Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың төлем қабілетін бағалау және бақылау

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І Бөлім. Сақтандыру нарығының құрылымы және сақтандыру ұйымдарының қызметі
1.1. Сақтандыру түсінігі мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.2. Сақтандыру . экономикалық категория ретінде ... ... ... ... ... ...18
1.3. Сақтандыру ұйымдарының қызметін бағалау ... ... ... ... ... ... ...23

ІІ Бөлім. Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың төлем қабілетін бағалау және бақылау
2.1. Қазақстандағы сақтандыру нарығының құрылымы ... ... ... ... 41
2.2. Қазіргі даму кезеңіндегі Қазақстан Республикасының сақтандыру ұйымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
2.3. Қазақстан сақтандыру нарығының ағымдағы
жағдайы мен келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
КІРІСПЕ
Қаржы нарығындағы аса маңызды делдал — сақтандыру компаниясы. Сақтандыру нарығында сақтандыру қорын қалыптастыру және қолдану процесі жүзеге асырылып, экономикалық қатынастар пайда болады, жеке, топтық және ұжмдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру компаниясы — сақтандыру қорының қызмет етуінің тарихи анықталған қоғамдық формасы болып табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның рөлін, ұйымдық құрылымын және экономикалық қатынастар жүйесіндегі орнын анықтайды. Ол елдің шаруашылық өмірінің толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия негізінде сақтандыру келісімшарттарын жасау және орындау бойынша жүзеге асырады. Қазақстанда сақтандыру ұйымдары, олардың құрылтайшылары мен акционерлері заңды және жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасының резидент және резидент емес тұлғалары болып табылатын акционерлік қоғам формасында құрылады. Сақтандыру ұйымының құрылтайшысы мемлекет те бола алады, бірақ ол тек Қазақстан Республикасының Үкіметі ретінде ғана болады. Сонымен қатар, жарғылық капиталының 50%-ынан астамы мемлекет меншігіндегі ұйымдар құрылтайшылар және акционерлер бола алмайды.
Сақтандыру компаниясының жарғылық капиталы тек қана Ұлттық валютада төленеді. Сонымен қатар Мұнда тартылған акция мен қарыздық қаражаттарды қолдануға тиым салынады. Оның құрылуына рұқсатты Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігі мынадай қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін береді:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
3. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарыты бойынша нормативтік-заңдық актілер жинағы. 2 том. - Алматы, 1997-1999 жж.
4. Қазақстан Республикасының «Жылжымайтын мүлік ипотекасы тура-лы»3аңы, 23.12.1995 ж.
5. Қазақстан Республикасынын «Валюталық реттеу туралы» Заңы, 24.12.1996 ж.
6. Қазақстан Республикасының «Лицензиялау туралы» Заңы, 7.04. 1995 ж.
7. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы баға-лы қағаздармен мәмілелерді тіркеу туралы» Заңы, 05.03.1997 ж.
8. Қазақстан Республикасының «ҚР инвестициялық корлары туралы» Заңы, 6.03.1997 ж.
9. Қазақстан Республикасынын «ҚР вексель айналысы туралы» Заңы, 28.04.1997 ж.
10. П.Қазақстан Республикасының «Қоршаған органы қорғау туралы»
11. Заңы, 15.06.1997 ж. №160-1. 12. Қазақстан Республикасының «ҚР зейнетақымен қамтамасыз ету ту-
12. ралы» Заңы, 20.06.1997 ж. ІЗ.Қазақстан Республикасының «Шектеулі және қосымша жауапкершілікті серіктестік туралы» Заңы, 22.04.1998 ж.
13. Қазақстан Республикасының «ҚР еңбек туралы» Заңы, 10.12.1999 ж.
14. Қазақстан Республикасыньщ «ҚР сақтандыру кызметі туралы» Заңы, 18.01.2000 ж.
15. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңы, 2003 ж. 18.
16. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы,
17. Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг. Введение в фондовые операции. -Самара: Сам Вен, 1992.
18. Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. - М.: Финансы, 1992. 27.Баринов Э.А., Хмыз О.В. Рынки: валютные и ценных бумаг. - М., 2001.
19. Буренин А.Н. Фьючерсные, форвардные и опционные рынки. - М., 1995.
20. Бородулин В. Рынки ценных бумаг США. - М.: Московская цент-ральная фондовая биржа, 1992.
21. Бейсембетов И.К. Фондовый рынок Республики Казахстан. - Алма-ты, 1997.
22. Берзон Н.И. Фондовый рынок. - М.: «Вига-Пресс», 1998.
23. Базаев С. «Мировой бизнес: Эпоха слияния компаний». // РЦБ № 4, 1999.
24. Баймухамедова С, Танкибаева Д. «Фондовый рынок и реальный сек¬тор экономики». // Рынок ценных бумаг Казахстана. 2000, № 8.
25. Бердникова Т.Б. Рынок ценных бумаг и биржевое дело: Уч. пос. -М.:ИНФРА-М, 2000.
26. Васильев А.А. Биржевая спекуляция: торговля на рынке ФОРЕКС. -СПб.: Питер, 2001.
27. Таланов В.А., Басов А.И. Рынок ценных бумаг. -М., 1999.
28. Дуглас Л.Г. Анализ рисков операций с облигациями на рынке цен-ных бумаг. - М., 1998.
29. Джонк М., Гетман Л. Основы инвестирования. / Пер. с англ. - М.: Изд. «Дело» 1997.
30. Жуков Е.Ф. Ценные бумаги и фондовые рынки. - М.: Изд. ЮНИТИ, 1995.-224 с.
31. Жуков Е.Ф. Деньги, ҚРедит, банки. - М : Банки и биржи, ЮНИТИ, 1999.
32. Инвестиционно-финансовый портфель. -М., 1993. -с.11.
33. Карагусов Ф.С. и др. Операции с ценными бумагами в Республике Казахстан. - Алматы, 1995. - 220 с.
34. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Инвестиционные институты и про¬цессы приватизации: Уч. пос. - Алматы, 1995. - 30 с.
35. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Государственные ценные бумаги в экономике Казахстана: Уч. пос. - Алматы, 1996.
36. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Практикум по российскому рынку ценных бумаг: Уч. пос. -М., 1997.
37. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. и др. Рынок ценнцх бумаг Казахста¬на: проблемы формирования и развития. - Алматы, 1998.
38. Козлов А.А. Основные этапы проведения сделок с ценными бумага¬ми // Деньги и ҚРедит. 1994, № 2.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ...................................................................
...................................3
І Бөлім. Сақтандыру нарығының құрылымы және сақтандыру ұйымдарының
қызметі
1.1. Сақтандыру түсінігі мен
түрлері.....................................................9
1.2. Сақтандыру – ... ... ... Сақтандыру ұйымдарының қызметін бағалау...........................23
ІІ Бөлім. Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың төлем қабілетін
бағалау және бақылау
2.1. Қазақстандағы сақтандыру ... ... ... даму ... ... ... ... сақтандыру нарығының ағымдағы
жағдайы мен
келешегі..................................................................
............50
ҚОРЫТЫНДЫ.................................................................
.........................55
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................61
КІРІСПЕ
Қаржы нарығындағы аса ... ...... ... нарығында сақтандыру қорын қалыптастыру және қолдану процесі
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және
ұжмдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру компаниясы — сақтандыру ... ... ... ... қоғамдық формасы болып табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның
рөлін, ұйымдық құрылымын және ... ... ... ... Ол ... шаруашылық өмірінің толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия
негізінде сақтандыру келісімшарттарын жасау және ... ... ... Қазақстанда сақтандыру ұйымдары, олардың құрылтайшылары мен
акционерлері заңды және жеке ... ... ... ... ... емес ... ... табылатын акционерлік қоғам формасында
құрылады. Сақтандыру ... ... ... те бола ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі ретінде ғана болады. ... ... ... 50%-ынан астамы мемлекет ... ... және ... бола ... ... ... ... тек қана Ұлттық валютада
төленеді. Сонымен қатар Мұнда тартылған акция мен ... ... тиым ... Оның ... ... Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығы мен ... ... ... және ... жөніндегі
агенттігі мынадай қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін береді:
• сақтандыру ұйымын құруға рұқсат алу үшін өтініш;
• құрылтайшылық құжаттар;
... ... құру ... шешім;
• құрылтайшылар туралы мәліметтер және т.б. Сақтандыру қызметін
жүзеге асырута лицензия алу үшін
• Агенттікке мынадай құжаттарды ... ... ... беру ... ... ... ... және статистикалық карта туралы куәліктердің
нотариалды куәландырылған көшірмелері;
• құрылтайшылық ... ... ... жарғылық капиталдың минималды көлемін толық төлегенін растау
және ... ... ... ... ... талаптарды
орындауы туралы құжаттар;
• басқару қызметіндегі жұмысшылар ... ... ... ережелері;
• ішкі аудит қызметі туралы ереже.
Сақтандыру ұйымдары өз ресурстарын сақтандыру жарналары ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстанда сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфелінің әртараптандыруын шектеу ... ... ... Онда ... ... қандай түрлерінде салымдарға лимиттер бар
екендігі көрсетілген.
Сақтандыру компаниясына тән ... бірі — ... ... ... — сақтандыру полисін сату. Олар алынған табысты
біріншіден, ... ... ... мен ... және
мемлекеттік бағалы қағаздар-ына салады. Сонымен қатар олар мемлекет пен
кәсіпорындарға ұзақ ... ... ... ... ... ... ... «өмірді
сақтандыру» және «жалпы сақтандыру» салалары бойынша лицензия негізінде
жұмыс істейді. «Жалпы сақтандыру» ... ... ... ... ... ... және кездейсоқ жағдайлар мен ... ... ... ... ... формасында
жүргізіле алмайды. Сақтандыру ... ... ... өзге мынадай
қызметтерді атқарады:
• инвестициялық қызмет;
• жинақтаушы сақтандыру ... ... ... ... ... ... займдар беру;
• сақтандыру ұйымдарының ... ... үшін ... қамтамасыз етуді сату;
• сақтандыру бойынша арнайы әдебиеттерді сату;
• өзінің қажеттіліктері үшін алдын ала сатып ... ... ... ... ... ... түскен мүлікті жалға беру немесе сату;
• сақтандыру бойынша консалтинг;
• сақтандыру немесе ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және жүргізу;
• сақтандыру агенті ретінде сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі
агенттігі осы ұйымдар үшін ... ... мен ... ... ... ... ... бекіту жолымен жүзеге
асырады. Сақтандыру ұйымдарының жеке келісімшарттары ... ... ... ... ... ... келісімшарттары бойынша өз
міндеттемелерін орын-даумен байланысты сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру
үшін ғана ... ... ... мен сақтандыру резервтері сомасының 10%-
ынан аспауы керек.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру — ... ... ету ... және ... ... ... ... асыраушысынан
айрылуына байланысты ... бір ... өтеу үшін ... бақылайтын және кепілдік беретін шаралардың жиынтығы,
азаматтарды әлеуметтік ... ... ... асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі жүйенің арасындағы айырмашылық азаматтардың еңбек
қызметіне ... және ... ... үшін ... қалыптастыру
әдістерімен қаланған.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі: кез-келген ... ... үшін ... ... ... мәселе болып
табылады. Бұл қазіргі қаржы дағдарысы кезінде де өзектілігін жоғалтпайды.
Нарықтық экономикада сақтық қатынастарының едәуір ... ... ... ... Ең ... бұл ... сақтандыру мен өмірді
сақтандыру категориясына қатысты, бұлардың қызметтер көрсетуі өзгеше сақтық
қызметтерін көрсетуге түрленеді және ... ... ... ... ... Бұл қызметтер көрсетудің бағасы сақтық тарифтері ... ... ... ... ... ... ... олардын,
сапасымен және бағаның деңгейімен анықталады.
Клиенттерді тарту үшін сақтық ... ... ... ... қызметтер көрсетудің ассортиментін кеңейтеді, ... ... өтеу ... ... ... [1. ... жарналары есебінен жасалынатын сақтық қорлары
белгілі бір уақытта тікелей арналымында - ... ... ... ... ... болу ... ... сипатына қарай оның пайда болмау
мезетіне ... ... ... ... жағдайларда сақтық қорларының
қаражаттары қосымша табыс алу үшін коммерциялық айналымға жіберілуі ... ... бұл ... бір ... ... тарту үшін
сақтық қызметтерін көрсетудің бағасын ... ... ... ... ... ... ... сақтық рыногында пайдалырак, шарттарда
қолайсыз түрлі жағдайлардың салдарлары көзіндегі ысыраптар мен ... ... ... ... ... ... пайда болуына
жәрдемдеседі.
Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" туралы заңына
сәйкес "Әлеуметтік сақтандырудың ... ... ... ... ол ... құрылтайшысы мен қатысушысы мемлекет болып
табылатын коммерциялық емес ... Қор ... ... ... ... үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз ... ... бос ... ... банк ... ... ... орналастыруға,
жыл сайын аудит өткізуді камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де міндеттерді ... ... ... өз ... оның ... және ... ... құралады және солардан тұрады.
Қордың активтері әлеуметтік аударымдар төлеу мерзімін өткізіп алғаны
үшін ... ... ... ... қамтамасыз етуге арналған комиссиялық
сыйақылар шегерілген инвестициялық кіріс, заңнамада кезделген өзге де
көздер ... ... Олар ... ... жүзеге асыруға,
тізбесін Үкімет айқындайтын қаржы құралдарына орналастыруға, артық төленген
әлеуметтік аударым ... мен өзге де қате ... ... ... ... [1. ... жұмыстың мақсаты: Қазіргі нарықтық экономика жағдайындағы
сақтандыру нарығының әлеуетіне сипаттама бере ... оның ... ... ... Оның ел ... үшін ... ашып ... Қаржы
нарығындағы сақтандыру қорларының ролін айқындау. Қазақстандағы сақтандыру
нарығының әлемдік бәсекеге ... ... ... ... ... ... жазу ... әдебиет құралдары мен
ақпараттар тиімді қолданылған, ... ... ... ... ... жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды ... ... ... ... ... ... құрылымы және сақтандыру ұйымдарының
қызметі
1.1. Сақтандыру түсінігі мен түрлері
Сақтандыру - әлеуметтік, ... ... ... ... ... қатынастарының тәртібін, түрлерін және шарттары
заңдық негіз арқылы реттеумен шектеледі. ... ... ... ... ... ... ... болмады, бұл
сақтандыру қызметінде тәжірибесі жоқ көптеген компаниялардын пайда болуына
әкелді.
Ұлттық ... ... ... қызметтері әлеуметтік-
экономикалық қатынастардың даму деңгейіне және ... ... ... ... ... ... ... тікелей
байланысты. Сақтандыру жүйесі азырақ дамыған елдердің заңдарында сақтандыру
қызметтері нарығын құру және ... ... ... ... ... Бұл ... да қатысты: «Сақтандыру қызметі
туралы» заңда сақтандыру нарығы құрылымдық-атқарымдық өзара байланыстары
айқын ... ... ... келтірілмейді. 2003 жылғы 10-шілдедегі
«Сақтандыру қызметі туралы» ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- сақтандыру (қайта сақтандырушы) ұйымдары;
- сақтандыру қоры;
- сақтандыру агенті;
- ... ... ... ... ... аудиторлық ұйым;
- сақтандыруға байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге aсырушы ... және ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы қосалқы
жүйесінің ауқымын, мазмұнын және негізгі міндеттерін баламалы ... ... ... саласындағымемлекеттік органдар мен ұйымдарды,
сақтанушылар мен ... ... ... инфрақұрылым
нарығының объектілерін. Сақтандыру ісінде мемлекеттің ... ... ... мен сақтандыру бизнесін реттеу секілді бағыттарда
көрінуі тиіс. [2. 38-б]
Мемлекеттік сақтандыруға ... ... пен оның ... ... ... ... және атқарушы билік органдарының қарамағындағы
халықтың еңбекпен қамтылмағандарын әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... енуі ... ... бұл ... түсетін жәрдемақылар
мен жеңілдіктер, олардың қоғамға енгізген еңбек ... ... ... ... тек ... және ... дәрежесімен анықталады.
Сақтандыру төлемдерін қоғамның барлық жұмысқа ... ... мен ... ... ... ... төлеу қажет.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру бүкіл халық үшін міндетті болуы ... ... ісі- ... Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру
Қорын құру міндетті сақтандырудың ... және ... ... ... сақтанушылрдың мүдделерінің жоғарырақ қорғалуын қамтамасыз етеді.
Бұл қордың құрылтайшылары ҚР Үкіметі мен
Ұлттық банкі болып ... ...... ... ... асыратын барлық сақтандыру ұйымдары.
Сақтанушыларға мәжбүр болған кепілдікті төлемдер Қор ... ... ... ... мәжбүр болған жағдайда жүзеге асырылады.
Мемлекттік әлеуметтік ... ... - ... ... ... ... сақтандыру арқылы ... ... ... ... ... және қорларды қалыптастыру
есебінен әлеуметтік көрсетілетін ... ... үшін ... ... ... инвестициялық – уақытша ераін
ақща қаражаттарын мемлекеттік қарыздар, ... ... ... қағаздарына және басқа қаржы құралдарына жұмсаудан пайда алу есебіне
сақтандыру қорларын арттыруға ... ... ... ... ... ... туындаған. Жалпы ... және оның ... ... ... оның ... ... мен ... серіктестіктер, бәсекелес, сақтандыру делдалдары,
сақтандыру жарнасын есептеуші мамандар, ... ... ... [2. ... ... күй – ... анықтаған кезде басқарудың алдын алу
әдістерін пайдаланған және объектінің даму ... ... ... бұл ең ... күтпеген жағдайдын белгілірін анықтау, оның ішінде
бір қалыпсыз әдістерді жүргізу дамуды ... ... ... ... ... ... ... құбылыстарды табуға және бар
мүмкіндіктерді ... ... ... ... сақтанушылардың, сақтандырушылардың өскелең
талаптарына жауап ... ... ... ... мөлшеріне әсер
ету мүмкіндігі артықшылық болып ... Егер ... ... ұйымына немесе ... ... ... болеа,
бәсекелестікті шектеу қауіпі тындайды. ... ... ... ... даму ... бағынады, өйткені олардағы өрісінің орналасуы
тұрақты да, өзгермелі де, ... ... ... ... ... ... ... және іске асырылғыш болады, Ұйымның мақсатқа сай ... ... ... ... ... ... ... икемділігін, көнгіштігін, бейімделушілігін сипаттайды, Бұл
ұйымдарбейкоммерциялық ұйымдар болып есептеледі, олардың қызмет ету көздері
болып ... ... ... өкімео органдарының, басқарма,
жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... мен ... ... қайырымдылықтар саналады. Ал олардың қызметі, оларды құру нысандары
т.б. өзін-өзі реттейтін ... ... ... ... ... ... және ... нарығының ерекшк шарттарымен
анықталады. Сақтандыру нарығындағы ұйымдардың қатарына сақтандыру нарығының
кәсіптік қатысушыларын біріктіретін ... емес ... ... ... ... ... ... актуарийлердің өзін-өзі реттейтін ұйымдардың, яғни экономиканың
бір саласындағы бір немесе әртүрлерінің қызметін жүзеге асыратындардың тез
пайда болатынын ... ... ... ету мақсаты, кез келген басқа
бірлестіктегі ... – оған ... ... ... және
сақтандыру саласын дамыту болып табылады. [3. 85-б]
Сақтандыру — қоғамның экономикалық қатынастарының ... ... көне ... ... ... сферасы адам өмірінің,
өндірістік және әлеу-меттік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды.
Сақ-тандыруға түрткі болатын басты себеп — бұл ... пен адам ... ... ... ... процестерін жалгастыру,
азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап
отыру мақсатында ... ... алу үшін ... жеке ... топ-тарының (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық-заттай
босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты ... ... ... үздіксіздігін қамтамасыз
ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық
қорғау болып табылады.
Сақтандыру категориясы үшін мына ... оған тән ... ... ... ... төтенше (жай емес) сипаты (кез келген аукымда —мемлекеттік,
аймақтық деңгейде, кәсіпорын немесе оның ... жеке адам ... ... ... ... ортақ өзгеше белгілері
бар:
• сақтық қатынастарының ақшалай сипаты;
• сақтандырудың қоғамдық енімнің қүнын қайта белуге қатысуы;
• оның іс-қимылы ақша ... ... ... косар-ланып отырады;
• сақтық қатынастарының бір бөлігінің міндетті сипатынын болуы;
• ақша қорларын жасап, пайдалану көзіндегі сақтық балама-лығы ... бола ... ... ... ... ... ... ресуретары меншігінің субъектісі
болып келетіндікген сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының қурамды бөлігі
болып табылады, ... ... ... ... ісін (қызметті, бизнесті)
экономикалық жүйе шеңберіндегі айрықша сақтанушыға немесе оның қайта бөлу
процестерін ... ... ... ... ... ретінде қарауға
болады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың ... ... ... ... ... ... Демек, сақтандыру —
қолайсыз құбылыстар мен кутпеген оқиғалар болган кезде жеке және ... ... ... қорғау және оларға материалдық зиянды төлеу
үшін мақсатты ақша қорларын құру және пайдалану ... ... ... айрықша сферасы.
Сақтандырудың экономикалық мәніне бұл категорияның қоғамдық ... ... оның ... ... ... және бақылау функциялары сай
келеді. [4. 44-б]
Бөлу функциясы: бұл функцияның өзгешелігі қайта бөлу ретінде көрінуі. Ол
алдын алу функциясына, мысалы, ... алу ... ... ... ... болу ... жоюға бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда
бөлу ... ... ... ... жинақтық функциясына
бүгіледі.
Бақылау функциясы сақтық төлемдерін жұмылдыруды және сақтық қорын қатаң
мақсатты пайдалануды ... ... ... ... ... нақты
қатынастарында көрінеді.
Соңғы уақытта бірқатар зерттеушілер сақтандыру экономикалық категориясын
сипаттау үшін тәуекелдік фунщиясын қарауды ұсынады, өйткені сақтық тәуекелі
сақтандырудың негізгі ... - ... ... ... ... толтырумен байланысты.
Сақтық қатынастарының бір бөлігінің салыстырмалы жалпы бағыттылығы мен
(кең арналымдағы резервтік қорларды пайдалана отырып) ... ... ... ... ақша ... ... болады. Бұл қатынастар
мен қорлар байланысылған және жалпыұлттық сипаты бар төтенше ... және ... ... Мұндай жағдайларда ... ... ... ... ... мемлекеттік материалдық резервтерден,
Үкіметтің ... ... ... ... ... қайырымдылықтары есебінен қосымша қаражаттар жұмылдырылуы ... ... ... өндіріс пен ин-фрақұрылымның объектілерін жаңғыртуға,
экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіру жөніндегі ... ... ... зиянды өтеуге пайдаланылады.
Қатынастардың екінші бөлігінің біршама тар арналымдағы қорларды —
әлеуметтік қорлар мен ... ... ... ... пайдалана
отырып, азаматтардың әлеуметтік жағдайын қорғауға ... ... ... іс-әрекеті халықты әлеуметтік қорғаудың қажеттігімен
байланысты.
Үшінші бөлік ... ... ... ... ... және ... ... шегінде бұл қатынастардың баламалылығына жете отырып, адамдардың
денеаулығы мен әл-ауқатын, олардың ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілердің мүлкін сақтық қорғау жөніндегі қатынастар болып
табылады. Бұл — жалпы сақтандыру мен ... ... және ... субъектілер үшін мүлікті сақтандыру.
Сақтандырудың жалпы жүйесінің салыстырмалы ... ... ... болып табылады.
Сақтандыру кезінде сақтық резервтері мен қорларын қалыптастырудың екі
негізгі әдісі қолданылады, олар: бюджеттік және сақтық әдістері.
Қаржыларды қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды болжайды.
Сақтық әдісі қорларды шаруашылық жүргізуші ... мен ... ... ... алдын ала қарастырады; жарналардың мөлшері және
оларды ... ... ... ... қарай немесе заңмен не сақтық
қатынастарының қатысушылары арасындағы арнайы келісімшартпен анықталады.
Сақтық ... ... ...... қорғауда бюджеттік
әдіс пайдаланылады, екінші бөлікте - ... ... — қос ... ...... ... мен ... сақтандыруда тек сақтық әдіс
пайдаланылады.
Ірі апаттар мен нәубеттердің зардаптарын жою жөніндегі ... үшін ... ... ... алымы немесе белгілі бір
уақиға шалмаған қатысушылар арасында қаражаттарды бөлу ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру негізінде
ақша қаражаттарын немесе материалдық босалқы қорларды қалыптастыру әдісі де
болуы мүмкін. ... әдіс ауыл ... ... ... - жемшөп,
тұқым, отын және т.б. ... ... ... ... ... шала ... ... материалдардың
босалқы қорлары) қолданылады; азаматтардың жекеше жинақ ... ... ... ... ... ... мүмкін. [5. 67-б]
Сақтандыру экономикалық категориясының материалдық-ақшалай иелері сақтық
қорлары бола алады, олар қоғамдық ұдайы өндірістің ... ... ... жарналары, мемлекеттік бюджет қаражаттары,
қаражаттардың ерікті аударымдары, қайыр көрсету және ... ... ... ... ... ... айрықшалықты төлемдер
есебінен қалыптасатын ақшалай немесе материалдық қаражаттардың ... ... ... — қоғамның ұлттық шаруашылығындағы сан алуан, алдын ала
болжануы мүмкін емес жайттардан сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... мүдделерді қорғауды, материалдық зияннан сақтандыруды және оның
орнын толтыруды сақтандыруды жүзеге асыратын сақтық қоры материалдық немесе
ақша қорлары ... ... ... ... ... ... және жеке ... қорғалады, олардың тіршілік әрекетінің сан
қырлы экономикалық және ... ... ... ... ... қорлардан ерекшелігі: олар алдын ала ... да, ... ... да ... Ол — табыс ретінде
тұтынылмайтын және қорлануға міндетті қызмет ... ... ... ... экономикада сақтық қатынастарының едәуір бөлігі коммерциялық
қатынастар болып табылады. Ең алдымен бұл ... ... мен ... ... қатысты, бұлардың қызметтер көрсетуі өзгеше сақтық
қызметтерін көрсетуге түрленеді және ... ... ... ... ... Бұл ... көрсетудің бағасы сақтық тарифтері мен
жарналары түрінде болады. Сақтық қызметтерін көрсетуге сұраным олардын,
сапасымен және ... ... ... [5. ... ... үшін ... ұйымдары клиентураға қызмет көрсетуді
жақсартады, қызметтер көрсетудің ... ... ... ... өтеу ... кепілдіктерді арттырады.
Сақтандырылушылардың жарналары есебінен ... ... ... бір ... тікелей арналымында - сақтық төлемдерін төлеу үшін
(сақтық ... болу ... ... ... ... оның ... ... дейін) пайдаланылмауы мүмкін. Мұндай жағдайларда сақтық қорларының
қаражаттары қосымша табыс алу үшін коммерциялық айналымға жіберілуі мүмкін.
Өз кезегінде, бұл ... бір ... ... ... ... қызметтерін көрсетудің бағасын төмендетуге бағыттаған орынды. Сақтық
ұйымдарының осыган ұқсас операциясы сақтық рыногында ... ... ... ... ... ... ысыраптар мен залалдардан
қашқысы келетін тапсырыскерлерді тарту жөніндегі бәсекенің пайда ... [7. ... ...... ... ... нарықтық қатынастарға көшуі, кәсіпкерлік қызметтің дамуы,
тауар мен айырбас шеңберінің, шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... арқылы болатын
кепіддіктердің берік жүйесін талап етеді. Тек сақтандыру негізінде ... ... ... ... айырбастау және тұтыну процесінде
пайда болатын қоғамдық және жеке мүдделерді қорғау мүмкін болады. [8. 63-б]
Өтпелі ... ... ... институтының ерекше маңыздылығы
бірқатар факторлармен айқындалады.
Біріншіден, мемлекет тарапынан көзделген шаралардың сипаты мен көлеміне
карамастан, ... ... пен ... түрлі мүдделерін қосымша
қорғауға мүмкіндік береді. Қазіргі кезде табиғи және техногендік сипаттағы
төтенше жағдайларды жою ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын мемлекеттік бюджетке түседі.
Екіншіден, сақтандыру механизмін қазіргі жағдайда пайдалану ... ... ... дамытуды, Қазақстан экономикасының негізгі
саласының ерекшеліктерін, оның климаты мен ... ... ... ... ... ... технологиясын жетілдіруді
камтамасыз етеді.
Сақтық жүйесі республика экономикасының сенімді әрі орнықты дамуына,
халықты ... ... ... үшін ... ... ... ... шаруашылық жургізуші субъектілерінің мүлкін сақтандыруға ықпал етуге
тиіс. Сақтандыру ... ... ... қоса ... ... ... ... қатысты.
Сақтандыру, табыс (пайда) түсіру мақсатымен коммерцияның шектес
сфераларына қаражаттарды ... ... ... ... ... ісі ... болып көрінеді. [9. 10]
Сақтандыру — сақтық ұйымы өз активтері есебінен жүзеге асыратыи ... ... ... ... ... сақтық жағдайы немесе өзге де
оқиғалар туындаган кезде жеке иемесе заңи тұлғалардың ... ... ... ... ... қатынастар кешені.
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты негізінде не өзара сақтандыру
қоғамына мүшелік ... ... ... ... ... бір тарап (сақтанушы) сақтық сыйақыіарын
төлеуге міндеттенеді, ал екінші тарап (сақтандырушы) ... ... ... ... сақтанушыға немесе оның пайдасына шарт жасалған өзге де
тұлғаға (пайда ... ... ... ... ... ... сақтық өтемін төлеуге міндеттенеді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі бойынша ... ... ... табылады:
міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті;
сақтандыру объектісі бойынша ~ жеке және мүліктік;
сақтық өтемді жүзеге ... ... ...... және
жинақтаушы емес.
Міидетті сақтандыру - заңнамалық актілер талаптарына орай ... ... Ол ... ... ... ... ... әрбір түрі сақтандырудың жеке (бөлек) сыныбы болып табылады.
Міндетті сақтандыру нысаны бойынша ... ... ... және оны ... ... ... ... сақтандырудың осы сыныбын реттейтін
заңнамалық актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру — тараптардың еркін білдіруіне орай жүзеге ... [10. ... ... - ... (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... жасау мен орындауға ... ы ... ... талаптарына сәйкес уәкілетті органның
лицензиясы негізінде жүзеге асырылатын қызмет.
Сақтық ... ... және ... ... мен лицензиялауды
жүзеге асыру үшін сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... "Сақтық қызметі туралы" заңға ... ... ... Осыған байланысты сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың
жеке келісімшарты бойынша ... ... ... ұйымының
міндеттемелердің ең жоғары көлемі меншікті капитал мен ... ... ... ... ... ... алатын көлемдердің
әлеуетін көбейту мақсатымен, сондай-ақ алапаттық сипаттағы уақиғалар
көзінде ... ... ... болдырмау үшін жетекші
халықаралық қайта ... ... ... ... қайта
сақтандыру практикасы жүзеге асырылады.
Сақтандырылған мүліктің ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы дақылдарын, малдарды, құрылыстарды,
мемлекеттік, жеке ... ... ... ... мүлкін, көлік құралдарын, қаржылық тәуекелді (соның ішінде ... мен банк ... ... ... ... ... ... операцияларын (мұнай шығару, оны өңдеу және
тасымалдау жөніндегі) және т.т. сақтандару. Мүліктік сақтандыруға міндетті
нысанда көліктің барлық ... тасу ... ... жолаушылар
алдындағы азаматтық-құқықтық жауаптылығы мен автәкелік иелерінің азаматтық-
құқықтық жауаптылығы сақтандырылады. 1996 жылдан бас-тан ауыл шаруашылығы
өндірісін: көп ... ... ауыл ... малдарын, жылжымалы және
жылжымайтын мүліктерді, ауыл шаруашылығы өнімдері мен тауарларын қолайсыз
табиғат-климат жағдайларынан, эпизоотиялардан және ... ... ... ... ... қалпына келтірілді. [10. 110-б]
Өмірді сақтандыру — азаматтардың өмірін, ... ... және жеке ... ... өзге де мүдделерін залалдан
қорғаудың нысаны, ол жеке басты және әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... немесе ол сақтандыру
мерзімі біткенге дейін немесе сақтандыру шартында белгіленген ... ... ... ... ... ... ... асыруды көздейтін жеке басты
сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады.
Аннуитеттік сақтандыру сақтандырылушы белгілі бір жасқа ... ... ... ... ... ... ... асыраушысы қайтыс болған, жұмыссыз қалған жағдайларда немесе
сақтандырылушыиың жеке табыстарының кемүіне немесе одан ... ... өзге де ... ... ... ... түрінде кезең-кезеңімен
сақтық төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... ... ... ... сақтандырудың сан алуан ... бар: ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер есебінен олардың қызметкерлерін сақтандыру, әуе, ... ... ішкі су және ... ... ... ... ... және т.с.с.
Жеке басты сақтандырудың аталған ... ... ... ... ... жүргізіледі. Міндетті нысанда сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... ішкі істер органдарының, ұлттық қауіпсіздік, ... ... ... ... түрі жіктемеде аралық жағдайда болады:
ол жеке басты және мүліктік, міндетті және ерікті болуы мүмкін.
Сақтық қатынастарының бұл бөлігінің ... ... ... жеке ... сақтандыру өзіндік өзгешелігі бар дербес экономикалық
категория ретінде болып танылады деп түйін жасауға мүмкіндік ... ... ...... еңбек ету қабілетін
жоғалтуына және (немесе) жұмысынан айрылуына, сондай-ақ асыраушысынан
айрылуына ... ... бір ... өтеу үшін ... ... және ... ... шаралардың жиынтығы,
азаматтарды әлеуметтік қорғаудың мемлекет жүзеге асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі ... ... ... ... ... ... және еңбекке жарамсыздар үшін қорларды қалыптастыру
әдістерімен қаланған.
Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру ка-тегорияларының ... ... ... үлғаймалы ұдайы өндіріс процесінің, атап
айтқанда, оның құрамдастары-ның ...... ... ... талап-тарынам туындайды. Ұдайы өндірістің бұл түрі үшін
қаражат шектеулілігі ... ... ... өн бойы
индексациялап отыру ... ... [11. ... ... ... қызметін бағалау
Қазақстанда жүргізіліп жатқан зейнетақы реформасының негізіне қойылған
екінші қағидаттың іс-әрекетіне негізделген жүйе ... ... ... ... мемлекеттік реттеу;
зейнетақы қорын қалыптастыруға қатысқан 30 жастан
төмен смес азаматтар үшін ең аз белгілінген ... ... ... жөніндегі мемлекеттің кепілдіктері;
зейнетақы жинақ ақшасын және әлеуметтік қамсыздан-
дырудың басқа нысандарын мсжелеу;
зейнетақы қорланымдарын қалыптастыруға еңбек етуге
қабілетті жастағы барлық азаматтардың міндетті ... ... ... ... қартайғанда өзін зейнетақымен
қамсыздандыруы үшін жеке жауапкершілігі;
инвестициялаудың тиімділігін және зейнетақы жинақ
ақшасыиың қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
жинақтаушы зейнетақы қорларындағы қорланымдарға
азаматтардың мүралану құқығын белгілеу;
қосымша ... ... ... ... ... ... ... ақшасын экономикаға инвсстициялау,
бұл оның дамуына жәрдемдеседі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру мынадай түрлерге бөлінеді:
• еңбек ету қабілетін жоғалытқан жағдай;
• асыраушысынан айрылған жағдай;
• жұмысынан ... ... ... ... ... неғізгі қағидат-тары болып
табылады:
• Қазақстан Рсспубликасының ... ... ... ... ... мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
• әлеуметтік төлемдерді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысудың міндеттілігі;
• заңға сәйкес олуметтік аударымдарды әлеумсітік төлемдер-ге ... ... ... көзделген шарттар бойынша міндеттілігі;
• әлеуметтік төлемдердің мөлшерін саралау;
• міндетті ... ... ... ... ... ... ... істейтін қызметкерлерді қоспағанда, қызметкерлер, Қазақстан
Республикасының аумағында тұрақты тұратын және ... ... ... ... ... мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-
өзі жұмыспен ... ... ... ... ... тиіс.
[12. 43-б]
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде белгіленеді:
жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік ауда-
рымдарды есептеу объектісінен 1,5 ... 1-ші ... ...... ... ... ... 2 пайыз;
жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік ауда-
рымдарды есептеу объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес ... ... ... ... жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз ... ... ... ... белгіленген (2005, 2006 және 2007
ж.ж. 1-ші қаңтарынан ... ... ... ... ... ... жалақының тиісінше 1,5, 2 және 3 пайызы).
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ... ... өзі ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесіне
қатысушыға, әлеуметтік төлем алуға өтініш ... ... ... немесе істеп жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ай ... ... ... ... аударымдар объектісі ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ішіндегі табыстың ... ... ... ... ... сексен пайызын шегергендегі орташа айлық мөлшерін табысты
алмастырудың, еңбек ету қабілетінен айрылу мен ... ... ... ... ... ... ретте табысты алмастыру коэффициенті — 0,6 болады.
Еңбек ету қабілетінен айрылу коэффициенті: жалпы еңбек ету ... ... ... 100 ... ... дейін болатын еңбек ету
қабілетінен айрылған адамдар үшін — 0,7; жалпы ... ету ... ... ... ... ... ... болатын еңбек ету қабілетінен
айрылған адамдар үшін — 0,5; жалпы еңбек ету қабілетінен ... ... ... ... ... болатын еңбек ету қабілетінен айрылған адамдар
үшін — 0,3.
Қатысу өтілінің коэффициенті міндетті әлеуметтік ... ... үшін ... ... жүргізілген қатысушысы үшін: алты айдан кем
болғанда — 0,1; алты айдан он екі айға ... — 0,7; он екі ... ... айға дейін — 0,75; жиырма төрт айдан отыз алты айға ... - 0,85; ... ... ... ... айға ... — 0,9; қырық сегіз айдан алпыс айға дейін
- 0.95; ... және одан да көп ... — 1,0 ... ... ... ... ... алуға құқық беретін жасқа жстксн
ксзде еңбек ету қабілетінен ... ... ... ... ... ... (сот хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе қайтыс болды
деп жариялаған) асыраушының — өзі үшін ... ... ... ... ... ... ... мына отбасы мүшелері
асыраушысынан айрылған жағдайда әлеуметтік төлемдер тағайындалуға ... ... ... жасқа толмаған болеа, олар он сегіз жасқа толғанға дейін ... ... осы ... ... балалары, аға-
інілері, апа-сіңлілері мен немерелері. Бұл ретте аға-інілерінің,
апа-сіңлілері мен немерелерінің еңбек етуге ... ... ... ... олар ата-аналарынан алимент ... ... ... ... ... ... орта, бастауыш
кәсіби білім беретін оқу орындарынын. орта ... және ... ... ... ... нысанында оқыған жағдайда,
әлеуметтік төлем оқу орнын бітіргенге дейін беріледі;
жасына және еңбек қабілеттілігіне ... ... ... немесе
жұбайы, не атасы, әжесі, аға-інісі немесе апа-сіңлісі, егер ол ... ... бір ... ... ... балаларын, аға-інілерін, апа-
сіңлілерін немесе немерелерін күтіп-бағумен айналысатын болса. [11. 12. 23-
б]
Өздері үшін міндетті әлеуметтік аударымдар ... ... ... ... ... ... ... қамқорлығынсыз қалған
балаларға тағайындалған әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... ... ... үшін асырап алушыға, қорғаншыға
(қамкоршыға)төленеді.
Бала ... I ... II ... ... деп ... ... төлемдер мүгедектік белгіленген мерзімге тағайындалады.
Қайтыс болған асыраушысының асырауында ... ... ... ... ... ... және ... құқығы бар отбасының
барлық мүшелеріне бір әлеуметтік ... ... ... ... ай ... ... төлемдердің мөлшері әлеуметтік
аударымдар объектісі ретінде ескерілген ... ... төрт ай ... ... ... ... ең ... жалақының сексен пайызы
шегерілген орташа айлық мөлшері табысты алмастыру, асырауындағылар санының
және қатысу ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесіне өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген ... ... ... ... ... адамдар санына қарай ... ... бір адам ... — 0,4, екі адам ... — 0,5, үш адам ...... төрт және одан да көп адам ... — 0,8 бола-ды.
Бұл ретте табыстарды ... ... мен ... ... Міндетті әлеуметтік сақтандыру заңының 21-бабына сәйкес
есептеледі.
Жұмысынан ... ... ... әлеуметтік төлем жұмыспен қамту
мәселелері жөніндегі ... ... адам ... ... ... ... күннен бастап тағайындалады және оның ... ... ... ... ... соңғы жиырма төрт ай ... ... ... ... ... табысты алмастыру коэффиценттеріне
және қатысу өтілінің коэффициенттеріне ... ... ... ... ... ... ... — 0,3 болады, ал қатысу өтілінің
коэффициенті атал-мыш заңның 21-бабына сәйкес есептеледі.
Міндетті әлеуметтік ... ... ... үшін ... ... ... оның жұмысынан айрылуы бойынша
• әлеуметтік төлемдерді күнтізбелік есептеумен алғанда:
• алты айдан он екі айға ...... бір ай ... он екі ... ... төрт айға ... — екі ай ... жиырма төрт айдан отыз алты айға дейін — үш ай бойы;
• отыз алты айдан жоғары — төрт ай бойы ... ... ... үшін ... ... ... міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне қатысушы жұмысынан айрылуы бойынша ... ... ... ... ... ... байланысты жұмысынан айрылуы бойынша
әлеуметтік төлемдер алу құқығынан ... ... ... ... ... айрылуы бойынша әлеуметтік төлем алған әрбір айы ... ... ... жүйесінің әлеуметтік аударымдар жүрпзілген
мұндай ... үшін он екі ай ... ... ала отырып
тағайындалады. [13. 58-б]
Дүниежүзінің көптеген елдерінде жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қорғау
шаралары ... Бұл ... ... ... қызметінен
жоғалтқан табыстарына өтемақы төлеудің ер ... ... ... ... ... өтіліне, жұмысынан айрылу себептеріне,
отбасының табысы денгейіне және т.б. байланысты саралануы мүмкін. ... ... ... үшін ... ... әдістері,
бұл қорлардың деңгейі және олардан төленетін ... ... ... ... және ... мәртебесіне
бөлінуі мүмкін. Бірінші жағдайда жаңа жұмыс іздеу ... ... ... ... ... ... ... сақталуына рүқсат стіледі,
әлеуетті жұмысқа орналасты-рудыц басқа мүмкіндіктері болуы мүмкін.
Жұмыс іздеуші, ... ... ... служба-сында тіркелген және
өзінің біліміне, кәсібіне, еңбек машығына сай келетін жұмыс алуға нақты
мүмкіндігі жоқ еңбекке жарамды ... ... деп ... ... ... берілетін жәрдемақылар төленеді.
Жәрдемақы ... ... ... ... ... ... ... шешілгенге дейін, бірақ заңнамамен белгіленген мезгілден аспайтын
уақытқа төленеді.
Басқа елдерде жұмысынан айрылғанда әлеуметтік ... ... ... ... әр ... ... ... Бірақ
негізінен жұмыссыз-дық бойынша жәрдемақыларды (зейнетақыларды) қаржылан-
дыру еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... Мұқтаж адамдарда жұмыссыз мәртебесі болмаған жағдайда (мысалы,
өтілі бой-ынша) олар әлеуметтік көмекті көбінесс жергілікті бюджет-тердеы
немесе ... ... ... Жұмыссыз мұқтаж адамдарды қолдаудың
тап осы нысаны Қазақстанда 1999 жылдан ... ... ... ... қоры ... ұйымдастырылғаннан кейін қабылданған болатын. Бұл
акция мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... акция болып табылады.
Жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қолдаудың ерекше өзгешеліктері оның
уақытша сипаты, харакетшіл ... ... ... ... ... ... ... қатысуы, ягни өзін-өзі қолдау
элементтерінің барлығы болып табылады.
Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" ... ... ... ... ... ... ... қоғамы
құрылған, ол бірден-бір құрылтайшысы мен қатысушысы ... ... ... емес ... Қор ... ... төлемдерді
жүзеге асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз ... ... бос ... Ұлттық банк арқылы қаржы құралдарына ... ... ... ... камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де ... ... ... Қордың өз қаражатын оның жарғылық
капиталынан және комиссиялық сыйақыдан құралады және солардан ... ... ... ... ... төлеу мерзімін өткізіп алғаны
үшін ... ... ... ... қамтамасыз етуге арналған комиссиялық
сыйақылар шегерілген инвестициялық ... ... ... өзге ... ... ... Олар ... төлемдерді жүзеге асыруға,
тізбесін Үкімет айқындайтын қаржы құралдарына орналастыруға, артық төленген
әлеуметтік ... ... мен өзге де қате ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандырумен қатар мемлекеттік емес
зейнетақылық ...... ... сәйкес қызметкерлердің
және (немесе) олардың жұмыс берушілерінің ерікті жарналары есебінен ... ... ... және ... ... емес
зейнетақы қорлары арқылы зейнетақыларды төлеу ... ... ... ... ... ... негізіндегі жүйеден дербес қорланымдардың
жүйесіне квшу кезеңі ... ... ... ... шыққан
зейнеткерлердің құқықтарын сақтау-ды талап ететіндігімен, сонымен бірге
зейнеткерлік алдындағы ... ... ... ... ... ... зейнетақынын, жеткілікті жинақ ақшасын қордалау-дың
мүмкін еместігімен сипатты болып отыр. ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің
сақталуына мемлекет кепілдік береді. Зейнетақы реформасы ... ... ... ... мемлекеттік зейнетақыларының мөлшері
мемлекеттік емес зейнетақы жүйесінде олардың мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... сақтандыру — бұл жұмыс берушілердің, аза-маттардық сақтық
жарналары мен ... ... ... ... адамдарға зиянның
орнын өтеу үшін және мс-дицииа мекемелерінің шығындарының өтемақысын төлеу
үшін ауырган, жарақат алған ... ... ... жөніндегі
қатынастар. Ол әлеуметтік бағдарланған ... бар ... ... түтас жүйесінің міндетті атрибут-тарының бірі ... ... ... ... ... — егде адамдар үшін, "Медикэйд" жүйесі —
кедейлер, жұмыссыздар мен мүгедектер үшін; ...... ... ... ... ... әдеттсгідей, өзін-өзі
сақтандыру қағидатында ... ... ... ... ... ... ... буынның қатысуы) жұмыс істейді және
нысандары мен одістерінің сан алуандығымен срекшеленеді. Медициналық сақтық
қорғаудың ұжымдық ... ... ... және жеке ... бар. ... сақтандыру қорларына сақтық жарналарын толеуде
жұмыс берушілердің міндетті ... ... ... Сақтық
қорларын қалыптастыру, қызметтер көрсету ... ... қор ... ... ... ... ... сараланған.
Қазақстанда Медициналық сақтандыруды ... ... ... ... еді, бірақ жүйені басқару саласының ... ... ... ... және ... ... ... ол беделін жоғалытқан болатын.
Медициналық сақтандыру ұйымдастырудың жұмыс істеуі медициналық қызмет
көрсетудің ... ... онда бұл ... ... ... ... мекемелердің, олардың қызметкерлерінің, жеке машықтанушы
дәрігерлердің нақтылы бағалауы болатын өз ... саны мен ... ... ... ... Баска жағынан, медициналық көмекті
тұтынушылар ретіндегі пациснттердің емдеу-профилактикалық ... ... ... ... ... ... болады. Бұл Міндетті медициналық
сақтандыру қоры тарапынан пациенттердің мүддесін қорғаумен ... ... ... көрсетудің сапасы мен көлеміне сараптық баға бере
алады, ... ... ... таға ... ал ... кезінде
емдеуші мекемеге немесе жеке машықтанушы дәрігерге экономикалық санкциялар
қолдана алады.
Сөйтіп, ... ... ... жүйесінің маңызды құрамды
буыны болып табылады және қоғамдық ... аса ... ... - ... ... толықтырылуының әлеуметтік-экономикалық процестерінде
оның рөлі ... Бұл рөл ... ... ... ... қағидалық ерекшеліктеріне негізделген: қалыптастырудың қоғамдық
ынтымақтастығы, ... ... ... ... ...... ... азаматтарға қажетті
медициналық көмек берудің кепілдіктерін ... ... ... ... және ... ... нәтижелігіне жетуге
ынталы тараптардың өзара іс-қимылы сақтық рыногында жүргізіледі. [15.16-б]
Сақтық рыногы дегеніміз ақша қатынастарының сферасы, онда ... ... ... ...... қызмет болып табылады және оған деген
ұсыным мен сұраным қалыптасады.
Қазақстан Республикасы сақтық рыногының ... ... ... ... ... ... ұйымы; сақтық брокері; сақтық агенті;
сақтанушы, ... ... ... актуарий; уәкілетті аудиторлык ұйым
(уәкілетті аудитор); өзара сақтандыру қоғамы; ... ... ... ... ... өзге де заңи және Жеке тұлғалар.
Сақтық қызметі сақтық ... ... ... ... асыратын
кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі болып табылады; бұл ... ... ... мынадай түрлерін: инвести-циялық қызметі; тиісті жинақтаушы
сақтық ... ... ... алу ... шегінде өзінің сақтанушыларына
қарыз беруді (сақтық ұйымы үшін); сақтық ... ... ... ... үшін ... ... ... етуді сатуды; ақпарат ... кез ... ... ісі және ... ... ... ... әдебиет сатуды; бұрын өз
Мұқтаждары үшін сатып алынған (сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) ... ... ... ... ... ... ... түскен (сақтық
ұйымы үшін) мүлікті сатуды немесе жалға беруді; сақтық қызметіне байланысты
мәселелер ... ... ... ... ... (қайта
сақтандыру) саласында мамандардың біліктілігін арттыру ... ... мен ... сақтық агенті ретінде сақтық делдалы болуды;
консорциум немесе жай серіктестік ... ... ... [15. ... ұйымдары таратылған жағдайда сақтық ұйымдары, сақтанушыларға
(сақтандырылушыларга, пайда алушыларға) ... ... ... ... ... қор құруға құқылы. Жұртқа мәлім, Сақтық төлемақыларын
кепілдендіру қоры құрылған.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ғана ... ... ... ... және акционері бола алады.
Жарғылық капиталының 50 пайызынан астамы мемлекетке тиесілі ... ... ... ... құрылтайшылары және акционерлері бола
алмайды.
Мемлекет өзі құрылтайшысы немесе акционері болып табылатын ... ... ... міндеттемелері бойынша, егер Қазақстан Рсспубликасының
заңнамалық актілерінде өзгешс кезделмссс, оның жарғылық капиталына салған
қаражаты ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы міндетті түрде мынадай алқалық органдар
құра алады: директорлар кеңссі — басқару орга-ны; ...... ... ... - бақылау органы.
Сақтық (кайта сақтандыру) ұйымының құрылтайшылары мен акционерлері сатып
алатын акцияларына ақшаны тск қана ұлттық, валютамен төлеуге ... ... ... ... ... ... капиталының ең аз
мөлшерін оның құрылтайшылары оны мемлекеттік тіркеуден еткізген кезге дейін
толық төлеуге тиіс.
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі ... ... ... ... Республикасында тұрақты сақтық жүйесін жасау мен
қолдау және ұлттық сақтық рыногының инфрақұрылымын қалыптастыру; ... ... және ... ... ... ... ... баянды ету, міндетті ... ... ... ... ... ... сақтанушылар-дың,
сақтандырушылардың жене пайда алушылардың құқыкта-ры мен занды ... ... ... ... іскс ... ... ... жайына мемлекеттік бақылау жасау-ды қамтамасыз етуді қоса, уәкілетті
орган және мсмлексттің өзге де ... өз ... ... ... [16. ... ... заңнамалық актілерінде тікелей көзделген
жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік ... мен ... ... сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы мен сақтық брокерінің
сақтандыру қызметіне ... ... ... ...... ... ... сойксс сақтық
рыногын реттеу және сақтық қызметін қадағалау ... ... ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының төлем қабілеттігі оның өз ... ... және ... ... ... анықталады. Сақтық
(қайта сақтандыру) ұйымы төлем қабілеттігінің көрсеткіштері, ... ... ... ... ... арасындағы
нормативтік арақатынастардың сақталуы болып табылады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының қаржылық тұрақтылығы ... ... өзге де ... ... әсер етуі ... ... отырып,
сақтық және қайта сақтандыру шарттары бойынша кабылданған міндеттсмелердің
бүкіл қолданылу мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... ... ұйымының қаржылық тұрақтылығының көрсеткіштері
мыналарды кіріктіреді: жарғылық және өз капиталының ең аз ... құны және ... ... ... сақтандыру
резервтерінің және өзге де ... ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру бойынша
міндеттемелер колемінің арақатынасын; көрсетілетін ... және ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын
инвестициялық саясаттың тиімділігін.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының және ... ... ... асырылатын тұлғалардың төлем қабілеттілігі мен қаржылық
тұрақтылығын қадағалау олар үшін пруденциялық ... және ... өзге де ... мен ... белгілеу арқылы жүргізіледі.
Пруденциялық нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және ол, ... ... ... нормативтерін; қаржы-лық ... ... ... ... ... ... ... қайта
сақтандырудың жекелеген шарттары бойынша міндеттемелерінің ең көп көлемі өз
капиталы мен сақтық резервтері сомасының 10 пайызынан ... ... және ... ... қолданылып жүрген шарттары
бойынша ... ... ... ... ету үшін ... сақтандыру) ұйымының актуарий есептеген көлемде қалыптасқан ... ... ... ... қаражаты тек қана сақтық (қайта ... ... ... сақтандыру шарттары бойынша өз міндеттемелерін
орындауға байланысты сақтық, төлемдерін ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымына санкцияларды уәкілетті орган не сот
қолданады: уәкілетті ... ... ... ... ... ... салуға; лицензияның қолданылуын тоқтата тұруға; лицензияны кері
кайтарып ... ... ... сақтандыру) ұйымдарының акцияларын оның
акционерлерінен мәжбүрлеп ... алу ... ... ... және оларды
жаңа инвесторларға сатуға; ... ... ... ... ... ... ... атқарудан шеттетуге құқылы.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы өз ... жыл ... ... ... ... Жыл қорытындысы бойынша жасалынған аудиторлық
қорытынды сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... ... ... табылады.
Негізгі сақтық қызметінен алатын сақтандырушының табысы сақтық
төлемдерімен және өзге ... ... ... ... мен шығыстардың
(сақтық сомаларды төлеу және сақтық ісін ұйымдастыру және оның материалдық
базасын жасау ... ... ... ... ... ақы ... ... қорларына аударылатын аударымдар) айырмасы ретінде
анықталады. Кәсіпкерлік қызметтсн алынатын табыс қызметтің осы ... ... ... ... ... ... рсзервтік қорларға
аударылған аударымдардың сомасына азайтылатынын ескере ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы
сақтық қызметінің монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір ... ... кең ... ... ... емес ... ... пайда болды. Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі
мақсаты ... ... және ... ... субъектілердің
мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, ... ... ... ... ... қалыптастыру. [17. 28-б]
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа ... ... ... ... ... және ... ... талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... Онда ... шешу көзделінген:
• әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық қорғауды ... ... ... ... ... ... және міндетті сақтандыру түрлерін
нақтылау;
• сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның
қатысушыларының — ... ... ... ұйымы, сақтық брокер,
сақтық агент, сақтанушы, сақтандырылушы, ... ... ... ... ұйым ... ... өзара сақтандыру
қоғамы, сақтанды-румен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын
өзге де заңи және жеке тұлғалардың қызметін ... үшін ... ... ... ескере отырып, сақтық қадаға-лауын жүйесін
ұйымдастыру;
• сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... ... ... бойынша талаптарды күшейту;
• осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
... ... ... ... ... даярлау және біліктілігін
арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ... ... ... ... ... және
сақтандырудың әлеуметтік маңызды ... ... ... мол ... ... ... ... құру мсмлекетке: мемлекеттік
бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу бөлігіндегі
салмақты азайтуға; ... ... ... ... арқылы
(зейнетақы жи-налымдарын, еңбек кабілеттілігінен айрылуы немесе асыраушысы
қайтыс болуына байланысты, ... ... ... ... ... төлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың
(қамтамасыз етудің) жекелеген ... ... ... жеке
ұйымдардың жинақ ақшасын ұзақ мерзімді негізде ұлттық экономикаға тартуға
мүмкіндік береді.
Азаматтардың ... ... ... ... банктер мен
жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметі ... ... ... де ... бір ... ... ... институтына деген
сенімінің деңгейіне байланысты.
Гақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-
бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, ... ... ... мен сақтық ұйымдары жұмысының сенімділігіне ... ... ... ... ... толыққанды жұмыс істеуі, сонымен қатар
актуарийлерлер (сақтық міндеттемелерінің экономикалық-математикалық ... ... ... ... ... ... ... мен
басқа да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді. [17. 56-б]
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық
база) ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай артта калып келеді. ... ... бар ... сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті
500 түрге жетіп ... ал ... ол не бары 40 ... ... Жеке
басты сақтандыру және азаматтардың мүлкін сақтандырудың ... ... ... бұл ... ... ... ... отырған деңгейіне
байланысты.
Дүниежүзілік тәжірибе сақтық ісі ... ... және ... ... ... отыр, ал қуатты сақтық. компаниялары өзінің
қызметін шектес ... ... ... ... және қаржылық
орнықты рыноктық құрылым бола отырып, ... ... ... алып отыр.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын ... ... ... ... сақтандыру тұрғысындағы қорғау "Сақтық қызметі туралы"
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері ... ... және ... ... ... ... департаментінің
нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Қазіргі кезде Қазақстанның сақтық ... ... ... ... негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау және ... ... ... арттыру болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң ... ... жылы ... ... көлемі (іс жүзінде — рыногының көлемі)
27,1%-ға көбейіп, 28,9 миллиард теңгені құрады. ... ... ... ... көлемі 136,4%-ға (2,8 миллиард теңгеге дейін) өсті.
Ерікті мүліктік сақтандыру бойынша ол 18,6%- ға (23,3 ... ... ... ... ... көлемі 80%-ға (4,2 миллиард теңгеге
дейін), соның ішінде міндетті сақтандыру бойынша ... (1,3 ... ге ... ... ұйымдарының жиынтық есептік меншікті капиталы ... ... ... ... ... ... ... 66,7%-ға (4,5 миллиард
теңгеге дейін) өсті. (1-кесте)
Барлық сақтық ұйымдарының жиынтық активтері 2003 жылы ... ... 0,7 ... ... ... ... ... 34 сақтық ұйымдарының сақтық кызметін жүзеге
асыру құқығына лицензиялары бар, соның ішінде 6 ... ... ... өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік құралдары иелерінің
АҚЖ-ні міндетті сақтандыру ... ... бар, 6 ... 30 ... 34 ... ұйымдарының және 67
аудитордың сақтық қызметінің аудитын ... ... ... бар. ... (2-кесте)
1-кесте.
Сақтандыру ұйымдарының құрылымы
|Сақтандыру секторының институционалды  | 01.05.03жылға| 01.05.04жылға|
|құрылымы | | ... ... ... оның ... |34 ... еместердің қатысуымен |7 |6 ... ... ... |1 |2 ... ... саны |5 |6 ... ... |28 |30 ... ... ... жүргізу құқығы|31 |34 ... ... бар ... ... | ... | | ... ... ... 2005 ... ... ... ... ... |. |. ... ... Теңге |3 747,2 |4 449,8 ... ... ... |0,24 |0,31 ... %-пен | | ... ... ЖІӨ-ге қатынасы, %-пен|0,23 |0,49 |
|Активтердің  ЖІӨ-ге қатынасы,   %-пен |0,37 |0,71 ... ... жан ... |602 |927 ... ... ... | | ... Статистикалық жинақ, 2005 ж.
ІІ Бөлім. Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың төлем қабілетін
бағалау және ... ... ... ... құрылымы
Қазақстандық сақтандыру нарығының құрылымы оған қатысушылар ... ... ... ... ... ... ҚР ... ҚР Азаматтық кодексіне,
«Сақтандыру қызметі туралы» Заңға негізделген ... ... ҚР ... да ... ... ... ... қызметі туралы» Заңына сәйкес
сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру брокері, сақтандыру агенті,
сақтандырушы, сақтандырылған, ... ... ... өкілеттілігі бар
аудиторлық ұйым (өкілеттігі бар аудитор), өзара сақтандырушыға байланысты
басқа да жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... сақтандыру нарығында сақтандыру қарым-қатынасының мына
төмендегідей қатысушылары бөлініп шығады:
• сақтандыру ... ... ... ... ... осы сұранысты қанағаттандырушы тікелей сақтандыру (сақтандырушылар)
компаниялары;
• келтірілген зиянды ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын жалпы түрде қамтамасыз етуші
қайта сақтандыру компаниялары;
• сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... ... сарапшылары;
• сақтандыру инфрақұрылымының ұйымдары. Сақтандыруға бақылау жүргізуші
өкілетті мемлекеттік орган ҚР ... ... мен ... ... ... және ... ... болып табылады. (ары қарай
агенттік). Оның сақтандыруды ... ... ... негізгі
міндеттері:
• елде тұракты сақтандыру жүйесін құрып, оған қолдау көрсету және ұлттық
сақтандыру ... ... ... сақтандыру нарығын реттеу, сақтандыру қызметін қадағалау;
• сақтандырудың негізін заңды ... ... ... түр-де сақтандыру
түрлерін, республиканың сақтандырудың халықаралық жүйесіне қатыстьг
қағидаларын белгілеу;
... ... және ... ... мен ... мүдделерін қорғау.
Агенттікке ҚР заң актілерінде тікелей қарастырылғандардан басқа
жағдайларда сақтандырушы ... мен ... ... ... ... ... — сақтандырушымен сақтандыру келісімін жасайтын тұлға. Занды
және жеке тұлғалар, коммерциялық емес мемлекеттік және ... ... және орта ... ірі өндіріс кәсіпорындары, қаржы институттары және
басқалар сақтанушылар бола алады. Сақтанушыға сақтандырушыны өз еркімен де,
сақтандырудың міндетті ... ... да ... ерік ... ... ерекшелігі бар қызметке ұқсас сақтандыру ... ... ... келісімшартына сәйкес сақтандырушы сақтану жағдайы
туындағанда сақтанушыға жәрдем ... ... ... ... ... ... шарты ретінде есептеледі. Өйткені
сақтандырушының қорында ... ... ... жарналарды
сақтандырушы бизнесте игеру оңай. [19. 58-б]
Сақтандыру агенттері мен брокерлер дамыған сақтандыру нарығына белсенді
түрде ... ... ... ...... ... өкілдікке сәйкес сақтандыру ұйымының
атынан және оның тапсыруы ... ... ... жасауға
делдалдық ететін жеке немесе ... ... ... ... сақтандыру
келісімі бойынша қабылданған міндеттемелерді сақтандыру агенті сол
сақтандыру ұйымынан ... ... ... ... егер өзі ... ... ... сақтандыру ұйымы орындауы керек.
Сақтандыру брокері — сақтандыру мен қайта сақтандыру мәселелері бойынша
кеңес беруді өз ... және ... ... ... ... ... резиденттің тапсыруы бойынша келісімшарттар жасауды жүзеге асыруға
делдалдық ететін заңды тұлға.
Кез келген мемлекеттің ... ... ... ... осы қызметтің тәртібі мен шарттары, брокердің атқаратын ісі,
құқығы мен ... ... ... ... құрылтайшылары мен
қызметкерлері бір мезгілде сақтандыру ұйымының лауазымдық қызметін ... ... ... ... ... ... Заңы бойынша
сақтандыру брокері болып саналмайтын сақтандыру ... ... ... ... резидент емес ұйымдарға сақтандыру брокерлігін
құруға және қызмет ... ... ... ... Оның ... ... резиденті емес сақтандыру брокеріне республика аумағында
филиалдар мен өкілдіктер ашуға да рұқсат ... ... ... ... рет ... ... деген
түсінік ендіріліп отыр. Актуарий — сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының
төлем қабілеттігі және қаржылық тұрақтылығының қажетті деңгейін ... ... ... және ... сақтандырудың келісімшарты бойынша
міндеттемелердің мөлшерін ... ... ... жүзеге асыратын жеке тұлға. Актуарийдің негізгі ... ... ... ... ... жеткілікті түрде қамтамасыз
ете алатын төлем қабілеттігі деңгейін бір ... ... ... дайындау болып табылады.
Актуарий болып қызмет атқаруға ҚР ... ... ... ... ... ... құқылы. Оған ие болу үшін ... ... ... ... ... ... жасалынатын біршама
шарттар қажет. Актуарийдің қызметі сактандыруды қамтамасыз ету ... ... ... мен ... алдындағы
міндеттерге байланысты резервтердің жеткіліктігі үшін сақтандыру ұйымдарын
үнемі тексеріп отыруды қарастырады.
Өкілетті ... ... ... лицензиясының негізінде
сақтандырушы және қайта сақтандырушы ұйымның ... ... ... ... ... аудиторлық ұйым сақтандырушы нарығының кәсіпқой ... ... ҚР ... ... ... Заңы ... ... ұйымдары
әр жыл сайын өзінің жұмысына аудит жүргізіп, оның ... ... және ... ҚР Ұлттық банкіне тапсырып отыруға тиіс. Міндетті
сыртқы ... ... ... ... заң ... өзінің
құрылымында лицензиялауға жатпайтын ішкі аудит қызметі де ... ... ... ... ішкі ... ... анықталады, бірақ бұл жағдайда
өкілетті мемлекеттік органның талаптары да ... ... ...... ... ... жаңадан қатысушы
сақтанушылар бірлестігі. Оның қызметі «Сақтандыру қызметі туралы» Заңмен
және ҚР Азаматтық кодексінің «Өзара сақтандыруының» ... ... Ол ... мүшелерінің мүліктері мен ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру)
ұйымдары үшін белгіленген талаптарға сәйкес жүргізілетін коммерциялық ... пулы — ... ... ... ... сақтандыратын
сақтандыру компанияларының бірлестігі. Оның жұмысы бірлесе сақтану қағидасы
бойынша құрылады. Әрбір компания пулға ... ... ... ... ... ... ... үлесін алады,
ал шығындар болатын болса, ... ... ... де төлеп отыруға
жауапты. Пулдар шетелдерде авиациялық, атомдық, әскери тәуекелдіктерді,
жауапкершіліктерді т.б. ... ... ... сақтандыру пулі энергетикалық, инвестициялық, жауапкершілік
және т.б. ірі ... ... үшін ... ... кезеңінде құрылған болатын. «XXI ғасырдың ... үй ... ... пул тұрғын үйлердің иелері болып ... ... ... ... ... мен ... ... табиғи
және техногендік аппаттардың салдарынан адам өліміне байланысты өтемдерді
жүзеге асыру ... ... ... ... ... екі түрі орын алған. Олар:
өмірді сақтандыру мен жалпы сақтандыру. Мұнымен қатар міндетті және ... ... ... ... Бізің елімізде «Сактандыру қызметі
туралы» Заңға сәйкес міндетті сақтандырудың сыныптары айтылмайды. Бұл ретте
әрбір түр ... жеке тобы ... ... ... міндетті
түріндегі әрбір сыныптың мазмұны және оны өткізу ... ... ... ... осы ... ... заң актілерімен бекітіледі.
Бүгінгі күнге дейін міндетті түрде сақтандырудың төмендегідей 5 қаулысы
бар: автомобиль ... ... ... ... (АҚЖ)
(1996 ж. 31 қазанынан); тасымалдаушының жолаушылар алдындағы АҚЖ-сы ... 14 ... ауыл ... ... ... түрде сақтандыру
(1996 жылдың 10 желтоқсанынан, енгізілген өзгерістер мен қосымшалар ... 2 ... жеке ... ... (1998 жылдың 29 мамырынан);
соттар мен олардың мүліктерін, ... ... пен ... ... ... мемлекеттік сақтандыру (1997 жылдың 19 наурызынан).
[20. 69-б]
Бұдан басқа көпшілігінің жүзеге ... ... ... заң ... ... ... ... сақтандырудың 15-ке жақын түрлері бар.
Мысалы, еңбек ету міндеттерін атқару ... ... ... ... ... алу ... («ҚР ... туралы» Заңы 10.12.99 ж. N 493-
1), мұнай операцияларын ... ... ... ... ... Заң, 28.06.95 ж. N 2350), ... ... экологиялық сақтандыру
(«Қоршаған ортаны қорғау туралы» Заң, 15.06.97 ж. N 160-1) және ... ... ... ... ... ... ... | 01.05.0| 1.05.04жылға |1.05.2003ж. |
| |3 | ... |
| ... | ... %-пен |
| | ... |Үлесі,| |
| | | |% | ... оның ... ... 292,4 |2 ... |65,7 ... | | | | ... сақтандыру бойынша |309,6 |875,2 |40,9 |182,7 ... жеке ... |301,2 |404,7 |18,9 |34,4 ... | | | | ... мүліктік сақтандыру |681,6 |862,2 |40,2 |26,5 ... | | | | ... ... ... 2005 ... ... даму ... Қазақстан Республикасының
сақтандыру ұйымдары
1992 жылы ҚР «Сақтандыру туралы» Заңы қабылданғаннан кейін, жарғылық
капиталдың аз ... мен ... ... ... ... үшін
жағымды жағдай жасау мен ... ... ... ... ... — Қазақстанда «сақтандыру дүмпуінің» пайда болуына
себепші болды. Егер 1991 жылдың аяғында бірнеше ғана ... ... 1994 ... ... айында олардың саны 500-ден асты.
Заңның жағымды әсері болғанына қарамастан, оның бірқатар кемшіліктері
болды:
• сақтандыру ұйымдарына төмен деңгейлі талаптар қойылды;
... ... тыс ... ... ... ... ... берілді;
• салықты реттеудегі кемшіліктер.
1994 жылдың 19 сәуіріндегі «Сақтандыру нарығын дамыту және ... ... ... ... ... Жарлығымен
сақтандыру биз-несін мемлекеттік реттеу жүйесі енгізілген. ... ... ... ... ... жүргізу құқығын алу үшін
жарғылық капиталының көлемі 2 млн ... кем ... ... ... басқа
сақтандыру компанияларына қо-сымша қызметпен ... тиым ... ... 1995 жылдың аяғында сақтандыру ұйымдарының саны 53-ке
дейін ... 2000 ... 1 ... 70 ... ... ... жүргізуге лицензиялары болды. Бірақ 2000 жылдың аяғында тек 42
ұйым ғана сақтандыру келісімшартын жасады, оның ... ... ... 1 ... ... 3 шетел инвесторларының және мемлекеттің 100%-
дық қатысуымен 3 компания болды. ... үшін ... ... қызметімен 800-ден астам компания, Нидерландыда - 275-тен аса,
Ресейде - 972 ұйым айналысады.
ҚР Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... ... бағытталған саясаты сақтандыру компанияларының азаюына
алып келді. Бір жылдың ішінде 28 ... ... ... ... ... қайтарылды. Кейбір сақтандыру ұйымдары ... Жаңа ... ... ... ... кетуіне ҚР Ұлттық банкінің рұқсаты
керек болды. Ұлттық банк олардың ... ... ... несие
берушілермен толық есеп айырысуын қадағалауы тиіс. ... ... ... ... және ... ... жақын
келеді. Бірақ сақтандыру компанияларының капиталдарының артуы бір мезгілде
олардың қаржылық ... және ... ... әсерін тигізеді. [21.
66-б]
Қазіргі кезде Қазақстанда лицензияланған қызметті жүзеге асыратын ... ... бар, оның ... ... ... бойынша — 1, ҚР
резиденті емес қатысушыларымен — 5 ... 6 ... ... ... және 34 аудиторлық ұйымдар бар.
Республикада сақтандыру ... ... ... ... және ... ... агенттерінің жүйесі (олардың
тізілімін сақтандыру компаниясы дербес жүргізеді және олардың саны бойынша
толық мәліметтер жоқ) бар. Шығыс ... ... ең көп — 46 ... Мұны ... ... ... титан-магний комбинаты, Үлбі
металлургиялық зауыты сияқты алыптардың қызмет ... ... ... қатар, олардың Қарағандыда — 36 филиалы және ... — 35 ... бар. ... ... ... және Испат Кармет комбинаты ... ... ... бар ... ... жандануына мүмкіндік береді және осыған
орай мүлікті, жауапкершілікті және тағы басқаларды сақтандыруға ... ... ... ұйымдарының қызметтеріне деген қатынас қазақстандық
сақтандыру нарығының дамуындағы маңызды жай ... ... ... ... ... ... ... ҚР аумағындағы ҚР резиденті емес
сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының ... ... ... емес ... брокерлерінің өкілеттіктері мен филиалдарын аіпуға
тиым салынған. Мұндай филиалдардың қызметін қадағалау қиын, өйткені олар
дербес емес және ... ақша ... көзі ... ... [22. ... ... қызметінің негізгі мәселелерінің бірі — олардың
көп бөлігінде қажетті сападағы білікті мамандардың аз болуы. Бүгінгі күні
қаржы нарығында ... ... ... рөлі ... және елеусіз
қалуда. Одан басқа сақтандыру нарығында жаңа қатысушылар – ... ... ... ... ... осы ... ... нарығының
кәсіби қатысушыларының қоғамдық бірлестікгері - ... ... ... ... қатысуымен сақтандыруға сәйкес мамандарды
оқыту жүйесін ұйымдастыру қажеттілігі иайда болды. Бұдан басқа сақтандыру
нарығына ... ... ... ... берілген мамандықтар
бойынша мамандандыруды жүргізуде үлкен рөлді жеке институттар атқарады.
2.3. Қазақстан сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы мен ... ... аса ... ... — сақтандыру компаниясы.
Сақтандыру нарығында сақтандыру қорын қалыптастыру және ... ... ... ... қатынастар пайда болады, жеке, топтық және
ұжмдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру ...... ... ... ... ... ... формасы болып табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның
рөлін, ұйымдық құрылымын және экономикалық қатынастар ... ... Ол ... ... ... толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия
негізінде сақтандыру келісімшарттарын жасау және ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары, олардың құрылтайшылары мен
акционерлері заңды және жеке ... ... ... ... ... емес ... ... табылатын акционерлік қоғам формасында
құрылады. Сақтандыру ұйымының ... ... те бола ... ... ол
тек Қазақстан Республикасының Үкіметі ретінде ғана ... ... ... ... ... ... мемлекет меншігіндегі ... және ... бола ... компаниясының жарғылық капиталы тек қана Ұлттық валютада
төленеді. Сонымен қатар Мұнда тартылған акция мен ... ... тиым ... Оның ... ... ... ... нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін береді:
• сақтандыру ұйымын құруға рұқсат алу үшін өтініш;
• құрылтайшылық құжаттар;
• сақтандыру ... құру ... ... ... ... ... және т.б. ... қызметін
жүзеге асырута лицензия алу үшін
• Агенттікке мынадай құжаттарды ұсыну қажет:
... беру ... ... ... ... және статистикалық карта туралы куәліктердің
нотариалды куәландырылған көшірмелері;
• құрылтайшылық ... ... ... жарғылық капиталдың минималды көлемін толық төлегенін ... ... ... ... ... минималды талаптарды
орындауы туралы құжаттар;
• басқару қызметіндегі жұмысшылар туралы мәліметтер;
• сақтандыру ережелері;
• ішкі аудит қызметі туралы ереже.
Сақтандыру ... өз ... ... ... ... және ... қаражаттарды инвестициялық салымдарды
жүзеге асыруға бағыттайды. ... ... ... ... ... шектеу бойынша нақты талаптар
бар. Онда бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... [26. ... компаниясына тән ерекшеліктердің бірі — қаражаттарды
тартудың ерекше ...... ... ... Олар алынған табысты
біріншіден, басқа ... ... мен ... ... ... ... ... Сонымен қатар олар мемлекет ... ұзақ ... ... ... Республикасы аумағындағы ... ... ... және ... ... ... бойынша лицензия негізінде
жұмыс істейді. «Жалпы сақтандыру» саласындағы қызмет ... ... ... ... және кездейсоқ жағдайлар мен ауруларды,
медициналық сақтандыруды ... ... ... ... ... ... ұйымдары негізгі қызметтен өзге ... ... ... қызмет;
• жинақтаушы сақтандыру келісімшартына сәйкес қарас-тырылған сома
шегінде ... ... ... ... ... ... қызметін автоматтандыру үшін ерекше
бағдарламалық қамтамасыз етуді сату;
• сақтандыру ... ... ... ... ... ... үшін ... ала сатып алынғам немесе
сақтандыру ... ... ... өзінің
иелігіне түскен мүлікті жалға беру немесе сату;
• сақтандыру бойынша консалтинг;
• сақтандыру немесе қайта ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;
• сақтандыру агенті ретінде ... ... ... ... ... ҚазақстанРеспубликасының
Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау ... осы ... үшін ... ... мен ... ... тұратын пруденциалдық нормативтерді бекіту жолымен жүзеге
асырады. Сақтандыру ұйымдарының жеке келісімшарттары бойынша максималды
міндеттемелер ... ... ... ... келісімшарттары бойынша өз
міндеттемелерін орын-даумен байланысты сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру
үшін ғана берілген меншік ... мен ... ... ... ... аспауы керек. [23. 54-б]
Сақтандыру ұйымдары сақтандырушылар одақтары мен ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыру бойынша нормативтік және занды ... ... ... ... ... ... арналған семинарлар мен ... ... ... ... ... ... ұсыныстарын
құрастыру және т.б. үшін Сақтанушылар одағы құрылған. Қазіргі уақытта
Ресейде көптеген компанияларды ... 50 ... ... ... ... ... еткенде, Қазақстанда тек сақтандыру ұйымдарының
бір ғана кәсіби одағы қызмет етеді. Олардың көбісі ... ... сала ... ғана ... Ел ... мүд-делерін қорғайтын негізгі ұйым құрамында 350 сақтандыру
компаниясы бар Бүкілресейлік сақтандырушылар ... ... ... ... ... филиалдар, өкілдіктер және еншілес
компаниялар құруы мүмкін. [26. ... ... ... ... ... ... ... тигізуі керек. Мәселен, ... ... ... ... ... жинақ ақшаның 50%-ына
дейін тиеді. Сактандыру ... ... ... бос қаржылық
ресурстарыи бағалы қағаздарға салып, инвестициялық және ... ... ... көп ... ... ... ... ЖІӨ-дегі сақтандыру сыйақысы үлесінің төмен
болуы қаржылық ресурстардың қайта бөлінуіне ... ... өз ... ... ... ... Сақтандыру нарығын жылдам қалыптастыру үшін
сақтандырушыға деген сенімнің ... ... ... ... ең аз ... мөлшерін занды түрде ... ... ... ... ... құндарына олардың жекелеген түрлері бойынша шығынды
сақтандыруға ... ... ... ... ... шаралар сақтандыру нарығын іштей қарқынды дамытуға мүмкіндік
береді. Бұл өз ... ел ... ... әсерін тигізеді.
Сақтандыру нарығының сәтті дамуы ... банк ... ... ... ... ... ... инвестициялық ресурстардың маңызды көзі
болып табылады. Онда өмірді сақтандырудың резерві ... ... ... бұл ... ең ... келісімшарт мерзімінің ұзақ болуы тән болса,
екіншіден, сақтандырудың төлемдері бойынша міндеттемелерінің көп бөлігі
келісімшарттың қолданылатын ... ... ғана ... әдетте сақтандыру
жарнасының төленген сәтінен біршама уақытқа шегерілетіні бұрын айтылған
мерзімде ... Бұл ... ... ... резервтің көп бөлігін
салыстырмалы түрде ұзақ мерзімді ... ... ... [27. 98-б] (4-кесте)
4-кесте.
Сақтандыру ұйымдарының қаржы көрсеткіштері
млрд. теңге
|Қаржы көрсеткіштері |1.05.2003ж. (қайта |1.05.2004ж|1.05.2003жылмен |
| ... |. ... |
| ... ... | ... %-пен |
| ... мен | | |
| ... | | ... ... |13 914,7 |31 675,4 |127,6 ... |5 149,3 |9 976,3 |93,7 ... ... |3 141,3 |7 457,9 |137,4 ... | | | ... | | | ... да |2008,0 |2 518,4 |25,4 ... | | | ... капитал |8 765,4 |21 699,1 |147,6 ... ... | | | ... Статистикалық жинақ, 2005 ж.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты негізінде не ... ... ... ... ... ... шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) ... ... ... ал ... ... ... ... жағдайы пайда
болған кезде сақтанушыға немесе оның пайдасына шарт жасалған өзге ... ... ... шартта белгіленген соманың (сақтық сомасының)
шсгінде сақтық өтемін төлеуге міндеттенеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... нысандары болып табылады:
міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті;
сақтандыру ... ... ~ жеке және ... ... ... ... негіздері бойынша — жинақтаушы ... ... ... - заңнамалық актілер талаптарына орай жүзеге
асырылатын сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге ... ... ... түрі ... жеке (бөлек) сыныбы болып табылады.
Міндетті сақтандыру нысаны бойынша әрбір сыныптың мазмұны және оны ... ... ... ... ... осы ... реттейтін
заңнамалық актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру — тараптардың еркін білдіруіне орай жүзеге асырылатын
сақтандыру.
Сақтық қызметі - сақтық (қайта ... ... ... (қайта
сақтандыру) шарттарын жасау мен ... ... ы ... ... талаптарына сәйкес ... ... ... жүзеге асырылатын қызмет. [28.29]
Сақтық қызметін ұйымдастыру және мемлекеттік реттеу мен ... ... үшін ... ... сыныптарға бөлінеді. Сақтық ұйымы
бола отырып, корпорация "Сақтық қызметі ... ... ... ... ... ... байланысты сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың
жеке келісімшарты бойынша ... ... ... ... ең ... ... ... капитал мен сақтық резервтерінің
10%-ын құрайды. Тәуекелдікті сақтандыруға корпорация алатын көлемдердің
әлеуетін көбейту ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдігін болдырмау үшін ... ... ... ұйымдарына тәуекелдіктерді ішінара ... ... ... ... ... ... ... тобына қарай сақтандырудың мынадай
түрлерін ажыратады: ауыл шаруашылығы ... ... ... жеке ... ... ... ... мүлкін, көлік құралдарын, қаржылық тәуекелді (соның ... ... мен банк ... ... ... рыногындағы
операцияларды), жүктерді, мұнай операцияларын (мұнай шығару, оны өңдеу және
тасымалдау жөніндегі) және т.т. сақтандару. ... ... ... ... ... түрімен тасу жасалғанда тасымалдаушының жолаушылар
алдындағы азаматтық-құқықтық жауаптылығы мен автәкелік иелерінің азаматтық-
құқықтық жауаптылығы сақтандырылады. 1996 жылдан ... ауыл ... көп ... ... ауыл ... ... ... және
жылжымайтын мүліктерді, ауыл шаруашылығы өнімдері мен тауарларын ... ... ... және ... ... ... сақтандыру қайта қалпына келтірілді. [30. 65-б]
Өмірді сақтандыру — азаматтардың ... ... ... және жеке ... ... өзге де мүдделерін ... ... ол жеке ... және әлеуметтік сақтандыру қызметтерінің
көмегімен жүзеге асады.
Өмірді сақтандыру сақтандырылушы қайтыс болган ... ол ... ... ... ... сақтандыру шартында белгіленген жасқа дейін
өмір сүрген жағдайда сақтық төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жасқа жеткен, еңбек
қабілетін (жасына, мүгедектігіне байланысты, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда немесе
сақтандырылушыиың жеке табыстарының кемүіне ... одан ... ... өзге де ... зейнетақы неме-се рента түрінде кезең-кезеңімен
сақтық төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке басты ... ... ... ... ... ... сан ... түрлері бар: өмірді аралас
сақтандыру, балаларды сақтандыру, некені сақтандыру, ... ... ... ... ... ... әуе, ... жол,
теңіз, ішкі су және облысаралық, халықаралық ... ... ... және ... ... ... ... аталған түрлері жолаушыларды ... ... ... ... ... ... ... көлік
құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық, жауаптылығы, әскери қызметшілердің
жеке құрамы, ішкі ... ... ... ... салық
қызметкерлері сақтандырылады.
Сақтандырудың экологиялық тәрізді түрі ... ... ... болады:
ол жеке басты және мүліктік, міндетті және ерікті болуы ... ... бұл ... ... ... ... жеке ... сақтандыру өзіндік өзгешелігі бар дербес экономикалық
категория ретінде ... ... деп ... ... ... береді.
1992 жылы ҚР «Сақтандыру туралы» Заңы қабылданғаннан кейін, жарғылық
капиталдың аз ... мен ... ... ... қызметі үшін
жағымды жағдай жасау мен ... ... ... ... ...... ... дүмпуінің» пайда болуына
себепші болды. Егер 1991 жылдың ... ... ғана ... тіркелген
болса, 1994 жылдың сәуір айында олардың саны ... ... ... әсері болғанына қарамастан, оның бірқатар кемшіліктері
болды:
• сақтандыру ұйымдарына төмен деңгейлі талаптар қойылды;
• негізгі ... тыс ... ... ... де
айналысуға рұқсат берілді;
• салықты реттеудегі кемшіліктер.
1994 жылдың 19 сәуіріндегі ... ... ... және қалыптастыру
бойынша ұйымдастырушылық-құқықтық шаралар ... ... ... ... ... ... жүйесі енгізілген. Соған сәйкес
сақтандыру ... ... ... ... құқығын алу үшін
жарғылық капиталының көлемі 2 млн теңгеден кем болмауы керек. ... ... ... ... ... ... тиым салынды.
Осының нәтижесінде 1995 жылдың аяғында сақтандыру ұйымдарының саны ... ... 2000 ... 1 ... 70 ... ұйымдарының өз
қызметтерін жүргізуге лицензиялары болды. ... 2000 ... ... тек ... ғана сақтандыру келісімшартын жасады, оның ішінде, өмірді сақтандыру
бойынша 1 ... ... 3 ... ... және ... ... ... 3 компания болды. Салыстыру үшін алғанда, Ұлыбританияда
сақтандыру қызметімен 800-ден астам ... ... - ... ... - 972 ұйым айналысады.
ҚР Ұлттық банкінің сақтандыру ұйымдарының қаржылық тұрақтылығы мен
капиталын көбейтуге ... ... ... ... ... ... Бір жылдың ішінде 28 лицензия ерікті ... ... ... ... ... ... ... біріктірілді. Жаңа заңға
сәйкес сақтандыру ұйымдарының нарықтан кетуіне ҚР Ұлттық банкінің рұқсаты
керек болды. Ұлттық банк ... ... ... ... ... толық есеп айырысуын қадағалауы тиіс. Сақтандыру ... ... ... және бәсекелестіктің жоқтығына жақын
келеді. Бірақ сақтандыру компанияларының капиталдарының артуы бір ... ... ... және ... ... ... тигізеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда лицензияланған қызметті жүзеге асыратын ... ... бар, оның ... өмірді сақтандыру бойынша — 1, ҚР
резиденті емес қатысушыларымен — 5 ... 6 ... ... ... және 34 ... ... ... сақтандыру ұйымдарының 300-ден астам филиалдары,
өкілеттіктері және ... ... ... жүйесі (олардың
тізілімін сақтандыру компаниясы дербес жүргізеді және олардың саны ... ... жоқ) бар. ... Қазақстан облысында ең көп — 46 филиал
ашылды. Мұны «Қазцинк» ... ... ... ... ... ... сияқты алыптардың қызмет етуімен ... ... ... ... ... — 36 ... және Ақмола
облысында — 35 филиалы бар. ... ... ... және ... ... ... ... етеді. Осындай
кәсіпорындардың бар болуы бизнестің жандануына мүмкіндік береді және ... ... ... және тағы ... ... қажеттілік
пайда болады. [33]
Міндетті әлеуметтік ...... ... ету ... және ... жұмысынан айрылуына, сондай-ақ асыраушысынан
айрылуына ... ... бір ... өтеу үшін ... бақылайтын және кепілдік беретін шаралардың ... ... ... мемлекет жүзеге асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі ... ... ... азаматтардың еңбек
қызметіне қатысты және ... ... үшін ... ... ... ... ... аяқтай отырып, мен қазіргі таңда
сақтандыру ... ... ... ... нарықтық құрылым дегім
келеді. Себебі азаматтардың өмірі мен денсаулығы демократиялық мемлекеттің
басты байлығы ... ... ... ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
3. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарыты бойынша нормативтік-
заңдық актілер жинағы. 2 том. - ... ... ... ... ... «Жылжымайтын мүлік ипотекасы тура-лы»3аңы,
23.12.1995 ж.
5. Қазақстан Республикасынын «Валюталық реттеу туралы» Заңы, 24.12.1996 ж.
6. Қазақстан Республикасының «Лицензиялау ... ... 7.04. 1995 ... Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы баға-лы
қағаздармен мәмілелерді тіркеу туралы» Заңы, 05.03.1997 ж.
8. Қазақстан ... «ҚР ... ... ... ... ... ... Республикасынын «ҚР вексель айналысы туралы» Заңы, 28.04.1997
ж.
10. П.Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ж. №160-1. 12. Қазақстан Республикасының «ҚР
зейнетақымен қамтамасыз ету ту-
12. ралы» Заңы, 20.06.1997 ж. ІЗ.Қазақстан Республикасының ... ... ... ... туралы» Заңы, 22.04.1998 ж.
13. Қазақстан Республикасының «ҚР еңбек туралы» Заңы, 10.12.1999 ж.
14. ... ... «ҚР ... ... ... Заңы,
18.01.2000 ж.
15. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңы, 2003
ж. 18.
16. Қазақстан ... ... ... туралы» Заңы,
17. Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг. Введение в ... ... ... Вен, ... ... М.Ю. Рынок ценных бумаг. - М.: Финансы, 1992. ... ... О.В. ... ... и ценных бумаг. - М., 2001.
19. Буренин А.Н. Фьючерсные, ... и ... ... - М., ... ... В. ... ценных бумаг США. - М.: Московская центральная
фондовая биржа, 1992.
21. Бейсембетов И.К. Фондовый рынок ... ... - ... ... ... Н.И. Фондовый рынок. - М.: «Вига-Пресс», 1998.
23. Базаев С. «Мировой бизнес: Эпоха слияния компаний». // РЦБ № 4, 1999.
24. Баймухамедова С, ... Д. ... ... и ... ... // Рынок ценных бумаг Казахстана. 2000, № 8.
25. Бердникова Т.Б. Рынок ценных бумаг и биржевое дело: Уч. пос. ... ... ... А.А. ... спекуляция: торговля на рынке ФОРЕКС. -СПб.:
Питер, 2001.
27. ... В.А., ... А.И. ... ... ... -М., ... Дуглас Л.Г. Анализ рисков операций с облигациями на ... ... ... М., ... Джонк М., Гетман Л. Основы инвестирования. / Пер. с англ. - М.: Изд.
«Дело» ... ... Е.Ф. ... ... и ... ... - М.: Изд. ... 1995.-224
с.
31. Жуков Е.Ф. Деньги, ҚРедит, банки. - М : ... и ... ... ... ... ... -М., 1993. ... Карагусов Ф.С. и др. Операции с ценными бумагами в Республике
Казахстан. - Алматы, 1995. - 220 с.
34. Кулекеев Ж.А., ... Л.Н. ... ... и процессы
приватизации: Уч. пос. - Алматы, 1995. - 30 с.
35. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Государственные ценные бумаги в
экономике ... Уч. пос. - ... ... ... А.А., ... Л.А. ... по ... рынку ценных
бумаг: Уч. пос. -М., 1997.
37. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. и др. Рынок ценнцх бумаг Казахстана:
проблемы формирования и ... - ... ... ... А.А. ... ... ... сделок с ценными бумагами //
Деньги и ҚРедит. 1994, № 2.

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Сақтандыру ұйымдарының төлем қабілеттілігі74 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Банктік тәуекел8 бет
Жастар қозғалысының даму жолдары және мақсаты7 бет
Жастар құқығын қорғауға бағытталған жастар саясаты22 бет
Мемлекеттiк денсаулық сақтау жүйесi10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь