сатысының маңыздылығын анықтау, оның басқа сатылармен ара-қатынасын ашу;
2) қылмыстық істі қозғаудың түсінігі мен маңызының мәнін және мағынасын айқындау;
3) қылмыстық істі қозғаудың процессуалдық тәртібінің маңызын сипаттау;
4) қылмыстық істі қозғаудың теориялық және практикалық маңызын ашу, сондай-ақ осы мәселеге қатысты дүниежүзілік тәжірибенің сапалы деңгейімен салыстыру жасау.
Дипломдық зерттеудің объектісі мен пәні. Зерттеудің объектісі – қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ретіндегі қылмыстық іс қозғаудың мәні мен маңыздылығы, сондай-ақ қылмыстық іс қозғау барысында туындайтын даулы мәселелер болып табылады.
Дипломдық жұмыстың пәні – қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ретіндегі қылмыстық іс қозғаудың мәні және маңызы болып табылады.
Дипломдық зерттеуде қылмыстық іс қозғаудың түсінігі және мәні, қылмыстық іс қозғау туралы қылмыстық іс жүргізу заңнаманың дамуы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексіне сәйкес қылмыстық істі қозғауға құқылы органдар мен лауазымды тұлғалардың тізімі көрсетілген, яғни олардың құқықтары мен міндеттері және өкілеттіктері айқындалып, қылмыстық іс қозғау себептерінің мән-маңызын, қылмыстық іс қозғаудың негіздері мен іс қозғаудан бас тартудың негіздерінің түсінігін анықтауға сараптама жүргізіліп, қылмыстық процестегі қылмыстық іс қозғаудың тәртібіне процесуалдық сипаттамасы беріліп, қылмыстық іс қозғау сатысындағы прокурорлық қадағалаудың қызмет ерекшелігі зерттеледі.
Бұған қоса, жұмыста осы салада қолданыста жүрген заңды тәжірибелік және теориялық тұрғыда бағалау және оны бұдан әрі жетілдіруге қатысты ұсыныстар қамтылған
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. Республикалық референдумда қабылданған 30 тамыз 1995 жыл.
2 Назарбаев Н.А. «Дағдарыстан жаңару мен дамуға» туралы Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Қазақстан. 6 наурыз 2009 жыл.
3 Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы: Жеті Жарғы, 13 желтоқсан 1997 жыл.
4 Шифман М.Л. Дискуссионные вопросы уголовного судопроизводства // Соц. Закооность. – 1957. – №7. – С. 18.
5 Оспанов С.Д. Досудебное производство в уголовном процессе Республики Казахстан: Особенная часть. – Алматы, 2004. – 240 с.
6 Уголовный процесс Казахской ССР. Часть 1. Общая. Учебное пособие / Под ред. А.М. Мамутова и Ю.Д.Лившица. – Алма-Ата, 1975г.
7 Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. Т. 2. – М., 1973. – С. 9.
8 Толеубекова Б.Х. Уголовное – процессуальное право Республики Казахстан. Часть общая. Учебник. – Алматы: Баспа, 2000. – С. 23.
9 Жогин Н.В., Фаткуллин Ф.Н. Возбуждение уголовного дела. – М.: ГосЮризд., 1961. – С. 31.
10 Дорохов В.Я. Возбуждение уголовного дела как первоначальная часть стадии предварительного расследования // Учен. зап. Пермск. ун-та. – 1955. – С. 79-83.
11 Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. – М.: Наука, 1970. – Т. 1. – С. 10.
12 Строгович М.С. Учебник уголовного процесса. – М., 1938. – С. 105.
13 Полянский Н.Н. Рецензия на книгу: Уголовный процесс М.С. Строговича // Советская книга. – 1947. – №4. – С. 18.
14 Карев Д.С., Савгирова Н.М. Возбуждение и расследование уголовных дел. – М., 1971. – С. 3.
15 Қазақ КСР-нің Қылмыстық іс жүргізу кодексі 1959 ж. – Алматы: Қазақстан, 1984 жыл.
16 Гуценко К.Ф., Головко Л.В., Филимонова Б.А. Уголовный процесс западных государств. М.: ИКД «Зерцало», 2001, С. 27.
17 Советский уголовный процесс. Возбуждение уголовного дела и предварительное расследование / Под ред. С.В.Бородина и И.Д.Перлова. – М., 1968, - С. 4-6.
18 Яшин В.Н., Победкин А.В. Возбуждение уголовного дела. Теория, практика, перспективы: Учебное пособие для вузов. – М., 2002. – 184 с.
19 Химичева Г.П. Рассмотрение милицией заявлений и сообщений о преступлении. – М.: Ю.И. МВД РФ, 1997. – С. 9.
20 Рахунов Р.Д. Возбуждение уголовного дела в советском уголовном процессе. – М., 1954. – С. 114.
21 Жогин Н.В., Фаткуллин Ф.И. Предварительное следствие. – М., 1965. – С. 51.
22 Рыжаков А.П. Возбуждение уголовного дела и отказ в возбуждении уголовного дела. – М.: «Филин», 1997. – С. 17-18.
23 Шейфер С.А. Сущность и способы собирания доказательств в советском уголовном процессе. – М., 1972. – С. 87-88.
24 Винберг А., Кочаров Т., Миньковский Т. Актуальные вопросы теории судебных доказательств в уголовном процессе // Соц. Законность. – 1963. – №3 –С. 19,27.
25 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 16 шілде 1997 жыл.
26 Михайленко А.Р. Возбуждение уголовного дела в советском уголовном процессе. – Саратов: Изд-во Саратовского университета, 1975. – С.30.
27 Ерешев Е., Патсаев У. Предварительная проверка заявлений и сообщений о преступлениях как уголовно-процессуальная деятельность и как необходимая часть стадии возбуждения уголовного дела // Право и государство. – 1998. - № – 3. – С. 43-44.
28 Гуценко К. Ф. Уголовный процесс. Учебник. – М.: Зерцало, 1977. – С. 181.
29 Советский уголовный процесс / Под ред. Н.С. Алексеева. – М.: Юрист, 1999. – С. 30.
30 Толеубекова Б.Х., Капсалямов К.Ж., Шынарбаев Б.К., Бекишев Д.К. Уголовно – процессуальное право Республики Казахстан. Особенная часть: Учебник. – Астана: Дәнекер, 2002. – С. 143-145.
31 Е. Ерешев. Қылмыстық іс жүргізу. Жалпы бөлім: Оқулық. – Алматы: «Өлке» баспасы; 2006, - 216 б.
32 Сотников Н.И. Отказ в возбуждении уголовного дела: Учебное пособие. – Караганда: ВШ МВД Республики Казахстан, 1992. – С. 102.
33 Сарсенбаев Т.Е., Хан А.Л. Уголовный процесс. Досудебное производство. – Астана, 2000. – С. 13, 169-171.
34 Лютиков Н.Е. Возбуждение уголовных дел о нарушении правил движения по улицам и дорогам. – Воронеж, 1968. – С. 7-10.
35 Гапанович Н.Н. Отказ в возбуждении уголовного дела. – Минск, 1976. – С. 16, 107.
36 №1058425 қылмыстық іс. Әуезов аудандық сотының архиві. Алматы қаласы, 2007. – 25 б.
37 №002105 қылмыстық іс. Алмалы аудандық прокуратурасының архиві. Алматы қаласы, 2008. – 18 б.
38 Обеспечение Конституционных прав граждан в досудебных стадиях уголовного процесса: Материалы международной научно – практической конференции, г. Астана, 26-27 августа 2007 года – Алматы: ДП «Эдельвейс», 2008. – С. 296.
39 Инструкция «О порядке приема, регистрации, учета и рассмотрения заявлений, сообщений, жалоб и иной информации о преступлениях», Генеральная Прокуратура Республики Казахстан 06.07.2009г. №10616.
40 Определения понятия доказательств, аналогичные содержащемуся в ст. УПК РФ; УПК РК 115, ст. 52-53; Комментарий к Уголовно – Процессуальному кодексу РФ. – М., 2002. – С. 128.
41 Савицкий В.М. Надо ли реформировать стадию возбуждения уголовного дела? // Сов. государство и право. – 1974. - №8. – С. 82-84.
42 Чувилев А.С. Дознание и предварительное следствие. – М., 1965. – С. 15.
43 Давыдов П.М., Сидоров Д.В., Якимов П.П. Судопроизводство по новому УПК РСФСР. – Свердловск, 1962. – С. 142.
44 Терентьев Д. Возбуждение уголовного дела в советском уголовном процессе // Соц. Законность. – 1951. №4. – С. 30-31.
45 Васильев А.Н. Проблемы методики расследования отдельных видов преступлений. – М., 1978. – С. 12.
46 Уголовный процесс РСФСР / Под ред. В.Е.Чугунова и Л.Д.Кокорева. – Воронеж, 1968. – С. 160.
47 Ломидзе А.Б. Прокурорский надзор за законностью и обоснованностью принимаемых следователем процессуальных решений. Методическое пособие. – М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2000. – С. 23-24, 50, 95.
48 Лупинская П.А. Решения в уголовном судопроизводстве. Их виды, содержание и формы. – М., 1976. – С. 85.
49 Гуценко К.Ф., Филимонов Б.А. уголовный процесс западных государств. – М.: ИКД Зерцало, 2001. – С. 23-24.
50 Прокофьев Ю.Н. Процессуальная форма документов на стадии возбуждения уголовного дела // Проблемы государства и права. – Иркутск, 1975. – Вып. 9-10. – 126 с.
51 Карнеева Л. Основания отказа в возбуждению уголовного дела // Соц. Законность. – 1977. – №3. – С. 57.
52 Бажанов М.И. Об истинности процесуальных актов в советском уголовном судопроизводстве // Проблемы законности на современном этапе развития советского государства. – Харьков, 1968. – С. 217.
53 Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңы. 21 желтоқсан 1995ж.; 9 тамыз 2002ж. №346 – 11 ЗРК.
54 Трубин Н. Активнее осуществлять надзор за законностью решений органов дознания по заявлением о преступлениях // Соц. Законность. – 1980. – №1. – С. 21-23.
55 Петрухин И.Л. Прокурорский надзор и судебная власть: Учебное пособие. – М.: Проспект, 2001. – С. 29.
56 Бегалиев Қ.Ә., Әлдекеев А.Ә. Қазақстан Республикасындағы прокурорлық қадағалау. Оқулық. – Алматы, 2000. – 43-46 б.
57 Чеканов В.Я. Прокурорский надзор в стадиях возбуждения уголовного дела и предварительного следствия. Учебные труды, Вып. 2. – Саратов, 1965. – 164 с.
58 Ольков С.Г. Уголовно – процессуальные правонарушения. Тюмень, 1996. – С. 67-68.
59 Звирбуль В.К., Жуков А.И. Некоторые вопросы прокурорского надзора за точным исполнением законов в деятельности милиции по борьбе с уголовной преступностью // Вопросы криминалистики. 1961. – №1-2. – С. 74.
60 Быков Л.А., Маслов В.Н., Ремнев В.И. Законность возбуждения уголовного дела. – М., 1967. – С. 42-43.
61 Белозеров Ю.Н., Марцифин П.Г. Обеспечение прав и законных интересов личности в стадии возбуждения уголовного дела. – М.: УМЦ при ГУК МВД РФ. – 1994. – С. 12.
62 Комментарий к Уголовно – процессуальному кодексу Российской Федерации / Под ред. И.Л.Петрухина – М.: ООО «ТК Велби», 2002. – 816 с.
63 Чеканье В.Я. Прокурорский надзор в стадиях возбуждения уголовного дела и предварительного расследования // Учен. тр. Саратов юрид. ин-та, 1965. – Вып. 2. – С. 143.
64 Карнеева Л.М., Ключанский В.И. Организация работы следователя. – М.: ГосЮриздат. – 1961. – С. 27.
65 Савицкий В.М. Прокурорский надзор за дознанием и предварительным следствием. – М., 1962. – С. 191.
66 Горяинова К.К., Овчинского В.С., Синилова Г.К., Шумилова А.Ю. Оперативно – розыскная деятельность. – М.: ИНФРА – М. – 2004. – 848 с.
67 Жогин Н.В. Прокурорский надзор за расследованием преступлений // Соц. Законность. – 1971. – №11. – С. 32.
68 Васильев А. Вопросы прокурорского надзора за предварительным следствием и дознанием // Соц. Законность. – 1953. – №9. – С. 21-23.
        
        Мазмұны
|Кіріспе ………………………………………………………………………….. |11 |
|1 ... іс ... ... ... ... ... іс | |
| ... мәні мен ... | ... ... істі ... ... және мәні |15 |
| ... | ... ... істі ... құқылы органдар |23 |
| ... | ... ... ... ... және шет ... қылмыстық іс жүргізу | |
| ... және ... |31 |
| ... |
| |... | |
|2 ... іс ... ... мен ... | ... ... іс ... ... ... ... және |36 |
| ... | ... ... іс ... |42 |
| ... | |
|2.3 |Қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың |44 |
| ... | |
|3 ... іс ... ... ... | ... |Қылмыс туралы арыздар мен хабарларды тексерудің әдістері және | |
| ... |50 |
| ... |
| ... | ... ... іс ... ... қабылданатын шешімдер |55 |
| |............ | ... ... іс ... ... прокурорлық |59 |
| ... | ... |67 ... ... | ... әдебиеттер тізімі |71 ... | ... ... ... ... іс қозғау – алдын ала тергеудің
дербес сатысы ... 08 - 1к2 ... ... ... Береке.
Дипломдық зерттеуде қылмыстық іс қозғаудың түсінігі және мәні, қылмыстық
іс қозғау туралы қылмыстық іс ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексіне сәйкес қылмыстық ... ... ... мен ... тұлғалардың тізімі көрсетілген, яғни
олардың құқықтары мен міндеттері және өкілеттіктері ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғаудың негіздері мен іс
қозғаудан бас тартудың негіздерінің түсінігін ... ... ... ... ... іс қозғаудың тәртібіне
процесуалдық сипаттамасы ... ... іс ... ... ... ... ерекшелігі зерттеледі.
Бұған қоса, жұмыста осы салада қолданыста жүрген заңды тәжірибелік ... ... ... және оны ... әрі жетілдіруге қатысты ұсыныстар
қамтылған.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, тоғыз бөлімнен және қорытынды
мен ... ... ... ... 74 ... ... саны 68.
Студент____________
(қолы)
Нормативтік құқықтық сілтемелер
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: ... ... ... 30 ... 1995 ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы: Жеті
Жарғы, 13 желтоқсан 1997 жыл.
3 Қазақ КСР-нің Қылмыстық іс ... ... 1959 ж. – ... 1984 ... ... ... Қылмыстық кодексі. 16 шілде 1997 жыл. –
Алматы: ЮРИСТ.
5 Қазақстан Республикасының ... ... ... 21 ... 9 ... 2010 ж. №346 – 11 ... Инструкция «О порядке приема, регистрации, ... и ... ... ... и иной информации о преступлениях», Генеральная
Прокуратура Республики Казахстан 06.07.2009 г. №10616.
Анықтамалар
Ақтау үкімі – соттың ақтау үкімімен сотталушының қылмыстық ... ... ... ... жөнінде қылмыстың жасалуына оның
кінәсыздығын соттың танитын және жариялайтын ... ...... ... ... Республикасының
Қылмыстық іс жүргізу кодексіне сәйкес белгіленген өкілеттік шегінде істің
мән-жайының ... ... ... ... және ... адамдарды
қылмыстық жауапқа тарту жөніндегі сотқа дейінгі қызметінің іс жүргізу
нысаны.
Анықтау органы – қылмыстың ... ... ... ... ... құзыретіне сәйкес қылмыстың белгілері мен оларды жасаған
адамдарды табу, қылмыстың алдын алу және ... кесу ... ... іс жүргізу және жедел іздестіру шараларын қолданатын ... – өз ... ... ... іс ... сотқа дейінгі іс
жүргізуді жүзеге асыруға уәкілетті мемлекеттік лауазымды адам.
Инвентаризация (лат. inventarium) – мүліктің, ақша құжатының ... есеп ... ... ... Инвентаризация ұрлық, тонау,
қарақшылық, өрт қою, біреудің мүлкін уақытша иелену және т.б. ... ... ... ... ... және жариялы айыптау істері – жасалған қылмыстың
сипаты мен ... ... ... ізге түсу мен сотта айыптаудың жеке,
жеке-жариялы және жариялы түрде жүзеге асырылуы.
Конституция – ... ... ... бекітетін мемлекеттің ең басты
заңы.
Кінәсін мойындап келу – әлі ... ... ... ... ... айып ... ... өзі жасаған қылмысы туралы
ерікті мәлімдеуі.
Қаулы – ... ... ... әр ... ... анықтаушының,
тергеушінің, прокурордың қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі іс ... ... ... – Қазақстан Республикасының қылмыстық заңына сәйкес, жазалау
қатерімен ... ... ... ... ... ... ... қылмыс деп танылады.
Қылмыстық іс – жасалды деп жорамалданған бір немесе ... ... ... ізге түсу ... мен сот жүргізетін оқшауландырылған іс
жүргізу.
Қылмыстық ізге түсу органы – прокурор (мемлекеттік айыптаушы), тергеуші,
анықтау органы, анықтаушы.
Қылмыстық іс қозғаудан бас ...... іс ... ... ... ... ізге түсу органы қылмыстық іс қозғаудан бас тарту
туралы қаулы шығарады.
Медициналық сипаттағы мәжбүрлеу ... – сот ... ... шараларын:
1) есі дұрыс емес ... ... ... ... ... ... ... жасаған;
2) қылмыс жасалғаннан кейін психикасы жазаны ... ... ... емес ... ... ... ... немесе есінің дұрыстығын жоққа ... ... ... ... ... ... және алкоголизмнен немесе нашақорлықтан не
уытқұмарлықтан емдеуге мұқтаж деп ... ... ... ... ... Прокуратурасы – Республика Президентіне есеп
беретін мемлекеттік орган.
Прокурор – өз ... ... ... ... ... анықтаудың,
тергеудің және сот шешімдерінің заңдылығын қадағалауды, сондай-ақ ... ... ... ... ізге ... өз ... шегінде
жүзеге асыратын лауазымды тұлға.
Рақымшылық (Амнистия; грек. amnestia) – белгілі бір ... ... ... ... ... ... асырылатын сотпен
сотталған адамдардың жазасын жеңілдету және ... ... ... ... жазасын өтеп келген адамдардың соттылығын алып тастау.
Ревизия – кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық-шаруашылық ... ... ақша ... және ... ... ... отырып тексеру.
Сот-психиатриялық сараптама – сот психиатриясы саласында арнайы
танымдарды ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... falsification) – 1) бір нәрсені
жалған жасау; дұрыс нәрсені ... 2) ... ... сақтай отырып, өткізу
заттарының сапасын нашарлатып пайдақорлық мақсатпен ... мен ...... ... К – ... Республикасының Конституциясы
ҚазКСР – Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы
ҚІЖК – ... іс ... ...... ...... ... Республикалар Одағы
РФ – Ресей Федерациясы
ІІМ – Ішкі істер министрлігі
ІІБ – Ішкі істер басқармасы
ІІО – Ішкі істер ...... ...... ... ... – жедел іздестіру шаралары
т.б. – тағы басқа
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Елімізде тарихи біршама ... бойы ... ... ... пен ... ... кейін Қазақ
мемлекетінің тарихында тұңғыш рет 1991 жылы желтоқсанның 16 ... ... ... ... ... маңызды Заң
қабылданғаны белгілі. Бұл құжат қазақ ұлтының ... ... ... ... ... ... және ... мемлекет құруға бел байлағандығын
басшылыққа ала ... ... ... ... тәуелсіздігін
салтанатты түрде жариялайды, яғни ... ... ... ... 20 ... жуық уақыт өтті. Осы уақыт аралығында елімізде
бірнеше ... ... ... Соның ішінде Республикамыздың құқықтық
жүйесі қалыптасып, құқық қорғау органдары қайта құрылды. Ал ... ... ... болғаннан кейін сол құқықтық жүйені одан әрі жетілдіріп,
дамытуымыз керек.
1995 жылғы ... 30 ... ... жолымен қабылданған
Қазақстан Республикасының Конституциясы қоғам, ... және жеке ... орын ... ... қағидаларды бекітіп берді. Оның 1-
бабында айтылғандай: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, ... және ... ... ... орнықтырады және оның ең қымбат
қазынасы – ... оның ... ... мен бостандықтарын құрметтеп
қорғайды» [1]. Осы негізгі қағидаларды іске ... ... ... ... ... Ұйымының толық мүшесі болып, басқа да ертеден белгілі
өркениетті ... ... ... тең ел ... ... ... ... тәжірибесінде негізсіз ұстау мен қамауға алу
фактілері, адамдарды заңсыз қылмыстық ... ... ... түрде жойылуы керек. Сонымен қатар, дамыған, өркениетті ел
боламыз десек, қылмыспен күресіп, оның ... ... ... ... қойған міндеттеріміздің ең негізгілерінің бірі болуы тиіс.
Осыған байланысты Қазақстан ... ... ... ... бірі ... құқық қорғау және сот органдарының
қызметін жетілдіру болып табылады және бұл ... ең ... ... мен ... ... ... ету ... қарау керек
деп айтты [2].
Қылмыстың алдын алу, оны болдырмау, қылмыскерді жауапкершілікке тарту,
мемлекетіміздің ең ... ... — адам және ... ... ... мен
бостандықтарын қорғауда, қылмыстық процестің, соның ішінде қылмыстық іс
жүргізудің бастапқы сатысы болып табылатын ... іс ... ... Бұл ... ... ... іс бойынша тергеу әрекеттері
жүргізілмейді. Қылмыстылықпен ... ... ізге түсу ... іс ... туралы шешімдері маңызды орын алады. Құқық ... ... ... ... ... ... ... алу, оны
келешекте болдырмау және қылмысты ашуға елеулі әсерін тигізеді.
Қылмыстық іс жүргізудің міндеттері – ... ... тез ... ... ашу, ... ... ... жауапкершілікке тарту, заңның,
нормативтік-құқықтық актілердің ... ... ... ету және ... әділ ... ... болып табылады [3].
Сондай-ақ сатының негізгі міндеті қылмыстық іс қозғауға қажетті мән-
жайлардың бар жоғын анықтау болып табылады.
Осы ... ... ... іс ... сатысының ролі үлкен.
Бұл мен таңдаған ... ... ... маңыздылығын
көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Осы диплломдық жұмыстың
көздейтіні қылмыстық іс ... ... ... ... қылмыстық іс
қозғау мәселелерін зерттеу мен ... ... ... ... мен ... іс ... ғылымының, анықтау мен ... ... ... ... ... қарастыру болып
табылады.
Көзделген мақсатты іске асыру үшін келесі міндеттер алға қойылады:
1) қылмыстық іс жүргізуде қылмыстық істі қозғау ... ... оның ... ... ара-қатынасын ашу;
2) қылмыстық істі қозғаудың түсінігі мен маңызының мәнін және мағынасын
айқындау;
3) қылмыстық істі қозғаудың процессуалдық тәртібінің маңызын сипаттау;
4) ... істі ... ... және ... маңызын ашу,
сондай-ақ осы мәселеге қатысты дүниежүзілік тәжірибенің ... ... ... ... ... мен ... ... объектісі –
қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ретіндегі қылмыстық іс қозғаудың мәні
мен маңыздылығы, сондай-ақ ... іс ... ... туындайтын даулы
мәселелер болып табылады.
Дипломдық жұмыстың пәні – қылмыстық іс ... ... ... ... іс ... мәні және маңызы болып табылады.
Дипломдық зерттеуде қылмыстық іс ... ... және ... қылмыстық
іс қозғау туралы қылмыстық іс жүргізу заңнаманың дамуы, ... ... іс ... ... ... ... ... құқылы органдар мен лауазымды тұлғалардың тізімі көрсетілген, яғни
олардың құқықтары мен міндеттері және ... ... ... қозғау себептерінің мән-маңызын, қылмыстық іс қозғаудың негіздері мен іс
қозғаудан бас ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғаудың тәртібіне
процесуалдық сипаттамасы беріліп, қылмыстық іс ... ... ... қызмет ерекшелігі зерттеледі.
Бұған қоса, жұмыста осы салада ... ... ... ... және
теориялық тұрғыда бағалау және оны бұдан әрі жетілдіруге қатысты ... ... ... Заң ... қылмыстық істі қозғау қылмыстық
іс жүргізудің дербес сатысы ретінде қарастырылады. ... ... ... бойынша, қылмыстық істі қозғауды дербес саты ... ... ... қатарына жатады. Бұл түсініктің көптеген
анықтамалары ... ... ... ... ... ... ... Қаралып отырған құқық институтының күрделілігін анықтауды
келесіде аталатын ... ... өз ... ... ... М. М., Әлдекеев А.Ә., Бегалиев К.А., ... Л.А., ... ... К.Ф., ... И.Я., ... Н.В., ... Л.М., Лившиц Ю.Д., Ломидзе
А.Б., Лютиков Н.Е., Мамутов А.М., Маслов Н.В., ... А.Р., ... ... А.С., ... С.Д., ... Р.Д., ... А.П., Савицкий
В.М., Сарсенбаев Т.Е., Сотников Н.И., Строгович М.С., Сүлейменова Г.Ж.,
Төлеубекова Б.Х., Терентьев Д., ... К.Х., ... Г.П., ... және ... да көптеген ғалымдар өз еңбектерін арнаған.
Осы аталған ғалымдардың еңбектері дипломдық жұмысқа елеулі теориялық
база болды.
Алайда, ... ... ... істі ... ... іс ... ... аз зерттелген. Осыған байланысты, дипломдық
зерттеуде қылмыстық істі қозғаудың ... ... ... мен ... мән-мағынасына қарай жіктеп және ... ... ... ... етіп ... ... әдістемелік негізі. Зерттеудің әдістемелік негізін
жекелей құқықтық ... ... ... ... заңдары мен категориялары құрады.
Дипломдық зерттеудің әдістемелік және ... ... ... ... және ... іс жүргізу құқықтарының, сондай-
ақ философияның принциптері мен концептуальдық ережелері, соның ішінде
таным теориясы да ... ... ...... Республикасының
Конституциясы, Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексі,
қылмыстық және ... іс ... ... нормалары және Қазақстан
Республикасы мен алыс-жақын шет ... өзге де ... ... актілері, сондай-ақ, халықаралық құжаттар болды.
Зерттеу барысында құқықтың жалпы теориясы, ... ... ... қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу құқықтары,
криминалистика, тағы басқа салалары бойынша тиісті ... ... ... жазу ... мен – ... ... ... ғылыми сараптау мен жинақтау әдістерін, тарихи әдіс және арнайы
әдістерді (ресми-заңдық әдіс, салыстырмалы-құқықтық ... ... және ... әдіс) қолдандым.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы мен тәжірибелік құндылығы. Жұмыстың ғылыми
жаңалығы ... ... ... ... мен ... ... іс жүргізу кодексі, Қылмыстық кодексі, т.б.) ... ... ... ... нормалары, сондай-ақ жетіспеушіліктері
(кемшіліктері) және ... ... ... заң ... ... ... ... теориялық зерттеулердің алғашқыларының бірі.
Қылмыстық іс жүргізудің дербес сатысы ... ... іс ... және ... ... түсінік беріліп, олардың мәні мен
мағынасы айқындалады.
Дипломдық жұмыстың белгілі бір ... ... ...... заң ... ... аз зерттелген тақырыпқа арналғандығында
жатыр.
Зерттеудің тәжірибелік құндылығы – ондағы келтірілген қорытындылар мен
ұсыныстар мұнан ... ... іс ... ... іс ... ... ... саласындағы ғылыми зерттеулерге негіз бола
алатындығында.
Бұған қоса, зерттеудің ... ... мен ...... ... ... «Прокурорлық қадағалау» пәндерін меңгеру және оқыту
процесі барысында пайдаланылуы мүмкін.
1 Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... істі қозғаудың түсінігі және мәні
Қылмыстық істі қозғау – ... іс ... ... ... және
дербес сатысы болып табылады. Бұл сатыда құзыретті органдар мен ... ... ... жасалуға дайындалып жатқан қылмыс туралы
мәліметтер бойынша, қылмыстық іс қозғауға негіздердің бар, ... ... ... ... іс ... ... ... іс қозғаудан бас тарту
туралы шешім қабылдайды. Онда ... ... ... бекітіледі, сондай-
ақ қылмыстың алдын алу мен ескерту шаралары ... ... ... істі ... ... лауазымды тұлғалар тек қылмыстық істі
қозғау туралы қаулы шығарғаннан кейін ғана ... ... іс ... ... ... ... сәйкес қажетті тергеу
әрекеттерін жүргізуге құқылы.
Аталған сатының болуы заңды және негізді алдын ала тергеудің басталуын,
қылмыстық процесс қатысушыларының ... мен ... ... ... шараларын қолданудағы әрекеттердің жүзеге асырылуын
қамтамасыз етеді.
Бұл сатыда қылмыстық қудалау органдары нақты іс ... іс ... ... бар ... ... ... қылмыс белгілерінен тұратын
анықталған фактілер бойынша әрекеттер жасау қажеттілігі және ... ... ... ... араласуы сияқты бірқатар мәселелер шешіледі.
Қылмыстық істі қозғау – ол өкілетті органдар мен лауазымды тұлғалардың
қылмыстық іс бойынша өндірісті бастауға ... мен ... бар ... ... ... ... ... процесс сатысы.
Қылмыстық істі қозғау сатысы - қылмыстық іс жүргізуде үлкен әрі ... ... Оның ... біз ... ... болады:
- қылмыстық іс бойынша өндірісті заңды, негізді және уақытында
бастау ... істі ... ... және ... қараудың
бірден-бір кепілі болып табылады;
- қылмыстық істі қозғауға құқылы органдар іс бойынша процессуалдық
шешім ... ... ... ... ... ... тергеу әрекеттерін жүргізуге қылмыстық іс қозғалғаннан
кейін ғана құқылы;
- қылмыстық істі қозғауға себеп болған жағдайда, бұл саты ... ... ... болып табылады;
- қылмыстық іс қозғау туралы шешім қылмыстық іс жүргізу ... сай ... ... іс ... ... ... ізге түсу ... нақты істі
қарау мен тергеуге бағытталған процесуалдық әрекеттерді жүргізуге ... ... ... ... тінту, алу, куәлардан жауап
алу, ... ... ... және өзге де ... әрекеттерін
қолдануға құқылы әрі міндетті болады. Бұл қылмыстық іс қозғау ... ... ... ... ... іс ... сатысы саяси мәнге де ие болады. Іс қозғау туралы
мәселені дұрыс және жылдам шешу құқықтық тәртіп пен ... ... ... ... ... сондай-ақ қылмыстың алдын алу ... ... ... өз әсерін тигізеді. Бұл мәселені мұқият қарау
азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын сақтау және ... ... ... орын ... еді.
Қылмыстық ізге түсу органдары өздеріне мәлім болған қылмыстың кез келген
фактілерін жылдам қарауға, тексеруге және ... ... ... қозғауға міндетті болады.
Қылмыстық істі заңсыз, негізсіз ... ... ... ... ... қылмыстық істі уақытында ... іс ... ... ... ... бой ... соңыра қылмыстың ашылмауына, т.б. келеңсіз ... ... іс ... сатысы – қылмыстық процестің дербес сатысының бірі.
Сондықтан ондағы мәселелер дер кезінде және дұрыс шешілуі тиіс.
Аталған ... ... ... ... ... ... дайындалып жатқан
қылмыс туралы хабарламаларды ғана қабылданып қоймай, қылмыстық іс ... одан бас ... ... ... ... де ... ... іс
қозғау сатысының жеке дара сипатқа ие болуы ондағы қылмыстық процесуалдық
қызметтің жүзеге ... мен ... ... ... осы сатыдан
басталатындығынан көруге болады [4, 18].
Қылмыстық іс қозғау сатысының ... ... - ... ... белгілерінің бар-жоғын анықтау болып табылады.
Қылмыстық істі қозғау қылмыстық іс жүргізудің ... ... ... ... кейбір авторлардың айтуы бойынша, қылмыстық ... ... саты ... ... ... ... ... жатады.
Қылмыстық істі қозғауды дербес саты ретінде қарастырудың қажет екендігін
бірінші болып М.С. Строгович дәлелдеп ... Бұл ойға ... ... қосылды.
Ал кейбір ғалымдар ұзақ уақыт бойы қылмыстық істі қозғауды дербес ... ол ... ... ... ... ... ойды ... Шифман қылмыстық істі қозғау сатысын бөлек, дербес саты ... ... жоқ деп ... ... істі ... бір ғана ... (актіге) – «Қылмыстық
істі қозғау» туралы қаулыға ... және ... ... ... ... деп ... [4, ... ойымша қылмыстық істі қозғау сатысын қылмыстық істі жүргізудің
дербес сатысы ретінде қарастырған ... ... ... ... тек ... іс ... ... ғана жүргізіледі және де
қылмыстық іс қозғау - анықтау жүргізудің, ... ... ... ... ... іс ... түсінігіне келетін болсақ, теорияда ол
туралы да әр түрлі ... ... Ю.Д. ... ... ... ... істі қозғау қылмыстық
іс бойынша өндірісті бастау ... ... ... ... ... ... [6, 9].
М.С. Строгович қылмыстық істі қозғаудың келесі түсінігін береді:
қылмыстық істі ... ... ала ... және анықтау органдарының, прокурор
мен соттың қылмыстық іс бойынша өндірісті жүргізу үшін қажетті ... ... ... осы ... ... ... ... қабылдауы [7, 9].
М.С. Строговичтің анықтамасында сотты қылмыстық істі ... ... ... ... заң талаптарына сай емес. Сонымен қатар, біздің
ойымызша, бұл екі ... да ... іс ... ... мәні ... ... ... іс қозғауға анықтама бергенде міндетті түрде
бұл сатының мақсатын атап өту қажет. Ал қылмыстық істі қозғау ... - ... іс ... ... ... ... түскен арыз,
хабарламаларды тексере отырып, қылмыстың белгілерінің бар-жоқтығын анықтау.
Сонымен, біз ... іс ... ... ... ... істі ... – бұл ... органдар мен лауазым иелерінің
қылмыстың белгілерінің ... ... ... ... ... істі қозғау не қылмыстық істі қозғаудан бас тарту
туралы шешімді қабылдауға бағытталған қызметін қамтитын ... ... және ... ... іс ... ... оны жасаған адам нақты белгілі болмаса да,
қылмыстық іс болған немесе дайындалып жатқан қылмыс ... ... ... ... Егер ... іс ... ... оны жасаған
адам туралы мәлімет болса, онда ол мәліметтер алдын ала тергеу немесе сот
талқылауы ... ... ... әрекеттердің көмегімен мұқият
тексеріледі [5, ... бір ... ... ... деп ... ... ... айыбын негіздейтін жеткілікті дәлелдемелер жиналуы қажет. ... ... және ... барысында жиналады және олар алдын ... ... тән ... бір ... нысанға айналады.
Мемлекетіміздің алдына қойған бірқатар міндеттеріне сай ... ... ... ... іс ... ... үлкен мәнге ие болады.
Қылмыстық ізге түсу органдарының қоғаммен күнделікті тығыз байланыста болуы
қылмыстың жасалу ... ... ... өз ... ... іс ... туралы мәселені тек арнайы уәкілеттілік берілген
органдар мен ... ... ғана шеше ... ... қылмыстық іс жүргізу
заңы нақты көрсетеді. Арнайы уәкілеттілік ... ... мен ... ... ... мен ... ... бастықтары, тергеуші,
анықтаушы жатады.
Қылмыстық іс қозғау – күрделі процесуалдық қызметтің бір түрі. Ол өзінің
мәнін жан-жақты ... ... ... ие болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болу шарттарын, тәртібін және өзге
де мән-жайларын анықтайтын нормалары бар қылмыстық процесуалдық институт;
- екіншіден, қылмыс туралы ... ... ... заңға сәйкес
қабылдау, қарау және шешу барысындағы әрекеттер мен ... ... іс ... ... ... ... нақты қоғамға қауіпті әрекет бойынша қылмыстық процестің
басталуы жөніндегі лауазымды тұлғалардың ... жеке ... ... ... іс ... мәні мен ... оның ... біртұтас
екендігін ескере отырып, оны жан-жақты қарастырған жағдайда ... ... ... аяғында 80-жылдардың басында қылмыстық істі
қозғаудың маңыздылығы туралы даулар екі бағытта жүргізілді:
- қылмыстық істі ... және ... ізге түсу ... бір ... қылмыстық іс нақты қылмыскерге қатысты емес, қылмыс фактісі ... ... ... қозғалуы (М.С. Строгович осы бағытты ұстанды).
Бұл аталған екі бағыт та қазіргі кезге дейін дискуссиялық мәселелердің
қатарында.
Н.Н. Полянский бұл ... тек ... істі ... ... ... іс ... ... нормалар ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексінің
Ерекше бөлімінде «Қылмыстық іс қозғау» деген дербес тарауда көрініс ... ... ... іс ... ... ... іс жүргізу» деген бөлімнің
құрамдас бөлігі болып ... ... бұл ... акт ретінде мәнін, маңызын анықтап, түсіндіре
келе, бұл ... ... іс ... ... ... ... дейді [8, 23].
Сонымен қатар қылмыстық іс қылмыстың фактісіне, қылмыстың оқиғасына,
нақты қылмыс жасады деп күдік ... ... де ... ... ... деп ойлаймын.
Бұл саты барлық істер бойынша міндетті ... ... ... ... да, ... ... арыз, хабарлама тиісті органдарға келіп
түскеннен кейін міндетті ... ... істі ... ... басталып,
тиісті әрекеттер жүзеге асырылып, қылмыстық істі қозғау не ... ... бас ... ... ... қабылданады.
Қылмыстық іс қозғауды процесуалдық-құқықтық ... ... ... заң ... жиынтығы арқылы анықталады. Аталған
нормалар қылмыс туралы түскен алғашқы мәліметтерді ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейді. Жоғарыда
аталған институттың нормалары тиісті лауазымды тұлғалардың қоғамға қауіпті
әрекет жөніндегі алғашқы ... ... ... ... ... мен мазмұнын анықтайды. Сонымен бірге қылмыстық істі кім, ... және ... ... ... бекітеді. Олардың саяси-
әлеуметтік мазмұны халқымыздың, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекетімізбен бекітілген және оның қызметінің
демократиялық қағидаларына сай. Олар ... ... ... халқының еркіндігін білдіре отырып, ... ... ... қылмыстық іс қозғау институты қылмыстық іс жүргізу пайда болған
кезден бастап-ақ оның бөлінбес бір ... ... ... бұл ... ... деуге болмайды. Бұл институт мемлекетіміздегі өзге
де құқықтық мекемелер сияқты ... ... және ... ... және демократиялы болған, ал оның ... ... ... алға ... ... отырған. дегенмен өмір талабына сай,
заман ағымына және қоғамның өзгеруіне орай аталған сатының осы ... ... де ... бермейді. әрине, ол реформалауға жатуы мүмкін.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... аса маңызды
орынға ие. Аталған институттың нормаларымен қылмыстық іс жүргізудегі ... ... мен ... ... ... жөніндегі алғашқы
мәліметтерді қабылдау, қарау және шешу тәртіптері сондай-ақ, ... ... ... органдары мен олардың өкілеттіктері, қарым-қатынастары
реттеледі.
Бұл нормалар тиісті органдар мен лауазымды ... ... ... дәл анықтайды. Және уақытты үнемдей отырып болған әрбір қылмыс
фактісін ... ... үшін ... ... ... ... Осы заң
нормаларының арқасында болған немесе ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қадамда-ақ мемлекеттік және
қоғамдық мүдделерге толық, нақты, қатаң түрде жауап беретін шек ... ... ... қызметтің бастапқы кезеңінде заңдылықтың
қатаң сақталатындығы анықталады.
Аталған қызметтің барысында пайда болған қатынастардың анық, нақты ... ... ... аударылады. Заңсыздыққа жол беру мүмкіндігін
жоя отырып, азаматтардың заңды мүдделері мен құқықтарын қорғау қамтамасыз
етіледі.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... және осы ... саласындағы адамдардың өзін-өзі ұстау
ережелері ретінде қызмет етуге шақырылады [9, 31]. Осы ... ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бұл әрекеттер әрдайым қылмыстық материалдық-құқықтық қатынастарда орын
алған болжамалы ... ... ... ... ... асырылады
немесе болған, дайындалып жатқан қылмыс туралы алғашқы мәліметтердің
алынбауына байланысты ... іс ... ... нормаларын қолдануға
да мүмкіндік болмайды. Осы көріністен ... ... іс ... ... ... ... ... көруге болады.
Өзінің сипатына қарай мұндай әрекеттер екі жақты болады. ... ... іс ... уәкілетті мемлекеттік органдардың ... ... ... ... қаулы шығару немесе хаттама жасау)
шығару өкілеттігіне жатқызылған мәселелерді шешу ... ... ... ... ... отырып, анықтама, ... ... ... лауазымды тұлғалары өз құқықтары мен міндеттерін
процестің қатысушысы болып табылатын тұлғаның алдында емес, ол мемлекеттік
органға жүктелген ... ... ... ... ... ... олар өзге ... нақты қылмыстық процесуалдық қатынастардың
субъектілері болып табылмайды. ... ... ... ... ... болуы, өзгеруі мен қысқаруына әсер ететін бірқатар жаңа
құқықтар мен міндеттерді ... ... ... ... ие ... ... арызданушының, прокурордың немесе өзге де уәкілетті
тұлғалардың бір-біріне ... өз ... мен ... ... ... біршама түрлі сипатқа ие болады. Оларды жүзеге асыра
отырып, олар сөзсіз нақты ... ... ... ... ... ... белгілі бір тұлға қылмыстың фактісі жөнінде арыз
береді – ... ол ... ... ... туралы арызданушы
тергеушінің әрекетіне шағым береді – прокурор ол шағымды қабылдайды және
т.с.с. Мұндай ... өз ... мен ... ... асырушы
тұлғалардың әрекеттері тиісті процесуалдық қатынастардың ... ... ... ... ... және қатынастар органикалық
біртұтастықта болады. ... ... ... немесе пайда болудың
(өзгеру, қысқару) ... ... ... маңызды мазмұны болады. Жалпы
олар қылмыстық іс қозғау қызметін ... іс ... ... ... ... ... туралы алғашқы
мәліметтерді қабылдау, тексеру, ол ... ... ... ... ... шағымдану және оның заңдылығы мен негізділігін ... ... ... әрекеттер мен қатынастардан тұратындықтан құқықтық болып
табылады және заңға сай орындалады. Бұл қызмет қылмыстық процестің ... ... ... Оны ... ... ... әрекет жасау
және оның болмысы ретінде қарастыру – заман талабы.
Қылмыстық іс жүргізу қылмыстық іс қозғау ... ... ... ... ... ... орай басталады деген көзқарастың дұрыс еместігін
мойындауымыз қажет. Олай деуіміздің ... яғни іс ... ... ... – ақ ... қаулыны қабылдау процестің шегінен шығады және
ол болмыс ретінде бағаланады. Нәтижесінде іс қозғау қылмыстық іс жүргізудің
барысында емес, оған дейін ... ... ... ... ... ... болсақ, онда мына төмендегідей
қорытындыға ... ... ... іс ... ... маңызды
институттарының бірінің нормаларын барлық қылмыстық процесуалдық қызметтен
тыс ... оның ... және ... емес ... ие ... Бұлай болу ойға сыймайды және ол мәні бойынша әділ ... ... ... іс жүргізудің бөлінбес бір бөлігі. Яғни ол ... ... ... [10, ... ... іс ... жеке дара ... саты болып табыла ма, ал
егер олай болса ол неден құрылады, оның шегі ... ... ... айта ... ... ... ... дейін криминалистер қылмыстық процесс екі сатыдан алдын-ала
тергеу және істі ... ... ... деп есептеген. Ол кезде қылмыстық іс
қозғау алдын-ала тергеудің бір бөлігі деп саналған немесе егер іс ... ... ... ... істі ... тағайындалатын.
Аталған көзқарасқа қарсы болып ең бірінші М.С. Строгович сөйледі. Ол
қылмыстық іс ... жеке дара ... саты ... ... тиіс екендігін
баса айтты [11, 10]. Бірақ бұл көзқарас ... бір ... ... ... істі ... және ол бойынша тергеуді бір орган жүргізетін болса,»
онда іс қозғау мәні ... ... ... ... ... айтты [12, 105].
Сонымен бірге оның көзқарастары да бір-біріне қарама-қайшы ... ... іс ... мәні ... ... өзге ... бірігіп кететін
болса, онда мұндай жағдайларда оны формальды белгілері бойынша жеке дара
сатыға бөлуге ... да ... ... ... де көптеген процесуалистер қылмыстық іс қозғау
жеке дара процесуалды саты ... ... ... ... айтты. Бірақ
олардың жұмыстарында айтылған көзқарасты негіздейтіндей ... ... Бұл ... ... ... келтірілген. Демек, Н.Н. Полянский бұл ... бір ...... ... ... ... ... сонымен бірге процестің кез
келген ... ... ... ... ... ... ... [13, 18]. Процесуалистердің бірқатары осы күнге дейін
қылмыстық іс қозғау жеке дара саты болып табылмайды, ол алдын-ала тергеудің
бастапқы кезеңі, яғни М.Л. ... ... іс ... жеке дара ... ... ... да қажеттігі жоқ», яғни қылмыстық іс қозғау мен ... ... екі ... бөліп шектеуге негіз жоқ, әрі десеңіз, қылмыстық іс
қозғау мәні ... бір ғана ...... іс ... ... қаулыны
шығарумен шектеледі. «Кімге мұндай микростадия қажет?» ... ... ... [4, 28]. ... бұл ... ... таңға дейін өзекті болып
келеді.
Жалпы қылмыстық іс қозғауға байланысты ... бір ғана ... ... ... ... ... ... дұрыс емес
екендігін атап өту қажет. Мұндай қорытынды заңнан туындамайды. Ол қылмыстық
процестің бастапқы кезеңінің мәні мен ... ... ... ... іс ... ... шешім – қылмыстық іс жүргізудің ... ... ... ... ... жоқ. Ол уәкілетті лауазымды
тұлғалардың алғашқы мәліметтері ... өз ... ... ... іс жүргізу құқығы қылмыстық іс қозғауға уәкілетті органдарға
қылмыс туралы кез келген арызды ... ... ... ... үшін ... ... ескертуге және хаттама жазуды (егер
хабарлама ... ... ... өзі ... мойындап келсе) жүктейді
(ҚР ҚІЖК 178 бап). ... іс ... ... ... мен ... аталған міндеттерді атқара отырып, процесуалды әрекеттерді ... ... олар ... іс ... ... ... ... істі қозғау қызметі өте күрделі болып табылады. Оның құрамына
қылмыстық факт туралы арызды қабылдау, оны тексеру, ол ... ... ... ... ... қабылданған шешімнің заңдылығы мен
негізділігін ... ... мен ... ... Осы ... ... жеке дара, бөлек сатысы деп санауға бола ма?
Берілген сұраққа жауап беру ... ең ... ... ... не ... ... алу ... жүргізу сатысын процесуалдық құқықтың институтымен араластыруға
болмайды. Алғашқысы ... ... бір заң ... ... оларды жүзеге асырудағы кезеңдермен ерекшеленеді. Бір ... ... ... ... екі ... одан да ... қолданылуы мүмкін.
Процесуалдық саты қылмыстық процесуалдық қызметтің кезеңі, баспалдағы
екендігі ... ... бұл ... ... кез ... ... жеке ... бөлек сатысы деп танылмайды. Бұл үшін ол ... ... және ... ... ... ... ... біріншіден, процестің белгілі бір кезеңі, егер өзге ... ... ... өтіп кетпейтіндей, құтыла алмайтындай бөлігінің ... ... сол ... өзге де ... ... ... одан аттап
кету, тікелей заңмен қарастырылады (мысалы, жеке айып тағу ... ... ... ... ... ... ... немесе наразылықтың
келтірілмеуіне байланысты апелляциялық сатының болмауы);
- екіншіден, жеке саты деп танылған ... кез ... ... ... процестің әрі қарай дамуына ... ... ... ие ... ... Бұл ... сот ... жалпы
міндеттерінен туындайтын және сот ісін жүргізудің тиісті кезеңіне сәйкес
нақтыланатындай, сондай-ақ жетерлік дербестікпен ... ... ... ... ... дербес сатысын құрайтын процесуалдық
әрекеттер мен қатынастар сот ісін ... осы ... ... ... және ол өз сипаты мен субъектілердің жағдайларына
орай процестің бұл кезеңін оның өзге кезеңдерінен ... ... ... ... әрбір сатысының аяғында арнайы
өкілеттілік берілген лауазымды тұлға өз шешімі мен ... әрі ... ... акт ... Сондай-ақ осы сатыда дәлелдеу
қызметі жүзеге асырылады деген қорытындыға келуге болады. Бірақ ол ... өзге ... ... ... Ол ... ... ... толығырақ айтылады.
Бұл белгілердің жиынтығы процестің тиісті баспалдағының біртұтастығын,
оңашалығын және дербес аяқталатынын білдіреді. Ол ... ... ... жеке ... деп ... ... қызметтің бөліктерінің кез келгендеріне де тән. ... ... ... ... сот талқылауы, үкімді апелляцялық тәртіппен қайта
қарау және т.б. – қылмыстық процестің барлық осы ... ... ... ... ... бірге көрсетілген талаптарға дербес сатысы
деп танылмаған процестің бірде-бір бөліктері жауап бермейді.
Қылмыстық істі қозғау сатысында ... ... ... ... ... ... ғана заң ... іс қозғалғанға дейін екі
тергеу әрекетін – қарау ... және ... ... ... (ҚР ... 189 және 221 баптары).
Аталған әрекеттерді жүргізуге рұқсат берілгендігінің ... ... ... ... қылмыс белгілерінің бар-жоқтығын анықтаудың бірден
бір амалы болуында.
Қылмыстық іс жүргізудің, соның ішінде қылмыстық іс ... ... ... тез және ... ашу, ... ... адамдарды әшкерлеу және
қылмыстық жауапқа тарту, әділ сот ... және ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар адамды және азаматты негізсіз айыптау
мен соттаудан, олардың құқықтары мен ... ... ... ... адам ... айыпталған немесе сотталған жағдайда - оны
дереу және толық ақтауды ... ету, ... ... пен ... ... қылмыстың алдын алу қылмыстық іс жүргізудің, соның
ішінде, қылмыстық іс қоғау сатысының, міндеті болып ... ... істі ... ... ... істі ... білімі бар, нормативтік-құқыктық ... ... ... ... ... ... қылмыс фактілеріне
дұрыс саяси-құқықтық баға бере ... және ... ... ... ... ... алатын, сондай-ақ өзінің әрекеттері ... ... ... ... адам ... алады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде қылмыстық істі
қозғауға ... ... мен ... ... ... көрсетілген.
Сонымен, ҚР ҚІЖК-ң 185, 186 баптарына сәйкес, анықтаушы, анықтау органы,
тергеу бөлімінің бастығы, тергеуші және прокурор, әрқайсысы өзінің ... заң ... ... ... істі ... ... ҚР ... 23 бабында көрініс тапқан тараптардың бәсекелестігі
және тең ... ... ... ... ізге түсу ... ... ... қылмыстық істі қозғай алмайды. Егер жасалған
қылмыс туралы арыз ... ... ... ... ... сот ... келіп
түскен қылмыс туралы арыздар мен хабарламаларды прокурорға жібереді, ал
прокурор, өз кезегінде, қылмыстық істі ... ... ... ... ... шешімді қабылдау мәселесін шешу туралы жазбаша нұсқауын алдын ... не ... ... ... арыз ... ... немесе хабарламаның прокурорға жіберілгендігі
туралы хабарлайды. Егер ... ... сот ... ... сот бұл фактіге сәйкес қаулы шығарады. Бұл ... ... ... бұзу ... ... ... ... болған себеп пен
шарттарды анықтау үшін ... ... ... ... ... ... туралы жазылады.
Бұрынғы Қазақ КСР-ң Қылмыстық іс жүргізу кодексі ... сот ... ... құқылы болатын. Бұл Кодекстің 85-бабында прокурор, тергеуші,
анықтама органы және ... ... ... жасалуға дайындалып жатқан
қылмыс туралы арыздар мен хабарларды міндетті түрде ... ... ... ... ... келіп түскен арызды немесе хабарламаны 5 тәуліктің
ішінде, ... ... 10 ... ... ... мән-жайларды тексеріп
алғаннан кейін аталған органдар және ... ... мына ... ... керек болатын:
- қылмыстық істі қозғау туралы;
- қылмыстық істі қозғаудан бас тарту туралы;
- арызды немесе хабарламаны ... ... ... ... ... ... қатар, сол 1959 жылғы Кодекске сәйкес сот ... өзі де, ... де ... істі ... ... ... қазіргі қолданыстағы ҚІЖК-не сәйкес сот ... істі ... Бұл ... ... ... ... жеке ... істері бойынша (ҚІЖК-
нің 32, 33-баптарында көрсетілген істер) қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... тармағына сәйкес жеке айыптау бойынша
қылмыстық іс жәбір көрген адамның (бірнеше адамның) сотқа қоғамға ... ... ... ... ... ... туралы арыз беруі арқылы
қозғалады. Яғни, жеке айыптау бойынша қылмыстық істі сот қозғамайды, ... ... ... ... ... ... арызы бойынша қозғалады. Жеке
айыптау істері бойынша арыз анықтау органына, тергеушіге ... ... арыз ... ... ... ... ол ... соттың атауы,
қылмыстық оқиғаның сипаттамасы, дәлелдемелер көрсетіле ... ... орны мен ... істі іс ... ... туралы сотқа өтініш,
қылмыстық жауаптылыққа тартылған адам ... ... ... ... ... тізімі жазылуы керек. Сондай-ақ шағымда азаматтық талапты
қарау туралы өтініш болуы мүмкін.
Егер айыптауды бірнеше адам бір ... ... ... олар ... ... ... ... Егер сотта іс қарау барысында екі ... ... ... іс ... Мұндай жағдайда, яғни
қайтарылып алынған жеке айыптау бойынша, қылмыстық іс қайта ... ... ... ... іс ... ... ... соттың қылмыстық іс
қозғауға құқығының болмауы қылмыстық ... ... ... тең ... ... орай соттың айыптау функциясын атқара
алмауына байланысты.
Жоғарыда айтып кеткеніміздей, ҚР ҚІЖК-ң 185, 186 ... ... ... ... ... бөлімінің бастығы, тергеуші және прокурор
жасалған немесе жасалуға ... ... ... ... ... немесе
хабарларды қарауға және осы бойынша істі қозғауға себептер мен негіздер
жеткілікті болса, қылмыстық істі ... ... Осы ... қылмыстық
істі қозғауға құзыреті бар лауазымды тұлғалардың статустары және ... ... ... әр ... ... ... ... тоқталып кетейік.
Аталған лауазымды тұлғалардың ішінде прокурордың құзыреті, өкілеттілігі
басқаларға қарағанда кең болып табылады. Прокурор ... ... ... қарамастан кез келген істі қозғай алады. Ол тек жариялы айыптау
істерін ғана емес, жеке ... және ... ... ... ... ... ... қозғауға құқылы.
Міне, осыдан прокурордың басқаларға қарағанда ... ... ... ҚР ... 62, 190 ... ... прокурор:
- кез-келген жариялы айыптау істері бойынша іс қозғауға құқылы;
- жеке айыптау істері бойынша жәбірленушінің шағымы болмаған кезде ... ... ... ... ... тәуелді жағдайдағы, не басқа ... ... ... ... ... өз ... пайдалануға қабілетсіз
адамдардың мүдделерін қозғайтын ... ... іс ... (ҚР ... 33 ... ... жеке-жариялы айыптау ісі бойынша жәбірленушінің шағымы болмаған кезде
де, егер әрекет дәрменсіз, немесе басқаға тәуелді жағдайдағы, не ... ... ... ... ... құқықтарды өз бетінше пайдалануға қабілетсіз
адамдардың, қоғамның немесе мемлекеттің елеулі мүдделерін қозғайтын болса,
прокурор іс қозғауға ... ... 34 ... ... ... ... ... тергеушінің қылмыстық істі ... ... ... ... деп таныған жағдайда, бұл қаулыны бұзып,
қылмыстық іс қозғаудан бас тартуға құқылы;
- анықтау ... ... ... қылмыстық істі қозғаудан
бас тарту туралы ... ... ... деп таныған жағдайда, бұл
қаулыны бұзып, қылмыстық іс ... ... – өз ... ... ... ... қызметінің, тергеудің
және сот шешімдерінің заңдылығын қадағалауды, сондай-ақ ... ... ... қылмыстық ізге түсуді өз ... ... ... ... ... және өзінің іс жүргізушілік өкілеттігін жүзеге
асыруы кезінде ... ... және ... ғана ... Сонымен қатар,
прокурор заңды қолдану тәртібіне ... ... ... ... ... ... ... жасаған қылмысы бойынша
жауапкершіліктен бұлтартып кетпеуіне және ... ... ... ... ... жол ... қадағалау жасауға міндетті.
Қылмыстық істі қозғауға құқылы келесі лауазымды тұлға — тергеуші болып
табылады. Бұл категорияға біз ішкі ... ... ... ... органдарының тергеушісін және экономикалық қылмыстармен ... ... ... ... ... ... тергеуші – өз кұзыреті шегінде қылмыстық іс
бойынша алдын-ала тергеуді жүзеге асыруға ... ... ... Осы баптың екінші тармағына сәйкес тергеуші қылмыстық іс қозғауға, ол
бойынша алдын ала тергеу жүргізуге және Кодексте ... ... ... ... ... іс бойынша прокурордың нұсқауларымен
келіспеген жағдайда, ол жөнінде жоғары ... ... ... ... ... ... ... және объективті зерттеуге
барлық шараларды ... ... ... көрсететін жеткілікті
дәлелдемелер жиналған адамдарға қатысты айыпталушы ретінде жауапқа тарту,
айып ... оған ... ... ... алу, ... қорытындысын жасау
жолымен қылмыстық ізге түсуді жүзеге асыруға міндетті. Ол, ... ... ... немесе соттың шешімін алу көзделген жағдайларды
қоспағанда, тергеудің бағыты мен ... ... ... ... барлық
шешімді дербес қабылдайды және олардың заңды және уақтында атқарылуы үшін
толық ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылыққа әкеп
соқтырады.
ҚР ҚІЖК-ң 192-бабында тергелу реті, яғни қай тергеу органының тергеушісі
нақты қандай қылмыстар бойынша ... ала ... ... ... ... ... түскен арыздың немесе хабарламаның өзінің қарауына
жатпайтындығын анықтаса, арыз, хабарламаны тергелу ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғамай, тергелу реті бойынша
басқа тергеу органына немесе соттылығы бойынша жіберілгені туралы ... ... ... ... ... етілуі тиіс.
Тергеу бөлімінің бастығының тергеушілерге қарағанда құзыреті кеңдеу
болып табылады. Оны біз ҚР ҚІЖК-ң 63 ... ... ... ... ... ... ... тергеушілер сияқты қылмыстық істі өзі
дербес қозғауға құқылы, сондай-ақ өзінің ... істі ... ... ... түскен арыздарды, хабарды өзі басқаратын бөлімнің кез-келген
тергеушісіне бере алады. Сонымен қатар ... істі ... ... ... тиісті тергеу органына жіберуге құқылы.
Сонымен, жоғарыда аталған бапқа сәйкес тергеу бөлімінің бастығы:
- тергеу ісін ... ... ... ... ... істер бойынша олардың дер кезінде әрекет жасауына
бақылау жасайды;
- тергеушілердің алдын ала ... және ... ... ... ... ... ... алдын ала тергеу органдарының
тапсырмаларының орындалуына бақылау жасауды жүзеге асырады;
- нақты қылмыстық істер бойынша нұсқаулар ... ала ... ... ... ... тапсырады;
- заңда көзделген жағдайларда тергеушіні іс бойынша іс ... өз ... ... ... ... ... ала жүргізуді жүзеге асырушы
органның бір тергеу бөлімшесінен кылмыстық істі ... және ... ... ... ... сол не өзге де өзіне ... ... ... ... ... аяқталған кылмыстық істерді прокурорға жолдайды.
Тергеу бөлімінің бастығы қылмыстық іс қозғауға, қылмыстық істі ... ... және ... ... ... отырып, өзі алдын
ала тергеу ... ... ... аталған ерекшеліктердің көбісі
тергеу бөлімі бастығының ұйымдастырушы-басқарушы рөлін сипаттайды.
Тергеу бөлімі бастығының қылмыстық іс ... ... ... оның ... ... алмайды. Нұсқау жазбаша ... және ... ... ... ол жөнінде прокурорға шағымдануға
болады.
Тергеушінің тергеу бөлімі бастығының іс әрекеті жөнінде ... ... ... мен айыптың көлемі, айыпталушыны сотқа
беру үшін істі ... ... ... ... ... істі ... ... қоспағанда, олардың атқарылуын кідіртпейді. ... ... ... ... ... ... ... нұсқауларын
орындауға міндетті. Тек аталған төрт нұсқауымен ... ... ... ... ол ... прокурорға шағымдауға құқылы.
Қылмыстық іс қозғауға байланысты ... ... ... істі өз ... ... қаулысының, осы қызметпен
қамтылмайтындығын міндетті түрде ескеруіміз қажет. Бұл ...... ... ... ... ... те, ол тәжірибелік тұрғыдан ... ... ... ... Ол қозғалған қылмыстық істің бар екендігін
және қылмыс туралы хабарламаның қабылданып, қарастырылып оңды ... ғана ойға ... ... ... іс ... ... тұрған міндеттерді орындау тергеу органдарының істі өз ... ... ... ... [17, ... ... қылмыстық іс қозғау туралы қаулыда істі өз өндірісіне
қабылдау туралы ... ... ... ... ол жағдайды өзгертпеуі тиіс.
Бұған, біріншіден, жан-жақты қарастырылғаннан кейін ғана жол ... ол бір ғана ... ... екі ... шешімдердің
бекітілетіндігін куәландырады. Сондықтан құжат арқылы процесуалдық
сатыларды қатаң шектеудің ... ... ... ... ... іс қозғауға құкылы субъектілер - анықтаушы мен ... ... ... ҚР ... ... ... анықтаушы,
анықтау органы қылмыстық іс қозғау туралы қаулы ... – өз ... ... ... іс ... ... ... іс
жүргізуді жүзеге асыруға уәкілетті мемлекеттік лауазымды адам болып
табылады. Ол ... ... іс ... басталуы және жүзеге асырылу
туралы шешім қабылдауға, занда оларды анықтау ... ... ... соттың шешімі көзделген жағдайларды қоспағанда, дербес ... және ... мен ... да іс ... әрекеттерін жүргізуге құқығы
бар.
Анықтаушының келесі ҚР ҚІЖК-ң 67-бабының 4, 5 ... ... ... ... ала ... жүргізу міндетті емес ... ... ... 285-бабында көрсетілген істер бойынша) анықтау
органының бастығының бекітуімен қылмыстық іс қозғауға не қылмыстық ... бас ... ... ала ... жүргізу міндетті емес істер бойынша ... ... ала ... ... ... ... ... бойынша
(ҚР ҚІЖК-нің 192-бабында көрсетілген істер бойынша) кідіртуге
болмайтын ... ... ... ... нұсқауы бойынша
қылмыстық іс қозғауға;
4. Алдын ала тергеу жүргізілуі міндетті қылмыстық істер бойынша кейінге
қалдырылмайтын ... ... мен ... іздестіру әрекеттерін
жүргізуге (ҚР ҚІЖК-нің 200-бабына ... Ол ... ... төрт сағаттан кешіктірмей прокурор мен алдын ... ... ... ... ... прокурордың, аддын ала тергеу ... және ... ... тергеу әрекеттерін жүргізу туралы тапсырмаларын
орындауға;
7. Қылмыстық процеске қатысушы адамдардың қауіпсіздігі шараларын қолдану
туралы тапсырмаларын ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болып
табылады. Анықтау органы бастығының қылмыстық істер жөніндегі ... ... ... ... Бірақ, нұсқауларға шағым жасалуы, олардың
атқарылуын ... ... ... ... ... ... процессуалдық дербестігіне қарағанда шектеулі
екендігінің дәлелі болып табылады.
Анықтаушының процессуалдық дербестігінің шектеулі екендігінің тағы ... – ҚР ... ... ... бөлімінде көрсетілген жағдайларда
анықтаушының қылмыстық іс бойынша ... ... ... ... ... процессуалдық шешімдерінің, міндетті түрде анықтау
органының бастығының бекітуіне жататындығында, яғни ... ... ... ... ... ... ... кейін ғана енетіндігінде. Осы
тәртіпке сәйкес анықтаушының ... іс ... не ... іс ... ... туралы қаулылары міндетті түрде анықтау органының бастығының
бекітуіне ... ... ... ... ... ... қарамағындағы
анықтаушыларға қарағандағы өкілеттілігі басымдау болып табылады, яғни
тергеу ... ... ... ... ... ... мен ... органы бастығының құзыреті ұқсас болып келеді.
Сотқа дейінгі іс жүргізу барысында анықтау ... ... өз ... ... бас ... (Департаменттің)
бөлімнің, бөлімшенің және анықтау органының өзге де бөлімшелерінің
бастықтары ие ... ... ... қылмыстық іс қозғау туралы шешімді қабылдау
кезінде ... ... ... шектеулі. Өйткені
анықтаушының ісі бойынша ... ... ... ... ... іс ... туралы және қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы
қаулыларының заңды күші тек ... ... ... бекітілуінен кейін
пайда болады. Анықтау органының бастығы қылмыстың белгілері мен оны жасаған
адамдарды анықтау, қылмыстарды ... және ... ... алу ... ... іс ... және ... іздестіру шараларын қолдануды
ұйымдастырады.
ҚР ҚІЖК-ң 66-бабының 3 бөліміне сәйкес ... ... ... ... ... ... тергейтін қылмыстар туралы істер бойынша:
1) кейінге қалдырылмайтын тергеу әрекеттерін жүргізуді қамтамасыз етеді;
2) прокурордың, тергеушінің ... ... ... ... ... өзге де әрекеттер жүргізу туралы және жәбірленушілерді, куәларды,
қылмыстық процеске қатысушы басқа да ... ... ... ... ... орындауды ұйымдастырады;
3) соттың тапсырмаларын орындауды ұйымдастырады.
Сотқа дейінгі іс жүргізуді анықтау органдары жүзеге асыратын қылмыстар
туралы ... ... ... ... бастығы анықтаушылардың іс-
әрекетерінің ... ... және ... ... жасайды және:
1) олардың өндірісіндегі істерді тексеруге;
2) жекелеген тергеу және өзге де іс ... ... ... ретінде жауапқа тарту, қылмысты саралау және айыптың көлемі
туралы, істерді бір анықтаушыдан екіншісіне беру ... ... ... ... ... ... анықтаушыға тапсыруға;
4) қылмыстық іс қозғауға және істі өзінің өндірісіне ... ... ... әрекеттерді орындай отырып, анықтауды жеке-дара
жүргізуге құқылы.
Анықтау органының бастығы:
- ... іс ... ... оны ... бас ... тінту жүргізу және
мүлікке тыйым салу туралы, айыпталушыны қызметтен шеттету, ... ... алу ... ... ... таңдау, өзгерту, немесе
тоқтату туралы, іс бойынша іс жүргізуді қысқарту, тоқтата тұру, ... ... ... ... сот ... ... ... сараптама жүргізу үшін медициналық мекемеге ... ... ... қамауда ұстау мерзімін ұзарту туралы, оған
іздеу жариялау туралы қаулыларды бекітеді;
- қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... хаттаманы,
айыптау хаттамасын бекітеді;
- қылмыс жасауға жағдай туғызатын жағдаяттарды жою жөнінде ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық істі жолдайды.
Анықтау органдарына келесі органдар жатады:
1) ішкі ... ... ... ... ... сотты құрметтемеуге және сот шешімдерінің атқарылуы тәртібін бұзуға
байланысты қылмыстар ... ... ... - әділет органдары;
4) экономикалық қылмыстармен және коррупциямен күресу агенттігі;
5) контрабанда және ... ... ... ... ... істер
бойынша - кеден органдары;
6) Қазақстан ... ... ... ... ... да ... мен ... құрамаларында
шақыру немесе келісім-шарт бойынша әскери қызметін атқарып жүрген әскери
қызметшілер; әскери жиындарды өткеру ... ... ... әскери
бөлімдердің, кұрамалардың, мекемелердің азаматтық қызметкерлері олардың
қызметтік міндеттерін ... ... ... ... ... туралы
істер бойынша - әскери полиция органдары;
7) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының континентальдық
шельфінде жасалған қылмыстар туралы істер бойынша – ... ... ... Республикасының ... ... ... ... да ... мен әскери құрамаларында
шақыру немесе келісім-шарт бойынша әскери қызметін атқарып жүрген өздеріне
бағынысты әскери қызметшілер, сондай-ақ олар ... ... ... ... ... ... барлық қылмыстар туралы істер бойынша; әскери
бөлімдердің, құрамалардың, мекемелердің азаматтық қызметкерлері ... ... ... атқаруына байланысты немесе осы ... және ... ... ... ... ... туралы
істер бойынша – әскери полиция органы болмаған жағдайда әскери бөлімдердің,
құрамалардың командирлері, әскери мекемелер мен гарнизондардың бастықтары;
9) ... ... ... ... ... қылмыстары туралы
істер бойынша – Қазақстан ... ... ... ... жөне өкілетті өкілдіктерінің басшылары;
10) өртке байланысты барлық қылмыстар туралы істер бойынша – ... ... ... басқару органдары мен бөлімшелері.
Анықтау органының барлық қылмыстары туралы істер бойынша ... ... ... және ... ... ... әрекеттерін орындау жөніндегі
құқықтары мен міндеттері сол сияқты ... жүзу ... ... ... геологиялық барлау партияларының басшыларына да
көлік ... ... ... ... ... ... отандық және шет елдік қылмыстық іс жүргізу модельдері
және маңызы
Жалпы осы параграфтың бұлай деп ... мен ... ... ... және шет ... ... ... талдаудың негізінде сотқа дейінгі
қылмыстық іс жүргізу модельдерінің маңызын анықтау, сондай-ақ ... ... ... ... ... мен өзге де тиімді
жолдарды ұсыну. Осы жұмыстың аумағында мынадай ұғымдардың шегін анықтауға
болады: «сотқа дейінгі іс жүргізу», ... ала ... ... ... ... мынадай шектелген нысандармен арақатынасы, ... ... ... ... іс ... «айыптау», «тергеуге дейінгі
тексерулер».
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі ... де ... ... іс ... ... ... іс ... барысында
қайшылықтар қазіргі таңда да жетілдіруді қажет етеді. Ол қайшылықтарға
ұлттық қылмыстық сот ісін жүргізудегі ... іс ... мен ... ... сатыларының ұйымдастырушылық және іс ... ... ... ... ... ... ... бойынша алдын ала іс
жүргізудің өзекті мәселелері мына жағдайлармен анықталады және олар өз
кезегінде реформалауды ... ... ... ала ... жаңа құрылымы оның тарихи тұрғыдан дамуымен
қылмыстық ... ... және ... ... ... толығыменен сай келмейді;
- мемлекет және ғылыми қоғамдастық тұрғыдан қылмыстық істер бойынша
алдын ала ... ... іс ... тиімді құрылысының біртұтас
анықтамасы жоқ, оның әсері ... ... ... қарсы тұратын
мүмкіндіктер мен оның ілгері дамуына да әсер етеді;
-сотқа ... іс ... ... ... ... және іс
жүргізушілік тәртіптерінің арасында да қарама-қайшылықтар бар: ... түсу ... ... ... тергеу мен ашу, қылмыстық
істерді шешу мен соттық бақылау, ... іс ... ... ... ... ... мен ... бастамаларының бақталасулары.
Демек, Қазақстан сотқа дейінгі ұйымдастырушылық және іс ... ... және ... ... ... тиімді жолдарды ғана
қарастырып қолданып келеді.
Қазіргі таңда қазақстандық ғылымда нақты сотқа ... іс ... ... Қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізумен
байланысты пайда болатын қылмыстық процессуалдық ... ... ... ... үшін де үлгілер қарастырылмаған. Осының
әсерінен құқықтық ғылымда біртұтас, қылмыстық процесс модельдерін ... оның ... ... ... ... жетіспеушілігі
болып отыр.
Шет елдік қылмыстық процесс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізудің ... ... ... континентальдық (романо-германдық);
2) англо-американдық. Соңғы жүйе құқық қорғау механизімінің құрылуы мен
іс әрекет жасау әдістерін сапалы ... ... ... ... 1997 жылы ҚР ҚІЖК ... аталған модельдердің ... ... іс ... ... ала ... ... іс жүргізудің Англо-
американдық моделі. Бұл модельге тән ... ... оның ... дейінгі
деп бөлінбеуіне байланысты болып келуі. Алдын ала ... ... ... анықтама нысанында жүзеге асырылады және заңнамамен ол
міндет полиция және өзге де әкімшілік ... ... ... ... сотқа дейінгі іс жүргізуді реттей отырып, процессуалдық әрекеттер мен
жедел іздестіру шараларының арасында ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша қылмыстық іс
материалдарды сотқа ұсынудан басталады. Қарастырылып отырған модель бойынша
істің мән-жайларын зерттеуде тараптар өз құзыреттерінің ... ... ... ... ... ... ... жинап және
қылмыстық іс қозғауды жүзеге асырады.
Қылмыстық іс бойынша алдын ала (сотқа дейінгі) іс ... ... ... ... ... іс жүргізудің англо-американдық
жүйеден айырмашылығы, қылмыстық процессуалдық қызметтің ... ... ... процесі, континентальды типті ұсынушы ретінде жеке-
жеке сатылардан ... ... ... нысанындағы алдын ала тергеу,
қылмыстық ізге түсуді қозғау және ... ала ... ... ... ... ... сотқа дейінгі іс жүргізудің ерекшелігі қылмыстық іс
қозғау сатысының болмауы ... ... ... орай ... нақты
қылмыстық іс бойынша бастапқы кезең бекітілмеген.
Істі сотта қарау үшін сотқа дейін дайындау мемлекеттің ... ... Ол ... іс ... үшін ... ... кең, өктемдік
сипатқа ие болатын алдын ала тергеу органдары (сот ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесі бойынша алдын ала ... ... ... ... қолына берілген процессуалдық мүддесі бар
тараптар тек дәлелдемелерді жинауға ғана қатыса алады. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... тән қасиет және қылмыскерлерді жазалау мемлекеттің ерекше құқығы
екендігін көруге ... ... ... іс жүргізудің қазіргі таңдағы жағдайы.
Отандық сотқа дейінгі іс жүргізу институттары өздерінің ... ... ... ... де және ... ... ... өткізді. Оның басты
себептерінің бірі шет елдік құқықтық жүйенің әсері болып ... ... ... ... ... сот ісін ... ... типтегі аралас процесін сайысушылық процесімен
ауыстыруды қарастырады. Бірақ шет ел ... ... ... ауыстыруда қазақстандық құқықтық жүйенің даму ... ... ... соттық бақылау функциясы қалыптасып келеді.
Оның салдары сотқа дейін іс жүргізу барысында ... пен ... ... ... ... ете ... Заң ... дейінгі қызмет сот төрелігін жүзеге асыру үшін ... ... ... айтылады. Себебі қазіргі заңнама бойынша
маңызды орын сот процедурасына берілген.
Сотқа дейінгі іс ... ... ... асыратын құқық қорғау
органдарының (анықтама органдары, ЖІҚ, тергеушінің мәртебесі, прокурордың
өкілеттігі және т.б.) ... мен ... ... ... жағдайлары
мен мәселелерін қарастыру болып табылады.
Осы мәселенің төңірегінде алдын ала тергеуді ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... үшін ... алғанда
сараптамалық мекемелерді реформалау мен тергеу органдарын сараптамамен
қамтамасыз ету жөнінде ұсыныстар жасау.
ҚР ҚІЖК ... ... ... ала ... үш ведомствоның
тергеушілері, сондай-ақ көптеген анықтама органдары жүзеге асырады. Бірақ
тәжірибеге сүйенсек, ол ... мен ... ... санының өсуіне әсер
етеді, бұл негізінен орталықтарда іске ... Ал ... ... саны аз ведомстволар бар.
Бұл жағдайлар ұйымдасқан қылмыстық істері бойынша жұмыс істеу мүмкін
болмайтын тергеу ... ... және ... жеке ... ... ... ... жасайды. ҚР ҚІЖК фактілі тұрғыдан
сотқа жіберілетін көпшілік істерді ІІМ ... ... ... мен ... ... жүргізетіндігін көрсетеді. ... ... ... ... ... өз кезектерінде жедел
қызметтерге бағынышты болады.
Жедел іздестіру қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ие. Ол ... теорияға қайшы және алдын
ала тергеудің екі нысанының арасындағы шекті жояды. ... ... ... ... ... ... тергеуді
анықтама нысанында жүргізудің ерекше талаптары қарастырылған. Мұнда заңды
салдарлар туындайтын процессуалдық және жедел іздестіру қызметтерінің ... ... ... күресу міндеті жүктелген ведомстволарда тергеу
бөлімшелері емес, жедел іздестіру қызметтері негізгі, ... ... және ол ... ... қалуы тиіс.
Қылмыстық процесс теориясында «сотқа дейін іс ... ... ... ... ала тергеу», «анықтама», «қылмыстық іс қозғау»,
«қылмыстық қудалау», «айыптау», «тергеуге дейінгі тексеру» ... ... ... ... даулы болып отыр. Оның себебі ... ... ... анықтамаларының болмауында жатыр. Сонымен
қатар ҚІЖК келтірілген ұғымдар да бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің ... ... ... ... ... жасалған қылмысқа қатысының бар
екендігін анықтауға байланысты қылмыстық ... ... ... ... ... тұрғыдан шектеу кезінде пайда болатын алдын
ала тергеу сотқа дейінгі іздестіру функциясы арқылы жүзеге асырылады.
ҚР ҚІЖК ... ... іс ... екі түрін анықтап көрсетеді:
1) қылмыстық істі ... ... ... шешудегі қылмыстық
процессуалдық қызмет;
2) тергеу және анықтама түрінде жүзеге асырылатын алдын ала ... ... ... заңнаманы зерттеуде, қылмыстық істі
қозғау институты іс жүргізу процесінде ... ... ... жартысында
пайда болып тұрақтанып, қазіргі таңдағы ... ... ... қатар көптеген шет мемелекеттердің ... ... ... барысы іс қозғауды дербес саты ретінде және ... ... ... актісін жеке деп қарастырмайды.
Қылмыстық процесс құрылысы жөніндегі теорияның дамуы барысында өткен жүз
жылдықтың отызыншы жылдарының ... ... ... іс қозғау сатысы
алдын ала тергеудің бір бөлігі немесе істі тыңдау үшін тағайындаудың ... ... да, оның ... дербестігі жөнінде позиция қалыптасты.
Нәтижесінде қылмыстық іс қозғау туралы акт заңды маңызы бар ... ... Оның ... ... ... ... ... ал екінші
жағынан белгілі бір тергеу әрекеттерін жүргізуге және процессуалдық құжат
қабылдауға ... ... ... [16, ... ҚІЖК-і алдын ала іздестірудің екі түрін, жаңа ... ... ... ала ... ... ... болмайтынын ескеріп отырады.
Онда тек болған қылмыс жөніндегі хабарламаны ... ... ... ... ... аталып отырған жағдай анықтама мен алдын ала
тергеудің арақатынасы жөніндегі мәселенің түпкілікті шешімін ... ... ... ... қалғандығын білдіреді.
Тәжірибенің көрсетуі бойынша, тергеу мен жедел-іздестіру қызметін
біріктіру дәлелдемелерді ... әкеп ... ... ... шешудің жолы ретінде 1995 жылы ... ... ... ... ... аталған органның қызметі біз күткен нәтижелерді
әкелген жоқ. ... ... бұл ... құру ... ғалымдардың айтқан
барлық факторлары ескерілмеген сияқты, оның дәлелі болып аталған органның
бір жыл ғана ... ... ... ... іс ... себептер мен негіздер
2.1 Қылмыстық іс қозғау себептерінің мәні, маңызы және мінездемесі
Қазақстан Республикасының заңдары бойынша кез-келген ... іс ... ... ... ... бір ... және ... жеткілікті негіздердің
болуы қажет.
Қылмыстық іс қозғау туралы шешім қабылдау үшін заң нормалары белгілі бір
жағдайлардың ... ... ... ... ... іс ... себеп;
2) қылмыстық іс қозғауға негіз;
3) қылмыстық іс бойынша өндірісті бастауға мән-жайлардың болмауы жатады.
Қылмыстық іс ... ... мәні мен ... ... бірқатар
ғалымдар, атап айтатын болсақ: М. С. ... Н. В. ... Ф. ... Н. Е. ... В. М. ... В. Н. ... А. К. ... А.
А. Давлетов, Н. И. Сотников, Г. П. Химичева және тағы ... ... ... іс ... ... одан бас ... туралы мәселелерді шешуде, ең
бастысы, қылмыстық іс қозғауда заңды себептің бар не ... ... ... Қылмыстық ізге түсу органдарының заңда көрсетілген қайнар көздерден
болған немесе дайындалып жатқан қылмыс туралы алған хабарламалары қылмыстық
іс ... ... ... ... іс ... себептері заңды факт болып табылады. Яғни, заң
оны қылмыстық процесуалдық қатынастардың пайда болуымен байланыстырады ... Оның ... ... ... ... ... кез келген болған немесе
дайындалып жатқан қылмыс туралы арыздарды қабылдау заңда ... ... ... ... ... және арыз ... ... беру
сияқты заңды міндеттерді жүктейді.
Дегенмен анықтама, тергеу, прокуратура және сот органдарының алған әрбір
арыздары қылмыстық іс ... үшін ... ... ... ... Себебі
арыздардың балық түрі аталған органдарға қарау мен қылмыстық іс қозғау
немесе одан бас тарту ... ... ... үшін ... ... ... ... пайда болуы үшін қылмыс туралы
мәліметтер заңда көрсетілген көздемелерден алынуы және ол ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қылмыстық іс қозғаудың себептеріне заңның қоятын басты талабы – ... ... ... болуы. Сондықтан домалақ арыздар міндетті түрде
алдын-ала тексерулерге жатады. Егер Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс
жүргізу ... 177 ... ... ... ... ... деректер
болғанда ғана қылмыстық іс қозғауға себеп бола алады.
Қылмыстық іс қозғаудың ... мен ... ... ... бұл ғалым-процессуалистердің арасында әр түрлі пікірлер кездеседі.
Кейбіреулері қылмыстық іс қозғаудың себебі ретінде қылмыс ... ... ... айтса, екіншілері, солардың қайнар көздерін айтады.
Мәселен, Г.П. Химичеваның айтуынша, «қылмыстық іс қозғаудың себебі
дегеніміз – ... іс ... ... ... ... актілер немесе іс-
әрекеттер». Автор осылармен ... ... ... ... іс қозғау немесе қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы шығарған
шешімнің міндеттілігін байланыстырады [19, 9].
Г.В. Дроздовтың ойынша, «себеп» дегеніміз ... іс ... ... ... көз, ... негізінде қылмыс туралы мәліметті алған
құзыретті органдар мен ... ... ... іс ... ... ... міндетті». М.С. Строгович, Г.В. Дроздовқа қарағанда бұл ... ... ... [7, 13].
Ал, Р.Д. Рахуновтың айтуынша «себеп» дегеніміз – ол жасалған ... ... ... көз ... ... [20, ... ... Ф.И. Фаткуллин қылмыстық іс қозғаудың ... деп ... ... ... [21, ... айтылған пікірлерді қорытындылай келе, біз қылмыстық іс қозғауға
себепке келесі түсініктеме береміз:
Қылмыстық іс қозғауға себеп дегеніміз – бұл ... ... ... ... ... ... ... қылмыс туралы қылмыстық ізге
түсу органдарына немесе сотқа түскен мәліметтің қайнар көзі.
А.П. Рыжаковтың айтуынша, қылмыстық ... ... ... ... іс ... ... арасында айырмашылық жоқ, ал қылмыстық
процестің басталуының негізі мен қылмыстық іс қозғаудың ... ... ... [22, 17]. ... ... бұл пікірмен келісуге болады.
ҚР ҚІЖК-ң 177-бабында ... іс ... ... ... ... ... арыздары;
2) кінәсін мойындап келу;
3) мемлекеттік ... ... ... немесе ұйымда басқару
функцияларын атқарып отырған адамның хабарламасы;
4) бұқаралық ... ... ... лауазымды адамдардың және қылмыстық іс қозғауға құқық берілген
органдардың қылмыс туралы ... ... ... ... мен ... дәлелдеме ретінде пайдалану мүмкіндігін
қамтамасыз ету мақсатында, осы объектілерді ... ... ... ... Онда объектіні ұсынған адамнан оны ... ... ... ... тиіс ... зат ... ... қылмыстық іс қозғау
сатысында ұсынылса, ал тұлғадан түсініктеме алынады); объектіні ... ... ... ... және ол ... хаттама
толтырылады [23, 87-88].
Егер зат немесе құжат ... ... ... арқылы жедел-
іздестріру әрекеттерін жүргізу барысында табылса, онда олар сол ... ... ... [24, 23-24; 148, ... Ал ... ... отырған объектінің табылған уақыты, орны және мән-жайлары
көрсетіледі. Тергеу немесе сот талқылауы барысында жедел қызметкерден затты
немесе құжатты табуға ... ... ... куә ... ... ... себептің өзінің дербес мәні бар. Әрқайсысына жеке-дара тоқталып
кетейік.
1) Азаматтардың арыздары.
Бұл қылмыстық іс қозғаудағы ең көп ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың қылмыс туралы арыздары ауызша
немесе жазбаша болуы мүмкін. Жазбаша арызға оны беріп отырған адам ... ... ... арыз ... ... ... немесе сот отырысының
хаттамасына енгізіледі. Өзге жағдайларда жеке «Ауызша арыз ... ... ... арыз ... ... ... оның тұратын жері, туған
жері және туған ... ... ... ... қатар оның жеке басын
куәландыратын құжаттар көрсетілуі керек. Хаттамаға арыз беруші және ... ... адам қол ... ... ... жалған сөз жеткізгені үшін Қазақстан Республикасы
Қылмыстық Кодексінің 351-бабы бойынша қылмыстық жауаптылық ... ... ... және бұл ... хаттамада белгі қойылып, ол ... қол ... ... [25].
Негізінен барлық азаматтар өздеріне белгілі қылмыс туралы мәліметтерді
немесе жасалуға дайындалып жатқан ... ... ... ... ... ... хабарлаулары немесе арыз жолдаулары керек.
Өйткені бұл ... ... ... ... ... ... ... органдарының Кезекші бөлімінде «Арыздар мен
хабарларды тіркеу» ... ... ... ... ... ... хабарларлама телефон арқылы да айтылуы мүмкін.
Мұндай мәлімет анықтау органдарының Кезекші ... ... ... журналға тіркелуі керек.
А.Р. Михайленконың айтуынша, барлық жағдайда азаматтардың телефон арқылы
хабарлауға мүмкіндіктері болмайды, бұл ... ... ... ... хат, ... ... немесе бандерольдің көмегімен де қылмыстық
ізге түсу органдарын хабарлауға ... [26, ... іс ... ... ... арыз ретінде азаматтардың шағымдарын
да (жеке және жеке-жариялы айыптау істері бойынша) қарастыруымызға болады.
Алдын ала тергеу органдарына «домалақ арыздардың» (анонимные ... ... ... көп кездеседі. Бұндай арыздар әр түрлі мән-жайларға
байланысты болады (мысалы, қорғау, жала жабудан ... кек алу, т.б.), ... ... ... жіберген адам өзінің шын аты-жөнін жазбайды
немесе лақап ат қолданады. Домалақ арыздардың мазмұнында ... ... ... ... ... ... мәліметтер көрсетіледі [27, 43-
44].
ҚР ҚІЖК-ң 177-бабының 4 бөліміне ... ... ... тек олар ... ... ... ... жеткілікті деректер болғанда ... іс ... ... бола ... ... «домалақ арыздарды» қылмыстық іс ... ... ... ... болмайды.
2) Кінәсін мойындап келу.
Қылмыстық іс қозғаудың екінші ... – өз ... ... келу ... Бұл ... ... ... жасаған қылмысы туралы ерікті түрде
мәлімдеуі.
ҚР ҚІЖК-ң 179-бабына сәйкес, кінәсін ... келу – ... ... әлі ... ... немесе аталған қылмысты жасағанына айып
тағылмағанда өзі жасаған қылмысы туралы қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Кінәсін
мойындап келген адам арызын қылмыстык процесті жүргізетін органға ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі,
хаттамада жасалған қоғамға қауіпті әрекет туралы мәлімдеме егжей-тегжейлі
жазылады.
Хаттамаға кінәсін мойындап келген адам және ... ... адам қол ... ... келген кездегі мәлімдемеде қылмысқа бірге ... ... ... ... ... ... хабар бергені үшін
қылмыстық жауаптылыққа тартылуы туралы ескертіледі.
Кінәсін мойындап келу ... ... ... ... ... ... ... шын жүректен өкіну және тікелей ... алу ... оның ... ... мойындауын кінәсін мойындап келуден
ажырата білуіміз қажет.
Осыған байланысты кінәсін мойындап келудің келесі белгілерін атап ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс
жүргізу органдарына белгісіз болуы керек;
2. Немесе нақты осы адамның қылмыс жасағаны белгісіз болу керек;
3. Бұл адамға әлі айып ... ... ... ... адам соңыра, алдын ала тергеу барысында немесе
сотта іс қарау барысында, кінәсін мойындамауы да ... Бұл ... ... ... деп ... «Егер кінәсін мойындап келген адам
болашақта өз ... бас ... ... ондай кезде тергеу
барысында айып тағылған ... және сот ... ... ... ... мәлімдемесі міндетті түрде салынады» [28, 181].
Кінәсін мойындап келген адамның мәлімдемесі міндетті түрде ... ... ізге түсу ... қызметкерлері мәлімдеменің
қаншалықты шындыққа сәйкестігін білулері керек. Өйткені ... ... адам ... өзі жала ... да ... Ол қылмысты мүлдем жасамаған
болып немесе жасаған ауыр ... ... ... мақсатында, немесе
біреуден қорыққанынан, немесе басқа себептермен кінәні өз мойнына алуы
мүмкін. Бұл ... көп ... ... ... ... келген адамнан мәлімдемені қабылдап алған лауазымды
адам, жасалған қылмыс туралы ... ... ... ... алып, оны
хаттамаға енгізуі керек. Соның ... ... ... жасалғандығы, оның
жасалған орны, уақыты, амалдары, одан ... ... ... ... ... қылмыстың құралы туралы және т.б. іс үшін маңызы бар
мән-жайларды анықтап білуі керек. Егер кінәсін мойындап келген адам ... ... ... немесе ұрланған заттар, қылмыстың құралын
әкелсе, олар туралы мәліметтер де міндетті түрде хаттамаға тіркелуі керек.
А.Р. ... ... ... кінәсін мойындаушы адам құқық қорғау
органдарына барып айтуы міндетті емес. Ол ... ... ... ... ... ... ... басқа адам арқылы айтуы мүмкін [26, ... ол адам ... ... өзін ... ... ... ... органдарының
қолына беруі тиіс.
3) Мемлекеттік органның лауазымды ... ... ... ... атқарып отырған адамның хабарламасы.
ҚР ҚІЖК-ң 180-бабына ... ... ... ... ... ұйымда басқару функцияларын атқаратын адамның қылмыс туралы
хабарлауы жазбаша түрде жасалуға ... ... ... құжат ретіндегі
тиісті реквизиттері: сол мемлекеттік органның лауазым иесінің қолы, ... ... ... т.б. ... ... ... қылмыс туралы жасалған хабарды растайтын құжаттар мен ... ... қоса ... ... ... сол ... ... актілері, инвентаризация, қызметтік тексеру туралы құжаттар,
лауазымды тұлғалардың, ... ... ... қоса ... немесе дербес құжат ретінде де жіберілуі мүмкін.
Мемлекеттік органның ... ... ... ... ... ... отырған адам жасалған, жасалуға дайындалып жатқан немесе жасалып
жатқан қылмыс ... ... ... іс ... ... ... кез-
келгеніне хабарлауға құқылы.
Бұндай хабарламалар тексеруден өту керек. Оны қылмыстық ізге түсу
органдары ... ... ... ... ... ... госпиталь, т.б.), өрт
қауіпсіздік органдары, ұйымдар мен мекемелердің басшылары, егер денсаулық
сақтау органына ауыр дене ... ... ... ... өрт ... ... қалу фактісі болса, немесе өндірісте (несчастный случай)
адамның өлу фактісі болған ... ... ... ... ізге ... ... етулері керек [29, 30].
Мен аудандық ішкі істер басқармасында ... ... ... ... ... кездестім. Аудандык ішкі істер басқармасының
кезекші бөліміне ... ... ... ... ... Семеновтың ауыр
дене жарақаттарымен түскендігі ... ... ... ... Біз ... тергеушімен бірге сол емханаға бардық. Азамат Семенов болған
мән-жайдың барлығын түсіндіре келе, оны бұрын ... емес екі ... ... ... ... ... Осы уақытында жіберілген хабардың арқасында
ішкі істер органының қызметшілері тез арада, ізін суытпай, осы ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан уақытында
келіп түскен хабарламалар құқық қорғау органдары үшін қылмысты тез ... үшін өте ... ... ... ... хабар тек мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерден ғана емес,
ол жеке, діни ұйымдардан, Қазақстан Республикасы ... шет ... ... ... ... оларды
баскарушы лауазымды тұлғалардан да қылмыс фактісі туралы мәліметтер
қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... Өйткені олардың да
мүліктік құқықтары Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... ақпарат кұралдарындағы жасалған қылмыс немесе жасалуға
дайындалып жатқан ... ... ... газетте немесе журналда
жарияланғанда, не ... ... ... ... таратылғанда қылмыстық іс
қозғауға себеп бола алады.
Қылмыс туралы хабарды жариялаған немесе ... ... ... ... функцияларын атқаратын адамдар қылмыстық іс қозғауға
құқығы бар адамның ... етуі ... ... ... растайтын өз
қолындағы құжаттар мен өзге де материалдарды ... ... ... ... ... ... шартымен берген жағдайларды қоспағанда, сол
мәліметтерді берген адамның атын атауға міндетті. Бұл себеп ҚР ҚІЖК-ң ... ... ... ... ... ... ол жеке, аудандық, облыстық
басылым болсын, жарияланғанда, хабар қылмыстық іс ... ... ... Тек хабардың мазмұнында міндетті түрде жасалған немесе ... ... ... фактісі туралы мәлімет ... ... ... да ... ... тексерілуі тиіс. Өйткені кейбір журналистер
сенсация үшін жалған, шындыққа сай емес ... ... ... ықтимал.
Егер мәліметтер жалған болып шығатын болса, құқық қорғау органдары сол
авторды заңды негіздермен жауапкершілікке тартуға құқылы.
Сондай-ақ, егер басылып ... ... ... сай ... және ол
нақты бір тұлғаның ар-намысы мен ожданына нұқсан ... ... ... ... ... арыз ... шағымдануға құқығы бар.
5) Қылмыстық істі қозғауға құқық берілген лауазымды адамдардың және
органдардың қылмыс ... ... ... ... ... 182-бабы бойынша қылмыс туралы мәліметтерді қылмыстық ... ... ... ... адамдардың және органдардың анықтауы
қылмыстық істі қозғауға мынандай жағдайларда себеп бола алады:
1) өзінің қызметтік ... ... ... ... органының
қызметкері, тергеуші, прокурор қылмыстың куәлары болғанда не қылмыстың ізін
немесе салдарын ол жасалғаннан кейін ... ... ... ... мен ... ... ... мәліметтерді өз
функцияларын жүзеге асыру кезінде немесе басқа бір қылмыс туралы іс бойынша
тергеу кезінде алғаңда;
3) тергеуші ... ... ... ... қылмыс туралы қылмыстық іс
бойынша тергеу кезінде алғанда;
4) прокурор қылмыс туралы мәліметтерді зандардың орындалуына қадағалау
жасаған ... ... ... іс ... ... ерекшелігі - мәліметтерді немесе
хабарды тікелей ... ... ... ... анықтауы болып
табылады және бұл қылмыс фактісі бойынша қылмыстық іс қозғау туралы шешімді
олар өздері дербес шығарады, тергеу ... ... ... іс ... ... іс ... үшін, себептермен қатар, негіздер де яғни қылмыстық
іс қозғау үшін ... ... де ... ... ҚР ... ... бөлімінде қылмыстық іс қозғауға ... іс ... іс ... ... болмай, қылмыс белгілерін көрсететін жеткілікті
деректердің болуы негіз болып табылады делінген.
Қылмыстық іс ... ... ... болуы үшін қандай белгілер
анықталуы қажет? Қылмыстық іс ... ... бар не жоқ ... ... шешу ... әрбір жағдайларда айтылып отырған арыздағы
әрекеттің қоғамға қауіпті екендігі анықталуы тиіс. Егер ... ... ... бұл ... ... не ... онда ... іс
қозғаудан бас тартылуы тиіс.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, қылмыстық іс қозғау үшін бір ... ... ... ... ... Ол ... қылмыстың объектісі
мен объективтік жағы болады. Егер қылмыстың ... ... ... іс ... ... ... ... [30, 143-145].
Біз бұл пікірмен мүлдем келіспейміз. Өйткені қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... заңға қайшылығы,
қылмыстық заң бойынша жазалануы және ... ... ... іс ... ... ... осы ... қарастыруымыз керек.
Және де осы төрт белгінің барлығы болуы керек.
Осыған байланысты біз ... ... ... іс ... ... деп қылмыстың объективтік жағын көрсететін
құзіретті органның қарауында ... ... ... ... ... ... деп ... Рахунов қылмыстық іс қозғаудың себебі мен қылмыстық іс қозғаудың
негізінің арасында ешқандай ... жоқ деп ... Оның ... ... келу» - ол қылмыстық іс қозғаудың негізі болып табылады
[20]. Бұл пікірді де дұрыс пікір деп айтуға ... ... ... іс
қозғауға себеп – бұл қылмыс туралы мәлімет, ал қылмыстық іс қозғауға ... осы ... ... ... ... ... ... әдебиетінде қылмыстық іс қозғаудың негіздері деген түсінік бойынша
бірнеше пікір ... ... ... ... іс ... негізі деп жасалған
қылмыстың фактісін айтады.
Екіншілері – қылмыстық іс ... ... деп ... ... ... үшіншілері – қылмыстық іс қозғаудың негізі деп қылмыс ... ... ... ... айтады [22, 18].
Соңғы айтылған пікір қазіргі ... ... ҚР ... ... іс ... ... деген түсінікпен бірдей.
Болған оқиғада қылмыстың белгілерін көрсететін жеткілікті деректермен
қатар, қылмыстық ізге түсу органдары ... ізге ... ... мән-
жайларды да анықтаулары керек. Қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын мән-
жайлардың тізімі ҚР ҚІЖК-ң 37-бабында белгіленген.
Сонымен, ... іс ... жол ... ал қылмыстық іс қозғалған
жағдайда, оның қысқартылуына әкеліп соғатын жағдайлар келесі ... ... ... ... ... ... ... болмауы;
3) егер ол жасаған әрекет үшін жаза қолдануды жойса, рақымшылық
ету актісінің салдары;
4) мерзімнің ескіруіне байланысты;
5) ҚР ҚІЖК-нің ... ... ... және ... ... ... жағдайларды қоспағанда, осы баптардың бірінші бөлігінде
көзделген қылмыстар туралы істер бойынша, яғни жеке ... және ... ... ... ... ... ... болмауы;
6) ҚР ҚІЖК-нің 33-бабының бірінші бөлімінде көрсетілген жеке айыптау
істері бойынша жәбірленушінің ... бас ... өзі ... ... бір айыптау бойынша соттың заңды күшіне енген
үкімі не қылмыстық ізге түсудің ... ... ... соттың күшін
жоймаған қаулысы бар адамға қатысты;
8) белгілі бір айыптау бойынша қылмыстық ізге түсу органының ... ... бас ... туралы күшін жоймаған қаулысы бар адамға қатысты;
9) қылмыстық іс қозғау, оған медициналық сипаттағы ... ... үшін ... ... ... қылмыстық заңмен тыйым салынған
әрекетті есі кіресілі-шығасылы жағдайда жасаған адамға қатысты;
10) әрекет жасаған ... ... ... ... ... ... мүмкін
болатын жасқа толмаған адамға қатысты;
11) іс бойынша іс жүргізу қайтыс болған адамды ақтау ... істі ... ... тергеу үшін қажет жағдайларды қоспағанда, қайтыс болған
адамға қатысты;
12) Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің ережелеріне
байланысты қылмыстық жауаптылықтан босатылуға жататын ... ... іс ... ... дегеніміз – ол ... ... ... ... ... және қылмыстық іс
бойынша іс жүргізуді ... ... ... ... ізге түсу органдарына белгілі болған ... ... ... ... ... ... болса, онда бұл факт
бойынша қылмыстық іс қозғауға негіздің жоқ екендігін білдіреді.
2.3 Қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың ... іс ... ... ... қылмыстың белгілерін көрсететін
жеткілікті деректердің болмауын білдіреді.
Қылмыстық іс қозғауға негіздер болмаған кезде қылмыстық ізге түсу органы
қылмыстық іс ... бас ... ... ... ... (ҚР ... 187-
бабына сәйкес). Бұндай шешімді тергеуші, ... ... ... ... ... бастығының бекітуімен, анықтау органы немесе
прокурор дербес шығарады, және шығарған ... ... ... Қылмыстық іс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... белгілі бір талаптарға сай болу ... Ол ... іс ... ... ... негізді, толық, және заң талаптарына сай болуы тиіс.
Қылмыстық іс қозғаудан бас ... ... ... ... жиырма төрт
сағаттың ішінде прокурорға және арыз берушілерге жіберіледі. Бұл ретте ... ... мен ... ... ... ... тиіс. Арыз
берушілер ретінде азаматтар, қоғамдық ұйымдар, мемлекеттік ... ... ... анықтаушының қылмыстық іс қозғаудан бас тарту ... ... ... бөлімінің бастығына, анықтау органының бастығына,
сондай-ақ прокурорға немесе сотқа заңда ... ... ... ... ... жеке айыптау туралы арызды қабылдаудан бас тарту
туралы қаулысына жоғары тұрған сотқа шағымдануға ... [31, ... ... ... ... ... азаматтардың саяси, еңбек, тұрғын үй,
отбасы және өзге де құқықтарын бұзушылық, сондай-ақ ... сот ... ... ... ... ... мүдделерін бұзушылық
байқалса, онда қылмыстық іс қозғаудан бас ... бір ... ... ... ... мен ... қалпына келтіру үшін азаматтық
сот ісін жүргізу тәртібімен сотқа жүгіну тәртібі түсіндірілуге тиіс.
Жоғарыда айтылғандай, қылмыстық іс қозғауға негіздің ... ... ... ... деректердің болмауы және қылмыстық ізге
түсуді болдырмайтын ... ... ... ... ... [32, ... ... ҚР КІЖК-нің 37-бабында көрініс тапқан. Осы мән-жайларға
жеке-дара тоқталып кетейік.
1. Қылмыстық оқиғасының болмауы (ҚР ҚІЖК 37-б. 1 б. 1 ... ... ізге түсу ... ... ... арызды немесе
хабарламаны тексеру барысында:
- ... ... ... ... ... шын ... ... оқиға жәбірленушінің өзінің әрекеттерінің салдарынан болғандығы
анықталса ... ... ... ... өлу, т.б. ... ... егер ... табиғи апаттардың салдарынан болғандығы анықталса, (мысалы,
жер сілкінісі, су тасқыны немесе өрт, т.б.), қылмыстық іс ... ... ... іс ... ... ... ... құрамының болмауы (ҚР ҚІЖК 37-б.1 б. 2 т.).
М.С. Строгович: «Егер қылмыстық ізге түсу органдарына белгілі қылмыстың
оқиғасында қылмыстың құрамы болмаса, ... іс ... ... - ... [11, ... құрамы төрт элементтен тұратындығы бізге қылмыстық құқықтан
белгілі. ... ... ... ... ... ... субъектісі;
- субъективтік жағы.
Әрекетті қылмыс деп тану үшін осы ... ... ... ... ... ... егер:
- жасалған іс-әрекет қылмыстық заңда қылмыс деп ... егер ... ... ... аса қажеттілік, сезіктіні ұстау кезінде
оған зиян келтіру, орынды тәуекел, психикалық ... ... ... ... кезінде болса, қылмыстық іс қозғаудан бас тартылады.
3. Егер ол ... ... үшін жаза ... жойса, рақымшылық ету
актісінің салдары (ҚР ҚІЖК-нің 37-б. 1 б. 3т.).
Рақымшылық ету актісі – ол ... ... ... ... ... Рақымшылық ету актісіне сәйкес, осы ... ету ... ... ... ... ... ... өндіріс қысқартылады, ал
іс бойынша тергеу аяқталған, бірақ сот әлі үкімін шығармаған істер ... ... Егер де ... актісі соттың үкім шығаруы
кезінде қабылданса, сот жаза ... ... одан ... айыптау
үкімін шығарады.
Егер қылмыстық іс рақымшылық ету актісін қолдануға жататын болса, ... жағы ... емес деп ... өзіне қатысты рақымшылық ету актісін
қолданбай-ақ қоюды сұраса, бұндай адамның ісі бойынша тергеу жалғастырылады
және болашақта сот талқылауы жүргізіледі. ... сот ... ... ... сол ... ... рақымшылық ету актісінің негізінде іс
қысқартылады немесе ... ... ... ... шығарылады.
Рақымшылық ету актісі шыққаннан соң аяқталған қылмыстар бойынша
қылмыстық істі қозғаудан бас ... ... ... ... ... ... мойындамауы рақымшылық ету актісін қолдануға әсерін
тигізбейді.
4. Мерзімнің ескіруіне байланысты (ҚР ... 37 б. 1 б. 4 ... ... ... жасалған қылмыстың ауырлығына байланысты,
қылмыс жасалған күннен бастап есептелінеді.
ҚР ... ... ... қай ... ... қылмыстық
жауапқа тарту мерзімінің ескіруі қалай есептелетіні көрсетілген:
- жеңіл қылмыстар бойынша -2 жыл ... ... ... ... ... - 5 жыл ... ауыр қылмыстар бойынша - 10 жыл өтсе;
- аса ауыр қылмыстар бойынша -15 жыл өтсе, заң шығарушы осы ... ... ... ... ... ... қатар, егер
қылмыс жасалған күннен бастап 25 жыл ... ... ... ... ... ... ... тартылмайды.
Мерзімнің ескіруіне байланысты қылмыстық іс ... бас ... егер ... ... деп ... тартылған тұлға бұл негіз
бойынша қылмыстық істі қозғаудан бас тартуға қарсы болса. Бұл ... ... іс ... ... және оған ... ... кезде сотталған
адамды жазадан босату арқылы айыптау үкімімен аяқталады [33, 169-171].
5. Жәбірленушінің ... ... (ҚР ... 37 б. 1 б. 5 ... ҚР ҚІЖК-нің 32-34 баптарында көрсетілген жеке айыптау және жеке-
жариялы айыптау істері ... ... ... ... бұл ... іс қозғаудан бас тартуға негіз болады. Тек ерекше ... ... жеке ... және ... ... ... бойынша,
жәбірленуішінің шағымы болмаса да, іс ... ... ... ерекше
жағдайларға мыналар жатады:
1) егер тұлғаның дербес қорғауға қабілеті болмаса;
2) егер қылмыс қоғамға немесе мемлекет мүддесіне ... ... ... ... арызы болмаса да, прокурор қылмыстық
іс қозғауға құқылы.
6. Жеке айыптау істері ... ... мен ... татуласуы
(КР ҚІЖК-нің 37 бабының 1 бөлімінің 6 тармақшасы).
Жеке айыптау істері бойынша жәбірленуші өзі бастапқыда берген шағымынан
бас тартқан ... оның ... ... ... ... негізінде,
судья тараптардың татуласуы бойынша қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы
қаулы шығарады.
7. Өзі ... ... бір ... ... ... заңды күшіне енген
үкіміне қылмыстық ізге түсудің мүмкін еместігін белгілейтін соттың күшін
жоймаған ... бар ... ... (ҚР ҚІЖК-нің 37 б. 1 б. 7 т.).
Қылмыс жасаған тұлға, сол қылмыстық іс-әрекеті ... екі ... ... «non bis idem». Бұл үшін сол айып ... бұрын
заңды күшіне енген соттың үкімі болуы керек.
Бірақ, ерекше жағдайда сол іс ... ... іс ... ... ... ... істі қысқарту туралы қаулысы не ақтау үкімі қадағалау
тәртібінен бұзылса;
- немесе соттың қылмыстық істі қысқарту ... ... не ... ... ... ... ... бұзылса.
8. Белгілі бір айыптау бойынша қылмыстық ізге түсу органының қылмыстық
ізге түсуде бас тарту туралы ... ... ... бар ... қатысты (ҚР
ҚІЖК-нің 37 бабының 1 бөлімінің 8 тармақшасы).
Осының алдындағы негіз сияқты бұл негіз де қылмыстық ... ... және ... ізге түсуге жол берілмеуі ... ... ... (ҚР ... 77-бабы, ҚР ҚІЖК-нің 20-бабы
бойынша ... ... ... сай ... іс ... бас тарту
туралы қаулының күші жойылмағанша, осы іс бойынша қайтадан қылмыстық іс
қозғауға ... ... іс ... оған медициналық сипаттағы мәжбүрлеу
шараларын қолдану үкімі қажетті жағдайларды ... ... ... ... ... есі ... ... жасаған адамға
қатысты (ҚР ҚІЖК-нің 37 бабының 1 бөлімінің 9 тармақшасы).
Бұнда психикалық аурумен ауыратын және ... ... ... ... есі дұрыс емес деп таныған ... ... ... ... адамдарға қатысты айтылған.
ҚР ҚІЖК-нің 506-бабының 1-бөліміне сәйкес психикасы бұзылып ауырған
адамдарға ... ... ... ... ала тергеу жүргізу міндетті болып
табылады. Сонымен қатар, ҚР ... ... ... ... ала ... ... мына екі шешімнің біреуі шығарылады:
1) іс жүргізу ісін – 37 бапта және 269 ... 3 ... ... ... психикасының бұзылуы өзі немесе басқа адамдар
үшін қауіп-қатермен не өзге елеулі зиян келтіру мүмкін ... ... істі ... ... ... ... қолдану үшін сотқа
жіберу туралы қаулы шығарады.
Тәжірибеде бұл негіз бойынша ... іс ... бас ... ала ... ... өз ... қылмыстық істі қозғап барып, істің
барлық мән-жайын жан-жақты тексеріп ... қана ... ... ... ... ... сәйкес қылмыстық жауаптылық жүктеу мүмкін
болатын жасқа толмаған адамға қатысты (ҚР ҚІЖК-нің 37 б. 1 б. 10 ... ... ... ... ... ... 16 жастан, ал кейбір қылмыстар бойынша 14 жастан басталады деп
айтылған.
Кәмелетке толмағанның жасын біз тууы туралы куәліктен немесе ... ... ... ... ... ... ... Тұлға дәл
туылған күні емес, келесі тәуліктің 00 сағатынан ... ... ... ... ... Ал егер біз баланың жасын медициналық сараптаманың
көмегімен білгіміз келсе, онда ... ... ... ... күні ... күні деп ... егер қылмыс жасаған адамның жасаған қоғамға қауіпті әрекеті
үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылатын жасқа жетпегендігі анықталса, ... істі ... бас ... ... ... ... Іс ... іс жүргізу қайтыс болған адамды ақтау немесе істі
басқа адамдарға қатысты ... үшін ... ... ... ... ... қатысты (КР ҚІЖК-нің 37 б. 1 б. 11 т.).
Қайтыс болған адамға қатысты қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... тартудың ешқандай маңызы жоқ.
Адамның шын мәнінде ... ... ... ... ... ... болу
керек.
Ал егер қайтыс болған адамды ақтау немесе істі ... ... ... ... болса, бұл негіз бойынша қылмыстық істі қозғаудан бас тартуға
болмайды.
12. Казақстан Республикасы ... ... ... ... ... босатылуға жататын адамға қатысты (ҚР ҚІЖК-нің
37 б. 1 б. 12 ... ... ... ... кейбір баптарында ескертулер көрсетілген. Бұл
ескертулердің кейбіреулерінде мүлдем қылмыстық жауапкершіліктен босату
жағдайлары көрсетілсе, ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-нің 7 бабының 1 ... 12 ... ... істі қозғаудан бас тартуға ҚР Қылмыстық кодексінде белгіленген
мүлдем қылмыстық жауапкершіліктен босату ... ... ... ... ҚР ... ... ескертуіне сәйкес).
Қылмыстық іс қозғаудан бас тартылған жағдайда қылмыстан сақтандыру
шараларын өткізу міндеттері ... ... ... іс ... ... тиіс ... қорытындымен келісуге болмайтын сияқты [34, 7-10].
Дегенмен, қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы ... ... ... ... ... жоқ ... немесе іс жүргізуді болдырмайтын өзге де
жағдайлардың ... ... ... ... ... [35, 16, ... іс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... ... істердің ішінде 28,5%-да түсініктеме арыз
берушілерден, ал 12,8%-да жәбірленушіден (арыз бермеген), ... ... ... ... ... өзге де тұлғалардан ... Ал үкім ... ... ... зерттеуде анықталғаны:
анықтама, тергеу, прокуратура және сот органдарына ... ... ... ... алынғандығы, сонымен бірге 18,2%-да
түсініктемелер арызданушыдан, 5,1%-да жәбірленушіден (арыз бермеген) ... ... ... ... ... өзге де ... ... істі дұрыс шешуге ... ... ... ... және сот ... ... ... өзге де тұлғалардың
ұсынған қайнар ... ... ... кез келген сатысында ала
алады. Қылмыстық іс қозғау сатысында олар қылмыс туралы арызбен ... ... ... ... істі ... ... одан бас тарту туралы
мәселені шешудің алдында болып өткен тексеру кезінде де ұсынылуы мүмкін.
Үкім ... ... ... істерді зерттеудің нәтижесінде
анықталғаны: қылмыс туралы арыз және хабарламамен бір ... ... ... ... ... қосымша материалдардын ұсынылғандығы,
сонымен бірге алимент төлеуден бас тарту материалдары – 9,8%-да, ... ... ... ... жөнінде анықтамалар 1,5%-да,
ревизия мен түгендеулер актілері 0,88%-да [36, ... істі ... бас ... арыздар мен хабарламаларға
қосымша материалдардың 38,5%-зы тіркелгендігі анықталды, сонымен ...... ... ... ... ... телефон байланыс
актілері 7,5%-да, сырқатының тарихы 0,9%-да анықталған [37, 18].
3 ... іс ... ... ... ... ... арыздар мен хабарларды тексерудің ... ... іс ... ... ҚР-ң ҚІЖК-нің 186-бабында көрініс тапқан.
Соған сәйкес, қылмыстық іс қозғауға себеп пен негіз болған кезде ... ... ... ... ... тергеуші, прокурор қылмыстық іс
қозғау туралы қаулы шығарады. Қаулыда: оның шығарылған уақыты мен орны, ... ... ... іс қозғаудың себептері мен негіздері, ол кімге
қатысты қозғалып отырғаны, белгілер бойынша іс ... ... ... ... ... ... бұдан былайғы бағыты қөрсетіледі.
Қылмыстық іс қозғау туралы қаулының көшірмесі жиырма төрт сағаттың
ішінде ... ... ... ... ... арыз ... және
өзіне қатысты іс қозғалып ... ... оған ... ізге ... ... ... мен ... түсіндіре отырып,
хабарланады. Сонымен қатар, егер қылмыс жасаудан зардап шеккен адам ... ... іс ... бір ... ол ... деп ... ал
егер қылмыс жасалғаны туралы хабармен бірге азаматтық ... ... ... адам ... ... азаматтық талапкер деп танылады.Қылмыстық ізге түсу
органы кез келген жасалған немесе дайындалып жатқан ... ... ... ... ... тіркеуге және қарауға міндетті. Арыз берушіге
арызды немесе хабарды ... ... оны ... ... пен арыз ... бойынша шешім қабылдануға тиісті уақытты көрсете отырып, қылмыс
туралы қабылданған ... ... ... ... туралы құжат
беріледі. Қылмыс туралы арызды немесе хабарды қабылдаудан ... ... ... ... ... ... болады [38, 296].
Сотқа түскен қылмыс туралы арыз немесе ... жеке айып тағу ... ... ... прокурорға жіберіледі, ол туралы арыз
берушіге хабарланады. Ал, басқа қылмыстық, ... ... ... ... ... ... ... байқағанда, ол туралы жеке қаулы арқылы
прокурорға хабарлауға міндетті.
Қазақстан Республикасының Бас ... ... 6 ... ... № 106 санды «Арыздарды, хабарларды шағымдарды және басқа да ... ... ... ... және оларды есепке алу туралы»
инструкция қабылданды ... ... ... ... ... ... және басқа да қылмыс туралы мәліметтерді есепке алудың бірыңғай
тәртібі көрсетілген.
Инструкцияға сәйкес құқықтық статистика субъектілеріне келесі органдар
жатады:
- ... ... Ішкі ... министрлігі;
- Ұлттық қауіпсіздік комитеті;
- Қаржы полициясы;
- Мемлекеттік кіріс министрлігінің жанындағы кеден комитеті;
- Қорғаныс министрлігі;
- Төтенше ... ... ... ... 6 ... тұрады. Оның мазмұнында арыздар мен хабарларды
және басқа да қылмыс туралы ақпараттарды қабылдаудың тәртібі, оларды ... ... ... ... арыздар мен хабарларды қараулығын,
статистикалық ... ... мен ... ... ... ... да
ақпараттарды қабылдау, тіркеу және оларды есепке алу ... ... ... ... туралы арыздар мен хабарларды қараудың мерзімдік шегі ... ... 18-ші ... ... құзыретті органдар қылмыс туралы ... ... ... шешімді, ол түскен күннен бастап үш ... ... ... Қажет болған жағдайда қосымша мәліметтер алу,
оқиға болған ... ... ... ... үшін бұл ... анықтау
органының бастығы, тергеу бөлімі бастығының шешімімен он ... ... ... жағдайларда – бір айға ... ... ... Бұл ... ... келтіретін болсақ, оларға сараптаманың тағайындалуына,
көп ... ... ... ... ... ... ... тұруына
байланысты және т.б. жағдайларды айтуымызға болады [40].
Түсініктемелер алу ... ... арыз бен ... ... ... Және оны ... бір түрі ... қарастыруға болады. Бұлай
деуіміздің себебі ҚР ҚІЖК 123 бабының екінші бөлігіне сай: ... да, өзге ... да ... ... ... ... ... бірге осы Кодекстің 125 бабында көзделген тәртіппен
алынған, талап етілген немесе табыс ... ... ... ... (түсініктеме және өзге де көрсетулер, түгендеулер, тексерулер
актілері, ... ... ... ... ... фото және кино ... дыбыс және бейне жазбалар да жатады»
деп көрсетіледі. Аталған норманың мазмұнынан қылмыстық іс ... ... ... ... ретінде белгілі бір шешімді қабылдау
үшін қолдануға болатындығын байқаймыз.
Түсініктемелер алу дәлелдемелерді жинаудың әдісі ... ... алу ... ... ... ... айырылған. Түсініктеме
беруші тұлғаға жауап беруден бас тартқаны үшін және ... ... ... үшін ... ... ... Егер ... түсініктеме
беру үшін келуден жалтарған жағдайда оған мәжбүрлі түрде келтіру ... ... ... ... ... жүзеге асыратын тұлға
түсініктемені алу ... іс ... ... ... іс қозғаудан бас
тарту туралы шешімді қабылдауға қажетті екендігін және өзіне белгілі мән-
жайлардың ... айту оның ... ... ... ... тиіс.
Қажетті жағдайларда қоғамдық ұйымдардың алдына ... ... ... ... ... ... мәселе қойылуы мүмкін [41, 82].
Түсініктеме оны берушінің өз қолымен немесе қылмыстық процесті жүргізуші
лауазымды азаматтар ... ... ... онда түсініктемені беруші адам
жөніндегі мәліметтер (тегі, аты-жөні, туылған ... ... орны мен ... ... ... ... ... тәртіптері, олардың рәсімделуі,
бекітілуі заңды тұрғыдан ... ... ... ... мен ... ... ... бекіту орынды болар еді.
Сондай-ақ қазіргі заң күші бар қылмыстық іс жүргізу заңнамасымен
түсініктемелер ... ... ... ... ... орай,
кейбір авторлардың айтуынша, тек қана ... ... ғана ... іс ... ... одан бас ... ... мәселені шешуге қажетті
мәліметтерді білетін кез келген адамдар мен лауазымды азаматтар шақыртылуы
мүмкін [42, 15]. Бұл ... де ... ... екендігі ұсынылады.
Кейбір жағдайларда оқиғаның кейбір сәттерін нақтылау үшін арыз берушіні
шақырту қажет ... ... арыз ... өзге ... ... ... арызды немесе хабарды тексеру тергеудің орнын ... ... ... ... болмайтын сияқты [43, 142].
Әлбетте, болған немесе дайындалып жатқан қылмыс туралы мәліметті ... ... ... ... ол тек ... ... ... анықтау үшін қажет. Аталған шарттарды анықтау үшін ... ... және ... ... деп ... ... ... келген әдістер қолданылуы мүмкін, сонымен бірге оқиғаны өз көзімен
көрген және өзге де ... ... ... жеке ... түсініктеме алу үшін қылмыс жасады деген мәлімет
бар адамды да шақырту орынды. Оның нәтижесі бұл адамның ... ... ... іс бойынша процесті болдырмайтын ... ... әкеп ... ... Яғни ... істі ... ... алған жағдайларда, егер тексерудің нәтижесінде мән-жайлар анықталып,
ол қылмыстық істі қозғауға кедергі болатын жағдайлар жоқ ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Сондықтан заң
әдебиеттеріндегі тұлға барлық уақытта ... беру үшін ... ... пікір қарама қайшылық тудырады [44, 30-31]. Мұндай ... ... ... ... ... қылмысты шындығында жасаған
адам басталып кеткен тексеру жөнінде хабардар болады және ол ... жою мен ... үшін ... ... ... Тексеру жүргізіліп
жатқан мәліметтердің жариялануының алдын алу мақсатында азаматтар мен
оларды шақыртуды аса ... ... ... ... олар қылмыс туралы
шешімді негіздеуге қажетті, жеткілікті деректерді ... өзге ... ... ғана ... ... түсініктемелер алу кезінде азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарына нұқсан келмейтін жағдайларды да ... ... ... алу ... іс қозғалғанға дейін жүзеге асырылады. Ал іс
жүргізу өндірісі ... ... ол ... процесуалдық жағдайы да
анықталмайды. Ол түсініктемені процесс аяқталғанға дейін дәлелдеме ... ... ... мұндай жағдайдан шығудың жолы қылмыстық ... ... ... ... ... ... орны ... алу
және өзге де хаттамалармен алмастырылуы болып табылады.
Түрлі санаттағы қылмыс туралы арыз бен ... ... ... және ... ... ... ... амалдарын ұсынуды
жетілдірумен криминалистика ғылымы айналысады. Қылмыс туралы ... ... ... ... ... ... ... алғанда қылмысты тергеу әдістеріне жатқызылмайды деген кейбір
авторлардың пікірлерімен келісуге болатын ... [45, ... ... ... ... ... мен өзге де мәліметтерді
уақытылы, тиімді қараудағы заңдылық пен есеп-тіркеу тәртіптерін ... ... ... ... ... №1550 мемлекеттік органдарда азаматтар мен заңды
тұлғалардың арыздарын қарау нәтижелерін ... ... ... ... ... ... және ... органдар мен лауазымды
тұлғалардың қызметтеріндегі тәртіпті бекіту мен нығайту ... ... ... ... 2007 ... 14 сәуірдегі Жарлығының
ережелері жатқызылады.
Аталған жүйені құру ... ... пен ... ... арыздар мен хабарламаларды қарау механизімінің уақытылы іс әрекет
жасауын талап етеді.
Қазіргі таңдағы түскен ... ... ... ... ... ... іс ... заңымен, жедел-іздестіру қызметі туралы
және қаржы полициясы органдары туралы заңнамаларымен ... ... ... ... ... ... болсақ, қылмыс
туралы арыздар мен хабарламаларды ... ... әлі де ... ... ... жатады.
Тергеуші өзіне қажетті жағдайларда тиісті тексерулер жүргізу үшін
ұйымдарға нұсқау бере алады.
Ведомстволық тексеру ... ... ... ... және ... заңнамаларға таныс. ҚР Прокуратурасы туралы заңының 29 бабына сай
«...заң бұзушылықтың барына орай министрліктер, ... ... және ... атқару органдарының басшыларына ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген. Әрине, мұндай
нұсқауларды беру жалпы қадағалауды жүзеге асыратын ... ... ... алғашқы материалдарды алдын ала тексеруді жүзеге
асырудың бір жолы. Сондықтан тексеруді оны жүргізетін адам ... ... ... одан ... ... ... беру ... болар еді. Себебі ол
белгілі бір ... ... мен оның ... ... әсер ... ... ұйымның, мекеме мен кәсіпорынның қаржылық өкімдік
пен жедел қызметіне қатысты мәселелерді тексеру үшін ... ... ... ... түсініктемелер алу қызметімен бір
деп есептелмейді. ... ... ... ... ... тиісті
тәртіптермен алуы мүмкін және олар міндетті болып табылады. Бірақ тексеру
онымен шектелмейді: ол ... бір ... ... ... ... барысын бақылау және т.б.) анықтауға бағытталған
тексерушінің нақты әрекеттерінен тұрады.
Міне, осыған ... ... ... істі ... бас
тартылғандығы жөнінде хабардар ... ... оған ... қаулының
көшірмесіжіберілуі тиіс деген ұсыныс қолдау тауып отырған сияқты [46, ... ... ... оның ... ... ... ... танысу және оны толықтыру жөнінде өтініш мәлімдеу ... ... ... еді [41, ... Республикасының ҚІЖК-нің 187-бабының 2 бөлігіне ... іс ... бас ... туралы қаулының көшірмесі жиырма төрт
сағаттың ішінде прокурорға жіберіледі. Осы ереже және өзге де ... ... ... істі ... ... ... және негізді
шешімдерді қабылдауға өз әсерін тигізетіндігіне сенімдіміз.
Қылмыс туралы арыздар мен ... ... ... ... ... ... жиырма төрт сағаттан кешіктірмей прокурорға хабарлануы тиіс.
Жасалған немесе жасалуға дайындалып ... ... ... ... ... ... ішкі істер органдарына келіп түседі. Осындай арыздар мен
хабарларды қабылдау және тіркеу екі ... ... ... ... ... ... дайындалып жатқан қылмыстар туралы, ауызша
не жазбаша арыздар мен ... ... ... ... мен хабарларды
есепке алу кітабында тіркеледі (КУЗ - книга учета заявлений и ... ... ... ... басқа да мәлімет, ақпараттар, олар телефон, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді,
ақпараттарды есепке алу» журналында тіркеледі (ЖУИ - журнал ... ... ... ... ... ... ізге түсу
органының қызметкері, қылмыстық іс қозғау ... ... іс ... ... ... ... арызды, хабарды тергелу ретімен, ал жеке ... ...... ... ... туралы, шешімдердің біреуін
қабылдауы тиіс [47, 95].
Қылмыс туралы ... ... ... да ақпараттарды қабылдау
барысында келесі талаптар ... ... ... құжат негізінде (жеке куәлік, паспорт, әскери билет және ... ... жеке ... ... арыз ... әдейі жалған сөз жеткізгені үшін ҚР ҚК 351-бабы бойынша
қылмыстық жауапкершілік туралы ескерту;
- ауызша арыздар мен хабарларды міндетті ... ... ... ... ... ... хабарды хаттамаға арыз берушінің атынан енгізу;
- хаттамада арызды қабылдап алған лауазымды тұлғаның және арыз берушінің
қолын қою.
Арыз беруші арызды өзінің ана ... ... ... ... ... ... пайдалануға құқылы.
Қылмыс туралы арыздар мен хабарламаларды тексерудің амалдары мынадай:
1. Қылмыстық іс козғалғанға дейін тек екі кейінге қалдырылмайтын ... ... жол ... ... (ҚР ... 184, ... ... сараптама тағайындау (ҚР ҚІЖК-нің 184, 242-бабының 2-бөлімі);
2. Түсініктеме алу (қылмыстық іс қозғалғанға ... ... алу ... ... ... және өзге де ... сұрату (мінездеме, анықтама,
және т.б.);
4. Жедел іздестіру әрекеттерін жүргізу;
5. Ведомстволық ... ... ... ... жасау (ревизия, тәуелсіз
аудит, бухгалтерлік есеп жүргізу, инвентаризация).
Осындай тексеру әдістерінің арқасында қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
3.2 Қылмыстық іс қозғау сатысындағы қабылданатын шешімдер
Қылмыстық іс бойынша өндірісті бастау үшін, қылмыс туралы ... ... ... ... ... ... ... белгіленген
процессуалдық формаға (тәртіпке) сәйкес болу керек. Процессуалдық форманы
сақтау қылмыстық іс қозғаудың ... ... ... ... іс қозғау сатысында белгілі бір ... ... ... ізге түсу ... ҚР ... 185-бабында белгіленген
ережелерге сүйенуі керек.
Қылмыс туралы арызды немесе хабарды алған әрбір жағдайда немесе қылмыс
тікелей ... ... ... ... ... бөлімінің бастығы,
тергеуші немесе прокурор мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:
1) қылмыстық іс қозғау туралы;
2) қылмыстық іс қозғаудан бас ... ... ... ... ... ... ал жеке айыптау істері бойынша
соттылығы ... беру ... ... ... ... ... туралы алғашқы мәліметтерді
алғаннан кейін ... бір ... ... оны ... ... ... ізге түсу ... лауазымды тұлғалары қылмыс туралы
мәліметтерді ... ... ... – бір ... келеді. Осыған
орай қылмыстық іс қозғау қызметінің келесі ...... ... ... Бұл ... ... ... сәйкес қаулы нысанында шығарылады
және ол сөзсіз қылмыстық процесуалдық акт болып ... (ҚР ... ... ... ... ... ... іс тергеушімен немесе
анықтама органдарымен қозғалса) және мүдделі тұлғаларға ... ... ... мүддесін ... ... ... оған шағым беру құқығы бар ... Егер ... ... ... ... наразылық келтірілетін
болса, онда белгілі бір тәртіппен бұл шешімнің заңдылығы мен ... ал ... ... ... ... ... шығарылады және
ол жөнінде мүдделі тұлғалар құлақтандырылады [48, ... істі ... ... іс қозғаудан бас тарту туралы шешімді
қабылдау дәлелдемелер жиынтығына негізделуі тиіс. Сот, ... ... ... ... ... ... және өзге ... көрсетілген мәліметтерді өздерінің ішкі қалыптасқан
нанымдары ... ... ... және ... ... тиіс [49, ... ... туралы арыз берушіге хабарланады және ... ... оған ... шағым беру құқығы түсіндіріледі.
Арыз немесе хабар тергелу ретімен немесе соттылығымен ... ... ... тергеу бөлімінің бастығы, тергеуші, прокурор
қылмыстың алдын алу, қылмыс іздерін ... ... ... ... іс ... ... негіздер мен себептер болған кезде,
анықтаушы, анықтау органы, тергеу бөлімінің ... ... ... ... іс ... ... қаулы шығарады.
Қаулы кіріспе, сипаттама жөне қорытынды бөлімдерінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде қаулының шығарылған күні мен уакыты, оны кім ... ... ... ... істің қысқаша мән-жайы, егер қылмыс
жасаған адам белгілі болса, ... ... ... ... ... ... мен негіздері туралы жазылады. Қаулының бұл бөлімі
басқаларына қарағанда күрделі болып есептеледі.
Қаулының қорытынды бөлімінде ... іс ... ... қай ... ... жөнінде және істің болашақ бағыты туралы жазылады ... іс ... ... қаулыны дұрыс жазудың мәні, маңызы өте зор.
Қаулыны дұрыс құру, оның негізді шығарылуы қылмыстық ... ...... ала ... ... ... ... тигізеді.
Қылмыстық іс қозғау туралы қаулыны шығарғаннан кейін, құзыретті орган
қылмыс ... ... ... ... және ... ... түрде тіркеуі керек. Тек содан кейін ғана қылмыстық іске жеке
нөмір беріледі.
Осындай тіркеу ... ... ... ... ... ... ... барлық қылмыстар қатаң есепке алынады және ... ... жол ... ... болады.
Қылмыстық іс қозғау туралы қаулы шығарғаннан кейін қылмыстық ізге ... 1.0. ... ... карточканы толтырады. Оны прокурор қолын
қойып, куәландырады және прокуратура органындағы Құқықтық ... ... ... ... (ЦПСиИ).
Қылмыстық істер нақты тұлғаларға қатысты немесе қылмыс ... ... ... ... іс ... туралы қаулының көшірмесі ... төрт ... ... ... ... шешім туралы арыз берушіге және
қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... мен
міндеттері түсіндіріледі.
Қылмыстық іс қозғау туралы прокурордың шығарған қаулысы алдын ала тергеу
органына ... ... ... тергелу ретімен жіберіледі. Сол бойынша
олар алдын ала тергеуді немесе анықтау жүргізуді бастайды. ... ... ... істі ... өндірісіне алу туралы жеке қаулы шығарады, оның
көшірмесін жиырма төрт сағаттан кешіктірмей ... ... Ал ... қозғаған тергеуші немесе анықтаушы сол істі өз өндірісіне алса, онда
олар қылмыстық іс ... ... және істі өз ... алу ... ... ... іс ... негіздер мен себептер болмаған кезде, қылмыстық
ізге түсу органы қылмыстық іс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... ... іс ... ... мән-жайларды анықтап алу керек,
содан кейін ғана қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы ... ... ... ... ... [51, 57]. Бұл ... да үш ... тұрады.
Кіріспе бөлімінде қаулының шығарылған уақыты, орны, кімнің ... ... ... ... бөлімінде істің мән-жайы, қылмыстық
өндірісті болдырмайтын мән-жайлар, оны ... ... ... қатар осы бөлімде қылмыстық іс қозғаудан бас ... ... заң ... ... ... ... болу ... Ал қаулының
қорытынды бөлімінде – іс бойынша қорытынды шешім толық ... ... ... ... төрт ... ... ... Сондай-ақ
қаулының көшірмесі арыз берушіге беріліп, лауазымды тұлға оған ... ... ... ... ... ... міндетті.
Қылмыстық істі қозғау сатысында шығарылатын шешімнің тағы бір түрі –
арызды, хабарды тергелу ретімен, ал жеке ... ... ... -соттылығы
бойынша жіберу туралы шешім (ҚР ҚІЖК-нің 188-бабы).
Қылмыстық іс қозғауға құқық берілген лауазымды адам немесе орган қылмыс
туралы арызды немесе ... ... істі ... тергелуі реті бойынша
тек:
1) қылмыс бұл ауданнан тысқары жерде жасалып және ... іс ... ... шешу үшін ... ... жерде тергеу әрекеттерін жасау
қажет болған;
2) қылмыстық іс ... ... ... шешу үшін ол ... ... ғана ... ... тергеу әрекеттерін жасау қажет болған
жағдайларда ғана беруге құқылы.
Қылмыстық істі қозғаудан бас тарту туралы заңды және ... ... ... кепілдіктерінің бірі болып ... 187 б. 2 ... ... ... Онда қылмыстық істі қозғаудан бас тарту туралы
қаулының көшірмесі жиырма төрт сағат ішінде прокурорға және арыз ... Бұл ... арыз ... ... мен қаулыға шағымдану тәртібі
түсіндірілуге тиіс деп көрсетілген.
Шағымдар қылмыстық істі қозғаудан бас тарту ... ... ... түзетудің жиі кездесетін құралдары ... ... ... бұл жөнінде тергеуші мен анықтама органдарының қылмыстық істі
қозғаудан бас тарту туралы қаулыларына келтірілген ... 33% ... 50% ) ... ... ... Манаевтың мәліметтері бойынша осы шақта бұл қаулылардың тек 3% ... ... Ал бұл ... жағдайларда былай түсіндіріледі: арыз
берушілерге тек 67,35% ... ғана ... істі ... ... хабарланған және тек 13,6% арызданушыларға қабылданған
шешімге ... ... бар ... ... [52, ... істі қозғаудан бас тарту туралы шешімнің заңдылығын ... ... ... яғни ... ... істі ... ... туралы қабылданған шешім жөнінде 59,0%-ы арызданушыларға хабарланған,
ал өзін-өзі өлтіргендердің материалдары бойынша тек 10,6%-ы ғана хабардар
болған. Егер ... ... ... ... ... істі
қозғаудан бас тарту туралы шешімге шағымдану тәртібі ... да ... ал ... ... материалдар бойынша шешімнің
қабылданғандығы жөнінде тек ... ... ... ... ... шағым берілмеген.
Арызды немесе хабарды, қылмыстық іс қозғамай, тергелу реті бойынша
берілгені туралы ... төрт ... ... ... ... етілуге
тиіс. Қылмыстық іс қозғамай, соттылығы бойынша жіберуге жәбірленушілердің
жеке айыптау тәртібімен қозғалатын қылмыстар туралы шағымдары ғана ... Бас ... ... ... ... және ... да
қылмыс туралы ақпараттарды қабылдау, тіркеу және оларды есепке алу ... ... ... хабарлардың тергелу ретімен, ал
жеке айыптау істері бойынша соттылығымен жіберілгендігі туралы арызданушыға
жазбаша түрде хабарланады.
3.3 ... іс ... ... ... ... ... ... Республикасының заңы прокурорларға алдын
ала тергеу жүргізу кезінде заңдылықтың бұзылмауына қадағалау жасау міндетін
жүктейді [53].
Қылмыстық істі қозғау сатысының ... ... ... үлкен
орынды прокурорлық қадағалау алады [54, 21-23].
ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексінің «Прокурордың қылмыстық іс қозғаудың
заңды болуын ... деп ... ... ... келесі
құқықтары белгіленген:
1) қылмыстық іс қозғаудың заңды болуын қадағалай ... ... ... ... ... тергеушінің қылмыстық іс қозғау
туралы қаулысының күшін жоюға және қылмыстық іс ... бас ... ... ... ... ... тергеушінің қылмыстық іс
қозғаудан бас ... ... ... күшін жоюға және қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... іс
қозғау туралы қаулысының күшін жоюға және егер қылмыстық іс бойынша тергеу
әрекеттері жасалған болса, оны ... ... ... туралы заңының 37 ... ... ... ... қызметінің заңдылығы ... ... ... ... қадағалауды жүзеге асырады деп
көрсетілген. Осы мақсатта прокурор болған немесе дайындалып жатқан қылмыс
туралы ... ... ... және ... заң ... айына бір рет тексеріп тұруға ... ... ... ... ... іс ... заңдылығына қадағалау жасай отырып,
жасалған ... ... ... ... ... ... ... мен
хабарлардың қабылдануы мен тіркелу заңдылығына қадағалау жасап ... ... ... тексеру жүргізудің мерзімдері заңда нақты
көрсетілмеген [55, 29].
Прокурор тексеру үшін қылмыстық ізге түсу ... ... ... мен ... да ... ... ақпараттарды, жедел іздестіру
қызметі кезінде, тергеу мен аныктау жүргізу кезінде ... ... ... мәліметтерді сұратуға құқылы [56, 43-46].
Прокурор өз құзыретінің шегінде жедел іздестіру қызметінің, ... және сот ... ... ... ... ... ... сатыларында қылмыстық ізге түсуді жүзеге ... ... ... ... іс ... ... ... асыруы
кезінде тәуелсіз болады және заңға ғана бағынады.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 83-бабына сәйкес Прокуратура
мемлекет ... ... ... заңдардың, Қазақстан Республикасы
Президенті Жарлықтарының және өзге де нормативтік-құқықтық актілердің дәлме-
дәл әрі біркелкі қолданылуының, жедел іздестіру ... ... ... ... және ... іс жүргізудің заңдылығына жоғары
дәрежеде қадағалауды жүзеге асырады. ... ... ... мен жою ... ... қолданады. Сондай-ақ Республика
Конституциясы және заңдарына қайшы келетін заңдар мен басқа да ... ... ... ... ... белгіленген жағдайда,
тәртіпте және шекте қылмыстық ізге түсуді жүзеге асырады. Ол өз өкілеттігін
басқа мемлекеттік ... ... ... тәуелсіз жүзеге асырады
және Республика Президентіне ғана есеп береді [1].
Болған қылмыс туралы арыздар мен хабарламалардың шешілуіне ... – ол ... ала ... ... іс ... немесе одан бас
тару мәселелерін шешудегі заңдылықты қадағалаудағы прокурордың өкілеттігі.
Қылмыс туралы арыз бен ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Ондағы прокурорлық
қадағалаудың ерекшелігі мыналарға байланысты:
а) қылмыстық істің дұрыс қозғалмауы ізге түсу ... ... ... ... әкеп ... ... және ... қылмыстық
жауапкершілікке тарту немесе өзге де заңсыз шектеу);
ә) қозғалуға тиісті істен бас тартудың өзі заңсыз деп ... және ... ... әкеп ... ... ... қылмыстық
жауапкершіліктерге тартпау, жаңа қылмыстар жасау, қылмыстың болу себептерін
жою шараларын қолданбау т.б.). Осы ... ... ... ... ... ... ... қадағалаудың жоғары деңгейде
болуын қажет етеді [57, 164].
Прокурорлық қадағалау тек қана ... іс ... ... ... ғана ... ... осы саладағы жалпы қызмет
жағдайын зерделеуді де қамтиды.
Прокурордың құзыреті мен прокуратура ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
барысында оқиға болған жерді қарауға қатысуға, сараптама ... ... ... ... істі ... ала тергеу немесе анықтау жүргізу
үшін тергеушіге немесе анықтау органына жібереді.
«Прокуратура туралы» ҚР заңына сәйкес прокурордың анықтау және ... ... ... келесідегідей өкілеттілігі бар:
1) анықтау мен тергеу органдарынан тексеріс үшін қылмыстық істерді,
жедел іздестіру қызметінің, анықтаудың, тергеудің ... ... ... де мәліметтерді ала алады;
2) жасалған немесе әзірленіп жатқан қылмыстар туралы ... ... ... тіркегенде, шешкенде заңдылықтың сақталуын
тексереді;
3) қажет болған жағдайда қылмыстық іс қозғайды, ... ... ... ... ... ... мен ... жүргізу қызметкерлерінің заңсыз қаулыларының
күшін жояды;
5) егер анықтау мен ... ... ... ... бұзылуына жол берілсе, кінәлі адамдардың жауапкершілігі туралы
мәселе қояды;
6) ... істі ... ... ... ... ... ... жағдайда тергеу бөлімдері бастықтарынан қылмыстық істі
толық ашу мақсатында ... ... ... ... ... ... өзге де өкілеттіктерді жүзеге
асырады ... ... ҚР ... 37-38 ... бір ... ... істі ... құқылы орган болса, екінші
жағынан қылмыстық істің заңдылығын қадағалайтын орган.
Прокурор тексеріс жүргізу ... ... ала ... ... анықтау
жүргізуде заң бұзушылықтарды анықтаса, сол үшін кінәлі лауазымды тұлғаны
тәртіптік жауапкершілікке тартуға құқылы.
Зерттеушілердің ... ... іс ... ... ... заң ... жол беріледі:
1) қылмыс туралы арыздар мен хабарларды қабылдау кезінде:
а) ... ... ... жасалған қылмыс туралы арыздар мен хабарларды фальсификациялау;
2) қылмыс туралы арыздар мен ... ... ала ... ... ... ... іс қозғаудан бас тарту;
б) негізсіз іс қозғау;
в) қылмыс туралы арыздар мен хабарламалар ... ... ... сақтамау [58, 67-68].
Заңда қадағалау тәртібімен тексеруді ... ... ... Кейбір авторлар тексеруді айына бір рет өткізу ... ... 74], ал ... ... іс қозғаудан бас тарту туралы
материалдарды тексеру үш айда бір рет ... ... ... [60, 42-43].
Әрине, қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың материалдарын тексеруді ... ... ... ... қажеттігі жоқ. Себебі ол болған немесе
дайындалып жатқан ... ... ... ... ... мен хабарламаларды
шешу заңдылығына қадағалауды жүзеге асыру қызметінің бөлінбес бір бөлігі.
Осы жұмыстың барысында прокурор ... ... ... мен ... ... ... Сондықтан оны жеке дара бөліп қараудың қажеттігі
жоқ.
Ал тексерудің мерзімдеріне келетін болсақ ... ала ... он ... рет ... ... оның ... ... еді.
Прокурорлық қадағалау әртүрлі әдістермен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Прокуратурасы туралы заңының 38 ... ... ... және ... ала тергеу органдарынан болған қылмыс туралы
құжаттарды, материалдарды және өзге де мәліметтерді талап ... ... сай ... мен ... ... ... ... болады? Біздіңше, құжаттар деп – қылмыстық іс қозғалғанға дейінгі
жасалған қылмыстық процесуалдық ... ... ... ... ... ... хаттамасы, кінәсін мойындап келу хаттамасы, қылмыстық іс
қозғаудан бас тарту туралы қаулы және т.б.) айтуға болады.
Ал өзге де ... ... ... ... ... заттар, үлгілер
және басқаларды құрайды.
Прокурор тексерушіден барлық материалдарды алып тексеруді әрі ... үшін өзге ... бере ... Оның ... ол ... тәжірибесі аз
болуы және өзге жұмыстармен бос болмауына байланысты болады. Ал бір жағынан
тексерушінің өзі ... өзге ... әрі ... ... ... ұсыныс жасай алады [61, 12].
Сондай-ақ прокурор тексеру кезінде заң ... ... ... бас ... негіз болғанда тергеушіні әрі қарай тексеру жүргізуден
шеттетуге құқылы. Тексерудің алдын ала тергеуден айырмашылығына ... ... үшін ... ... ... ала ... негіздері де табылады.
Тексеруші бас тартудың негізін анықтағаннан кейін тез арада прокурорға
хабарлауға және тексерудің барлық ... ... ... ... сай (ҚР ҚІЖК 186, 187 ... ... ізге түсу
органдарының іс қозғау немесе одан бас тарту туралы шығарған қаулыларының
көшірмелері прокурорға ... ... ... ... іс ... туралы қаулыны алғаннан
кейін прокурор оны қозғауға немесе өз қаулысымен одан бас тартуға келісім
береді. Және қажетті ... ... ... ... үшін ... береді. Ал оның мерзімі бес тәуліктен артық болмауы тиіс [62,
816].
Тексерушінің қабылдаған шешімдерінің заңдылығын ... ... ... орай келесі шаралардың бірін қабылдауға құқылы: егер прокурор
қылмыстық істі қозғау немесе одан бас ... ... ... ... болса, онда ол қаулыны өз күшінде қалдырады.
Қылмыстық іс негізсіз қозғалған ... онда ... ... ... ... ... Мұндай күшін жоюдың салдары әртүрлі болуы мүмкін.
Егер, прокурордың ойынша, іс қозғауға жеткілікті ... ... ... ... негіздері бар болса, онда мұндағы қабылданатын шешімнің сипаты іс
бойынша тергеу әрекеттерінің жүргізілген ... ... ... Олар ... ... қылмыстық іс қозғау
қаулысының күшін ... одан бас ... іс ... ... бас ... ... нақты мән –
жайларға орай прокурор:
а) қаулыны жойып және ... ... ... ... ... өзге ... тексеру жүргізу жөнінде нұсқау беруге;
ә) қылмыстық іс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... істі ... ... ... жағдайларда қылмыстық іс бойынша тергеу жүргізу үшін алдын ала
тексеруге қатыспаған адамға берген ... ... ... қылмыстық іс
қозғаудан бас тартқан адамда, қарастырылып отырған факт ... ... ... ... ... болған және оның салдары тергеудің
объективтілігіне әсер етуі ... [63, ... ... ... ... болады, мысалы мына жағдайларда:
1) прокурор тергеушіге қылмыстық іс қозғау туралы нұсқау береді;
2) тергеушіге прокурормен қозғалған қылмыстық іс ... ... ... бар ... ... ... бойынша, ол алғашқы
немесе алдын ала тексерудің материалдары ... ... істі ... деген қорытындыға келеді.
Тергеуші жиналған материалдардың негізінде қылмыстық іс ... ... ... өзі ... ... ... нұсқауы заңнамамен
көзделмеген болса да, тергеушінің құзіретін шектей алмайды. Прокурордың
пікірінше, тергеушінің ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру мүмкін дейді.
Ал екінші мәселеге орай Л.М. Карнеева былай дейді: ... ... ... ... өзге қорытындыға келетін ... ... ... ... онда ол ... кіріспестен, өз
қарсылықтарын жоғары тұрған прокурорға беруі орынды ... [64, ... ... ... ... ... ... прокурор алдын ала тергеу барысында нұсқау беруге
құқылы және ол ... ... ... табылатынын ескеруіміз
қажет (ҚІЖК 197 бабы).
Алынған нұсқау бойынша жоғары ... ... ... ... тоқтатпайды.
Қылмыстық іс қозғаудан бас тарту негізді деген прокурордың қорытындысы
процесуалды тұрғыдан ... ... ... ҚІЖК бұл жағдай көзделмеген. Ал тәжірибеде прокурор арызданушыға
жауапты ... ... ... ... ... ... ҚІЖК 108 бабы ... шешіміне
байланысты қандай құжаттың жасалатындығын көрсетпейді. Өзге жағдайларда
шағымның ... ... ... ... қаулы шығарылса дұрыс болар
еді. Қаулыда шағымды ... деп ... ... ... ... ... шешу кезінде процесуалдық нысанның мәніне, яғни оның
мазмұнына да (мақсатын көрсету, ... ... ... сілтеме
жасау және т.б.) қойылатын талаптарға назар аудару қажет.
Бірқатар прокуратураларда тексеруші тұлғаның шешімін ... ... ... ... Прокурордың пікірі жазбаша
түрде тікелей қылмыстық іс қозғау немесе одан бас ... ... ... ... ... ... деуге болмайды, себебі ол заңмен
көзделмеген. ... ... ... болып қылмыстық іс қозғаудан бас
тарту туралы қаулыны бекіткеннен кейін шағым ... ... оны ... шешу ... ... ... [65, ... өндірісті тексеру барлық материалдарды жан-жақты талдаудан
тұрады.
Бәрінен бұрын заңды ... бар ... ... ... ... жоқтығы тексеріледі.
Солардың ішінде ең күрделісі жиналған материалдардың іс қозғау үшін
жеткіліктілігін бағалау болып ... ... ... ... ... дұрыстығы, тексеру мерзімдері де тексеріледі.
Егер тексеру жүргізілген тұлғадан өтініш келіп түссе, онда ... ... ... ... ... ... аса маңыздысы ол қылмыстың алдын алу
мен ... ... ... ... ... прокурордың шешетін барлық мәселелері үлкен екі топты құрайтын
мән-жайлардан тұрады:
1) қылмыстық іс қозғау немесе одан бас тарту туралы ... ... ... ... ... пен ... ... құқылы адамның
қаулы шығаруы, белгілі бір процесуалдық нысанды сақтау, іс ... ... ... бар не жоқ ... анықталады;
2) қылмыстық іс қозғауға немесе одан бас тартуға әсер еткен мән-жайлар
(тексеру мерзімдері, қылмыстың алдын алу мен ... ... ... жүргізудің дұрыстығы, өтініштерді уақытында және дұрыс шешу).
Осы екі топтағы мәселелер бойынша тексерушінің ... ... ... ... ... ... ... бұзу, қылмыстық іс қозғаудың негізгі
ережелеріне әсер етеді. Сондықтан олардың болуы ... ... ... Ал ... ... мән-жайларды бұзуға келетін болсақ, ол ... ... жоя ... ... ... барысында жіберілген
қателіктері үшін тексерушіні жауапкершілікке тарту туралы мәселені ... өзі ... ... ... қарастырады.
Қылмыстық істің заңды қозғалуын қадағалау ол тек тексерудің нәтижелерін
ғана қадағалау емес. Прокурор ... ... да ... ... Ол
кейбір маңызды, күрделі тексерулерге қатыса алады.
Тексерудің барысын жүйелі ... ... үшін ... Неге ... ... заң ... ... алғанда тексерушінің заңсыз
шешімдерін жоя алады. Прокурор ... ізге түсу ... ... ... ... ... іздестіру сипатындағы шараларды жүргізу
үшін тапсырмалар беруге құқылы [66, 848].
Жоғарыда айтылғандай, ... ... ... ... ... бойынша нұсқаулар беруге құқылы. Олар жазбаша нысанда болуы
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... көлемі мен әдістері және т.б. мән-жайларды.
Өзекті мәселе ҚІЖК 184 ... ... ... ... ... табылады.
Тәжірибеде бұл мәселе өте актуалды. Егер:
1) тексеру ... ... ... ... өтіп кетсе де қосымша
тексеру қажет болса;
2) тергеуші дәлелді себептерге байланысты тексеруді өз ... ... ... ... қалуы, дұрыс шешім қабылдауға қажетті түсініктеменің
болуы, және т.б.);
3) ревизия ... ... ... ... және т.с.
жағдайлар кездеседі.
Біздің ойымызша, прокурорға тексеруді бес тәуліктен аспайтын мерзімге
ұзарту құқығын беру ... ... ... ... орай тексеруді
аяқтау мерзімін анықтай алады. Егер ол қылмыстық іс қозғаудан бас тарту
туралы қаулының ... ... онда ... ... ... ... тиіс. Ал егер іс құжаттар бойынша түпкілікті шешім ... ... ... мерзімі прокурордың жазбаша нұсқауында бекітіледі.
Егер мерзімді ұзарту жөніндегі ... ... ... ... онда ол
алдымен прокурорға қысқаша өтініш жасауы тиіс. Өтініште тексеруді ұзартудың
мақсатын және оны аяқтау үшін ... ... ... көрсетілуі тиіс.
Тексерудің мәні және мерзімі жөніндегі прокурордың шешімі тікелей ... ... айта ... жай, ... ... ... жүргізетін
орындарда қылмыстың ізін жасыру фактілері де кездеседі. Мұндай көрінеу
әрекеттер жалған қызығушылықтармен, өздерін ... ... ... ... ... жақсы көрсеткіштерге ие болу үшін жүзеге асырылады [67,
32]. Мұндай заңсыз ... ... ... туралы арыздар мен
хабарламалардың тіркелмеуіне орай болады. Аталған ... ... ішкі ... ... түседі.
Қылмыстың ізі жасырылған істерді тіркемеудің қауіптілігі мынада: «аса
қауіпті қылмыстардың қайта жасалуына себеп ... ... ... ... ізін ... басты себептерінің бірі төмендегідей:
1) ІІО осы саладағы қызметтеріне ... ... ... ... ... заң ... жіберген тұлғаларға қатысты ... ... бір ... ... немесе қолданбауы;
4) қылмыстарды ашу көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... тәртіптерінің болуы;
5) болған қылмыс туралы арыз бен хабарламаны қабылдау және рәсімдеу
тәртіптерінің құқықтық тұрғыдан жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... немесе жазбаша нысанда
болуына қарамастан, міндетті түрде қабылдануы, тіркелуі тиіс ... ... ... бөлігі). Сондықтан мынадай ережені бекіткен дұрыс болар
еді: қылмыс туралы арыз ... ... ... арызданушыға оның
қабылданғандығы, тиісті тәртіптермен, қаралатын мерзімдерін көрсете отырып
және оның нәтижесі арыз ... ... ... ... ... беру. Мұндай тәртіп арыздар мен хабарламаларды қараусыз қалдыру
мүмкіндігін және ... ізін ... ... жоққа шығарар еді.
Сондай-ақ тәжірибеде өзекті мәселелердің бірі болатын ... ... ... ... ... шегіне де тоқтала ... ... ... ... ... ... ... жөнінде айта кеткіміз келіп тұр. Бәрінен бұрын болған қылмыс ... бен ... ... ... ... ... алдын
ала тексеру деп атауға болатындығын анықтап алу қажет.
Аталған органдардың қызметтері бұл салада ... жай, ... ... және осы ... жүргізуге тиісті арнайы сипатқа ие
болатын әдістер мен ... ... ... мүмкін. Қазіргі таңдағы
заңнамада тергеушінің жүргізетін алдын ала ... мен ... ... ... ... ... да ... жоқ.
Дегенмен, соңғылардың жүргізетін әдістері арнайы сипатқа ие болады.
Осыған байланысты тексеру осы екі ... ... де, олар ... қадағалау ортақ болуы тиіс [68, 21-23].
Жоғарыда айтылғандарға орай анықтама органдарының ... ... ... мәселе шешілуі тиіс. Бұл ... 184 ... ... Біз анықтама органдарының қылмыстық істерді
қозғау ... ... ... ... ... көлемде жүзеге
асырылуына ешқандай да кедергінің жоқ ... ... ... ... ... ... ... қадағалау шектеледі немесе
тексеру жедел іздестіру органдарымен жүргізілген мәліметтері бойынша тіпті
шеттетілуі ... ... ... күресуге байланысты мәселелер
бойынша ешқандай да құпия болмауы тиіс. ҚР ҚІЖК 190 ... ... ... ... ... қадағалау» деп көрсетілген жағдай
кездейсоқтық емес.
Прокурор қылмыстық іс қозғау сатысында, жалпы қылмыстық процесте зор әрі
маңызды роль ... Ол тек заң ... ... ... ... ... қол сұғушылықты болдырмайтын, сотта мемлекет ... ... ... ала ... заң ... алдын алатын
кең өкілетті барлық қылмыстық ізге түсу органдарына, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... жасауға құқылы
лауазымды тұлға.
Қорытынды
Дипломдық зерттеу қорытындысында ... істі ... ... оны ... ететін зерделеу мәселелері көрсетіліп, жан-жақты
тұжырымдалды.
1995 жылы 30 ... ... ... ... ... заңымыздың елімізде демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік
мемлекет құрудың негізін ... ... ... бар. ... ... барлық заңдар мен нормативтік-құқықтық актілер
Конституцияға негізделіп, қоғамымыздың демократиялық ... ... ... ... ... ... міндетіміздің бірі – ... ... ... ... ... пен басқа да қоғамға қауіпті әрекеттерге
қарсы күреске көтеруіміз ... ... ... ... теріс
қылықтарымен күресті тек Президент, Үкімет, ... ... ... ... ... ғана ... ... халық, ел болып жүргізуіміз қажет.
Бұл Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан-2030» атты ... ... ... жылда халыққа арналған жолдауларында
күрделі мәселелерінің бірі ретінде көрсетілгендігін ... ... ... ... ... одан әрі ... және оны
дамыту, алға қойылған міндеттерге сәйкес келтіру заң шығарушы органдардың,
қылмыстық іс жүргізу ғылымының ... ... ... істі ... ... іс бойынша өндірісті бастау ... ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылып, қылмыстық іс ... ... ... анықталып,
қылмыстық іс қозғаудың міндеті, қылмыстық іс жүргізудегі маңыздылығы және
оның басты проблемаларын ... ... ... көрсетілді. Бұл
сатысыз ешбір ... іс ... ... ... ... күресуде қылмыстық ізге түсу органдарының қылмыстық іс
қозғау туралы ... ... орын ... Құқық қорғау органдарының
осындай шешімдерді дұрыс қабылдауы қылмыстың ... алу, оны ... және ... ... елеулі әсерін тигізеді.
Қылмыстық процестің қылмыстық іс қозғау сатысына, бұл ... ... ... заң ... ... ... бөлінген.
Бұл мәселелерге Әлдекеев А.Ә., Бегалиев К.Ә., Быков Л.А., ... ... Н.В., ... Р.Д., және басқа да ғалымдар өз еңбектерін арнаған.
Қылмыспен күресте қылмыстық іс қозғау сатысының қылмысты ашумен қатар
үлкен саяси да мәні бар. Ол ... ... ... және
қоғамдық құрылымын қорғау, құқықтық тәртіпті сақтау, азаматтардың құқықтары
мен заңды мүдделерін ... ... ... ... ... кепілі болып табылады.
Мен өзімнің дипломдық жұмысымда қылмыстық іс қозғау қылмыстық процестің
бірінші және дербес сатысы ... оның ... іс ... жүйесінде
алатын орнын дәлелдеп беруге тырыстым.
Осыған байланысты біз келесі қорытындыларға келдік:
1. Қылмыстық істі қозғау – ... іс ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл ... ... ... ... тұлғалар жасалған немесе жасалуға дайындалып жатқан қылмыс туралы
мәліметтер бойынша, қылмыстық іс қозғауға негіздердің бар, жоқтығын ... ... ... іс ... ... қылмыстық іс қозғаудан бас тарту
туралы шешім қабылдайды. ... ... ... істі ... құзыретті
лауазымды тұлғалар тек қылмыстық істі қозғау туралы қаулы шығарғаннан кейін
ғана Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... әрекеттерін жүргізуге құқылы.
2. Қылмыстық істі козғау сатысының маңызы:
- қылмыстық іс бойынша өндірісті заңды, негізді және ... ... істі ... ... және объективті қараудың бірден-бір кепілі
болып табылады;
- қылмыстық істі қозғауға құқылы органдар іс ... ... ... ... ішінде дәлелдемелерді жинауға, зерттеуге бағытталған
тергеу әрекеттерін жүргізуге қылмыстық іс ... ... ғана ... ... істі қозғауға себеп болған жағдайда, бұл саты барлық
қылмыстар бойынша міндетті болып табылады;
- ... іс ... ... шешім қылмыстық іс жүргізу заңының
талаптарына сай дайындалуы керек.
Қылмыстық істі заңсыз, ... ... ... ... ... ... ... істі уақытында қозғамау
қылмыстық іс бойынша ... ... ... бой ... ... қылмыстың ашылмауына, т.б. келеңсіз жағдайларға әкеліп
соғады.
3. Кейбір ... ... ... істі қозғау – дербес саты
болып табылмайды, ол алдын ала тергеу сатысының ... ... ... Біз ... зерттеудің нәтижесінде қылмыстық істі қозғау
сатысы қылмыстық іс жүргізудің ... ... ... ... ... ... Өйткені алдын ала тергеу әрекеттері тек ... ... ... ғана ... және де ... іс ...... алдын|ала тергеудің бастауы болып табылады. Және де ... ... ... тұрған дербес мақсаты бар, өз субъектілерінің тобы
бар, өзіне ғана тән процессуалдық шешімдері бар.
4. ... ... ... біз ... іс ... анықтамасын ұсынамыз:
Қылмыстық істі қозғау – бұл өкілетті органдар мен ... ... ... ... ... ... осыған
байланысты қылмыстық істі қозғау не қылмыстық істі ... бас ... ... ... ... ... ... қылмыстық процестің
бастапқы және дербес сатысы.
5. Бұл саты барлық істер бойынша міндетті болып табылады. Яғни, қандай
жағдайда да, ... ... ... ... ... ... келіп
түскеннен кейін міндетті түрде қылмыстық істі қозғау сатысы басталып,
тиісті әрекеттер ... ... ... істі ... не ... ... бас ... туралы шешім қабылданады.
6. Қылмыстық іс қозғауға кұқылы органдарға және ... ... ... анықтаушы, анықтау органы, тергеу бөлімінің бастығы,
тергеуші және прокурор. Бұлардың әрқайсысы ... ... ... заң
талаптарына сәйкес қылмыстық істі қозғауға құқылы.
7. Сот ҚР ҚІЖК-нің 23 бабында көрініс ... ... ... тең ... ... сәйкес, қылмыстық ізге түсу органдарының
қатарына жатпайды, сондықтан қылмыстық, істі қозғай алмайды. Егер ... ... арыз ... ... ... ... ... сот оларды
прокурорға жібереді, ал прокурор, өз ... ... істі ... ... ... не осы шешімді қабылдау мәселесін шешу туралы
жазбаша нұсқауын ... ала ... не ... органдарына жібереді.
Сонымен, қазіргі қылмыстық іс жүргізу заңына сәйкес соттың қылмыстық ... ... ... қылмыстық процестің тараптардың ... тең ... ... орай ... айыптау функциясын атқара
алмауына байланысты.
8. Қылмыстық істің қозғалуына тек ... ... ... ... ... Біз ... іс ... себебі дегенге келесі түсініктеме
береміз:
Қылмыстық іс қозғауға ... ... – бұл ... ... ... ... жатқан немесе жасалған қылмыс туралы қылмыстық ізге
түсу органдарына немесе сотқа түскен мәліметтің қайнар көзі.
9. Қылмыстық іс ... ... ... азаматтардың арыздары;
2) кінәсін мойындап келу;
3) мемлекеттік ... ... ... немесе ұйымда басқару
функцияларын атқарып отырған адамның хабарламасы;
4) бұқаралық ақпарат құралдарындағы хабарлама;
5) ... ... және ... іс ... құқық берілген
органдардың қылмыс туралы мәліметтерді тікелей анықтауы.
10. ... іс ... ... ... ... ... де, яғни
қылмыстық іс қозғау үшін ... ... де ... ... ... 177-бабының 2 бөлімінде қылмыстық іс қозғауға
қылмыстық іс ... іс ... ... ... ... қылмыс
белгілерін көрсететін жеткілікті деректердің болуы негіз болып табылады
делінген.
Сонымен, ... іс ... ... ... – ол қылмыс
белгілерін ... ... ... ... және ... ... іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлардың болмауы.
Егер қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... ... қылмыстың белгілері болмайтын болса, онда бұл факт
бойынша қылмыстық іс қозғауға негіздің жоқ ... ... ... біз ... ... кездесетін
–«қылмыстық іс қозғаудың негізі деп қылмыстың ... ... ... ... қарауында болатын жеткілікті деректер» деген ... ... деп ... ... іс ... ... ... – қылмыстың белгілерін
көрсететін жеткілікті деректердің болмауы және ... ізге ... ... біреуі болмаса біреуінің болуы.
Бұл мән-жайлар ҚР ҚІЖК-нің 37-бабында ... ... ... ... ... ... ... алған әрбір жағдайда немесе
қылмыс тікелей анықталғанда анықтаушы, анықтау органы, ... ... ... ... ... ... шешімдердің бірін қабылдайды:
1) қылмыстық іс қозғау туралы;
2) қылмыстық іс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... ... ал жеке ... істері бойынша -
соттылығы бойынша беру туралы.
13. Қылмыстық іс қозғау сатысында көбінесе келесідегідей заң бұзушылыққа
жол беріледі:
1) қылмыс туралы ... мен ... ... ... ... ... жасыру;
б) жасалған қылмыс туралы арыздар мен хабарларды фальсификациялау;
2) қылмыс ... ... мен ... ... ала ... ... ... қылмыстық іс қозғаудан бас тарту;
б) негізсіз іс қозғау;
в) қылмыс туралы арыздар мен хабарламалар ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізудің бірінші ... ... ... ... ... іс қозғаудың мәнін ашып, қылмыстық
істі қозғаудың себептері мен негіздерін анықтап көрсетуге тырыстым.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 Қазақстан Республикасының ... ... ... 30 ... 1995 ... ... Н.А. ... жаңару мен дамуға» туралы Қазақстан
халқына ... // ... ... 6 ... 2009 ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы: Жеті
Жарғы, 13 желтоқсан 1997 жыл.
4 Шифман М.Л. ... ... ... ... // ... – 1957. – №7. – С. ... Оспанов С.Д. Досудебное производство в уголовном ... ... ... ...... 2004. – 240 ... Уголовный процесс Казахской ССР. Часть 1. Общая. Учебное пособие / Под
ред. А.М. Мамутова и Ю.Д.Лившица. – Алма-Ата, 1975г.
7 Строгович М.С. Курс ... ... ... Т. 2. – М., ... С. 9.
8 ... Б.Х. Уголовное – ... ... ... ... ... Учебник. – Алматы: Баспа, 2000. – С. ... ... Н.В., ... Ф.Н. ... ... ...... 1961. – С. 31.
10 Дорохов В.Я. Возбуждение уголовного дела как ... ... ... ... // ... зап. ... ... – 1955.
– С. 79-83.
11 Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. – М.: ... – Т. 1. – С. ... ... М.С. ... ... ... – М., 1938. – С. ... Полянский Н.Н. Рецензия на книгу: Уголовный процесс М.С. Строговича
// Советская книга. – 1947. – №4. – С. ... ... Д.С., ... Н.М. ... и расследование уголовных дел.
– М., 1971. – С. ... ... ... ... іс ... ... 1959 ж. – ... 1984 жыл.
16 Гуценко К.Ф., Головко Л.В., Филимонова Б.А. Уголовный ... ... М.: ИКД ... 2001, С. 27.
17 Советский уголовный процесс. Возбуждение уголовного дела ... ... / Под ред. ... и ...... - С. 4-6.
18 Яшин В.Н., Победкин А.В. ... ... ... ... ... ... пособие для вузов. – М., 2002. – 184 с.
19 Химичева Г.П. Рассмотрение ... ... и ... ... – М.: Ю.И. МВД РФ, 1997. – С. ... ... Р.Д. Возбуждение уголовного дела в советском уголовном
процессе. – М., 1954. – С. ... ... Н.В., ... Ф.И. ... ... – М., 1965. ... ... Рыжаков А.П. Возбуждение уголовного дела и отказ в ... ... – М.: ... 1997. – С. ... ... С.А. ... и способы собирания доказательств в советском
уголовном процессе. – М., 1972. – С. 87-88.
24 Винберг А., ... Т., ... Т. ... ... ... ... в ... процессе // Соц. Законность. – 1963. –
№3 –С. 19,27.
25 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – ... ... ... 1997 ... ... А.Р. Возбуждение уголовного дела в ... ...... ... ... университета, 1975. – С.30.
27 Ерешев Е., Патсаев У. Предварительная проверка заявлений и сообщений
о преступлениях как ... ... и как ... ... ... ... дела // Право и государство. – 1998. -
№ – 3. – С. ... ... К. Ф. ... ... ... – М.: Зерцало, 1977. – С.
181.
29 ... ... ... / Под ред. Н.С. ... – М.: ... – С. ... ... Б.Х., Капсалямов К.Ж., Шынарбаев Б.К., Бекишев ...... ... ... Казахстан. Особенная часть:
Учебник. – Астана: Дәнекер, 2002. – С. 143-145.
31 Е. Ерешев. Қылмыстық іс жүргізу. ... ... ...... ... 2006, - 216 б.
32 Сотников Н.И. Отказ в возбуждении уголовного дела: Учебное пособие.
... ВШ МВД ... ... 1992. – С. ... Сарсенбаев Т.Е., Хан А.Л. Уголовный процесс. Досудебное производство.
– Астана, 2000. – С. 13, 169-171.
34 Лютиков Н.Е. ... ... дел о ... ... ... ... и ... – Воронеж, 1968. – С. 7-10.
35 Гапанович Н.Н. Отказ в ... ... ... – Минск, 1976. –
С. 16, 107.
36 №1058425 қылмыстық іс. Әуезов ... ... ... Алматы қаласы,
2007. – 25 б.
37 №002105 қылмыстық іс. Алмалы ... ... ... ... 2008. – 18 ... Обеспечение Конституционных прав граждан в ... ... ... ... ... ... – практической
конференции, г. Астана, 26-27 августа 2007 года – ... ДП ... – С. ... ... «О ... приема, регистрации, учета и рассмотрения
заявлений, ... ... и иной ... о преступлениях», Генеральная
Прокуратура Республики Казахстан 06.07.2009г. №10616.
40 Определения понятия доказательств, аналогичные ... в ... РФ; УПК РК 115, ст. 52-53; ... к ...... РФ. – М., 2002. – С. ... ... В.М. Надо ли реформировать стадию ... ... // Сов. ... и право. – 1974. - №8. – С. 82-84.
42 Чувилев А.С. ... и ... ... – М., 1965. – ... Давыдов П.М., Сидоров Д.В., Якимов П.П. Судопроизводство по новому
УПК РСФСР. – Свердловск, 1962. – С. 142.
44 ... Д. ... ... дела в советском уголовном
процессе // Соц. Законность. – 1951. №4. – С. ... ... А.Н. ... ... ... ... видов
преступлений. – М., 1978. – С. 12.
46 Уголовный процесс РСФСР / Под ред. ... и ... ... 1968. – С. ... ... А.Б. ... ... за законностью и обоснованностью
принимаемых ... ... ... ... пособие. –
М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2000. – С. 23-24, 50, ... ... П.А. ... в ... ... Их виды,
содержание и формы. – М., 1976. – С. ... ... К.Ф., ... Б.А. ... ... западных государств.
– М.: ИКД Зерцало, 2001. – С. 23-24.
50 Прокофьев Ю.Н. Процессуальная форма документов на ... ... дела // ... ... и права. – Иркутск, 1975. – Вып. 9-
10. – 126 ... ... Л. ... отказа в возбуждению уголовного дела // Соц.
Законность. – 1977. – №3. – С. ... ... М.И. Об ... ... ... в советском уголовном
судопроизводстве // Проблемы законности на ... ... ... государства. – Харьков, 1968. – С. 217.
53 Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңы. 21 желтоқсан
1995ж.; 9 ... 2002ж. №346 – 11 ... ... Н. ... осуществлять надзор за законностью решений органов
дознания по заявлением о преступлениях // Соц. Законность. – 1980. – №1. –
С. ... ... И.Л. ... ... и ... ... ... пособие.
– М.: Проспект, 2001. – С. 29.
56 Бегалиев Қ.Ә., Әлдекеев А.Ә. Қазақстан Республикасындағы ... ...... 2000. – 43-46 ... ... В.Я. ... надзор в стадиях возбуждения уголовного
дела и ... ... ... ... Вып. 2. – ... ... 164 с.
58 Ольков С.Г. Уголовно – процессуальные ... ... 1996. ... ... ... В.К., ... А.И. Некоторые вопросы прокурорского надзора за
точным исполнением законов в деятельности милиции по борьбе с ... // ... ... 1961. – №1-2. – С. ... Быков Л.А., Маслов В.Н., Ремнев В.И. Законность возбуждения
уголовного дела. – М., 1967. – С. ... ... Ю.Н., ... П.Г. ... прав и ... интересов
личности в стадии возбуждения уголовного дела. – М.: УМЦ при ГУК МВД РФ. –
1994. – С. 12.
62 ... к ...... ... ... Федерации
/ Под ред. И.Л.Петрухина – М.: ООО «ТК ... 2002. – 816 ... ... В.Я. ... надзор в стадиях возбуждения уголовного
дела и предварительного ... // ... тр. ... ... ... – Вып. 2. – С. ... ... Л.М., Ключанский В.И. Организация работы следователя. – М.:
ГосЮриздат. – 1961. – С. 27.
65 Савицкий В.М. Прокурорский надзор за ... и ... – М., 1962. – С. ... ... К.К., ... В.С., ... Г.К., ... А.Ю.
Оперативно – розыскная деятельность. – М.: ИНФРА – М. – 2004. – 848 с.
67 Жогин Н.В. Прокурорский надзор за ... ... // ... – 1971. – №11. – С. 32.
68 Васильев А. Вопросы прокурорского ... за ... и ... // Соц. ... – 1953. – №9. – С. 21-23.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алдын-ала тергеудің заңдылығын қамтамасыз ету мақсатындағы прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру41 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың ара қатынасы64 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың арақатынасы12 бет
Алдын ала тергеудің ұғымы, міндеттері және жүйесі33 бет
Алтын ала тергеудің аяқтаулы. Алдын ала тергеу ұғымы, оның нысандары мен кезеңдері66 бет
Криминалистикалық болжаулар және тергеуді жоспарлау8 бет
"Дербес электронды есептеу техникасының архитектурасы."8 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасының қозғаушы күштері мен барысы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь