Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық кешені

Мазмүны.
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І . бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысының физикалық .
географиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4 . 26
1.1. Географиялық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4 . 10
1.2. Жер бедері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 11 . 12
1.3. Геологиялық құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13 . 17
1.4. Климаты және ішкі сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18 . 23
1.5. Топырағы мен өсімдік жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25 . 26

ІІ . бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығына
сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27 . 51
2.1. Ауыл шаруашылығына сипаттама беру ... ... ... ... ... ... .. 27 . 29
2.2. Мал шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30 . 35
2.3. Егін шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .. 36 . 42
2.3.Агроклиматтық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 43 . 51

ІІІ . бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығын
жандандыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 52 . 81
3.1. Ауыл шаруашылығын жандандыруда қолданылатын
іс . шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52 . 65
3.2. Егістік жерлерді құнарландырудың басты мәселесі ... ... ... 66 . 70
3.3. Ауыл шаруашылығындағы экологиялық проблемалардың
экономикаға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .71 . 76
3.4. Еңбек ресурстарының ауыл шаруашылығындағы
ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77 . 81

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 82
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 83 . 87
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... 88 . 98
К і р і с п е.


Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығы өте жақсы дамыған. Бірақтанда бұл сала әлі күнге дейін тереңірек зерттелмегендіктен мен бұл тақырыпты алдым.
Тақырыптың негізгі мақсаты:
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығы негізгі салалардың бірі болғандығы себебінен оған географиялық тұрғыдан баға беріп, ауыл шаруашылығының басты даму бағыттарын айқындау.
Осы мақсатты орындау үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
1. Жалпы физикалық - географиялық сипаттама бере отырып
агроклиматтық ресурстарын анықтау.
2. Ауыл шаруашылығына жалпы сипаттама беру және ауыл
шаруашылығының негізгі маман саласының дамуын айқындау.
3. Жоғарыдағы мәліметтерді зерттеп ауыл шаруашылығын ары
қарай дамыту және интенсивтендіру жолдарын белгілеу.
Осы зерттеулердің арқасында Оңтүстік Қазақстан облысының барлық ауыл шаруашылық салаларының даму перспективалары айқындалды.
Дипломдық жүмыс 3 бөлімнен, 98 беттен, 6 картадан, 5 суреттен, 15 кестеден, 56 пайдаланған әдебиеттен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Насыров Р.Р. «Оңтүстік Қазақстан» Алматы 1991 жыл.
2. «Оңтүстік Қаазақстан облысы және оның аймақтары».
Б.Ш Шаймановтың редакциялық башылығымен.
Статистикалық жинақ. Шымкент - 2003 жыл.
3. «Агроклиматические ресурсы Чимкентской облости» Казах СССР.
4. «Геология СССР» (сводка по место рождениям полезных ископаемых
Южного Казахстана) Под редакции А.В. Сидоренко и другие.
Москва 1977 год.
5. «Гидрология и инженерная геология одельных районов Казахстана»
Издательство Академи Наук Казахской СССР. Алматы 1964 год.
6. «География природныых ресурсов Казахстана» Алматы; Наука 1974 г.
7. Қазақстанның қазба байлықтары қайда, қандай, қанша?
Егемен Қазақстан - 2001 жыл. 30 мамыр.
8. «Певерхностные воды Южного Казахстана: Джамбульская,
Чимкентская и Кызылордиеская область» Под редакции
И.Б. Вольфумунаи., К.И. Смирнова. Ленинград 1976 год.
9. «Гидрологичкские иследование в Казахстане».Алматы; Наука 1965 г.
10. « Гидрогеология СССР» Москва 1970 год. Том - 36.
Редактор тома В.И.Дмитровскии.
11. Филонец П.П. и Омаров Т.Р. «Озера Центрального и Южного
Казахстана» (справочник). Алматы 1973 год.
12. Омаров. Т. «Қазақстан көлдері» Алматы 1987 жыл.
13. «Материалы к флоре и растительности Казахстана». Алматы 1963 г.
14. «Редкие и ценные растение Казахстана». Алматы 1981 год.
15. Бағилаев А. К. «Қазақстан топырағы және оның экологиясы».
Алматы 1995 жыл.
16. Пак К.И. «Сорные растения Южного Казахстана». Алматы 1975 год.
17. «Қазақстаның географиялық атласы». Алматы 2004 жыл.
18. Пузыров А.А. «Климатические районирование Южного Казахстана»
Алматы: Наука Казах СССР 1975 год.
19. «Государственное кэдэстр растении Южно - Казахстанской области»
Алматы 2002год.
20. Шишко Д.И. «Агроклиматические ресурсы СССР». Москва 1985 год.
21. «Сельское хозяйство Южно - Казахстанской области».
Шымкент 1998 г.
22. «Селькое хозяйство Республики Казахстан». Шымкент 1994 год.
23. «Сельское хозяйство Республки Казакстан».
Статический сборник. Алматы 1997 год.
24. Кәдеев А.Б. «Областың ауыл шаруашылығы». / Қазақстан - 2030 /.
Оңтүстік Қазақстан - 1997 жыл. 24 желтоқсан.
25. Құлдыбаев М. «Ауыл шаруашылығы микробиологиясы»
26. Цой Л.И. «Южноказахский меринос». Алматы 1974 год.

27. Ахметнизов Мустафа. «Шөлейт аймақтарындағы етті - майлы – қой
шаруашылығы». Алматы -1980 жыл.
28. Әлзақов А. «Қаракөл қой шаруашылығының тиімділігі».
Алматы 1994 жыл.
29. Елемісов К. «Қаракөл шаруашылығы» Алматы 1986 жыл.
30. Кройтер М.К. «Создание новых типов полутонкуронных и мясо –
шерстных овец в Казахстане». Алматы 1989 год.
31. Аяпов К. «Жеміс және жидек шаруашылығы». Алматы 1993 жыл.
32. Юсупов М. «Овощеводство Казахстана». Алматы 2000 год.
33. Елешев Р. «Агрохимия және тыңайтқыш қолдану жүйесі»
34. «Кноводство Казахстана» Қайнар1986 год.
35. Бозымов Қ.Қ. «Жылқы және түйе шаруашылығы».
Алматы 1993 жыл.
36. Оңтүстік Қазақстан - 2003 жыл. 4 қазан - 4 бет.
37. Оңтүстік Қазақстан -2003 жыл.7 қазан.
38. Оңтүстік Қазақстан - 2003 - 25 қараша.
39. Ақжігітов Ә.М. «Мал шаруашылығынан алынатын шикізаттың
сапасын арттыру» Алматы 1979 жыл.
40. Зальгин Александр Георгиевич. «Техника және
мал шаруашылығы». Алматы 1979ж
41. Нұрымов Д.Е. «Оңтүстік Қазақстанда мал азықтық дақылдар
өсіру»
42. Ботанова Насипа Тилеужанова. «Экономика сельского хозяйство
Казакстана - экономика - сельского хозяйство - Казахстан –
Афтореферат».
43. «Ауыл экологиясын көтеруге шақырамыз» Оңтүстік Қазақстан -
2003 жыл - 8 сәуір.
44. Шонанұлы Телжан. «Жер - тағдыры - ел тағдыры». Алматы 1995 ж.
45. Ә.Сатыбалдин, З.Тұрсынбеков. «Ауыл шаруашылығының өзекті
мәселелері және оларды шешу жолдары» Ақиқат № 3.
2001 жыл - 203 бет.
46. М.Т.Османов, Р.Р. Аутов, К. Ертазин. «Агробизнес» Алматы 1979 ж.
47. Т.С.Баймуханов, Ж.Ш.Шарақымбаева, Ғ.Н.Жақсыбекова
«Шаруашылық жүргізу нышандары» Алматы 1997 жыл.
48. Н.Райханұлы, Ү.Керімова. «Агроөнеркәсіп кешеніндегі реформаның
нәтижесі». Ақиқат № 4. 2002 жыл. 38 бет.
49. Р.Сабирова. «Ауыл шаруашылығының еңбек нарығы мемлекетін
реттеу механизмдері». Ізденіс № 1. 2003 жыл.39 - бет.
        
        Тақырыбы.
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық кешені.
Мазмүны.
Кіріспе..................................................................
................………. 3
І - бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысының физикалық -
географиялық жағдайы .........……………………....…. 4 - 26
1.1. ... ... 4 - ... Жер ... 11 - ... ... құрылысы
..............................................…….....13 - 17
1.4. Климаты және ішкі
сулары...................................................................
.....…….…18 – 23
1.5. Топырағы мен өсімдік жамылғысы ... 25 ... - ... Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығына
сипаттама ..................………………………………....….27 - 51
2.1. Ауыл ... ... беру ... 27 - ... Мал ... - 35
2.3. Егін шаруашылығы
.........................................………........ .. 36 - 42
2.3.Агроклиматтық ерекшеліктері ..................……………...... .. 43 - 51
ІІІ - бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл ... ... ... 52 - 81
3.1. Ауыл шаруашылығын жандандыруда қолданылатын
іс - ... ... .52 - ... ... ... ... ... мәселесі….....… 66 - 70
3.3. Ауыл шаруашылығындағы экологиялық проблемалардың
экономикаға әсері ... .71 - ... ... ... ауыл ... ... - 81
Қорытынды
.................................................................……….....
…. 82
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі .......................………….......... 83
- 87
Қосымшалар
..............................................................…..........
...... … 88 - 98
К і р і с п е.
Оңтүстік Қазақстан ... ауыл ... өте ... ... бұл сала әлі күнге дейін тереңірек зерттелмегендіктен мен бұл
тақырыпты алдым.
Тақырыптың негізгі мақсаты:
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл ... ... ... ... ... оған ... ... баға беріп, ауыл
шаруашылығының басты даму ... ... ... орындау үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
1. Жалпы физикалық - географиялық сипаттама бере отырып
агроклиматтық ресурстарын анықтау.
2. Ауыл ... ... ... беру және ауыл
шаруашылығының негізгі маман саласының дамуын ... ... ... ... ауыл шаруашылығын ары
қарай дамыту және интенсивтендіру жолдарын белгілеу.
Осы зерттеулердің арқасында Оңтүстік Қазақстан облысының барлық ауыл
шаруашылық ... даму ... ... ... 3 ... 98 ... 6 картадан, 5 суреттен, 15
кестеден, 56 пайдаланған әдебиеттен тұрады.
I - тарау. Оңтүстік Қазақстан облысының физикалық - ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының оңтүстік бөлігінде
орналасқан. Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... ... шақырымға және шығыстан батысқа қарай 550 шаршы шақырымға созылып
жатыр. [1].
Облыс ... 117,3 мың ... ... ... ... терри
-ториясының 4,3 % - тін қүрайды.
Облыс солтүстігінде Қарағанды, батысында Қызылорда, шығысында ... және ... ... ... ал ... -
шығысында Қырғызстан Республикасымен шектеседі.
Табиғи жағдайлары мен табиғат қорларына және халық шаруашы -лығының
дамуына байланысты облысты төрт негізгі ... ... ... - Арыс ... және ... ... ... бөлігі кіреді.
2. Батыс - Қаратаудың оңтүстік - батыс беткейі және оған ұштасқан
тау алды жазығы.
3. ... - ... және ... ... ... және
Шардара даласы кіреді.
4. Солтүстік - Қаратаудың солтүстік - Батыс беткейі, Бетпақ дала мен
Мойынқұмның батыс бөліктері.
Облыста 11 ... және 4 ... ... 7 қала ... ... жұмысшы поселкесі және 933 елді мекендер бар. ... ... ... жағдайлары жөне топырақтық ерекшеліктері бар. Сондықтан егіншілік
және мал шаруашылығы жергілікті ... ... ... [2].
Шымкент қалалық әкімшілігі.
0,3 мың шаршы км - ге тең аумақты ... ... ... 0,3
пайызын қамтиды. Қала әкімшілігі халқының саны 01. 01. 2003 ... 506,5 ... ... ... ... 1 ... км - ге – 1688,3 адам. ... саны 92,2 ... ... ... жер ... – 46,1 мың гектар, оның ішінде
жыртылатын жер көлемі – 2,3 мың гектар, суармалы жер – 1,9 мың ... жер – 38,6 мың ... ... ... көкөніс (барлық егістің 52,0 пайызы),
картоп (13,8 %) және бидай (18 %) ... Үй ... ... 4
мыңнан аса мүйізді қара ұсталынады, оның ішінде 1,3 мың сиыр, 42 мың бас
қой және ... ... ... мың шаршы км - ге тең аумақты немесе облыс территориясының 6,3
пайызын қамтиды. Қала әкімшілік халқының саны 178,2 мың ... ... ... ... 1 ... км - ге – 24,1 адамнан келеді. Қала халқы – 48,1
пайыз.
Агроклиматтық ... өте ... зона ... ... Жазы ... жауын - шашын аз түседі, қысы қысқа. Топырақ жамылғысы негізінен
оңтүстіктің ашық сұр топырағы.
Ауыл ... жер ... - 612 мың ... оның ... жер ... – 38,2 мың гектар, жайылымдық жер көлемі – 535,4 мың
гектар.
Түркістан зонасы - суармалы егіншілігі дамыған аудан. ... және ... ... ... ... ... ... жасаған, дән
шаруашылығы, көкөніс өсіріледі.
Мал шаруашылығында қаракөл қойы және сүтті ірі қара ... ... ... ... 61 ... мал ... 39 ... ауданы.
Аудан 7,2 мың шаршы км - ге тың аумақты немесе облыс ... ... ... ... ... саны – 51,7 мың ... құрайды, ал
халықтың тығыздығы 1 шаршы км - ге – 7,2 адамнан келеді. Аудан орталығы ... ... - ... түсу ... бойынша, температуралық
режимге және топырақ жағдайларына қарай бұл аудан дала зонасына ... - ... 350 - 450 мм - ге ... ... ... жер көлемі – 136,8 мың гектар, оның ... жер – 121,8 мың ... ... ... 2001 жылы жер ... 82 ... мақта
егілді. Мақта өсіру жағынан ауданда бірінші орынды алады. Оның үлесіне
ауданның ауыл шаруашылық ... 58,6 ... ... ... кейбір
бөлігіне жүзім плантациялары егілген, әсіресе Асықатын ... ... ... ... ірі қара ... – 12,8 қой мен ... ... пайызы, қаракөл қойының – 7,4; шошқаның – 6,5; жылқының – 7,0; ... 9,2 ... ... Сонымен қоса көкөніс, жеміс - жидектер өсіріледі.
Ордабасы ауданы.
Аудан 2,7 мың шаршы км - ге тең ... ... ... территориясының
2,3 пайызын қамтиды. Халқының саны 81,8 мың адамды құрайды, ал ... ... км - ге – 30,3 ... ... құрғақ, ыстық, қуаң және жартылай қуаң аймақ. Аудан таулы - далалы
зонада орналасқан, ... ... және ... ... ... ... жер ... – 246,5 мың гектар, оның ішінде
жыртылатын жер ... – 67,1 мың ... ... жер – 27,1 мың ... ... – 151,9 мың ... ... - мақта және қылшық жүнді қой ... ... ... ... сала ... - ... – 21,6; ... – 16,7; ет – 13,1; 9,0 пайызы - сүт ... ... ... ... ... барлық мүйізді ірі қара малдың – 7,6 пайыз, оның ...... мен ешкі – 5,9; ... – 7,0; құс – 9,5 пайыз өсіріледі.
дән ... ... ... ет сүт ... ... 18,1 мың ... км - ге тең ... немесе облыс территориясының
15,1 пайызын қамтиды. Аудан халқы – 54,7 мың, ал ... ... 1 ... - ге - 3 ... ... - Шәуілдір.
Аудан шөлді зонада орналасқан. Агроклиматтық ... ... ... ... ... ал табиғи шаруашылық жағынан алғанда мал
шаруашылығына ... ... ... Климаты өзгеріп тұрады, жауын -
шашын тұрақты жаумайды.
Ауыл ... жер ... – 1691,8 мың ... оның ішінде
жыртылатын жер көлемі – 10,3 мың ... ... жер – 1645,7 мың ... - 2003 ... мал ... ... ... байқалды.
Сонымен бірге, аудан егін шаруашылығының ... ... ... ... ... және мақта өсіру. Олардың егіс көлемі ... ... егіс ... 24,8 және 48,0 ... ... ... ірі қара мен қаракөл қойларын өсірумен айналысады.
дән көкөніс бақша мақта ет ... ... 1,7 ... км - ге тың ... ... ... ... -сының
1,4 пайызын қамтиды. Халықтың саны – 224,2 мың ... ... ал ... 1 шаршы км - ге – 131,9 адамнан келеді. Орталығы - Ақсу.
Бұл аудан суармалы егіншілікпен ... ... - ... ... ... жазы ... әрі ұзақ, қысы қысқа болып келеді. Сайрам
ауданы ет - сүт ... ... ... және құс ... мамандандырылған.
Ауыл шаруашылығының жер көлемі - 152 мың гектар, оның ... жер ... – 93,1 мың ... ... жер – 28,9 мың гектар,
жайылымдық жер – 45,9 мың ... ... ... ... ... ... ... ірі қара, қылшық жүнді қойлар, дән өнімі және көкөніс өсіру дамыған.
Ауыл шаруашылықтың қосымша салалары дәрілік өсімдіктер, жоңышқа ... ... және ... ... ... ... ... - ет с үт жұмыртқа қалғаны
жидек
[2].
Сарыағаш ауданы.
Аудан 7,7 шаршы км - ге тең ... ... ... ... ... ... ... саны 220,9 мың адамды құрайды, ал тығыздығы 1
шаршы км - ге – 28,7 адамнан келеді.
Аудан ... ... ... жатады, мұнда жүзім өсіруге өте
қолайлы жағдай. Жазы өте ыстық және ... ... - ... аз ... ... ... қысқа, Суықсыз күндер 175 - тен 215 күнге ... ... жер ... - 732 мың ... оның ішінде
жыртылатын жер көлемі – 93,1 мың гектар, суармалы жер – 37,3 мың ... жер – 616,4 мың ... ... ауыл ... ... ... ... 1995
жылдан темекі шығарудан ең негізгі аудан болып ... ... ... ... ... бір ... дәнді және дәнді - бұршақты дақылдар,
көкөніс – 11,9; ... – 13,3 ... ... жүзімдіктердің төрттен бір
бөлігінен артығы аудан территориясына орналасқан. ... ... ... ... ... күнбағыс, темекі, бақша дақылдары, жүзім өсіріледі.
Мүйізді ірі қара малдың 10,9 ... оның ... сиыр – 12,2; қой ... – 13,7; ... - 2.4; жылқы – 8,5 пайызы өсіріледі. Ауыл ... ... - 57 ... мал ... - 43 пайызға келеді.
| |
|дән |
14.6(
дән көкөніс бақша картоп ет сүт ... ... 3,1 мың ... км - ге тең ... ... облыс территориясының
2,6 пайызын қамтиды. Аудан халқының саны – 106,2 мың ... ... ... 1 ... км - ге – 34,3 адамнан келеді. Орталығы - Ленгер қаласы.
Аудан ... - ... ... ... ... шығыс Тянь - Шань
тауымен ұласқан. Климатында жазы ыстық, ұзақ, қысы ... ... жер ... 222 мың ... оның ... жыртылатын
жер – 70,7 мың гекгар, оның ... ... жер – 11,9 мың ... жер – 139,7 мың ... шаруашылық өнімін өндіру климат жағдайларына байланысты. Мұнда
дән, көкөніс, картоп өндіреді. Ауыл ... ... мал ... ... ... көкөніс картоп жеміс- ет ... ... 2,3 мың ... км - ге тең аумақты ... ... ... ... 2 пайызын қамтиды. Халқының саны – 88,2 мың ... ... ... 1 ... км - ге – 38,3 ... ... жер бедері ерекше орналасқан. Агроклиматтық жағынан аудан
территориясы өте құрғақ, жылы және суармалы ... ... ... жатады. Ауда территориясында Талас Алатауындагы ... ... ... табиғи ресурстарын қоса Ақсу - Жабағылы ... ... жер ... - 173,7 мың ... оның ішінде
жыртылатын жер көлемі – 64,5 мың гектар, суармалы жер – 12,9 мың ... жер – 97,9 мың ... ... ... саласы - дән, көкөніс, жеміс - жидек, жүзім
және картоп, мал шаруашылығында қылшық жүнді қой шаруашылығы дамыған.
дән , ... ... ... ... ... ... ... 13 мың шаршы км - ге тең ... ... ... 11,1 ... ... ... саны – 68,3 ... қүрайды,
ал тығыздыгы 1 шаршы км - ге – 5,3 адамнан келеді. Орталығы - Шардара.
Бұл ... ... ... ... - ... ... ... өзені
орналасқан. Климаттық ерекшеліктері - тым ыстық, жауын – ... аз, ... ... түсу ... ... ... жер көлемі - 1162 мың гектар, оның ... жер ... - 51,5 мың ... ... жер – 51,2 мың ... жер – 1095,2 мың гектар.
Ең үлкен Оңтүстік Қазақстандағы Шардара суқоймасының салынуы
Қызылқұм ... ... ... ... ... ... ауданда
мақта және бақша дақылдарын өсіруде алдыңғы орынға шығарады.
көкөніс, бақша, ...... ет, ... қолдан суарылмайтын егіншілік, сондай - ақ шалғындық
жерлер дамыған.
Ауыл шарушылығының жер көлемі – 620,4 мың ... оның ... жер – 76,6 мың ... ... ... – 8,4 мың гектар.
Ауданның негізгі шаруашылығы бидай өндіру ... ... ... ... ... және ... ... ірі қара өсіреді.
дән ... ет ... ... 4,1 мың ... км - ге тең аумақты немесе облыс территориясының
3,5 пайызын қамтиды. Аудан халқының саны – 92,2 мың ... ... ... тығыздығы 1 шаршы км - ге 22,5 адамнан келеді.
Аудан екі ... ... - ... ... ылғалдылық және тұрақты
ылғалдылық, онда жауын - шашын мөлшері 450 - 600 мм - ге ... ... ... ... ... дамыған суармалы егін шаруашылығы.
Ауыл шаруашылығының жер көлемі – 349,5 мың ... оның ... жер - 95 мың ... суармалы жер – 10,4 мың гектар, ... – 2,1 – 6,9 мың ... ... ірі қара ... және дән ... ... ... түрде қылшық жүнді қой өсіру дамуда. Мүйізді ірі қара малдың – 9,5
пайызы, оның ... ... -10,1; қой мен ... – 12,7; ... – 13,6
пайызы өсіріледі.
дән көкөніс ... ... ... ауданы.
Аудан 1,8 мың шаршы км-ге тең аумақты немесе облыс территориясының 1,5
пайызын қамтиды. ... саны ... ... облыста Шымкент қалалық
әкімшілігінен кейінгі екінші ... ... ... саны 248,5 ... 1 ... км - ге – 138,1 ... келеді.
Дала зонасы барлық Мақтарал шаруашылығын алады, 1997 жылы мамырда 3
аудан құрылған болатын - Жетісай, ... ... ... ... жер ... – 20,2 мың ... оның ... жер көлемі – 12,9 мың гектар, суармалы жер – 5,1 мың ... жер – 5,5 мың ... ... ... мақсары және т.б. өсіріледі. Қалада 10 мыңнан
астам ірі қара ... ... ... жеміс – ет ... ... ... мың ... км-ге тең аумақты немесе облыс ... ... ... ... саны 61,4 мың ... ... ал халықтың
тығыздығы 1 шаршы км - ге – 9,7 ... ... ... жер ... 564,4 мың гектар, оның ішінде жыртылатын
жер көлемі – 21,2 мың ... ... егіс ... – 10,9; ... – 498,6 мың ... ... ... жақсы дамыған. Ауыл ... ... ... ет ... ... ауыл ... өнімінің –
31,0 пайызы), сүт өндіру (8,6), мақта (14,9), көкөніс (15,0), ... (8,0) ... ... ... ... ... облыстағы мүйізді ірі қара малдың 2,9
пайызын, оның ішінде сиырдың – 2,6, ешкі мен қойдың 10,5, қаракөл қойының ... ... – 3,8; ... – 2,8 ... ... ... ... мақта ... ... ... ... мың шаршы км - ге тең аумақты ... ... ... 0,5
пайызын қамтиды. Қалалық әкімшілігі халық саны – 79,4 мың ... ... ... ... ... км - ге – 132,3 ... келеді. Қала халқы –
85,1 пайызды құрайды.
Жауын - ... түсу ... ... ... ... ... ашық
қара түсті шаруашылығы. Агроклиматтық жағдайына байланысты бұл ... ... ... ... немесе рельефі.
Оңтүстік Қазақстан облысының жер бедері алуан түрлі. ... ... ... орталық бөліктерінде, Шығыс Тұран ойпаты және
Тянь - Шанның батыс бөліктерінде ... Жер ... ... ... ... ал қалған бөлігін Тянь - Шань және Жоңғар Алатауының тау
тізбектері алып жатыр.
Солтүстік бөлігін Бетпақ дала алып ... Қиыр ... ... ... - ... мен ... ... Қаратау тау жоталары
созылып жатыр, ең биік нүктесі Бессаз - 2176 метр, ... - ... ... Шу ... ... ... Мойынқұм, батысында
Қызылқұм шөлдері, Қаржантау сілемдері, ... - 2824 метр және ... ... Ең биік ... - Сайрам шыңы - 4238 метр. Қаратаудан
шығысқа ... ... ... ... ... - 3617 ... ... солтүстік
бөлігі Қазақстан территориясына кіреді. Осы жоталар арасында ... ... ... ағып ... Өгем ... бөлініп жатқан Келестің саласында
Қаржан тау жотасы бар. Жотаның оңтүстік - ... ... ... немесе
Жігірен өзендері алып жатыр. Жотаның орташа биіктігі - 2000 метр. ... ... тауы - 2384 ... ... таудан солтүстік - батысқа қарай
Қазығұрт және ... тауы алып ... Бұл ... өте ... ... ... мен таулардың орналасуы, олардың теңіз деңгейінен биіктігі
көптеген факторларға атап ... тау ... ... ... ... олардың жату пішіндеріне, уақытына және оларға жердің ішкі және
сыртқы күштерінің әсер ... ... ... биік таулы
өлкелерінде тау ... ... әлі ... ... жоқ. Таулы аймақтарда
болып жатқан жер ... ... ... әлі де ... ... ... Қазақстан облысы қазіргі жер бедерінің
қалыптасуына сыртқы күштер, атап ... ағын су мен ... ... ... су ... ... ойпаң жерлерге үйеді. Жер бедерінің күрделілігі
климаттың, су мүшелерінің, топырақтың, өсімдік пен жануарлар ... ... ... өзенінің орта бөлігі ағысының шығысынан оңтүстікке қарай Тянь
- Шань ... ... - ... ... Өгем ... және ... ... Бұлар биік емес аласа тауларға жатады. Бірақ олардың шығыс
бөлігінде жартастардың өте биік ... де ... ... жер ... ... ... төрт анық
байланысатын бөліктерге бөлінеді:
1. Қүмды шөл.
2. Шөлейт.
3. Дала.
4. Шоқылы және ... ... ... бір ... ... оның ... ... аймақтар алып жатыр. Территорияның басым бөлігі сусыз шөл және ... ... ... Оны ... өзен аңғарлары кесіп өтеді.
1.3. Геологиялық құрылысы және пайдалы қазбалары.
Оңтүстік Қазақстанның қалыптасуында әртүрлі полеозой қатпарындағы ... ... ... ... Ерте ... ... этапының
дамуында бөлек зона және блогы жоғары көтерілуімен ерекшеленеді. Ордовиктің
соңында ... ... Тянь - Шань ... көтерілді.
Геологиялық қүрылымы бойынша күрделі болып келеді. Себебі мұнда таулы
аудандарда ежелгі және жас тау жыныстары бірдей ... ... ... ... және ... ... ... құрылған.
Шөлдердің геологиялық құрылымы өздері жалғасқан ойпаттар мен ... ... яғни ... тау ... ... - құмды
және құмдық жыныстар түрінде кездеседі. [3].
Оңтүстік Қазақстан облысьның көпшілігі ... ... ... кіреді. Жазық өңірі негізінен кембрийлік, девондық, ... (құм, тас, ... тас) ... бөлігі төменгі полеозойлық
жыныстардан (құм, тас, граниткогаомерат) жота ... ... ... ... ... ... қатпарлы антиклинориясы докембрийдің аяғында қалыптасты. Ол
өзінің қалыптасуын ордовик және ... ... ... ... сақтады. Қаратаудың оңтүстік - батыс бөлігі ... ... ... ... және ... ... кезеңінде қалыптасқан, ал оның
оңтүстік - ... ... ... ... ... ... ... сілемдері
мезозой және кайнозой дәуірлерінде қалыптасты.
Ақсу, Сайрам өзендерінің бассейіндерінде бор жыныстары таралған. Батыс
Тянь - ... ... ерте бор ... ... - ... топырақтан
құралған.
Бор дәуірінің климаты қүрғақ, аридті ... ... өзі ... көп ... ... Бор ... ... Шымкент
аудандарында тараған. Төменгі жағы ... ... ... ... ... тау жыныстарымен толтырылған.
Облыс төменгі бор қызғылт түсті құмдармен, саздармен күрделі. Полеозой
шөгінділерінде саз балшық қалыптасты. ... ... бор ... ... құмдармен, саздармен күрделі. Ол -
1500 метр ... ... ... Жоғарғы бор теңіздің ізбесті ашық қызыл
құмдарымен ерекшеленеді.
Ең сирек металдар ... ... және тағы ... ... ... ... бірге темір рудаларының қоры барланған (Сусінген,
Уртабас т.б.) және ... ... ... ... мен бірге мыста тараған.
Кейбір темір металдары Оңтүстік - шығыс Қаратауда шоғырланған.
Солтүстік - шығыс Қаратауда пайдалы қазбалардың ... ... ... ие. ... ... ... әктас, доломит төменгі карбонда ... гипс ... ... ... ... ... ... тас және қоңыр көмірдің, жанғыш тақта тас және ... ... ... ... ... ... юра ... байланысты, олар Ленгер,
Келтемашат және Қаратауда ... ... ... ... ... ... рудалары
кездеспейді, бірақта ойыстың кейбір шет бөліктерінде боксит кездеседі.
Көмірдің кен орны тек қана Ленгер және ... ... ... жылы ... ... 1930 - 1939 және 1943 - 1947 ... ... істей
бастады.
Шығыс Қызылқұм мүнай - газын зерттеу 1959 жылы басталды.
Оңтүстік Қаратау ... және ... ... ... руда ... ... Оның ең алғашқысы - Ірісу. Талас Алатау сілемдерінің
солтүстік - батысында, географиялық, экономикалық жағдайы өте қолайлы жерде
орналасқан. Оны 1921 жылы ... ... ... ... минералдық
құрамы әртүрлі. Темір мұнда басты ... ... мыс ... жер қойнауы пайдалы қазбаларға өте бай. Яғни ... және ... ... ... ... ... ... негізін қорғасын мен мырыш құрайды.
Қазақстан қорғасын өндіруден бірінші орын алады. Соның негізінде
Шымкент қаласында қоағасын ... бар. Бұл ... 1984 жылы ... өнімді
берді. Шығарған өнімі тазартылган; қорғасын, алтын, күміс рудалары және
тағы да ... ... ... ... ... Бұл Шымкенттің өндірістік
жылу базасы болып табылады. Шымкенттен 170 шақырым. Солтүстік - батысында
"Таскөмірсай" көмір кен орны ... 110 ... кен ... ... ... ең ірілеріне
Ащысай, Мырғалымсай жөне Байжансай кен ... ... Бұл кен ... ... ... орналасқан.
Оңтүстік Қазақстан облысы Республикадағы қорғасын рудасының ... ... ... ... ... төртінші, ал полиметалл рудасын
өндіруден Шығыс Қазақстаннан кейінгі екінші орында.
Оңтүстік Қазақстан облысы басқа облыстарға ... ... ... ... ... Орта Азия ... салыстырғанда бұл жерде
фосфорит кен орны, қорғасын қоры жөнінен орасан зор маңызы бар. ... 1936 - 1937 ... ... кен ... ... Бұл кен ... жыныстарындағы пласт типті фосфорды өндіреді. Пласттар қуаттылығы
бойынша дүние жүзіндегі ... ... ... кендерінің ерекшелігі
мұндағы фосфордың түсі ашық сұр түсті. Жалпы қоры 26 млрд. тонна ... ... кен ... ... кен ... 50 мың ... ... бар. Қоңыр көмірдің 476
миллион тонна қорының тек 258 ... ... ... пайдаланылады. Бұл
негізінен Төлеби ауданында өндіріледі. Төлеби көмірінің жылу балансы 3850
ккал. Көмірді өндіру бұл ... ... ... ... және таукен техникалық жағдайларға байланысты көмір
өндіру жылына 5 мың тоннадан ... ... кен ... өндіріліп
болған десе де болады. Мысалы, Келтемашат, Шымкенттен шығысқа қарай.
Қорғасын мен ... ірі кен орны ... ... ... ... ... ... кен орындары). Мұндағы руда 60 метр тереңдікте
орналасқан, ... ... ... ... ... Төмендеген сайын мырыштың
құрамы өте жоғары болып келеді.
Байжансай кен орны жергілікті ... ... ... ... ... қоры ... орта кендерге жатады. Руданы өндіру 1954 жылдан
басталған. Мырғалымсай кен орындарының ... ... ... көп ... ... ... тұтынушы мұнай өңдеу өнеркәсіптері, ал
Қаратау кен орындарында мырыш рудаларына қосымша инди ... ... ... ... ... мыс, ... ... рудалары бар.
Мырғалымсай кен орнын 1930 жылы Қарасай зерттеу гоелогия бөлімінің
коллекторы ... ... ... ... Бұл ... ... қарағанда сапалы, себебі құрамында күміс, ... және ... ... ... ... кен ... ... Жамбыл темір
жолдарына жақын жерлерден зерттелінген. Бұл жердегі темір қорына 182
миллион ... ал ... 58 ... ... ... [9].
Оңтүстік Қазақстанда құрылыс материалдары көп. Бұл жерлерде су ... ... ... мен ... бар. ... ... гипс, мрамор,
шыны жасайтын құмдар, минералды бояу және тағы басқа кездеседі.
Қаратау тауының бөктерлерінен ... ... кен ... ... ... ... қиыршық тас және карбонатты жыныстар
көп. Әктасты Састөбеде, Түлкібас, ... ... ... ... ... ... ... Түркістан, Бәйдібек, Отырар
аудандарында ... ... ... ... ... шикізаттар
кездеседі.
Қаратау тауының бөктерлерінен марганец пайдалы кен көздері табылған.
Ванадий пайдалы қазбалары ... ... ... ... кені ... ... Бұл кен орны ерте кезден белгілі. Ал алпысыншы
жылдары өндірудің шырқаған түсі болып ... ... ірі кен ... ... және Байжансай. Бұл жерлерде қорғасын мен қатар күміс,
цинк, мыс тағы ... ... ... ... ... негізінен отқа төзімді кварцитті құмдар ... ... ... мен ... аймақтарынан саз балшық пен әк тастың
өте көп қоры ... ... ... ... да өте бай. Жылына ... ... ... ... Қазығұрт, Түлкібас ... бояу қоры ... ... уранның қоры өте мол, оның бағасы
19,3 млрд. ... ... ... және ... аудандарында уран
өндіріледі.
Мына кен орындар ең негізгілері болып саналынады:
- уран Шу - ... және ... ... ... және ... алтын Күмісті рудалы ауданында,
- ванадий Жабағылы кен орнында,
- қорғасын, мырыш, вольфрам Өгем жотасында,
- көміртек ... ... және ... Қазақстан облысының климаттық жағдайы біркелкі таралмаған.
Қазақстан дүние жүзілік мұхиттардан, оның ішінде Оңтүстік ... ... ... су ... алыс ... ... - ... құрғақтыгымен көзге түседі. Биік таулардың оңтүстікте көлбеу жатуы, ... ... ... суық ... еркін кіруіне әсер етеді.
Климаттық құрамына географиялық ендіктің де әсері мол. Азия антициклонының
әсерінен облыс территориясында ашық және ... ауа райы ... ... ... ... - ... Бұл ... тез
өзгеруіне әкеліп соғады. Ауаның жылдық орташа температурасы облыс бойынша
солтүстіктен оңтүстікке қарай ... ... ... 9°С, 14°С - ге ... ... отырады. Қаңтар - ең суық ай, орташа температурасы облыс
температурасы ... - 1°С ... - 10°С - ге ... ... ... ... ... - 30°С - ... ... ал ... аудандарда - 38°С - 39°С дейін. ... ... -15°С және ... – 11,5°С. Абсолютті суық Созақта - 41°С
тіркелген.
Ал жаз ... ... ... ... ауа ... ... және ... ауа райы орнайды. Ең ыстық ай - ... ... ... ... ... (29 - 30°С), таулы ... ... ең ... ... биік ... ... ... кейбір күндері
оңтүстік бөліктерінде температура 45 - 47° С - ге ... ... 43 - 44°С. Жаз ... жылы ... ... және ... 8 айға созылады. Абсолюттік ыстық + 47°С Шардарада тіркелген.
Жауын-шашын: климатты ңайрықша деңгейлігі қүрғақшылық болып табылады.
Жауын-шашын мөлшері жазықты ... 130 - 250 мм, ал ... ... - 600 мм. ... ... аудандарда 700 мм шамасында. Бірақта жауын -
шашынньң түсуі бірқалыпты емес, өзгеріп отырады. Негізінен көктем және ... көп ... ... ... ... жылына 80 - 100 мм, ең
ылғалды кездері 300 - 400 мм, таулы аудандарда жауын - ... ... 300 ... - ден 1000 - 1400 мм -ге ... ... Көктемде және күзде жауын -
шашынның екі максимумы белгіленеді. Ең көп жауын - шашын наурыз және ... ... ... ... 5 - 7 %. ... ... ... құрғақ болады.
Қысқы - көктемгі жауын - шашын жылына 70 - 80 % - ті құрайды.
Қар ... жұқа және ... ... ... ... ... 20 -
40 см, және ол екі ... бес айға дейін жатады. Казақстанның оңтүстігінде,
мысалы, Шымкентте 246 мм, жылы ... 177 - 212 мм ... ... ... өте ... Жаз ... шөлді аудандарда 2216 мм - ге дейін
жауын түседі. ... ... ... да ... тіпті 3 - 4 айға дейін ... 10 - 15 ... ... Еруі ... ... ... Сондықтан
да бұл облыстарда қар тоқтану қарқынды түрде ... Күн ... 5 - ... ... ... ... Бұлттылық солтүстік аудандармен салыстырғанда 1,5
есе аз. Облыста оңтүстік және солтүстік желі көп ... ... ... 1.9 – 3,9 м / ... ... тұратын аймағы Ақсұрам, онда
желдің жылдамдығы 5,1 м / сек. Шақпақ желі мен ...... ... ... ... Ылғадылығына қарай облыс үш аймаққа бөлінеді: өте
құрғақты (0,1 – 0,3), құрғақты таулы, биіктігі 1000 м (0,3 – 0,5) ... ... 1000 ... ... (0,5 жоғары).
Оңтүстік Қазақстан Орта Азиялық субтропикалық зонамен шекаралас, күн
горизонтта тұрғандықтан радияциялау ... ... ... ... суық ауа массалары оңтүстікке жылжыған сайын
жылына бастайды. Сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның жазықтарында құрғақ болады. Бұл
жағдай ауа температурасының ылғалдылығын анықтау барысында ... ... ... ... Қыста басқаша, Оңтүстік Қазақстанда
ауаның ылғалдылығы солтүстікке қарағанда жоғары. Бұл Оңтүстік Қазақстанның
жылы қысымымен ... Бұл ... ... жаз ... 1 - ... Бұл құрғақшылықпен және атмосфералық құрғақ болуымен
байланысты.
Оңтүстік Қазақстан облысы ... күн ... ... ... байланысты, ал бұлтты күндер жылына 44 - 49 күнге созылады.
[18].
Сырдария маңы ... өте ... ... ... 5,5 айға ... ... ... 44 - 46 °С.
Жазы қысқа қарағавда 2 есе ұзақ. Қысы желтоқсанның басында басталады
және ақпанның ... ... ... ... - ... мөлшері конденсация
деңгейінің төмендеуінен оңтүстіктен солтүстікке ... ... ... ... 7 - 9 мм - ден 16 - 21 мм - ге ... ... - ... ... олар 0 - 2 мм ... ... ... температурасы 27 - 28 °С жоғарылайды. ... ... 44 - 46 ... ... қыс түсіп, ерте аяқталады. Қаңтар айында ауа
температурасы 18 - 20 °С ... ... және ... 23 - 24 °С -
ге дейін. Қаңтар айының орташа температурасы ... - ... - 4°С. ... ... ... ... - шашын түседі. Жауын -
шашынның; сұйық күйде түсуіне байланысты қар ... ... ... ... [20].
Құркелес ауданы.
Құркелес ауданының алып жатқан аумағы 6 мың км2. Климаты құрғақшыл.
Ауаның климаты үшін субтропикалық радиациялық режим және ... ... тән ... ... Мамыр айында ыстық күндер басталады және күздің
қыркүйек айына ... ... ... ыстық күндер 130 күн. Көктем
айларында жауын - ... ... көп ... де, жаз ... мөлшері
азаяды. Сонымен қатар құрғақ айлар - маусым, тамыз.
Ауданның солтүстігі мен шығысы таулармен қоршалып ... ... ... ашық ... байланысты тропикалық ауа әсер етеді. ... ... ... – 1,5 - тен – 2,5°С - ге ... ... ... ... ... ... 10 - 14см ... Қыркүйекте басқа аудандармен
салыстырганда жауын - шашын мөлшері көп түседі. Орташа ... 300 - ... ... аудандарының климаты.
Климаты жылдың суық мезгілінде жауын - ... ... ... ... ... ... ... төменгі
горизонттағы суық ағыстарды ұстап қалып, оларды шығысқа қарай ығыстырады.
Таулы рельеф жазда ... ... ... ... ... ... - ... циркуляцияны құрауына байланысты сол жерде бұлт түзіліп,
жауын - ... ... ... зонасында қаңтардағы орташа температура 0 0 С - ден - 5
°С - ге ... 60 % - ке тең, ал ... - 26 %. 800 м . ... ... деңгейінін 1200 м биіктікте 5 %.
Көктемде жылы ауа райы орнайды, ... бұл ... ... -батыс
циюіондар дамыған. Өгем жотасында 1200 м биіктікте ... ... 4°С - ге ... ... - 8°С - ден - 12°С - ге ... ... ... ... бұл ... ыстық мезгілдің
ұзақтығы төменгі таулы зонада 95 - 105 күн және орташа зонада 44 - 47 ... ... ай - ... 62 - 91 мм. ... - ... түседі немесе 16 - 17
%, ал басқа ... ... ... 40 - 60 %-ке ... Ең ... айлар
тамыз және қыркүйек. Тұтас аймақта Оңтүстік - батысындағы және батыстағы
бөліктерінде және жоталардың бөліктерінде ... - ... ... ... ... ... ... ылғал оңтүстік - батыс ауа ағыстарынан
келеді.
Жауын - шашын көп түсетін бөлігі Талас ... ... - ... Өгем жоталарында, ол жерде жылдық мөлшер 1000 м. және ... Тянь - Шань ... ... территориялардың климаты
әртүрлі. Сондықтан да оңтүстік - батыс Тянь - Шань ... ... ... ... ... Жаз айы ыстық 4,5 айға ... Ең ... ... ... 21°С - ден 24°С - ге ... ... отырады.
Жылдық жауын - шашын мөлшері 800 мм. ... ... - ... ... ... Бұл ... жылдық мөлшері тек 0,3 % - ті құрайды. Күзге
қарай жауын – шашын көп түседі.
Жылдың жылы мезгілінде әсіресе жазда ... - ... ... ... ... ... құрғақ, қысқа көктемгі жауын - ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады.
Қыс 52 ден 80 күнге дейін ұзарады. Қыс айының орташа температурасы – ... ден - 4.5°С - ге ... ... ... басында, ал оңтүстігінде
наурыздың алғашында ... ... ... ... 10°С - ден
жоғарылайды. Көктемі жылы, ерте ... ... ... ... 12 - 14 ° С. ... оңтүстік бөліктерінде орналасқан. Бассейіннің ауданы - 137
км.
Боралдай өзені Арыс өзенінің оң жақтағы ірі саласы. ... ... оң жақ ... ... ... - 800 км, ... - 3754
км. Негізінен қар суымен қоректенеді. Арыс өзені ... ... ... ... облысының мақта шаруашылығында пайдаланылады.
Қаратау жотасынан басталатын өзендерге Жиделі, Бесарық, Ермексу,
Қарашық, ... Шаян және ... ... ... бұл өзендердің бір
ерекшелігі - өздерінің негізгі су ағысына ... ... ... ... кетеді.
Арыс өзенінің бассейнінде тек қана мақта емес, ... ... ... да
дақылдар егіледі. Арыс өзенінің салаларынан каналдар тартылған.
Үлкен Шардара су ... ... ... бас ... ... ... ... бау - бақша, мақталық, күріш алқаптарын суландыруға
көп қызмет етеді. Бұл жерде салынған Шардара су ... ... ... ... өндіріп, облыстың кәсіпорындары мен халқы үшін жарық береді.
Оңтүстік ... ... бай ... Олар ... ... ... Сырдария өзенінің аңғарлары мен Шу өзенінің төменгі ағыстарында
құралған. Олар өте тұзды және саяз ... ... ... ... ... бар. Ол сулардан минералды суларда шығарады, оны емдік үшін
пайдаланады. ... ... ... су ... ... - бір
асқазан, ішек құрттары үшін пайдаланылатын сулар.
Сарыағаш, Қапланбек термальды және минерадды су ... ... ... үшін пайдалы жағымен танымал. [11].
Кесте 1.
Оңтүстік Қазақстан облысының ірі өзендері.
|№ ... ... ... жинау |Орташа ағыны,|
| | | ... км2 |м3/с ... ... |372 |4700 |32.3 ... ... |133 |744 |7.3 ... ... |182 |4370 |4.5 ... ... |130 |1460 |10.6 ... ... |60 |441 |2.61 ... ... |76 |468 |7.8 ... ... |450 | | ... ... мен ... ... ... ... ... типтердегі сұр топырақтар тараған.
Топырақтың пайда болуы тау жыныстарының бөлшектеніп, қопсуынан басталады.
Топырақтың ... оның ... ... факторлар әсер етеді. Табиғатта
- жылу мен суықтық, ылғал мен тірі ... ... ... тау
жыныстарының үстіне өсімдіктер өсе ... ... ... ... шөп,
өсімдік, ағаш жапырақтары шіріген бұтақтардан топыраққа органикалық ... ... ... ... ... шірітіп, жаңа затқа -
қара шірікке ... ... ең ... ашық ... сұр
топырақ. Облыс территориясы бойынша кәдімгі сұр топырақ, каштан, күлгін,
қара сұр топырақ, таулы және тау алды ... ... ... ең ... кездеседі. [3].
Солтүстік шөлді аймақта (Бетпақ дала) негізінен қарашірігі 1 % ... сұр ... ... ... ... Бұл ... ... сұр, қоңыр,
қызыл шалғынды далалық болып келеді. Оңтүстік Қазақстанның шөл және шөлейт
зоналарында құмды және құмдақты топырақ ... Көп ... ... ... Жер асты ... ... ... жоғары көтерілуіне
байланысты және су ресурстарын ... ... ... ... ... аймақ пайда болады. Сырдария, Арыс, Шу өзендерінің
аңғарларында ... су ... ... ... ... ... ... таралған. [15].
Батыс Тянь - Шань облыс территориясында ... ... ... ... Тау алды және тау ... ... сұр қоңыр топырақ белдеуі.
2. Таудың құрғақ шалғынды қоңыр топырақ белдеуі.
3. Биік тауда альпілік және ... тау ... ... ... ... ... сортандар кездеседі. Ең
төменгі тік белдеуде Тянъ - Шань жазықтық ашық қоңыр ... ... ... ... аз таралған. Бұл топырақта қара шірік 0.7 - 1.5 %.
Қоңыр топырақ Қаратаудың етегінде, Талас Алатауының етегінде ... ... 600 - 700 м. ... биіктікке дейін жетеді. Мұның құрамында
органикалық заттар, қара шіріндісі жоғары болып келеді. Мұндай ... ... ... ... ... 28.4 мың ... 627 мың ... Жеміс -
жидектің өнімі 2 есеге өсті, бау - бақша және картоп 3 есеге өсті.
Басқа дақылдардың егіндік жер көлемі өсті - ... 1995 жылы 35 ... 2000 жылы 1 200 ... ... жылы облысты тұтас алғанда ауыл шаруашылығының жалпы өнімі көлемі
6 5001.9 млн. теңгені құрады, бұл 2001 ... ... 7.3 % ... ... ... шаруашылығының өнімдері - тиісінше 43 348,9 млн. ... %, мал ... ... - ... млн. теңге 2,1 %.
Ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемінің артуы Мақтарал (нақты көлем
индексі – 97,6 %), ... (91,5 %) ... ... ... дерлік
қалалық әкімшіліктер мен аудандар да орын алып отыр.
2002 жылы облыс бойынша ауыл шаруашылық дақылдарының егіс ... ... ... ... бұл 2001 жылмен салыстырғанда 2,3 % артық.
Негізгі ауыл шаруашылық ... ... егіс ... ... ... 95,7 % немесе 700,3 % мың гектарды құрады. 2001 жылы тиісінше
95,5 % және 982,8 мың ... ... ... ... өнім ... 2003 ... 8 айда 29 ... құрады, бұл 2002 жылғы осы кезеңмен салыстырғанда 7,7 % артық.
2003 жылғы 18 қыркүйекте облыста 50 308 ауыл ... ... оның ... 48 914 шаруа (фермер) қожалықтары, 1 394-өндірістік
кооперативтері, оның ішінде 12 ... ... ... және асыл ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын бар.
Облыста құрылған 13 ... ... ... ... жұмыс
істейді.
Екі жарым жыл аралығында ... ... ... өздерін
құрылтайшыларына мал мен егін шаруашылығын дамытуға 722,3 млн. теңге несие
бөлінді.
Ағымдағы жылдың бірінші ... ... МТС ... олар ... гектар алқапта 56,7 млн. теңгенің қызметін көрсетті.
2003 жылдың қаңтар - ... ... ... ... ... жалпы өнім көлемі 74 797,5 млн. теңгені құрады, бұл 2002
жылдың тиісті кезеңімен ... 5,2 % ... оның ... ... - ... ... млн. ... 5,4 % өсімдік шаруашылығы - 54
7432,6 млн. теңге, ... 5,0 ... ... ... ¸ð ò¾ðëi êå»äiê æ¸íå òiê çîíàëûººà áà¹ûí¹àí.
Æàçûºòûºòàðäà íåãiçiíåí ø¼ëäi ... ... ... ê¼áiíåñå
æóñàí ìåí á¾iðãií ºàïòàï æàòûð. Øó ¼çåíiíi» ìà»ûíäà æóñàíäû ... ... æ¸íå ... ... ... ... æîòàñûíû»
ñîëò¾ñòi-øû¹ûñ æàçûºòàðûíäà áàÿóëûø æ¸íå æóñàíäàð ¼òå ê¼ï. ²ûçûëº½ì º½ìûíäà
ºî¹à, ... ... ... ... ( ຠ... ... æ¾çãií, º½ìäû àêàöèÿ, êàíîëëè, æóñàí æ¸íå òà¹ûäà áàñºàëàð.) ºàïòà¹àí.
ؼëäi» ²èûð ... ... ... ¾ëáiðåê-æàáàéûº
äàëàñûíà àóûñàäû,(19(.
Ñûðäàðèÿ ¼çåíäåðiíi» ໹àðëàðûíäà æóñàíäû-ºàìûñ ¼ñiìäiêòåði
¼ñåäi: ¼çåíãå æàºûãíäà¹àíäà òî¹àé æ¸íå íó ... ... ( ... ... ... ... àóäàíäàðäà òå»äi çîíàëûº æàºñû áàéºàëàäû. Òå»iç äå»ãåéiíåí
500-700 ì áèiêòiêòå ø¼ëäi ¼ñiìäiêòåð ýôåìåðëi ø¼ïòåñiíäåð òàðà¹àí. ʼéëå»êi
áåòêåéëiáàóðàé àëºàïòà åðòå ... ... ... ( ... àðïà, ºàó¹à ñàºàëäû). 800 ìåòð áèiêòiêòå îëàð àëìàñòûðóøû¹à
àéíàëàäû, 800-1000-íàí 1300-1500 ìåòð ... ... äàëà ... îäàí ... òàóëû äàëàëûº ¸ðò¾ðëi ø¼ïòåñií ä¸íäi-äàºûë îðíàëàñºàí,
ñîëò¾ñòiê áåòêåéiíäå à¹àø æ¸íå á½òàëàð íóû (ãðåê æ໹à¹û, àëøà, ¼ðiê, àëìà,
äîëàíà æ¸íå ò.á.). ... ì ... àðøà ... æ¸íå ... ... ... ... ì æ¸íå 3600-3800 ì áèiêòiêòå ¼ñiìäiê æàìûë¹ûñû
ò¼ìåíãi ø¼ïòåñií àëüïiëiê øàáûíäûº äàëàñûíà àéíàëàäû(16(.
²àðàòàó æîòàñûíû» î»ò¾ñòiê-áàòûñ ... ... ... ... ²àðàóäû» ò¼ìåíãi æîòàñû ø¼ëäi» ýôåìåð
¼ñiìäiêòåðiìåí ºàïòàë¹àí. 500 ì ... ... ... ... ... îë ... ... ½ëàñàäû.
Ñîíûìåí áiðãå ûë¹àë òàïøûëû¹ûíà æ¸íå ûñòûººà ò¼ççiìäi ¼ñiìäiêòåðäi»ê
ò¾ðëåði ... ... ... æóñàí, æàíòàº, ñåêñåóië, ... ... Àóûë ... ... ... ... ... êåéií îáëûñòû» àóûë øàðóàøûëû¹û ... ... ... ... - ñîâõîçäûº æ¾éå æîéûëûï, ... ... ... ... æåêå ... ... øàðóàøûëûº ¼íåðê¸ñiái 1991 æûëäàí áàñòàï, ¼çãåðiï îòûðäû. Ìûñàëû,
1992-1993 æûëäàðû ýêîíîìèêàëûº ðåôîðìàëàð òiïòi iñêå ºîñûëìàäû.
1994-1995 æûëäàðäàí ... ... ... ... ... á½ë
æà»àëûº 1996-1997 æûëäàðû ºàéòàäàí òîºòàï ºàëäû. Òåê 1998 ... ... ... ¼çãåðiï, ºàðæû æà¹ûíàí æàºñàðà áàñòàäû. ʼïòåãåí æåðëåð
å»áåêøiëåðãå ... ... ¼ç ... ... ... °ð ... îë
æåðãå ¼çäåði ºàëà¹àí åãiíií åãiï øû¹àðà àëàòûí áîëäû. Øàðóà ... ... ... ... ... æ¸íå ¸ðò¾ðëi ¼íiì
¼íäiðiï øû¹àðó¹à áiðiêòi.(22(.
͸òèæåñiíäå 1998 æûëû 182 êîëõîç, ñîâõîç æ¸íå ãîññîâõîçäû» îðûíäàðûíà
20 ìû» ... æåð ... ... ... ... ... 19,6 ìû» øàðóà
ºîæàëûºòàðû äà ïàéäà áîëäû. Á½ë ïðîöåññ ºàçiðãi ê¾íãå äåéií ... ... ... ... îíû» iøiíäå 30 ìû»û øàðóà ºîæàëûºòàðû ... ... òåê ºàíà 14 ... ... ÿ¹íè ... ... ... àóûë øàðóàøûëû¹ûí çåðòòåó îðòàëû¹ûíäà.
Á½ë æà¹äàé àäàìäàðäû» ìåíòàëèòåòií äå ¼çãåðòòi, ðûíîêòûº ýêîíîìèêà¹à
äåãåí ½ñûíûñ ¼ñòi. Íà¹ûç æåð èåëåði ïàéäà ... àóûë ... ... ¼ç ... ... 1998 ... ... æà¹äàé ºèûíäàï,
øàðóàøûëûº áàíêðîòºà ½øûðàé áàñòàäû. ... ... ... ñàíû
îáëûñòà 2001 æûëû 1 æåëòîºñàíäà 182-ãå æåòòi.
λò¾ñòiê ²àçàºñòàí îáëûñûíäà æàëïû æåð ºîðû 1. 0289.3 ìû» ... ... ... àóûë ... 786.3 ìû» ... ... ... ìû» ãåêòàð æàéûëûìäûº æåð, ºàë¹àíäàðû ñóààðûëìàéòûí æàéûëûìäûº æåðëåð-
9062 ìû» ãåêòàð ( 88 ().
Áàó - áàºøà æ¸íå ... 39 ìû» ... ... ... ... ¼íäiðóøiëåðäi» ê¾øiìåí ì¸äåíè äàºûëäàðäû ¼íäiðó ¼íiìi ¼ñiï ... ... ... 1995 æûëû 223 ìû» ... áîëñà, 2001 æûëû 400
ìû» òîííà¹à æåòòi.
Ñîíäûºòàí íàðûº ì¾ìêiíäiêòåði ìåí ... îðàé ... æ¸íå ... ... ìà»ûçû çîð. Ìûñàëû, ... ... ... 888 ... ... ... ... ìàºòà, ìàéñàðû ìåí ä¸íä¸ê æ¾ãåði ¼ñiðóãå ê¼øòi. ... ... ìåí ... äà ... ... àðà ... ... ûºïàë åòåäi.
Íàºòû öèôðëàð¹à æ¾ãiíñåê 1998 æûëû ¸ð ... 10,8 öè ... 14,4 öè ... ... áið ... ñ¾ò ñàóóäû» ðîòàøà ê¼ðñåòêiøi-2072 êò
º½ðà¹àí.(47(.
Àóûë øàðóàøûëû¹û ¼íäiðiñiíäåãi ... æ¸íå àóà ... ¸ð ... ... ê¸ñiïîðûíäàð àðàñûíäà àóûë øàðóàøûëû¹û
¼íiìäåðií ¼íäiðóãåäå å»áåê áîëìûñûíû» ìà»ûçûí ... ì¸í ... ... ò½òûíó ìåí àóûë øàðóàøûëû¹û ¼íäiðiñiíi» º½ðûëûìû ... ... àíûº ... ... àçûº ... ... ... æ¸íå åò ¼íiìäåði 38( ñ¾ò æ¸íå ñ¾ò ... ... 20( ... ìàéû 41(, ... æ¸íå áàºøà ñûéû 36( æåìiñ-æèäåê 20(
ì¼ëøåðiíåí àñïàéäû.
1999 æûë¹û ì¸ëiìåòòåðãå ºàðà¹àíäà, àçûº-ò¾ëiê òàóàðëàðûíû» íàðûºòûº
ºîðûí ... ¾øií ... ... 25( ... ¼íiì ¸êåëãåí. Àçûº ò¾ëiêòi»
á½ë ñ½ðàíûñûí æåðãiëiêòi ¼íäiðiñòåð ... äå ... ... ... ... îáëûñòûº ì¾ìêiíäiãi æîº æ¸íå ... ... ... ... ... ... àóûë øàðóàøûëû¹ûí
ìàìàíäàíäûðóäû», áàñºà îáëûñòàðìåí ñàëûñòûð¹àíäà åðåêøåëiãi òåði-áûë¹àðû
¼íiìäåðiíi» øåòêå øû¹àðûëóûí ºàðºûìäû ... ... Îëàð 1999 ... ìû» äîëëàð, àë øèïîðò-83 ìû» äîëëàð, æ¾ê ¼íiìäåði-395 ìû» äîëàð, ... ìû» ... ... Ìàë ... ... ê¼ï ... ... ºîæàëûºòàð ¼ç ºàæåòòiëiêòåðií ºàíà¹àòàíäûðà àëìàéäû.,
iøêi 콺òàæäûºòàð¹à êåðåêòi àçûº-ò¾ëiê æåòiñïåéäi.
ʼïòåãåí ... ... ... ... ... ... ... ºàìòàìàñûç åòóäi æàñàðòóäû æåðãiëiêòi ê¼çäåðäi»
àòºàðàòûí ºûçìåòií ... ... ... áàéûð¹û ñóñûíäàðû-ºûìûç
áåí ø½áàò æûëºû æ¸íå ò¾éå ìàë áàñû ... ... ... ... ¼òå àç äàéûíäàëàäû. Ìàéëûëû¹û ¼òå æî¹àðû º½ðò, iøiìäiêòåð,
ñ¾çáå áðèíçà äàéûíäàëàòûí ºîé ... ... ... Àéòûë¹àí åðåêøåëiêòåðäi»
åñêåðiëói àçûº-ò¾ëiê ¼íäiðiñiíi» êåëåøåêòåãi äàìóûíà, ... ... ... ... ... ºàëóûíà äà æèi ûºïàë åòåäi.(47(
Íàðûº æà¹äàéûíà îðàé ìàìàíäàíäûðóäû» òåðå»äåòiëói òàóàð ¼íäiðóøiëåðäi»
ì¾ääåëåði ìåí æåðãiëiêòi ... ... ... áàéëàíûñû
í¸òèæåñiíäå æ¾çåãå àñàäû: ñîíäûºòàí ò½ð¹ûíäàðäû» àçûº-ò¾ëiêïåí, ¸ñiðåñå
ò½ð¹ûíäàðäû» àçûº-ò¾ëiêêå ñ½ðàíûñûí çåðòòåó ìàºñàòûíäà ... ... ... áið ìà»ûçäû ì¸ñåëå-æåêå ºîñàëºû øàðóàøûëûºòàðäû» ºîñàëºû
øàðóàøûëûºòàðäû» áîëàøàºòà¹û äàìóû. Àóûë ... ... ... ... æ¸íå ... ... áàéëàíûñòû. Ôåðìåðëiê ºîæàëûºòàð
¼íäiðiñiíi» º½ðûëûìû ºî¹àìäûº øàðóàøûëûºòàí ¼çãåøå áîëàäû.
Îáëûñûìûçäà¹û àóûë ... ... ... ... ... í¸òèæåñiíäå íåãiçãi ¼íiìäi àñòûº ìàºòà ìåí ìàºñàðû åò
ïåí ñ¾ò º½ðàéòûíûí ê¼ðñåòiï îòûð. ... ... ... ... ... ... ¼íiì ... ¹àíà àéíàëûñàäû., àë îíû
òàðàòóäû æ¾çåì àñûðó ¼òå áàÿó æ¾ðãiçiëåäi.
ʼïòåãåí ôåðìåðëiê øàðóàøûëûºòàð ¼íiìäi ¼»äåó ìåí æ¾çåãå ¼òå ... ... àóûë ... ... ïðîöåñi ºàçiðãi êåçäå
æåòiëäiðóäi ºàæåò åòåäi. Á¾ãiíãi íàðûº ºûñïà¹ûíäà æî¹àðû ïàéäà ... ... ... ... àóûë øàðóàøûëû¹ûíäà ¼íäiðiñ ê¾øií ä½ðûñ
ïàéäàëàíáàéäû, æåð áàéëû¹ûí ... ... ... ... åðåæåëåðií åñêåðìåéäi.
Á½ë ôåðìåðëåð ìåí áàñòàïºû òàóàð ¼íäiðóøiëåðäi» æà»à àóûë øàðóàøûëàðû
òåõíèêàëàðûí àëó¹à ì¾ìêiíäiêòåði æîºòû¹ûìåí, æåð ... æà»à ... ... ... ... àãðàðëûº ñåêòîðäà¹û áàñòû ... ... ... ... àóûë ... ... ¼íäiðóøiëåðií ¼íäiðiñòå ò½òûíóøû
ñ½ðàíûøûíà ºàæåòòi ¼íiìäåðäi ¼íäiðóãå æ½ìûíäûðó áîëûï òàáûíàäû. Àë ... ... ìåí àóûë ... ... ìàìàíäàíäûðó, æàðûº
æà¹äàéûíà îðàé îðíàëàñòûðó ìåí ... ... ... ò¾ðëåðií ºîëäàíó ºàæåò .
Àóûë øàðóàøûëû¹ûí ºàíäàé ¸ëåóìåòòiê-ýêîíîìèêàëûº ò½ð¹ûäà æ໹ûðòºàí
æ¸íå ìàìàíäàíäûðóäû» ºàíàé ¾ëãiëåðií ïàéäàëàí¹àí ... ... ... ì¸ñåëå áîëûï òàáûëàäû.(48(.
Ñîíäûºòàí äà æî¹àð¹ûäà¹û àéòûë¹àí æà¹äàéëàðäû ò½æûðûìäàé êåëå
êåëåøåêòå àóûë ... ... ¾øií ... ... ... îëàð ìåí ... ê¸ñiïîðûíäàð ìåí ñàóäà îðûíäàðûí, å»
æàºñûñû òàóàð ... ... ... æ¸íå áàíê ... ¼çàðà
êîîïåðàòèâòåíäiðó î» æåìiñií áåðåäi. Á½ë äåãåí, å» áàñòû 4 àãðàðëûº ... ... åäi. ... 1 ¼íiì ... ... æ½ìûñòàðäû (ê¾çãi åãiñ, ê¼êòåìãi æåð æûðòó
ìåí ¼»äåó, ñåáó, ò.á.) ºàæåòòi ºàðæûìåí ºàìòàìàñûç ... ... ... òåõíèêàëûº æàáäûºòàðìåí, æàíàð æà¹àð ìàéìåí, íåãiçãi
ºàæåòòi ò½ºûììåí, òû»àéòºûøïåí äåð ... ... ... ... ... ´íäiðãåí ¼íiìäi ñàòó¹à, àãðîáèçíåñêå ºàòûñòû áàðëûº ... ... ... ... ... ºîç¹àëûñûíû» íåìåñå ¼íäiðiëãåí ¼íiìíi» áàñûíà àÿ¹ûíà äåéií, ñîë
¼íiìãå ºàòûñûí, àðàäà æ¾ðåòií ... ... ... ... ... á½äàí áàñºà äà ... ... ... äà ... äåð åäiì. ... àóûë ... ... áiðàç î»äû òåíäåíöèÿëàð áàéºàëóäà.
Áiðiíøiäåí, ýêîíîìèêàëûº ê¼ï ò¾ðëiëiãi ò½ðàºòû ñèïàò àëäû. Áàðëûº
àéìàºòàðäà øàðóà ºîæàëûºòàðû ìåí ... ... ... êîîïåðàòèâòåð, øàðóàøûëûº ñåðiêòåñòiêòåð, àêöèîíåðëiê ºî¹àìäàð
àðàñûíäà î»òàéëû àðàºàòûíàñ ºùàëûïòàñòû.
Åêiíøiäåí, àóûëäû æåðäå áiðòiíäåï ... ... ... ... æ¸íå ñàòó ... ºàëûïòàñóäà, îíäà¹ûëàð íåãiçiíåí ôåðìåðëåðìåí ¼çàðà
òèiìäi ýêîíîìèêàëûº øàðòïåí ... ... ... áàçà ... ... ... ê¸ñiïòi
òàáûñòû àòºàðó¹à ºîëàéëû æà¹äàé æàñàóäà. Àäàìäàðäû» æåð èåëiãiíå, ¼íiìäi
ñàòàòûí áàçàðëàð¹à åðêií ºîëû ... ... ... ôåðìåðëåð ìåí
ê¸ñiïîðûíäàð áàñøûëàðûíà àóûë ... ... ... ... ... ... ... êåçäåãi æà¹äàéäà àçûº-ò¾ëiêïåí ºàìòàìàñûç åòó ¾øií ... äåï ¾é ... ... ¼íäiðiñòi» ¼ñóií æ¸íå îíû» ... ... ... áîëàäû. ̽íû» ¼çi åëiìiçäi» ê¼ïøiëiê àéôìà¹ûíäà
õàëûºòû» ... ... ... ... ¼òïåëi êåçå»íi» ºèûíäûºòàðû àçûº ò¾ëiêòi» ìà»ûçäû ò¾ðëåðií
¼íäiðóäi» ðåôîðìà¹à äåéiíãi äå»ãåéiíå ... ... ... Àãðàðëûº
ñåêòîðäà¹û ðåôîðìàëûº áiðiíøi êåçå»iíäåãi æåòå ... ... ( ... êåëiñiì-øàðòòûº ºàòûíàñòàðäû åëåìåó , æûìûñºû ... ... ... ìåí ºûçìåò ê¼ðñåòó áàçàðûíäà¹û ñ½ðàíûñ ïåí ½ñûíûñ
àðàñûíäà¹û àëøàºòûº) òèiìñiç ... ... ... ... ... ñîºòûðäû.(48(.
Êåéáið àéìàºòàðäà áàçàðëû èíôðຽðûëûìíû» ºàæåòòi ýëåìåíòòåði áîëûï
ñàíàëàòûí àçûº-ò¾ëiêòi» ê¼òåðìå ñàóäà áàçàðëàðûíû» æ¸íå ... ... ¾ìiò ... ... ... òàáûëàäû.
2003 жылдың қаңтар - қазанындағы ауыл шаруашылығының
жалпы өнімі.
Кесте 2.
| |2003 ... ... ... ... |
| ... |индексі |көлемдегі |
| ... |2003 жыл ... % |
| |млн. ... |2002 жыл ... |
| | |% - ... | ... бойынша |74 797.5 |105.2 |100.0 ... қ. ә. |290.5 |51.8 |0.4 ... қ. ә. |1 651.5 |103.6 |2.2 ... қ. ә. |113.8 |39.1 |0.2 ... қ. ә. |7 526.8 |114.1 |10.1 ... ... |2 264.9 |125.3 |3.0 ... |3 824.9 |98.9 |5.1 ... |20 874.5 |99.7 |27.8 ... |5 443.4 |108.1 |7.3 ... |1 812.9 |93.5 |2.4 ... |6 104.9 |100.0 |8.2 ... |9 182.0 |112.2 |12.3 ... |1 388.3 |102.4 |1.9 ... |3 712.0 |103.0. |5.0 ... |4 138.5 |106.2 |5.5 ... |6 469.1 |122.0 |8.6 ... ... 9 ... ауыл ... ... өндірушілері 41,5 млрд.
теңгенің өнімін ... оның ... мал ... ... 18,0 ... ал
егін шаруашылығы – 23,4 млрд. ... ... Бұл ... ... ... ... 9,1 % - ке ... [21].
2.2. Мал шаруашылығына сипаттама.
Қазақ халқының маңызды шаруашылығының бірі - мал шаруашылығы.
Мал шаруашылығының негізгі саласы - қой ... ... өзі екі ... ... ... ... және қаракөл. Қаракөл
қойы негізінен ... ... ... ... ... қосуға
болады. Қылшық жүнді қойлар - таулы - далалы және суармалы зоналарда көптеп
өсіріледі. Облыс республика бойынша ірі қара ... ... ... ие ... %. ... жалпы алғанда еті облыста 35 - 37 % - тін құрайды.
2001 жылмен салыстырғанда 2002 жылы облыстың барлық ... ... ... ... ... – 0,6 % және 1 807 кг - ды ... жұмыртқа – 4,3
% және 170 дананы құрайды, бір қой жүні 2001 ... ... ... ... және 2,7 кг ... бойынша сиыр сүтінің өнімін Түлкібас шаруашылығы – 31,9 % ... кг) және ... ... – 20,0 % (2 169 кг), ... - Сайрам ауданы
– 18,2 % (бір тауықтан 201 дана), жүн - Қазығұрт ауданында – 22,2 % ... 3.3 ... жылы ... барлық санаттарында 108,5 мың тонна, мал мен
құс еті (тірідей салмақпен), 401,9 мың ... сүт, 154,2 млн. дана ... және 3,6 мың ... қой жүні өндіріледі. 2001 жылмен салыстырғанда
ет өндіру – 0,2 %, сүт – 3,2 %, жұмыртқа – 16,3 және қой ... ...... ... жылдың қаңтар - қазанында шаруашылықтың барлық санаттарында 90,2
мың тонна мал мен құс еті (тірідей салмақпен), 370,3 мың тонна сүт, ... дана - ... ... 2002 ... ... ... салыстырғанда
ет өндіру – 3,1 %, сүт – 6,8; жүмыртқа – 20,1 % артты.
Облыс бойынша ... ... – 97,7 %, ... – 98,6 %, ... 63,8 % үй ... үлесіне тиесілі. [21]
2003 жылдың қаңтар – қазанындағы облыстың ... мен ... ауыл ... жалпы көлемдегі үлесі.
Жалпы көлемдегі үлесі % - ... 3.
| |Ет |Сүт ... ... ... |100.0 |100.0 |100.0 ... қ. ә. |0.7 |1.8 |1.9 ... қ. ә. |3.7 |1.8 |3.4 ... қ. ә. |0.4 |0.5 |0.5 ... қ. ә. |7.5 |8.7 |3.5 ... ... |5.2 |3.8 |3.6 ... |8.9 |9.2 |4.5 ... |20 874.5 |99.7 |27.8 ... |5 443.4 |108.1 |7.3 ... |1 812.9 |93.5 |2.4 ... |6 104.4 |100.0 |8.2 ... |9 182.0 |112.2 |12.3 ... |1.388.3 |102.4 |1.9 ... |3 712.0 |103.0 |5.0 ... |4 138.5 |106.2 |5.5 ... |6 469.1 |122.0 |8.6 ... жылдың бірінші қарашасында 2002 ... осы ... ... ... ... ... ірі ... қара
малдың саны – 14.5 % артып, 554.9 мың ... ... қой мен ешкі ... -
12.5 және 2 665.7 мың, жылқы - 9.1 және 113.3 мың, түйе - 8.2 және ... ... - 26.5 және 38.0 мың, құс саны - 10.0 % ... 2114.3 мьің басты
құрады.
2003 жырдың 1 қаңтарында 2002 ... осы ... ... ... ... ... мен ... ірі қара мал, оның
ішінде сиыр, қой, ... ... түйе және құс ... ... ... ... саны ... аудандарында - 65.0 % және Шымкент қ. ә. - ... ... ... мал мен құс ... ( шартты мал басына қайта
есептегенде ) басым бөлігі Сайрам ( жалпы санының - 14.0 %), ... ... және ... (10.2 %) ... ... шоғырланған.
2004 жылдың ақпан айында 2003 жылы осы ... ... ... ... мал ... өнімдерінің негізгі түрлерін өндіру
артты: ет 6.2 %, сүт - 5.4 %, ... - 71 %. ... ... едәуір өсім Арыс қ.ә. (14.7), Қазығұрт (10.7), ... (10.0 %), ... (9.4 %), ... (9.2 %), сүт ... ... ... ауданының (14.8 %), Бәйдібек (12.6 %), Отырар (11.5 %),
Созақ (9.7 % ), жұмыртқа - ... %), ... ... (16.3 ... (12.8 %), ... (11.6 %), ... (109.9 %) ... тән
болып отыр.
Алайда, тұқым - Ордабасы ауданының шаруашылығында 16.3 % төмендеді.
Мал мен құстардың өнімділігі. Үстіміздегі жылдың ақпан ... ... ... кезеңіне қарағанда облыс шаруашылығының барлық санаттарында бір ... ... сүт - 1.0 % өсіп 205 кг ... бір ... ... орташа
алынған жүмыртқа тиісінше 4.8 % және 22 ... ... Сүт ... қ. ә. (1.1 ... мен ... ... жеке ... мал мен құс санының
көбеюі себебімен 2004 жылдың наурыз айының 1 жұлдызында өткен ... ... ... ... ... ... ... мал
басы мен құстың барлық түрлері көбейді; ірі қара мал 55,0 мың ... ... қой мен ешкі - 254.0 мың (10.7), ... - 7.8 мың (8.1 ) түйе ... - 4.3 мың, құс 147.8 мың ... ... ... наурыз айының 1 жұлдызына облыс шаруашылығының барлық
санаттарында 65.9 мың бас (өткен жылдың осы ... ... - 107.3 ... 359.4 мың - қозы мен лақ, 2.5 мың. (100.4 %) ... 9.0 мың ... ... ... ауыл шаруашылық кәсіподағы құнарландырылған мал азығының
көлемі 2004 жылдың наурыз айының 1 жұлдызына - 3 925.6 ... 2003 ... ... қарағанда 134.9 % сүрлем тиісінше - 1 355.2, табиғи
шабындықтардан және ... ... ... шөп - 8258.0 ... 8 898.5 (71.2), сабан - 1 164.0 тоннаны (50.0 %) ... ... ... аударылып есептелінген барлық мал азығы 10 830.6
тонна болды, бұл өткен жылдың ... ... ... 93.1 %, шартты
ірі қарамалға есептегендегі орташа бір мал азығы 3.7 центнерден келіп ... ... ... халық шаруашылығындағы маңызы.
Бұл түлікті елтірі, ет, жүн т.б. өнім түрлерін өндіру мақсатында
өсіреді. Алайда олардан ... ... өнім - жаңа ... ... терісі
- елтірі. Ол өзіндік өте әдемі түспен алуан түрде құбылмалы келеді.
Қаракөл елтірісі - ішкі ... ғана ... ... да ... ... шикізат.
Қаракөл шаруашылығында ет өндіруге негізінен жасына қарай бракқа
шығарылған ... ... осы ... жатады) саулықтар мен тұқымдық
қошқарлар, сондай - ақ елтірік ... ... ... ... ... ... Шаруашылығында табиғи жайылымдарды
молынан пайдалана отырып, малдың тірілей салмағын арттыру есебінен ғана ... ... ... ... Жайып семіртуді дұрыс ұйымдастыруда қаракөл
қойы 2 -3 ... ... - ақ ... ... 20 - 25 % салмақ қосады.
Осылайша орта есеппен әр қой бір маусымда 10 - 12 кг ... ... ... жүн ... бұл ... барлық өткізілген
өнімнен түсетін қаржының үштен бірін құрайды. Оның жүні қалың мата, ... ... аяқ - ... киіз жасау мақсатында, түсті жүн ... ... ... жылына екі рет көктемде (сәуірдің аяғы мен мамырдың
басы) және күзде (тамыздың аяғы қыркүйектің басы) ... ... сүті көп ... ... отардағы саулықтардың
30 - 40 % - тің қозылары елтірі алу үшін сойылатындықтан оларды сауу қажет
және саууға ... ... да. Әр ... ... ... ... (3.5 - ... ) орта есеппен 50 – 60 кг сүт алуға болады.
5-7 айдан ... ... ... тері қой ... болып, есептелінеді. Бұл
шикізат халық шаруашылығында тон, аяқ киім т.б. ... ... ... ... ... - мәйегі сыр ... ... ... және медициналық дәрі - дәрмек дайындау үшін
кеңінен ... Өлі ... және сүт ... ... қозылардың ұлтабарында
мәйек болмайды, сондықтан ол дайындауға келмейді.
Революцияға дейін қаракөл қойы негізінен қазіргі өзбек пен ... ... ... ол уақыттағы қаракөл шаруашылығының сипаты экстенсивті еді. Қой
жыл он екі ай бойы Қызылқұмның, Қарақұмның шөл жайылымдарында жайылатын.
1928 жылы ... ... ... ... ... ... алғаш рет таза тұқымды 5 мың қаракөл қойы ... - 1980 ... да бұл сала одан әрі ... ... қаракөл
өсіретін шаруалар ұйымдастырылды. 1962 жылы Шымкент қаласында Қазақ қаракөл
ғылыми - ... ... ... ... басқару үшін 1968 жылы ... ... ... ... ... ... бірлестігі құрылды. Мұнда қаракөл қой шаруашылығы жан - ... ... ... ... ... ... ... облыс шаруалары қойларының 50 - 60 пайызы, ал 40 - 75 пайызы
Қаратаудың арғы ... ... 1970 - 1980 ... ... ... әр ... 110 - 120 дан төл алынып келеді.
1985 жылдың соңына дейін қаракөл қойларының санын 2 млн. 200 ... ... ... - 1991 жылдары қой өсіру кезінде облыс бойынша 2 млн. қаракөл
қойы ұсталынды. Қаракөл терілері 1 млн - ға ... ... ... ... оның саны 920 мың ... ... жалпы басы 45 пайызды құрады.
[29].
Қаракөл қойлары ... ... ... ... ... және ... ... кілем шығаруға жарайтын жүндер, мата, ... ... тон, ... сүт, сыр ... өнімін, брынза және жергілікті
қолданылатын әртүрлі сүт өнімдерін, ірімшік және медицинада ... ... ... ... ең басты қаракөл қойларын өндіруде ... - ... ... ... қойларын өсіруде, оның өнімін арттыруда, олардың
бас санын қайта қалпына келтіруде жұмыстар жүргізілуде. Онымен Қазақстан
қаракөл ғылыми - ... ... ... [28].
Қылшық жүңді қойлар.
Қазіргі кезде шаруа қожалықтарында жалпы 1903 қой саны есептелінеді,
оның ішінде 850 мыңы қылшық жүнді қойлар. 45 ... ... ... ... облыс бойынша жүн мен еттің 2/3 бөлігін береді.
Ғалымдар, мамандар мен шабандардың көпжылдық еңбектеріне байланысты
қазіргі кезде елімізде қойдың жаңа түрі ... ол: ... ... Ол жүн мен ет ... ... жоғарғы дәрежеде және жергілікті
климат жағдайларына тез бейімделгіш.
Сүтті ірі қара ... ірі қара ... ... бағыты барлық облыстарда дамыған. Негізгі
тұқымдары әулиеаталық және қара - ... ... жылы ... 430 мың ... сүт өндіріді.
1994 жылы сүт өндіру 465 мың тонна болды.
1996 жылы 234 мың ... ... жылы сиыр басы 216 мың ... ... құрады. 6 ірі қара сүтін
өндіретін, климаттық жағдайларға ... ... 13 ... ... - тұқымдық жұмыстар жүргізілуде. Бұл қожалықтарды АО " Шымкент
- Асыл " айналысады.
Облыста сиыр етін өндіру 31 - 35 ... ... Мал ... ең
басты мақсаты ет өнімін арттыру. Сонымен бірге ірі қара ... ең ... ... ... және сүт ... ... ... қолданылады, сүт және ет семіз сиыр
тұқымдастарын арттыруда.
Облыста ... ... етті мал мен ... ... ... ... ... ПК "Фархад" айналысады.
2.3. Егін шаруашылығы.
Оңтүстік Қазақстан облысы ... үшін ... ... ... ... ... ертеңгі жеміс - жидектің, дәнді - дақылдың,
көкөністің өсуі үшін қолайлы климаттық ... ... ... ... ... ... ... өзенінің жағалауында. Көптеген аудандарда
жазы ұзақ (160) күн. Сондықтан барлық мәдени дақыл ... ... ... ... ... [24].
2001 жылы облыс бойынша егіс көлемі 2000 жылмен салыстырғанда 1.0
пайызға артып, 714.8 мың ... ... ... ... ... ... (47.8 %), Шардара (7.3 %), Бәйдібек (6.1 %) және ... ... (6.4 ... ... тән ... ... облыс бойынша егіс алқабы 4 ауданда:Қазығұртта (7.7%), Ордабасыда
(7.4 %), Сарыағашта (4.0 %) және Түлкібаста (2.9 %) ... ... ... егіс ... басым бөлігіне техникалық
дақылдар 35.2 % (оның ішінде шитті ... - 25.8 %), ... және ... ... - 29.4 % ... дақылдар - 28.7 % егілді.
Облыс бойынша 2001 жылы барлық егілген егіс көлемінің 95.5 ... жылы - 92.8 ... ... ... жылы ... ... ... дәнді және дәнді бұршақты дақылдардың
егіс көлемінің 95.8 ... ... 324.2 мың ... өнім ... (өткен
жылғы деңгейдің 114.9 пайызын құрады), оның ішінде ... ... ... мың ... (2000 жылғы деңгейден екі есе артық ), Төлебиде - 42.9 мың
(32.8 %), Сайрамда - 55.2 мың тонна (24.5 ... жылы ... ... егіс ... 2001 ... салыстырғанда 2.3
пайыз артып, 731.5 мың гектарды қүрады. Егістік жердің үлғаюы Шардара (11.0
%), ... (10.2 %), ... (4.0 %), ... (3.5 %) ... ... қалалық әкімшілігінің - (2.8 %) шаруашылықтарына тән бодып отыр.
Алайда епс алқаЬы Арыс қалалық ... (14.9 %), ... (7.9 ... (2.5 %), ... (1.6 %) ... - дарының шаруашылықтарында кеміді.
Ауыл шаруашылық дақылдарының егіс көлемінің ... ... ... ... дақылдар (32.5 %), техникалық дақылдар (30.6 %), оның ішінде шитті
мақта (25.8 %) және ... ... (29.5 %) ... ... 2002 жылы ... ... егіс көлемінің 96.3 пайызы
(2001 жылы - 95.5) жиналды.
2002 жылы облысты түтас ... ... және ... - бұршақты
дақыддардың егіс көлемінің 98.4 пайзы жиналып, 550.4 мың ... өнім ... ... 1.7 есе артық), оның ішінде Түркістан қалалық әкімшілігінде
- 35.5 мың тонна (2.8 есе артық), Шардарада - 15.4 мың (2.6 есе), ... 1.8 мың (2.1 есе), ... - 33.6 мың ... (2.1 есе) ... ... негізінен мына аудандарда көптеп жиналған: Қазығұрт ... мың ... ... - 75.7 мың ... (2001 ... ... 55.2 мың
тонна), Түлкібас - 73.2 мың тонна (42.6); мақта - шикізат - Мақтарал ... мың ... (244.5), ... - 52.1 мың ... ( 66.6 ), ... ... - 37.0 мық ... (40.4); майлы дақыл - Сарыағаш - 8.4
мың тонна (6.1), Қазығұрт - 7.2 мың ... (3.8); ... - ... - ... тонна (46.8), Сайрам - 20.7 мың тонна (3.8); бақша дақылы - Сарыағаш -
62.3 мың тонна (46.8), ... - 57.6 мың ... (57.1 ); ... - Сарыағаш
- 92.7 мың тонна (77.4), Сайрам - 11.4 (13.9), Түлкібас - 8.0 мың ... ... - ... - 6.2 мың ... ( 8.7 ), ... - 5.1 мың тонна
(8.0).
2003 жылы 1 қарашада облысты майлы дақылдар өткен ... ... ... ... ... ... - 17.9 %, ... - 9.7 %. Өткен жылмен
салыстырғанда дәнді - дақыл аз ... - 10.8 %, ... - 7.1 %, ... - 17.0 %, жүзім - 51.9 %, ... - ... - 45.2 ... - дақылдарды жинауда жалпы өнім Түлкібас ауыл ... - 15.7 %, ... - 13.6%; ... ... - ... - 24.0 %, Түлкібас
- 15.3 %; мақта - Мақтарал - 52.9 %, ... - 16.3 %; ... - ... ... %, ... - 15.3 %; ... - ... - 27.0%, Сайрам - 18.1 %; бақша
дақылы - ... - 24.1 %, ... - 20.7 %; ... - ... - ... - ... ... - 19.1 %; жүзім - Мақтарал - 1 37-8 % және ... ... - ... ... (Дән).
Бидай өнімі облыс шаруашылығында маңызды орынды алады. Жер ... ... осы дән егу ... ... он ... ... ... көлемі орта
есеппен облыста 256 мың гектарды алады. Жылдық орташа өнім 307 мың тоннадан
асты. Қазіргі кезде дән ... 288.8 мың ... ... 182.9 мың ... ... ... 2001 жылы дәнді - дақылдар гектардан 15.7 ... 1991 ... ... 0.7 ... көбейді. Облыста дәндік
баланстың негізі күздік нан, ең ... ... ... ... Ғылым мен
практикада көрсетілгендей, жаздық бидайға қарағанда күздік бидай көбірек
өнім береді. Күздік бидай өнімі, жаздық ... 5 - 6 ... ... ... ... ... жылы егілген бидай көлемі 287 мың гектарды алды, кейінгі жылдары
қысқара бастады және 2001 жылы 171 мың гектар ... ғана ... ... ... - 40 мың ... ... суармалы аудандарда өсірілді, онда өнім
30 - 45 ... ... ... ... дән ... 16.3 ... ... 273
мың тоннаны құрады.
2001 жылы облысты тұтас алғанда дәнді және дәнді - ... егіс ... 95.8 ... ... 324.2 мың ... өнім ... ... деңгейдің 114.9 пайызын құрады), оның ішінде Қазығұрт
аудандарында - 52.5 мың ... (24.5 ... жылы ... ... ... ... және ... - бұршақты
дақылдардың егіс көлемінің 98.4 пайызы жиналып, 550.4 мың тонна өнім (2001
жылғы көлемнен 1.7 есе ... оның ... ... ... ... 35.5 мың ... (2.8 есе ... ), Шардарада - 15.4 мың тонна (2.6 есе),
Кентауда - 1.8 мың тонна (2.1 есе), ... - 33.6 мың ... (2.1 ... ... ... қарашасында 2002 жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда облыс бойынша ... - ... ( 10.8 % ) кем ... ... ... ... ... Түлкібас аудандарына - 15.7 %, Сайрам - 13.6 %.
Селекциялық жұмыспен "Қызылводопад селекциялық тәжірибиелі Станция"
Сарыағашта және ... ... ... ... ... ... ... бидай сортын өндіру болып табылады - онымен "Стекловодная 24",
"Безостая " және ... 10" және ... ... "Бәйшешек" айналысады.
Мақта.
Оңтүстік Қазақстан облысы Қазақстан бойынша ең негізгі ... ... ... ... уақытта облысымызда мақта өсірумен Арыс, Мақтарал,
Ордабасы, Отырар, Сайрам, Сарыағаш, Шардара аудандары және табиғаты қолайлы
және экономикалық ... ... ... ... айналысады. Соңғы кездері
мақта шаруашылығымен, олар үшін дәстүрге айналмаған Бәйдібек және Қазығұрт
аудандары да айналысуда.
1992 - 1996 ... ... ... ... жер көлемі бірқалыпта 110
-115 мың гектар болды. 1998 жылдардан мақтаның егін ... ... ... 116.6 мың гектарга жетті. Ал қазір 184 мың гектар болды.
Жалпы өнім көлемі 1991 жылы 291 мың ... ... 2001 жылы ... 21.7 ... гектар. 400 мың тоннадан аса ... ... ... мақта - шикізатының өнімі 50 пайызды құрады.
2001 жылы егістік көлемінің ... (21.5 %) және ... (21.4 %) ... ... ... ... 2000 ... салыстырғанда 45.0
пайызға артып, 416.5 мың тоннаны құрады.
Ауа райының ... егіс ... ... ... ... ... ... 2001 жылмен салыстырғанда 13.5 пайызға кеміп, 360.4
мың тоннаны ... ... ... ... ... - ... - (21.8 %)
және 52.1 мың тонна, Мақтаралда - (11.5 %) және 216.4 мың ... ... (1.2%) және 17.0 мың ... жылы ауыл ... саласы бойынша өндірілген өнімнің 16.5 млрд.
теңгесі немесе 22.6 пайызы мақта өнімінің еншісінде.
Мақтарал ауданында барлық өндірілген 17.0 млрд. ... ... ... теңгесі немесе 58 пайызы мақтадан алынды. Шардарада бұл көрсеткіш
барлығы 4.5 ... ... оның ... ... 2.4 млрд. теңгені және немесе
барлық ауыл шаруашылығында өндірілген өнімнің 53 пайызын құрады.
2003 жылдың ... ... 2002 ... ... ... ... бойынша мақта 17.9 пайыз болды. Мақтаралда - 52.9 %,
Шардарада - 16.3 %.
Көкөніс.
Облыстың топырақ климатының ... ... ... және ... ... өте ... тек қана облыс халқын ғана емес, сонымен
бірге басқа да елдердің солтүстік ... ... етіп ... ... көкөніс түрлері өсіріледі, әсіресе томат (помидор),
пияз, сәбіз және капуста. Көкөніс ... ... ... ... ... ... Ерте ... өсіруде Сайрам және
Сарыағаш аудандары айналысады. [31].
1991 жылдан көкөніс жер көлемі 13 мың гектардан 22 мың ... ... ... ... өнім ... 1.8 есеге өсті. 1991 жылы 163 мың тонна
көкөніс өсірілсе 2001 жылы 302 мың ... ... ... - жалпы өнім
көлемі барлық өсімдік шаруашьшықтарының 13 ... ... ... ... егістігі көлемінің өткен жылмен салыстырғанда
2.6 пайызға кеміді. ... оның ... 137.1 ... ... ... ... жалпы өнімі 14,6 пайызға ... 342.9 ... ... оның ішінде Түркістан қалалық әкімшілігі - 13.6 мың ... % ... ... - 10.2 мың ... (62.9 %) және ... - ... тонна (16.3 %).
Облыс бойынша көкөніс егістігі көлемінің 2001 жылмен ... ... ... және ... бір ... 157.6 центнерден 164.6
центнерге артуынан, көкөністің жалпы өнімі 16.5 пайызға өсіп, 399.4 мың
тоннаны құрады.
2003 жылы ... ... - 27.0, ... - 18.1 ... ... алып келді.
Бақша дақылдары.
Бау - бақша дақылдарын өсіретін негізгі ... ... ... Мақтарал аудандары болып табылады, ондағы дақыл жалпы 29 пайызын
береді. Бақша өсіру көлемі 1991 жылы 10 мың ... 15 - 16 мың ... жылы 16.9 мың ... ... алды және оның өнім беру ... 1991
жылмен салыстырғанда 54 пайызға өсті және 196 мьің ... ... ... 11.7 ... ... есебінен облысты тұтас алғанда
азықтық бақшаның жалпы өнімі 30.1 пайызға артты, соның ішінде ... - 3.7 ... ... - 2.7 есеге, Төлебиде - 2.4 есеге және
Сарыағашта - 73.1 пайызға артты. Алайда, азықтық ... ... ... 121.9 центнерге кеміді. Егістік алқабының 27.8 пайызға ұлғаюы
есебінен облысты тұтас алғанда азықтық ... ... ... 42.8 ... 291.1 ... құрады. 2003 жылы Сарыағаш - 24.1, Шардара - 20.7.
Картоп.
Биологиялық ерекшелігі бойынша бұл дақыл қоңыржай климатты, ... ... ... ... етеді, әсіресе түйнек салатын
кезеңдерінде. Ең ... ... ... ... яғни таулы зоналық
Төлеби, Түлкібас, Қазығұрт аудандары.
1991 жылы ауыл шаруашылығын өндірушілер 6.3 мың ... 50 мың ... ... ... жылдары картоптың көлемі 9 мың гектар қалпында болды.
Оның 83 мың тоннасын немесе 95 ... ... ... ... 2001 жылы картоп 9.2 мың гектарға егіліп, 113,7 мың тонна алынды.
Біздің облыста көбінесе ... ... ... ... ... ... орта айларында егіледі, тұқым алу мақсатында маусымның
басында егеді.
2001 жылы картоптың жалпы өнімі егіс алқабының 0.6 гектарға ... ... 101.1 ... 126.0 центнерге артуы есебінен 31.0
пайызға өсіп, 114.6 мың тонна болды, оның ... ... ... - ... ... (60.9 % ... Ордабасыда - 3.8 мың тонна (42.8), Сарыағашта -
4,0 мың тонна (23.6 %) және Кентау қалалық әкімшілігінде - 4,1 мың ... ... жылы ... 115.1 мың ... жиналды.
2003 жылы картоп межедегі 9.0 мың гектардың орнына 10.4 мың гектарға
немесе межеленген көлемінен 1.4 мың гектарға ... ... ... ... ең ... ... салаларының бірі - жүзім
шаруашылығы болып табылады. 1970 - 1985 жылы облыста жоғарғы дәрежеде жүзім
шаруашылығы болды. Бұл ... ... ... ... ... атындағы Жүзімдік совхозы, Сарыағаш, Тельман совхозы, Свердлов және
Сайрам ... ... ... ... виносы ұзақ шет жақтарға
тасылып, онда жоғары ... үшін ... және ... берілді. Жүзімдік
өндіріс облысы бірнеше 1983 жылға келеді. Жалпы өнім көлемі 123 ... 91 мың ... ... ... ... өту кезеңінде, салықтың жоғарылауы, онымен қоса
акциз налогының өсуі жүзім шаруашылығында қиын ... ... ... ... жоғарғы маманданған ... ... ... ... ... ... ... алмай қалды.
Көптеп жарамсыз жерлерді пайдалана отырып, көптеген ... ... ... жылы ... ... егіс ... 5.7 мың ... қүрады,
оның ішінде 5.1 мың гектар жеміс ... ... өнім ... 29.2 мың ... жүзім жиналды.
2000 жылмен салыстырғанда жүзімдіктер көлемі, өнімі мен түсімділігі
2000 жылмен салыстырғанда тиісінше - 6.1 пайыз, 41.1 және 34.6 ... жылы ... 0.5 ... 39.1 ... азаю ... ... 4.4 мың тонна кеміді.
Жеміс - жидек.
Жеміс - жидек екпелерінің барлық көлемі 2000 жылмен салыстырғанда 0.3
мың гектарға ... ... ... 2000 ... ... тиісінше
6.1 пайыз, 41.1 және 34.6 пайызға кеміді.
2002 жылы 0.4 мың гектарға кеміді. Бірақ ... 34.3 ... ... көбейіп, 47.1 тоннаны қүрады. Жүзімдіктер екпелерінің көлемі
0.5 мың гектарға көбейді. Өнімділігінің 51.7 центнерден 39.1 ... ... ... өнім 4.4 мың ... ... ... Агроклиматтық ерекшеліктері.
Оңтүстік Қазақстан облысының физика - географиялық жағдайы ... ... ... ерекшеленеді.
Оңтүстік Қазақстан облысы 4 агроклиматтық ауданға бөлінеді.
Аудан I а. Бұл ... өте ... ... агроклиматтық аудан, Оңтүстік
Қазақстан облысының солтүстік бөлігін алып жатыр және ол ... ... ... ... саз - ... Бетпақ - дала, Мойынқұм шөлі
және Шу ... алып ... Бүл ... ... ауданы орналасқан. Жалпы
қосқанда жылдық температура 10°С - ден 3600 - ... ... ... жазы ... және қысы ... қар аз ... ... 10 -
25 см. Суықсыз күндер ... ... ... 5 - 6 айға ... - ... аз ... 45 - 125 мм. Жылу ресурсы жоғары, бірақ ылғалдылық
жетіспейді әсіресе өсіп - өну ... ... ... ... ... ... көптеген ауыл шаруашылық дақылдарын өсіруде территорияның
ауыл шаруашылық жағдайы қолайсыз. Ауданда тұрғын аз қоныстанған және ... ... ... ... көп бөлігі көктемгі - ... ... ... ... қолданылады.
Аудан I б. Бұл аудан өте және ыстық агроклиматтық аудан. ... ... ... ... оң ... ... ... және
Өгем жотасының өзен беткейіне жақын жерлерін, сонымен бірге ... ... ... ... ... алып ... ... қиыр оңтүстігінде Аш
дала орналасқан. Бұл агроклиматтық ауданға Қызылқұм, Шардара, Келес, Киров,
Жетісай, ... ... ... ... ... Қазығұрт, батыс және
оңтүстік - батыс Бәйдібек, оңтүстік Түркістан қаласы мен Сарыағаш аудандары
кіреді.
Ауаның жылу температурасының жылдық ... 10 °С - ден 4000 - ... ... ... ... ... облысына қарағанда біршама
континентальды, Қаратау жотасы ... ... - ... ... ... суық ... өткізбейді.
Көктемгі суық сәуірдің екінші онкүндіктің жартысында аяқталады, ал
күзгі суық қарашаның екінші онкүндіктің жартысынан басталады.
Жауын - шашын аз ... 40 - тан 150 - ... ... ... ... құрғақ (жылдық мөлшері 100 - ден 170 мм - ге ... ... ... аз ... және ... ... ал ... оңтүстігінде мүлдем аз.
Мұнда суармалы егіншілікте көкөніс сонымен ... етті ірі қара ... ... ... мақта өсіру үшін өте қолайлы. ... ... ... II. Тау алды ... ... Созақ, Түркістан қ.ә. Бәйдібек,
Түлкібас, Сайрам, Ленгер, Қазығұрт және Сарыағаштың бөлігін алып ... ... ... ... 10 °С - ден 3300 - 4400 °С - ... отырады. Суықсыз күндердің орташа мөлшері 167 - 204 күн. ... ... ... ... 500 - 600 мм. Қар ... желтоқсан айларында түсіп
2 - 2.5 ай жатады, ... 15 - 30 ... ... ... ... ... суарылмайтын және суармалы
егіншілік дамыған. Қолдан суарылмайтын жерлерде дәнді және азық дақылдары,
сонымен бірге ... - ... ... Тың және ... ... жайылымдық
жерлер ретінде қолданылады.
Аудан III. Аудан таулы агроклиматтық аудан Қаратау жотасы мен ... - Шань ... алып ... Ауданның құрамына Созақ, Түркістан қ.ә.
Бәйдібек, Түлкібас, ... және ... ... ... ... енеді.
Жылдық температура 10°С ден 3300°С және төмен. ... ... ... 161 күн және ... Аудан өте ылғалды, жауын - шашын 115 - 225 ... ... және ... ... ... ... 600 - 800 мм ... Қар жамылғысы ұзақтау жатады, қалындығы 30 - 40 см, бірақ әркелкі
түседі. Мұнда басты рөлді ... ... ... және жер бедері
ойнайды.
Аудан территориясы көбінесе ... ... және шөп шабу ... ... да жер ... дамыған. [20].
Өсіп - өну мен суықсыз күндердің үзақтыгы Оңтүстік Қазақстан ... жылу ... ауыл ... ... өсуіне мүмкіндік береді.
Әрбір дақыл өсіп - өну үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... жылу ... барлық күзгі, жазғы
бидайдың, жүгері т.б. ауыл шаруашылық дақылдарының өсуі үшін қолайлы, сонда
ақ мақта ... үшін де ... ... (Созақ, Бәйдібек, Сайрам,
Түркістан қ.ә.
Қазығұрт ... ... ... ... ... қолайсыз, себебі
олардың өсіп - өну кезеңінде жылу жетіспейді.
Негізгі ... ... ... ауыл ... ... ... ... өсіп - өну ... ... ... ... кей жерлерде жауын - шашын түсуі 45 - 150 мм - ге
дейін (Бетпақ - ... ... ... Қызылқұм, Мақтарал, Сарыағаш,
Бәйдібек ауданы), сондықтан да ылғалдылық жетіспегендіктен көбіне суармалы
егіншілікке ... ... - ... ... аймақтар қамтамасыз етілген
(Түлкібас, Сайрам, Қазығұрт, Түркістан қ.ә.). Мұнда жауын - шашын 90 - нан
250 мм - ге ... ... ... ... суарылмайтын егіншілік біршама
дамыған.
Ылғалдылық өсіп - өну кезеңінде 1950 мм - ден ... ... ... мм - ге 16 ... ... [3].
Жауын - шашын әр кезде әркелкі түседі, кейде кеміп, кейде 1.5 - ... ... ... ... ... ... ... көп бөлігін
шөл алып жатыр,онда шөлді - жайылымдық өсімдіктер өседі. Шөлдегі өсіп - өну
негізінен топырағы ... ... ... ылғалдылықтың таусылғанына
байланысты өседі.
Күзгі дақылдардың ... ... ... ... температураға
байланысты болады. Топырақтың қыстың күні қатуы топырақ ... ... әсер ... ... ... жылы болады, осы кезде өсіп - өну кезеңі жүре
бастайды.
Қар жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... Жоғары қар жамылғысы топырақтың терең қабаттарының ... ... ... да ... сақтайды. Облыста қар жамылғысы
біркелкі таралмайды. Жазықты аудандарда қалыңдыгы 10 - 25 см, тау ... 15 - 30 см, ... ... 30 - 40 ... ауа ... ... ауыл шаруашылығы үшін қолайсыз жағдай
туғызуы мүмкін. ... ... ... жел, ... ... және ерте
күзгі суық қыстың кезіндегі көктайғақ күндер ... ... және ... ... суық ... ең ... суық болып
табылады. Оңтүстік Қазақстан облысындағы соңгы көктемгі суық 15 - ... ... ... ауыл ... ... ... бірдей шыдай
алмайды. Кейбір жылу сүйгіш дақылдар (көкөніс, жеміс - жидек) ерте көгеріп,
кешкі көктем суығына шыдай алмай өліп ... ... да егін ... сол ... ... ... егу ... Қазақстан облысында көбінесе құрғақшылық үлкен апат ... ... ... ... жібереді. Бұл жағдай барлық агроклиматтық
аудандарда кездеседі, соңынан онда ... ... ... ... ... ... әркелкі, кейде өте құрғақ және өте ыстық
шөлді және тау аудандарында да. Сондықтан да бұл ... ... ... егіс ... ... ... ... Қар жамылғысы облыстың тек
қана солтүстік бөліктері мен таулы III аудандарында ғана ... ... мұз қату ... 6 - 14 см, тек қана ... 36 см - ге ... ... ... және орталық аудандарда
қазан - ақпан айларында түнгі уақытта мұз қатып, күндіз еріп кетеді.
Топырақты өңдеудегі шешуші ... ... ие, ... ... 20 см. ... ... ... - шашын көп түскен кезде ақпан және
наурызда байқалады.
Нашар ылғалданған топырақтың оның ... ... және ... төмендетеді. Барлық облыста әсіресе 16 аудандарда күзгі және
көктемгі ... ... ... ... және ... ... кедергі
жасайды. Бұл жағдай қазан және қараша 21 ден 47 ... ... ... кезеңде құрғақ және қатты жағдай бірден қысқарады: желтоқсан, қаңтар,
ақпан айларында.
Наурыздың басталуымен құрғақ топырақ бірден көбейеді, әсіресе ... ... 10 ... 28 күнге дейін.
Көктемгі кезеңде жауын - шашын үнемі 1-2 күн ... 1-5 мм - ге ... ... ол ... ... қабатындағы ылғылдылықты көбейтіп, жұмыс
жүргізу жағдайын жақсартады.
Негізіг еңбек және сапалы жұмыс жұмсақ топырақ қабатында ... ... ... ... ... жұмсақ топырақтың қалпына келуі 29 дан
40 күнге дейін.
Облыстағы топырақтың ... ... ... ... әр ... ... ... соңы мен сәуірдің ортасында болады. Көктемгі егіс негізінен
тау алды және таулы аудандарда ... өте ... ... ... 30 - 35 ... ... ал ... аудандарда 15 - 20 күн.
Далалық жұмыстың басталу кезеңі - шабу, тырмалау облыста ақпанның
ортасында бастаута болады, кей ... (1952 -1956, 1963 ... ... ... ... дала жұмысы наурыздың ортасына тура ... ... жер ... ... дамыған.
Топырақ қабатының 10 см тереңдікке жылуы бұл ауыл шаруашылығының
дақылдарын ... ең ... ... ... ... Себебі барлық
аудандарында жылу бірдей ... ... өз ... ... ... ... Топырақтың жылынуы облыста негізінен наурыздың соңы мен ... ... ал ... аудандарда сәуірдің ортасына тура келеді. Осы
кезеңде жүгері, картоп сияқты жылу сүйгіш дақылдарын егуге ... ... ... ... ... дақылдарды егу үшін қолайлы жағдай
сәуірдің ортасына тура келеді, ал тау алды және таулы ... ... Бұл ... ... ... қабаты 150 С - ге дейін қызады.
Ауыл шаруашылық дақылдарын егу үшін қалыпты температураға ... ... үшін ... ... ... ерте көктемгі суық алып
келуі ... ... егу ... ... әсіресе жылу сүйгіш
дақылдады егуде суармалы аудандарда олардың суыққа түсіп қалмауын ... ... суық ... ... он ... ... ал
бір аудандарда 14 сәірде. Ауыл шаруашылығының жұмыстары көктемгі топырақтың
сулануының аяқталуы 8 - 10 күн кеш ... білу ... ал ... ауаға
қарағанда одан ертерек суынады.
Күзгі күнгі суық қыркүйектің үшінші он күндігінде және қазанның
басында басталады. Бұл кезең әсіресе ... мен ... үшін ... ... ... ... ... Мамыр және маусымда шөп жинау үшін 8 - ... ... ... тұрады.
Ауыл шаруашылық дақылдарын жинау үшін де ауа райы өте ... ... Әр ... ... ... шілде және қыркүйектегі жиын терін
жұмыстары 2 - 3 күнге тоқтауы мүмкін, кейде шаңды дауылмен жауын - ... де ... ... ... облыстың егіс көлемінің 44 пайызын алып жатыр.
Олар I б, II, III ... ... ... ... ... қысқы - көктемгі топырағы ылғалдықты жақсы
пайдаланады. Жазғы дақылдарға қарағанда - ... ... ... ... ... ерте піседі.
Облыстың жылу мөлшері барлық күздік дақылдарды ... ... ... ... ол өз ... егілуіне және күздік
жауын - шашын мөлшеріне ... ... ... ... өсіп ... ... яғни ... айының екінші онкүндігінің жартысына тура ... ... бұл ... аз ... ... 0 - 20 см ... 0 - 2 мм болуы
мүмкін. Мұндай запас күзгі дақылдардың ... өсіп ... ... ... ... ең ... ... ылғал болып табылады. Негізгі егістік
үшін ІІ және ІІІ ... ... ... ... - ... түскеннен
кейін қараша, ал солтүстік бөліктерінде І б қараша - желтоқсан. Бірақта бұл
кезде жылда олар үшін жылу ... ... ... ... ... шаруашылық жауын - шашын түспей
кіріседі, ал күзгі бидай ... ... аяғы ... ... егіледі,
ал арпа қазанның он күндігінің ІІ ... ... ... күздік дақылдар қыстауға кетеді, қысы жылы
аймақтарда өсіп өне ... ... ... ... ... ... байланысты емес,
сонымен бірге олардың суарылуына да байланысты. 50 С - ден ... ... жылы ... ... түнге қарай күзгі дақылдардың бірінші
фазалық суармалы ... ... үшін ... жағдай тудырады. Бұл фаза ІІІ
агроклиматтық аудандарда қарашаның ІІ онкүндігінің ... ... ... ... немесе суарылу сайын қолайлы бола бермейді.
Күзгі дақылдардың жаңадан өсіп - өнуі облыстың оңтүстігінде ... ... ... ал ... ... ... наурыздың бірінші
жартысында. Кей жылдарда көктемгі ... ... өсіп - өну ... ... ... фазалық дамуы бойынша қыстаудан ала шұбар болып
шығады, кейбіреулері өледі, әсіресе қыстауға өсімдіктер ұрығы өсіп ... ... ... және ... жартысында өсімдіктер өсіп дамиды.
Температура 100 С шамасында болған кезде күздік ... ... ... ... Осы ... олардың биіктігі 30 - 40 мм - ді құрайды, 0 - 1000
см қабатта 165 - 195 мм. Кей ... бұл ... ... немесе төмен
болуы мүмкін.
Сәуірдің екінші онкүндігінің ... ... ... ... ... агроклиматтық аудан ІІ күздік дақылдар трубка немесе
мүштік ... ... ... - ... ... күздік дақылдар сабақтайды, 5 - 10 күннен
кейін гүлдейді. Кейбір жылдарда бұдан кеш және ерте ... ... ... ... ... ... суды көп ... етеді, бұл
кез сабақтау және гүлдеу кезеңі болғандықтан өсімдіктің өсіп - өну массасы
үлкейеді. Бұл ... ... ... ... ал ... қанағаттанарлық. Топырақта ылғалдық метрде 140 - 170 мм, ал
суарылмайтын аудандарда 60 - 100 мм. ... ... ... өліп қалады әсіресе жазықтық аудандарда.
І б, ІІ агроклиматтық аудандарда маусымның ... ... ... ІІ ... дақылдар сүттілік пісу кезеңіне жетеді. Гүлдену
сүттілік пісу кезеңінде суға ... ... ... ал ... пісу кезеңінде
толық тоқтайды. Кей жағдайларда дән салу ... ... ... және құрғақ
күндерге тура келіп қалады, жазық аудандарда 21 - 270 С жоғары болады. Осы
кездерде ылғалдылық жетіспеуінен, ... ... ... ... және
дән азаяды, ол жоғарғы температура және жел дәннің ... ... ... ... ... және тау алды ... ... жартысында таулы аудандарда ІІ жартысында ... Жиын ... ауа райы ... ... ... ... жаздық дақылдар.
Ерте жаздық дақылдар облыстың егіс көлемінің 18 пайызын ... Оның ... арпа 9 ... ... ... 2 ... сұлы 0,4 ... өсімдіктердің өсуі үшін ІІ, ІІІ ... ... ... және ... ... егуге де болады. Ал І б аудандарда
ылғадылықпен жауын - шашынның жетіспеуінен суару арқылы өнім алынады.
Ерте ... ... ... көп ... ... ... қатарына
жатады. Ол ұрықтары топырақ тереңдіктеріне 3 - 40 С ... ... Бұл ... суық ... ... 8 - 100 С, ал ... олар - 1 - 20 С ... өліп қалуы да мүмкін. Олар 15 -
200 С температурада өсіп дамиды, 350 С - ден жоғары ... олар ... ... ... құрғақ және ылғал болса. Ерте жаздық дақылдарды
егу көктемгі ... яғни ... ... мен ... жұмсақтылығына
байланысты.
Оңтүстігінде ерте жаздық дақылдарды егу наурыздың І онкүндігінде, ІІІ
агроклиматтық аудандарда ІІІ онкүндігінде және ... І ... ... соң 15 - 20 ... ... шыға ... сабақ салу кезінде тамыр жүйесінің ... ... өсіп ... ... ... ... ... қабатының ылғалдануы
болып табылады. Бұл кезеңде өсіп және даму үшін ... ... 10 ... С, ал ... ... 2 м ... ... керек.
Сабақ салу фазасы облыста әркелкі. Оңтүстік бөліктерінде I ... ... ... II ... ал солтүстігінде он күн
кеш басталады. Бұл фазаның басталуы 20 сантиметр ... ... ... байланысты. Ертеде ылғал жеткілікті болса, жоғарғы сабақ ... ... ... және керісінше болуы мүмкін.
Бұл кезеңдегі температураның абсолюттік максимумы 34 - 430 С, ... ... 50 - 90 ... ... - ... маңызды болып табылады, себебі жемістік
жүру ... тез ... ... масақтайды, суға қажеттілік
күшейеді. Метр қабатындағы 80 мм ылғалдылық жетіспейді. Өсімдіктердің ... үшін ... ... ... ... Бұл ... өсімдіктердің
жоғарғы температураға сезімталдығы күшейеді.
Жаздық дақылдардың масақталуы бұтақтағаннан 34 - 38 күннен ... ... ауа - райы ... да ... Бұл ... ... ... қоры 120 - 130 мм шамасында болады.
Температура жағдайлары көпжылдықта қалыпты 2-40 С (22 - 240 ... ауа ... 35 - 400 С - ге ... ал ... ... 600 С. ... - шашын төмендейді. Жоғарғы температура, төменгі
ылғалдылық, жауын - шашын жетіспеушілігі өсімдіктердің өлуіне алып ... ... ... ... ... Кей жылдарда өсімдіктер
шаңды дауылдан бүлінеді.
Масақ салғаннан кейін өсімдіктердің өсуі ... ... ... дән ... Бұл ... ылғалды көп қажет етеді. Ал ылғадылықтың
гүлдену ... ... ... аз салуына алып келеді. Сондықтан
ылғалдылық 80 - 125 мм ... болу ... ... ... оңтүстік агроклиматтық аудандарда І б маусымның ІІ
онкүндігінде , ІІ және І б солтүстігінде маусымның ІІІ ... ал ... ... ... ортасында басталады. 6 - 12 күннен кейін
пісіп жетеді. Жиын терінге ... аяғы мен ... ... кіріседі.
ЖҮГЕРІ (КЕШКІ ЖАЗДЫҚ ДАҚЫЛДАР)
Жүгері облыстың әжептеуір бөлігін алып жатыр.
Жүгері - силос алу үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін
жүгері егіледі. Жүгері жылу сүйгіш, ... ... ... Ол басқа
дақылдарға қарағанда суды көп қажет етеді. Ылғал көп болса жиында 2 - 3 ... ... ... шаш ... ... 20 күн және 20 ... кейінгі
уақытта суға талап жоғары болады. Осы кезеңде ... ... ... ... ... Жүгері суды көп қажет ... тек қана ... ... ... Ол ... ... ... жұмсақ топырақтарда
жақсы өседі. Жүгерінің пісіп жетілу уақыты 108 - 119 күн аралығы.
Жүгеріні егу уақыты топырақ тереңдігіне 100С ... ... ... ұрық ... ... түсіп қалады. Жүгеріні егу
негізінен сәуірдің ІІ онкүндігінде тура келеді. Ал ... ... ... ... ... ... 10 - 18 ... кейін шыға бастайды. Тау алды
аудандарда мамырдың І онкүндігінде жазықтық аудандарда мамырдың ортасында,
ал таулы ... ... ... тура ... ... кейін олардың өсуі бірқалыпты болады. Орташа температура 17
- 200С болады, ал ... ... 75 - 80 ... ... ... ... 40 - 65 күннен кейін орта піскен сорттарда және
60 - 75 кеш ... ... ... ол шілденің І жартысына тура келеді.
Жүгерінің даму кезеңі ылғал мен жылулыққа ... ... ... шаш
салғанға дейін 20 күн және 20 күннен кейін басталады. Бұл кез тау ... ... ... ... ... ортасына дейін барады,
жазықтық аудандарда 10 маусымнан, шілденің аяғына дейін.
Техникалық дақылдар..
Мақта.
Жылы температура және суықсыз күндердің ... ... ... ... ... шаруашылығы облыста негізгі сала болып табылады, ол барлық
аудандарда егіледі, мал шаруашылығымен ... және ... ... жылу сүйгіш дақыл болып табылады. Тұқымның өсуі 12 - 150 С - ... ... даму ... 25 - 300 С. 15 - 200 С - де өсуі ... және ... ... түйнек салуы нашарлайды. Бірақта ... ... ... мен ... төмендейді. Суыққа мақта шыдамайды.
Негізгі мақта егудегі ... ... ауа ... ... Әртүрлі мақта сорттарының тез пісуі үшін ... ... 100 С ден 31000 С ден 40000 С ... ... ... ... есептей
келе облыстағы жылу температурасы орта және орта мақта сорттарының пісуі
үшін жеткілікті.
Мақта үшін ылғалдылық 60 - 70 ... ... Ол ... суарылу үшін
жүзеге асады. Мақта егілген кезде температура 100 С ден жоғары болмаса оның
тұқымы жай өседі және кеш ... Егін ... 25 - 30 ... кейін олар
өте нәзік және ілмиген болады. Егерде ұрық топырақта 20 күндей ... ... ... ... ... кезде температура 150С ден жоғары болса өте қолайлы
болады.
Ұрықтың өніп шығуы үшін ... ... 0 - 5 см ... 6 - 10 мм болу ... Егерде ылғалдылық 5 мм ден кем болса онда
мақта кеш шығады. ... ... ... түскен тұқым ерте шығады.
Топырақ бірқалыпты ылғалдылығында көрсетілгендей ... ... ... 100С ... ... ... қосындысы 84
- 100 0С, мақтаның шығуын қалыптастырады.
Мақта ... ... ... деп ... ... ... ... топырақтың беткі қабатында, шыққан мақтаның өлуіне алып ... ... ... ... ... білу керек.
Өскен кезеңнен бастап түйнек алғанға дейін мақта ылғал арқылы дамиды.
Егерде 20 ... ... ... маусымның басында басталады, ал егерде
30 сәуір 10 мамырда болса маусымның ІІ ... тура ... ... ... ... ... ІІ ... керек.
Термикалық режим түйнектеуден гүлденгенге ... ... ... ... 24 - 270С ... ... Ауа ... 29 - 300С де мақтаның тез өсуі байқалмайды, ал ... ... ... ... құрғақ температурада күйе бастайды.
Алғашқы гүлдену кезеңі шілденің І - ІІ ... ... ... ашылуы оның сулануына байланысты. Су жетпесе алғашқы қорабы
ерте ашылады да кейінгі салмай қалып, өнім аз ... Бұл ... ... ІІІ ... мен ... байқалады. Гүлдену және қорап ашу
кезеңінде жоғары температура ... ... ... осы кезде кейбір
түйнектері түсіп қалады.
Қорап салудың көбеюі орта ... ... ... 22 - 270С ... Одан жоғарыласа қорап салу азаяды.
Қорап жинап болғаннан кейін ашылғандары кебе бастайды. Қораптың кебуі
және ашылуы ауа және топырақтың жоғарғы ... ... ең қиын ... оны жиып теріп алу. ... ... ... ... тереді. Күзде жауын - шашын аз түседі, сондықтан да
жиын терін үшін бұл өте ... ... ... дақылы 8 пайызын алып жатыр.
Мақсары - бір жылдық тез пісетін жаздық өсімдік түрі. Бағалы майлы
дақыл болып ... ал ... ... ... ... үшін ... ... Ол құрғақшылыққа өте шыдамды және күнбағысқа қарағанда 12 есе
облыс көлемін алып жатыр.
Тұрақты құрғақшылық - ... ... ... Ылғалдылықтың
жетіспеуінен өнімдер төмендеген аудандандарда өседі.
Оның ылғалдылыққа шыдамдылығы, яғни оның тамырының мықты екенін
көрсетеді, ол ... ... ... Мақсарының топыраққа деген талабы
күшті емес. Ол кез келген мүмкін болған, ... қоса ... ... ... кез келген егістен кейін еге береді.
Мақсары өсіп өну кезінде құрғақ жылы ауа райын талап етеді, ол ... ... ауа ... ... ... тұқым салу кезінде. Мақсары тұқымы жоғары
температурада өседі. Ал оның өсуімен дамуы үшін 230С ... ... ... ... ... 6 - 100С ... көтере алады, сондықтанда
оны қыстың алдында егуге болады.
Мақсарының егу уақыты Оңтүстік ... ... - ... ... табылады, ал қалған аудандарда ең ерте көктем. Ерте егілген егіс
көбірек өнім ... соң ... 5 - 10 ... ... ... ал суық ... 20 -
25 ... кейін шыққаннан 65 - 80 күннен кейін ол ... ал 95 ... соң ... ... ауа райы өте қолайлы, бұл кезде ыстық ... ауа ... ... - ... ... дақыл. Өнім алу үшін төменгі температура
және ... ауа ... болу ... ... ... ... негізгі
кедергі жоғарғы температура және жаз кезіндегі құрғақ ауа ... ... ... ... және ... төмендеуіне алып келеді. Облыста ерте
көктемгі және жазғы картоп егіледі. Жаздық кездері тұқым салу кезеңі ... тура ... ... ... ... ... ... жеткілікті.
1600 метрден жоғарғы таулы ... ... ... ... ал ... аудандарда тек суару арқылы егіледі.
Картоптың көктемгі егіс уақыты топырақтың ... оның ... 7 -
80 С ... және ... ... төмендеуімен тура келеді.
Көрсетілген мәліметтерге қарағанда, көктемгі картоп ІІ агроклиматтық
аудандарда 11 - 13 сәуірде, ал ІІІ ... ... 10 - 15 күн ... Олар 25 - 35 ... ... өсе ... - ІІ агроклиматтық аудандарда
мамырдың ІІІ онкүндігінде. Өсер кезде олар ылғалдылықты көп талап етпейді,
себебі олар ана ... ... ... Бұл ... ауа
температурасы өте маңызды. 18 - 200 С температурада тез ... ал ... ... ... 14,5 - 180 С бірқалыпты.
Сабағының өсу кезеңі шыққаннан бастап түйнек ... ... ... - 210 С бірқалыпты температурада. Бұл түйнегінің салуы немесе гүлденуі
ІІ ... ... ... болады. Мамырда температура даму үшін
бірқалыптыболады, 19,50 С, ал маусымда 25 0С-ге жетеді. Бұл ... ... ... ... ... ... кезде түйнекте сала бастайды, осы кезеңде картоптың түйнегі
пайда ... Ол ... ... ... қурағанға дейін жалғасады-
маусым, шілде және тамызда гүлдену мен ... салу ... ... ... салу ... ... температура 16 - 180 С болып табылады.
Бұдан жоғары температура түйнектің өсуін тежейді, ал 290С де ... ... ... сабағы қурағаннан бірнеше күннен кейін басталады,
себебі бұл жағдай картоптың пісіп ... ... Ерте ... жасыл кезінде, түйнектің толық піскеніне ... жиын ... 28 ... ал орта ... картопты - тамыздың басында жинайды.
Бұл кезде температура өте қолайлы болады, жауын - ... аз ... - 240 С ... ... ... ... ... оны қыстық күндерге сақтауға
пайдаланады. Кейде бұл ... ... ... ерте ... ұруы ... 1 –
22 қазан аралығы. Сондықтан да өз ... ... ... және ... ... Қазақстан облысының климаттық жағдайларында барлық көкөніс
пен ... ... ... өте ... ... ... дақылдары
ылғалдылықты көп мөлшерде қажет етеді, суармалы дақылдарға қарағанда
жоғары, сондықтан да олар ... ... ... ... олар екі топқа бөлінеді:
1. Суыққа тұрақты капуста, ол 14 - 150 С температурада
жақсы өсе береді, - 5 - 70 С де ... ... ... ... ... Жылу сүйгіш қияр, помидор, бақша дақылдары.22 - 300 С
температурада жақсы өседі және ... ... ... - ... сүйгіш және суыққа ... ... - 40 ... ... ... ... болып қалған капуста - 6 - ... ... да ... тек қана - 9 - 100С ... ... ... Капуста үшін ең қолайлы температура 150С.
Капуста өсіру үшін аймақтағы жылулық жеткілікті, оны екі қайтара егіп
алуға да болады. Ылғады суару ... алып ... ерте ... 4 - 11 ... ... ... Одан ... мамырдың басында, суыққа келетін агроклиматтық ІІІ ... ... бұл ... ... ... тез ... суарымды аз
керек етеді. Соған байланысты капустаның кешкі сортын еккен пайдалы.
Қызанақ.
Қызанақ салыстырмалы құрғақшылыққа тұрақты, бірақ ... пен ... ... ... өсіп - өніп дамуы үшін температура 18 - 250 ... ... ... ... 150С температурадан төмендегенде гүлденуі
тоқтайды, ал 100 С ден төмендесе өсуі тоқтайды. Тұқымы 12 - 150С де ... ... ... ... өте ... - 0,5 - 0,80 С - де
гүлдері зақымданады, ал өсімі -10 С - де өліп ... даму ... ... ... ... ... жеміс
салғаннан кейін ылғалдылыққа талабы одан сайын ... ... ... ... қурағандығы байқалады. Облыста
қызанақ суару арқылы өндіріледі. Қызанақ үшін ылғалдылық жеткілікті.
Облыста қызанақты сәуірдің аяғында ұрық және ... ... ... ... ... ... І б агроклиматтық аудандарда сәуірдің ІІ
онкүндігінде, ІІ агроклиматтық аудандарда мамырдың басында ІІІ аудандарда ... ... ... ... ... кезіндегі ауа температурасы
12,5 - 18,00 С бірқалыпты.
Бүйір жас ... ... ... ... ... соңында
(26 сәуір) айқындалады, ал суығырақ ІІІ агроклиматтық аудандарда - мамырдың
соңы мен маусымның ортасында. Гүлдену ... ... ... тек ... 25 ... Ерте ... ... сорты - 27 маусымда, ал ... ... ... ... ІІІ ... соңғы жиын - қазаннын ... ... Ең көп жиын ... 14 ... ал ... 20
тамызда болады. Қызанақ жинауды күздің бірінші суығының басталғанына дейін
бітіру керек.
Қияр.
Қияр жылылықты, жарық және ылғалдылықты өте ... ... ... ... - 150С ... өсе бастайды, ол олардың өсіп дамуы үшін ... 25 - 300 С. Қияр ... ... және ... беру ... ... ... 10 0С ден төмендесе гүлдену кезеңі тоқтайды, ал ... ... ... Олар ... ... шыдамайды және 0 - 20 С температурада өліп
қалады. Күннің қатты ысып кеткенін де көтере алмайды.
Қияр ... ... ... өте ... етеді. Ауа ылғалдылығы
90 - 95 пайызы топрақтың ... 80 - 85 ... ... өте ... пен ауадағы ылғалдылықтың жетіспеушілігі оның өсуіне кедергі болып
және жапрақтарының салуына алып келеді. Қиярға топықақтың өте құнарлы болуы
керек.
15С ден ... ... қияр ... дамиды. Мұндай қызу І ... ... 17-26 ... ІІ ... - 27 ... 7 мамырда,
ал ІІІ аудандарда 7 мамырдан соң байқалады.
Қиярды егу уақыты жазықтық аудандарда сәуірдің 29 - 30, ал ... ... Ауа ... бұл ... 15 - 180С ... ... ... - 14 күнде қияр өседі. Суыққа өте ... 00С - де өліп ... ... ... ... ... І б ... 16 - 24
сәуір, ІІ ... 10 - 30 ... ал ІІІ ... 1 мамырдың соңында
байқалады.
Түйнек салу жазық аудандарда 6 - 7 ... ал ... ... ... тура келеді. Қиярдың гүлденуі ІІ агроклиматтық аудандарда ІІІ
онкүндігіне тура келеді. Ауадағы ... ... ... 21 - 270С
болады. Бұл кезде қияр үшін теріс ... ... ... болып табылады.
Алғашқы жиын маусымның соңғы онкүндігіне тура келеді. Шілденің І
жартысында қиярдың ең үлкен жиыны ... ол ... ІІ ... дейін
жалғасады. Тамыздың соңында жиын аяқталады .
Бақша дақылдары.
Бақша ... ... ... ... және ... ... ... сондықтан олар үшін көп мөлшерде жылу және ұзақ өсіп - өну
кезеңі аяқталады.
Бақша дақылдары жылу сүйгіш және ... ... ... ... ... ... ... дамуын тежейді. Олар мол
күннің жарығын қажет ... және ... ... ... ... топырақта өсуі 15 - 180С температурада, 130С ден ... ... ... алып келеді. Бақша дақылдарының өсіп дамуы
үшін қалыпты температура 25 - 300С. - 0.5 - 0.80С температураның ... ... ал өсіп ... - 1 - 20 С ... ... ... ... мүлдем көтере алмайды.
Бақша дақылдарын өсіру үшін 2500-30000 С ... ... ... тың және ... ... ... өседі. Қауын тұзды топырақтарда
да өсе береді.
Егу мезгілі көктемгі ... тура ... ... ... Сондықтан қауын
және қарбызды территорияға байланысты сәуірдің аяғы мен ... ... ... ... соң 10-15 күннен кейін өсе бастайды. Бұл кезде температура
өте қолайдлы болады.
Егілгеннен бастап ... ... ... 90 ... 115 күнге дейін
созылады. 6 - 8 ... Іб ... ... ... ... піседі,
11 - 18 тамызда ІІ агроклиматтық аудандарда. Ең алдымен ерте пісетін
қарбызбен ... ... ... ... ... ... ... ортасында піседі. Соңғы жиын онкүндігінде аяқталады.
Жеміс - жидек дақылдары.
Оңтүстік Қазақстан облысы ... - ... және ... өдіруден
республикада алдыңғы қатарлы облыс болып табылады.
Мұнда жүзім, алма, алмұрт, алхоры, шие абрикос, шабдалы, өрік, малина,
қой бүлдірген және т.б ... ... ... ... ... шұғыл
континенталды климатта жеміс - жидек өнімдерінің өсіп, дамуы және ... ... пен ... ... ... - ... ... ылғалдылық жеткіліксіз тек қана ... ғана ... Жиын ... ... ... бүршік атуына және
гүлденуіне байланысты анықталады. Топырақ ылғалдылығы ... ... ... ... ... ... аудандарды қоспағанда басқа жерлерінде жеткілікті.
Таулы жерлерде өнім алу үшін ... - ... ... ... ... кеш піседі.
Жемістердің пісуі олардың тұқымы мен сорттарына байланысты. Әр уақытта
маусымнан қыркүйектің ортасына дейін байқалады. Ерте ... ... , шие, одан ... ... ... ... ... қазанда, ал таулы аудандарда ертерек байқалады.
Қазанның аяғы мен. Қарашаның басында жапырақтары түседі.
Бүлдіргеннің өсіп - өну ... ерте ... ... ІІ онкүндігінде,
ал кешкісі - наурыздың ортасында ғана ... ... ... ... ... дейін байқалады. Сәуірдің ІІ онкүндігінде
гүлдейді, ал ІІ - ІІІ ... ... ... ... ... ... ... бүлдіргеннің мұрты пайда болады. Жидек мамырдың
ортасында піседі.
Таулы жерлерде бүршік ... ... ... ... және жүзім жидегінің
өсуі кеш болады, ал жапықақтарының түсуі таулы жерлерде ... ... ату 5 - 26 ... ... 7 - 10 ... кейін бүршік шешек атады,
біраз күн өткен соң ... жая ... ... Іб, ІІ ... ... ... , пісуі 14
тамыз, 9-30 тамыз, Түлкібас және ІІІ агроклиматтық ... ... ... ... ... абрикос гүлдейді, ол ... ІІІ ... І ... тура келеді. Шие, алхоры, алмұрттың гүлдеуі І б, ІІ
агроклиматтық ... ... ... ал ІІІ ... ... тура келеді. Жемістің суық ұруы барлығында бірдей болмайды, ... ... екен 20 - 25 ... Алма ... ... ... ... - облыста жеміс - жидек дақылдарын өсіру өте
қолайлы.
Климаттық жағдайлардың мал ... ... ... басты саласы облыста - қой ... ... ... ... ... ... ... боран, қарсыз
боран, қар жауу, жақсыр, қар жамылғысындағы ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасайды. Мұндай қолайсыз
жағдайлар малдардың ... алып ... Бұл ... ... өз бетінше
тамағын тауып жеуге шамалары келмейді, әсіресе қатты суық кезде.
Облыстың солтүстігінде ... ... ... ... ... 23 - 26 ... созылады. Жылы агроклиматтық І б аудандарда 4 - 11
күн, ал ІІ және ІІІ ... ... 21 - 36 күн ... ... ... ... қысқарады, егерде:
а) қардың шамадан тыс тығыздығы немесе жоғарылығы ,
б) ... суық ... ... 14 м\с және 12 м\с - қа көтерілуі.
Қар жамылғысы 5 см - ден жоғары болмаса, қой жайылымы ... ... ... - 0 ْС ... ... ... үнемі
жайылымның қиындауына алып келіп отырады.
Қалың қар жамылғысы (40 см) тек қана таулы ... ғана ... ... ... ... ... шөлді бөліктерінде қыстыңғы
ірі қара жайлымдарында қар жамылғысы орташа ... 10 - 25 см - ... Іб ... ... қар ... ... байқалмайды.
Малдың жайылымы үшін жел күшті кедергі болады. Облыста күшті желдер
күні орта жылдық есеппен 1 - 5 ... ... ... ... ... және Шаян станцияларында көрсетілген.
Жайылымсыз кезеңде қыстың ұзақтығы қыстың ... ... ... Сүтті және ана қойлар үшін, сонымен бірге жайылымсыз күндердің
максимумдық күндері ... ... 3 түрі ... ... ерте ... және
көктемдік. Қысқы және ерте көктемгі кездерде қожалықта жылы жер болу керек
және жемшөп ... ... ... ал көктемгі кезеңінде ауа ... және ... ... өсу ... ... бір ... ... кеткенге дейін өсу керек.
Негізгі қолайсыз фактор, охота кезінде малдарға кері әсерін тигізетін,
күшті ... ... пана ... ... өліп қалуы мүмкін.
Ерте көктемгі окот ақпанның ортасынан ... ... және ... ... ... ... окот наурыздың ортасынан басталып,
сәуірдің ... ... ... ерте окот ... екінші жартысында деп көрсетілген, ал ең соңғы
маусымның ... ... ... ауа райы ... ысып, әсер еткен кезде
басталады. Жақын 15 - 20 ... суық ... ... онда қойларды қырқуға
болмайды, одан ауырып қалуы мүмкін. Сонымен бірге кешкі ... ... ... ... ... ... ... қалжыратады,
органикалық әлсіреуіне алып келеді, ал ... ... ... ... түсіп қалады. Сондықтанда оларды қырқу кезінде ауа ... ... ... кері әсерін тигізбейтін мезгілді таңдау керек.
Көктемгі қырқу мезгілі мамырда басталады, ал ... ... ... ... қой түрлері температуралық жағдайларға әр түрлі әрекет етеді.
Қалың жүнді және жартылай қалың жүнді қойлар, қылшық және ... ... ... ... ... ... ... күндердегі ауа
температурасы және желдің жылдамдығы көп әсер етеді.
Орташа жылдық алғашқы ыстық күндер сәуірде ... ... ... ал суық - ... ... ... ауа райы бірінші ыстық күндерден
кейін шамамен бір ... соң ... 17 - 21 ... ... 16 - 17
қыркүйекке дейін созылады. Ыстық ауа ... ... ... ... ... және ... ... шомылдыруға болады.
Суық күндер тоқтап 15 күннен кейін ... ... ... ... Ол ... ... ... басталады. Кейбір жылдары
бұл мезгіл кешігуі мүмкін. Ерте ... ... ... ал ... ... ... .
Сиырлардың жайылымы 6 - 6.5 айға өзгеріп отырады.
ІІІ - тарау.
3.1 Ауыл шаруашылығын жандандыруда қолданылатын
мәселелер.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... табысының қомақты бөлігі ауыл шаруашылығы саласында
өндіріледі деген сөз. Әлемде әр жан ... ... ... жер ... ... ... ... жоқ. Елімізде егіндікке, жайылымға,
шабындыққа жарамды 180 млн га жер бар. Бұл ... ... ... ... ... өте қолайлы. Табиғаттың берген үлкен мүмкіндігі деуге
болады. ... ... ... ... ... ... яғни ... - ауыл деп айтуға болады.
Кең даланы еркін жайлаған қазақтарда ХХ ғасырдың басында 40 млн - ... қой, 5 млн ... 0.5 млн түйе ... Ал совет өкіметі ... ... ... ... да қой саны 36 млн - нан ... көтереміз деп қаншама млн га жайылым есепсіз айдалып тастады.
Ғылыми деректерге сүйенсек бір ... ... ... ... өз ... 100 ... ... уақыт келеді екен. Ауылдар ірі - ірі ... ... ... жазықсыз жоспарланып, егіндік жер 5 айда
жайылымдар тарылды. Ауылдардадың мал өсіру, оны ... қалу ... Әр ... бір ... бес қойдан артық мал асырауға рұқсат етілмеді.
Міне осындай қанат 22 кесірінен жекеменшіктей, яғни ауылдарға мал ... ... ... міне ... ... іргелі ел болып,
бүкіл әлемге танылып, өз билігі ... ... ... кезеңнен 12 жылы өте
шықты. Осы 12 жылдан елбасымыздың ... ... ... ... ... іске асуы ... белестерге көтерілдік деп мақтана айтуға болады.
Ауылда мемелекетіміздің негізгі тірегі былайша айтқанда тұғыр тасы дейтін
болсақ, ... ... ... болуы осы тұғыр тастың беріктігіне
байланысты екндігін, соны нығайтудың ... ... ... 3
жылды “ауыл жылы ” деп жариялап ... ... ... ... ... сай ... еңбек
өндірісінің жаңа жүйесін құрады. Оңтүстік ... ауыл ... ... салалардан ерекшелігі көбінесе сол аймақтағы табиғи
шараларға да байланысты.
Табиғи шаралар тек мамандандыру ... ауыл ... ... ... Ал, бұл ... ... жер бедерінің, ауа райының
ерекшеліктері ... ... ... ... ... Олардың бірқатары өсімдіктің орнына жер ... ... ... әкелетін мал ... ... ... ... ауыл ... шикі ... шығарып,
Қазақстан мүддесімен санаспауына тыйым салатын мезгіл ... ... ... жерді дұрыс пайдаланудың нақты жолдары ... ... ... ... мен ... ... ... бұрын республикаларда 2 милионнан астам ... ... ... 1990 жылы ... ... көлемі 1971,8 мың гектар
болды, одан 131,2 мың ... ... ... ... 197,0 мың ... ... 161,5 мың гектары картоп көкөніс - бақша, 1802,0 мың
гектары жем - шөптік дақылдар болды.
Осы жерлерден ... өнім ... 1990 жылы 431,9 мың ... ... мың дәндік жүгері,620,5 мың тонна күріш өндірілді. Одан басқа қаншама
жүгері сүрлемі, көп жылдық шөп, тағы ... ... ... Ал ... 2000
жылдан бастап суармалы жерді пайдалану туралы есеп ... ... ... ... ... осы ... қалай пайдаланып жатыр,
не беріп отыр деген мәселе үкіметің назарынан тыс қалып отыр.
Ал ... 1998 ... есеп ... осы жылы ... ... ... егіс көлемі 1032,9 мың гектар болыпты, яғни екі еседей кеміген.
Егіс көлемі кемігеннен ... ... өнім де ... ... ... ... ... пайдалану жөнінде заң қабылдап және нақты
бағдарлама жасап,оған да үкімет тарапынан ... ... ... жылдардың ауыл шаруашылығының егіс өнімі артық ... ... ... ... ... ішкі сұраныс, қажетімізден астын, экспортқа
шығатын қандай өнім бар? Қант пен (май) ... майы ... дәні мен ... ... ... үшін ... ... өнімдердің қалдығы, майлы дақылдар
дәнін сыққанда алынатын күнжара ... ... ... ... ... шрот ... белоктық қоспалар, жемістің өспейтін түрлері бізде
бұрында жетіспейтін, ... де ... ... ... жылдар бойы оларды
белгілі мөлшерде амалсыз сыртан ... ... ... егіс жерлерін дұрыс
пайдаланбаудың кері әсерлерінің бірі. [49].
Біздің ауыл шаруашылығымыздың экспорты тек бидаймен және мақтамен ғана
шектелуге тиіс емес. Өз ... ішкі ... ... ... ... соң, ... көп түрін басқа елдерге шығаруға болады. Бірақ ... ... ... ... ауыл ... ... ... өндіріліп
іріп - шіріп, ысырап болу қауіпі жоқ.
Ауыл шаруашылығындағы, оның ішіндегі саланың ... ... ... ... ... ... көңіл арганикалық және менералды
тыңайтқыштарды, өсімдіктерді, зиянды арам ... ... ... ... ... ... мен рестицидтерді) кеңінен
қолдану болып табылады. Реформадан бұрын жылына 40 миллион гектардан ... ... оның 5 ... ... пар, 35 миллион гектары егіндік ... ... ... ... ... оның ... 10 ... ірі
қара жаз айларында төлімен 14 миллионға жетіп, қалың мал бүкіл ... ... ... ... ... ... кесапаты, басқада қатерлі
білмеуші салған ойранын бастан ... тура ... Оның ... жою үшін
қанша қаражат, күш жұмсалады.
Көшпелі мал шаруашылығы жағдайында жер меншіктігінің негізгі мысалы
жерге қауымдық ... және ... ... ... иелену жер ол кезде жайылым
ретінде ғана, оның табиғи түрінде ... ... ... Мал
өндіріс құралдары ретінде ғана емес, өндірістік өнім, пайданылатын өнім
ретінде де ... ... әрі ... ... ретінде рол ойнады. Ал, мінуге,
жүк артуға ... ... ... құрал сайман ретінде қызмет
атқарды. Көшпелі мал шаруашылығы таза, табиғи түрінде жүргізілді.
Ал, егістік ... ... ... ... нышандары
болды.
Олар:
1. Жердің қауымдастық қармағында болуы меншіктік құқықта, көп
жағдайда иелену құқықтығымен белгіленеді.
2. Қауымдастығының жекелеген мүшелеріне тек пайдалану құұқығы ... ... ... ... ... беріледі, бұл құқыққа әдетте
тек ауылды жердегі қоғамдар ғана ие болады. Жер үлесімен пайдалану
құқығы үй иесі ретінде қауым ... ... ... ... құқығы- есік алдындағы жерді, айдалатын жерді,
шабындықтарды, жайылым- өндірістерді пайдалану құқығы әртүлі
болды.
Қысқы жайылымдардың даралану артынан, ... ... ... ... да даралуы болған. Кейінен ол учаскілерде феодалдық жер
қатынастардың ... ... ... ... көрсетсе керек.
Қазақстаның оңтүстігінде жасанда суармашылықтың пайда болуы және
дамуы, халқы жартылай көшпенділікпен айналысатын ... ... ... ... ... өнім алуды қамтамасыз етеді. Олар азды-
көпті, ... - ... ... мал шаруашылығы айырбастау мүмкіндігіне ие
болды.
Егіс жерлерді ... көне ... іс - ... ... ... ... ... әкімшілік құрылымында ең соңғы бірлік болып
ауыл қоғамы болып ... оны ... ... сайланады. Ақсақал
ауданды әкімшілік жағынан да басқаратын болды.
Мұсылмандардың жер пайдалану бұл өңірге орыс халқының көшіп ... осы ... ... келе ... ... ... ... жер меншігінің салықтан босатылғанын
мойындатады. Аса маңызды аграрлы мәселесі дұрыс шеше отырып, ... ... ... ... ... ... ... Бұрынғы жерлер өз қатарына қосылды, суармалы жерлердің бәрі жаңа
ереже бойынша, оны қауым адамдардың ... ... ... ... ... ... 5 десятинадан көп емес. Самарханда 7 дисятинадан
көп емес, Сырдарияда 10 десятинадан көп емес. Жер ... бұл типі ... ... еді, яғни барлық суармалы жерлердің 9/10 бөлігі осы тип бойынша
пайдаланады. Түркістан өңірін жайлаған шаруалардың өмір тірегі осы ... ... - ... ... ... ... тағы да бір
басқа тип (екінші тип). ... ... ... ... және ... ... - мал бағу үшін пайдалынады. Сатуға рұқсат болмайды.
Жер иеленудің сол кездегі үшінші типі ... ... бар ... ... ... ... ірі жекеменшік құқығына негізделген жер иелуде 4 ... ... ... ... ... ... майдаланып кетуіне әкеліп соқты,
сондықтан жер ... ... ... да азая ... өз ... ... ... өз жерін өзінің бай көршісіне ... ... ... [49].
Өндірістік қатынастар жүйесінде феодалдық қоғамда да және ... да ... ең бір ... ... ... Рулық қоғамдардағы
меншіктік қауымдастық формасына келген ірі монополиялық меншік негізінен
жер иелудің иеорхиялық формасы болып ... - ... өз ... ... анық ... бейнеленген
негізгі 5 типтегі шаруашылықтар анықталды.
1. Егіншілікпен және шөп ... ... ... таза ... ... ... бар және шөп ... айналысатын көшпелі
шаруашылықтар
3. Жартылай отырықты мал бағу шаруашылығы, егілген жері жоқ,
бірақ қыс айларында азықтық өндіретін шаруашылықтар.
4. тырықшы егіншілік бірдей ... ... ... ... ... ... өрісте немесе жақын
жайлар ұстайды.
5. Отырықшы егіншілік шаруашылығы.Бұл шаруашылықтарда егіншілік
жақсы дамыған, сондықтан табыстың негізгі бөлігі егiншiліктен
алынады.
Құқықтық ережелер және ... жер ... ... ... ... ал жерді бөлу міндеттерін жүктеледі, жерге
орналастыру - әкімшілік органдарына.
Екінші бір ... ... ... ... дамытуда жеке
меншік шаруашылықтарын тарату есебінен қарастырады. Бұл ... ... ... ... мына мәселелерге баса көңіл аударылды.
1-кезекте мемлекеттің қолдау қоғамдық жер өңдеушілерге (коммуналдық,
кооперотивтік) көрсетіледі, ... ... ... Бұл ... ... кейін кетудің алғашқы қадамы болды десек жаңылыспаймыз. («Жер
шаруаларға» деген ұран ... ... ... жер ... ... иесі ... болып шықты.
Егіншілікте социализмге жетудін ең жақсы ... ... ... ... жер ... және тағы ... ... жер
пайдалану түрлері деп қабылданды. ... ... ... ... экономикалық, іс - әрекеттердің салдарынан және шірінді
қабат азайып, топырақтың ... ... ... ... ... ... ... мұның бәрі ауыл шаруашылық өнімдерін
ұдайы өндірісінің нашарлануына әкеп соғады. Сонымен, ұдайы ... ... ... ... ... болады. Негізгі дақылдарды өндіруге,
егістік жерлерді өңдеуде арнайы мамандар жұмыс істеуі керек. [48].
2. Егістік ... ... ... іс - ... ... ... ... меморациялау, мал дәрігерлік
қызмет көрсету жөніндегі шараларға субсидия ... ... ... тұқым шаруашылығына, асыл тұқымды мал шаруашылығына және ... ... ... ... ... жәрдем ) жасауды, ауыл
шаруашылығы өнімдерін ұқсатып, экспортқа шығаратын салаларға инвестиция
жұмсау ... ... ... ... ... іріктеп қолдау әдістерін
қолданудың аясын кеңейту орынды.
Бүгінде ауыл шаруашылығының басты саласының бірі егін ... ... ... ... шешілмей отырған күрделі мәселе өндірілген
астықты дұрыстап сату, яғни оны өндірушілер пайда табатындай етіп сатуды
мемелекет ... оның ... ... Бұл мәселе өз күніңді өзің
көр, мемлекеттен ... ... ... арыл ... сияқты саясат
жүрмейді. Бүгінде астық өндірушілердің өнімін түрлі делдалдар арзанға сатып
алып, олардың еңбегін, өндірісін тиімсіз етуде. ... ... ... ... бұл істе ... ештеңе атқара алмай отыр. Құрғақшылық
жылы 9 - 10 млн , жаңбырлы жылы 15 - 16 млн ... ... ... ... млн ... ... 2,5 млн ... тамаққа, 2 - 2,5 млн тоннасы мал
азығына жұмсалғанда, 6 - 6,5 млн тонна ... ішкі ... ... ... ... ... шаруаларда тоннасын 85-90 доллардан
тұрақты бағамен кепілді сатып алып, оны соңынан ... 100 - ... ... ( ... Ресейге, Өзбекстанға және басқаларға )
экспортқа шығарып ... ... Бұл ... егіс шаруашылығындағы мамандарды
алаңдатады.
Бұл саладағы екінші мәселе саланың материалдың - ... ... ... бар ... ... ... да ... көбі
тозып тұр. Бүгінде техника жұмысты қажетті мерзімде, сапа ... 2001 жылы ... рет ... әкеліп өзімізде “НАН” маркалы
кобаин құрастыра бастадық. Астық жинайтын комбаинның кемінде екі маркасын 2
- 3 ... ... ... құрастырып , кеіннен олардың көптеген
бөлшектерін. өзімізде шығаруды ұйымдастырмай, осы әдетті басқа да ... ... тек ... ... ... ... ... қожалықтары мен
кооперативтерге сатамыз, жалға береміз десек мәселе шешілмейді.
Келесі мәселе - диқандарды жыл бойы тұрақты бағамен жеткілікті ... - ... ... ... ету. ... ... және күзде жанар май
дағдарысы қолдан жасалып, баға жоғары шарықтап шаруаларды монополистер
тонауда. Ал ... ... ... ... ... ... ең кем ... ішкі мұқтажды толық қамтамасыз етуге көлемі өңделуі
керек. Ол үшін тек үш үлкен мұнай өңдеу ... ғана емес ... ... да іске ... ... Ауыл ... ... мәселелердің
экономикаға әсері.
Оңтүстік Қазақстан облысы Қазақстанның оңтүстігінде ... ... ... 650 ... және ... батысқа қарай 550
километр жерді алып жатыр. Солтүстігінде Жезқазған, Батыста ... ... ... және ... ... ... республикасымен
шекараласып жатыр.
Облыс территориясы жер қыртыстарының әртүрлігімен ... ... ... ... ... оңтүстік - батыс, оңтүстік тегістік және
оңтүстік - шығыс таулы бөлшектер.
Облыс климаттық жағдайлары әртүрлі мұнда өте жоғары. Жазы өте ... ұзақ және өте ... Қысы ... ... дүрсін -дүрсін жылы
кезеңдер болып тұрады., жер қабаты өте аз және тұрақты ... Жылы ... 8 ... 10 айға ... ... ... ... температурасы 8 -
9 градустан 14 градусқа дейінгі аралықта солтүстіктен оңтүстіке жылжыған
сайын ... ... ... ... ... - шашынның жылдық тәсілі 130 - 250
млн болса тау бөктерлерінде 400 - 700 млн - ге ... ... ... ... - ... ... емес, қыстағы және көктемдегі жауын - шашын көлемі
жылдың жауын-шашыннан 70 - 80 % төңірегінде.
Сазды тегістіктерде сұр ... ... ... ... ... ... ... топырақ біртіндеп алмасып отырады. Осы бағытта
типтік сұр топырақ қара сұр ... қара ... және ... ... ... ... ... табиғи жағдайлар суармалы егіншілік жүргізуге
қолайлы, биік тау қайнарлары тек жайылымдар ретінде қолданады.
Суарылмайтын ... ... ... ... ... ... ... - ға тең. Ал кейбір аудандарда 8 - ден 21 - 31 - ге ... ... ... ... ... бойы 29 - 64 дейін. Облыстағы егістік
құрылымдары 2 түрге бөлінеді.
Оңтүстік ... ... ... ... ... қарағанда дәнді дақылдар үлесі облыста - 42.3% екен, оның
ішінде күздік ... ... - 28 % - тен ... ... ... оның 10,7 % ... ... Соңғы жылдарда жалпы егістік көлемі
азайып келе жатыр, ... ... ... дақылдары қысқартылуда. Соңғы
1994 - 1995 жылдарда совхоздар мен ... да ... ... ауылшаруашылық дақылдар 44,4 % болса. Колхоздар да 50 %,
халық шаруашылықтары - 2,1 %, ал шаруа ... - 3,5 %. ... ... ... ... салмағы жоғары - 780 мың
гектар жерге суарылмайтын ... ... ... ... ... және мал азығы дақылдарының басым көп бөлігі
егіледі.
Қазақстан бойынша өндірілген ... ... ... келетіні мақта
- 100%, қаракөл өндірісі - 35 % , жемістер - 39 % , ... - 62 %. ... - ... ... ... ерте пісетін көкөніс өндіретін негізгі
аймақ болып отыр. Республиканың еңбекті ... ... ... ... қаракөл және жіңішке жүнді қой шаруашылығы ретінде ерекше
аудан. Сонымен ... ... ... ... ... айтарлықтай бөлігі
осында дайындалады.
Оңтүстік Қазақстан облысы республика жер көлемінің 4,2 % - ін ... ауыл ... ... ... 9,5 % - ін ғана өндіреді. Себебі:
мұнда суармалы егіншілік жақсы дамымаған.
Ауылшаруашылық ... даму ... тек қала ... ... ... ... Облыстың ең басты бір ерекшелігі, ... ... ... 83 % ... ... Бұл
жайылымдардың көп массивтері жөнді және шөлейтті аймақтарда ... ... да ... сана ... де мал ... оның ішінде
негізінен қой шаруашылығы дамып отыр.
Ауылшаруашылық кәсіпорындарындағы негізгі орынды өсімдік шаруашылығы
алады. 1999 жылы ... ... 82,7 %- і ... алынса, 17,3 % - і мал шаруашылығынан алынды. Негізгі ... қой ... ... аудандарда дамыған, ал сүтті, етті мал шаруашылығы
таулы далалы және суармалы аймақтарда ғана ... ... ... ... және суармалы егіншілік аймақтарындағы
шаруашылықтар ... дән, ... ... жеміс және жүзім өндіруге, жібек
құртын өсіруге мандандырылуда. Жекелеген аудандарда ... ... ... мақтаның үлесіне өсімдік шаруашылығындағы 92 - 98 % ... ... ... ... ... ... жүйесі бойынша үш
ауылшаруашылық аймақ бар. Олар бір - ... ... ... мен жер ... мен ... жерлер құрылымы арқылы,
халықтың тығыздығы, ауылшаруашылық ... ... ... ... ... және саналарымен
ажыратылады.
Облыстағы аймақ аттары және оларда орналасқан кәсіпорындар саны:
1. Қаракөл қой ... ... шөл мал ... облыстағы 201 шаруашылықтың 46-сы осында орналасқан.
2. Мақта шаруашылығы дамыған ... ... ... ... ... орналасқан.
3. Суармалы егіншілігі дамыған таулы-далалы тәлімін егіншілік
аймағы, 122 шаруашылық бар, 3 кіші ... ... ... ... жер көлемімен, сумен қамтамасыз
етілуімен, қормен, ... ... ... және ... ... бір - ... айтарлықтай айырмашылықта болады. Мысалы: ... ... ... ... ... 74 - 100% -ін ... ... 10 - 41 га жерден келеді.
Қой және қаракөл шаруашылықтарында бір ... ... ... ... жер көлемі 22 га. 193 - 606 га - ға ... ... ... ... бұл ... ... пайдаланатын жердің
96 - 97 % - і алып жатыр. Сондықтан да бұл ... бір ... жер ... ... ... ... қой шаруашылығы дамыған мал шаруашылық зонасы
арғы Қаратау мен Қызылқұм кіші ... ... ... ... ... қаракөл шаруашылықтары топтастырылған, Облыстық ... алып ... - ақ ... күріш шаруашылықтары да орналасқан. Аймақта ... бар, ... ... жер барлық жердің 85 - 99 % - ін алып
жатыр. Облыстағы қой бағытындағы шаруашылықтарында ... жыл он екі ... ... ... орын ... ... да болса сақтандыру жем - шөп қоры
дайындалады, себебі қой шаруашылығының ... ауа - ... ... ... ... бағыттылығы сақталады. Қой шаруашылығының жылдық
өндіріс процестерінің механикаландыру деңгейі төмен: жем-шөп беру 4-6%, ... 32-35%, ... ... ету ... ... ... шаруашылығы дамыған суармалы егіншілік зонасы екі
кіші аймақтан тұрады: Келес - ... және Арыс - ... ... ... ... ... олар ... өндірілуге мамандандырылған.
Егістік құрлымында мақтаның үлесіне 199 мың ... ... ... ... ... ... айдалатын жер 42 - 47 %, ал кейбір шаруашылықтарда
барлық айдалған жер суарылады.
Жетісай, Киров, Мақтарал аудандарында облыстағы мақта ... 62 % -
і ... 34 ... бар.
Үшінші зона. Суармалы егіншілігі дамыған таулы-далалы тәлім егіншілік
зонасы, үш кіші аймаққа бөлінеді. Тұрақты ... кіші ... ... ... ... дақылдарын өсіреді. Сондай-ақ жібек құртын өсіріп,
ет, сүт ... ... ... - ... ... ... құрлымының 40 %,
маңызды дақылдары 45 %-ін алады. Осы зонаның ... ... ... 52 ... ... ... көкөніс, бау, жүзім
өндіру мен дақылдарын өсірумен, ет - сүт өндірумен ... ... ... көпшілігі осы үшінші аймақта орналасқан. Екі шаруашылық
дәрілік шөп өндірілуге мамандандырылған. ... ... ауыл ... ... еңбек қолымен қамтамасыз
етілмеген. Әрбір 100 гектарға пайдалынатын жерге орташа 6 адамнан ... ... ... ... аудандарында еңбек ресурстарының артық
екені мәлім, әрбір 100 гектарға бұл аудандарда 1528,912 және 2127 ... ... ... ... да ... ... ... заманда еңбек өнімділігін қалайша арттыруға болады? Бұл ... ... ... бұл ... да ... ... бере алады. Ол үшін
комплексті (кешенді) ... ... ... ... ... өсіп ... ... еңбекті ұйымдастырудың прогресивтік
нысандарын қолдана отырып, шаруашылық ... жаңа ... ... ... ... ... ... көлемдерін тиімді пайдалану
үшін ауылшаруашылық өндірісіне жаңа, прогрессивті ... ... зор. 1992 ... бастап облыста кортоп пен жеміс өндірудің
голандиялық техналогиясы енгізілуде. Осы технологиямен ... әр ... ... өнім ... Облыс бойынша орташа өнім 100 ц/га болуына еді.
Қәзіргі ... ... ... ... және мал
шаруашылықтарында енбекті ұйымдастыруда мынандай формаларын жүргізуге
жағдай туғызады.
Тәліми ... ... ... ... өріс алған.
Көп жағдайларда ауыспалы егіс 10 - 20 ... ... мех ... ... ... жерлерде трактор дала бригадалар жұмыс
істейді, бригада ... өз ... ... ... ... ... да ... кездеседі,
мысалы: комплексті мамандандырылған, транспортты, семьялық т.б.
Сонымен, Оңтүстік Қазақстан облысы табиғат ... ... пен мал ... ... ... ... өте ... Облыс
Қазақстан үшін де, Орта Азияның оңтүстік ... үшін де ірі ауыл ... бола ... Жалпы, бұл облыс Қазақстанның ауылшаруашылығы өндірісі
бағытындағы атап айтарлықтай бір ерекше ... ... ... ... кешені өзінің даму тарихында көптеген «қайта
құруларды» ... ... Сол ... ауыл ... ... түрткілікті өзгерте алмады. Облыстық ауыл шаруашылығында халық
шаруашылығының басқа салаларында бұрын аренданың шердігерлік, өндірілген
өнімге ... ақы ... ... ... ... өндірілді, ресурсты
үнемдеуді ынталандыру жүйесі жолға қойылды.
Экономика талаптарына сай экономиқалық қарым - қатнастарды қайта құру,
кәсіпорындар мен ... ... ... есеп пен өзін - ... ... жұмыстары Қазақстан бойынша 1998 жылдан бастап ... ... ... ... жүргізілді.
Кәсіпорындарды шаруашылық есепке өткізу оларға экономикалық дербестік
берді бюджетті ... ... ... ... болу
пропорцияларлығы өзгерді, онын көлемі арта ... ... ... ... ... ... әлеуметтік даму қорлары құрылымы
басталды.
Аренданың мұрагерлікті игеру арқасында экономикалық қатынастар тағы да
дами түсті. Аренданың ... ... ... мен совхоздардағы
қызметкерлер арасындағы қатынастар негізінен шарт арқылы анықталады. Шарт
бойынша бір жағы екінші жағының тапсырмасын ... бір ... ... ... ... ... ... жалпы өнім артуы мен пайданың арасында сәйкестік бола
қоймайды, ... ... ... ... ... деңгейі пропорциялы
өспеді, өндіріс көлемінің аз ... ... да ... ... ... ауыл ... өндірушілердің өндіріс құралдарынан,шаруаның
жерден аймақтау процесі тоқтала қоймайды.
Экономикалық қатынастарды қайта құру жолында басты қиыншылық, баяғыдай
әкімшілдік-әміршілдік басқару жүйесінің ескірген тәсілдері мен ... қала ... олар ... ... ... АӨК жағдайы
қанағаттанғысыз болып қала берді. Мемлекеттік сатып алу, көтерме ... сату ... ... ... арта ... ... арқасында
тауар өндірушілердің қаржы қиындықтары арта түсті, инфляция ... ... және ... ... түсті. Өндірістік материалдық-
техникалық базасындағы өнімдерді өндіру мен қайта өңдеудегі ... ... ... ... ... Ауыл ... және өткен жылғы орташа жеткен деңгейден қалып қоюы өте қауіп-
қатерлі болып отыр.
Осының бәрінің әлеуметтік - ... ... ... ... ... тепе - ... ... әкелді, технологиялық
жаңалықтарды сатып алуға көптеген валюта шығындарын арттырды.
Жерді пайдалану барысындағы тиімсіз биоагротехникалық, ... - ... ... құнарлы және шірінді қабат азайып, топырақтардың
сорлануы арты. Шаруашылық ... ... ... ... мұның бәрі ауылшаруашылық өнімдерін ұдайы өндірісінің нашарлануына
әкеліп соғады.
Дегенмен, ұдайы ... ... ... ... нысандары бойынша
әртүрлі болады. Негізгі дақылдардың өндіруге облыстық жекелеген аймақтары
мамандандырылғанын білеміз, ал жаңадан құрылған шаруа қожалықтары мен ... ... ... ... төмен. Дәл осындай өнімділік
копжылдық шоптерде, күздік дәнді дақылдарда және көкөністерде де байқалады.
Ал қосымша дақылдардың сондай- ақ қол ... ... коп ... ететін
дақылдардың өнімділігін, керісінше меншіктік және формаларындағы
кәсіпорындарында да ... ... ... ... ... тенденциясын,
осыған байланысты ауыл шаруашылығы ... ... ... облыс
бойынша шаруашылық байланыстардың бұзылуының, шаруашылық және өнеркәсіп
өнімдерінің алмасудағы эфливваленттік жоқтығынан, дайындау мен ... ... ... ... сақтандыруымен, орын алып отырған
өндірістік қызметті жіктейтін салық саясатынан, яғни ... ... ... ... ... ... пен ... жүргізудің әртүрлі формасындағы өсімдік
шаруашылығы өнімдерін өндіруді талдау ұжымдық кәсіпорындардың артықшылығын
көрсетті.
Сонымен, облыстық ... ... ... егіншілік пен мал
шаруашылығына өте ... ... ... ауыл ... мен
экономикаға әсерін тигізбей қойған жоқ. Азық - ... ... ... ... ... себебі -өндірілген өнімнің жоғалуы.
Бұл проблеманы шешу ... ... ... ... ... өңдеу
кәсіпорындарының қуатын пайдалану жұмыстарының орны бөлек. [47].
4. Еңбек ресурстарының ауыл шаруашылығындағы рөлі.
Ауыл шаруашылық өндірісін материалдық ... ... ... ... өткірлігі шегіне жетті. Өндірушілер сатып ала
қоймайтындықтан көбінің ... ... ... ... орындалмайды, қолмен атқаратын жұмыс көлемі көбейеді және түсім
көп ысырап етеді.
Ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайы тым басу қарқынмен ... ... ... көлемі құлдырауының салдарынан ауылдық жердегі
еңбек ресурстарының жұмыспен қамтылуы деңгейі әлі де ... ... ... ... болігінің банкротқа ұшырауына байланысты
жұмыссыздық деңгейі өсуде. Ауылдағы медициналық және мәдени мекемелердің 90
% жуығы жұмыс істемейді. Ауыл ... көші - қон ... ... ... ... жоғары қарқынмен тұрақты дамуын қамтамасыз
ету үшін мемлекеттік деңгейде біраз ... ... ... ... ... азық - ... базарын дамыту, оның бәсекелестік қабілетін
арттыру ... шешу үшін оның ... ... ... көп ... өндірілетін өнімдер бойынша (күріш, ... май, ет ... ... ... Маманданған тауар амақтарын ... ... ... ... ... ... жол ... азық -
түлік өнімдері үшін төмендетілген коэффициент тағайындау арқылы сұраныс пен
ұсыныстың тепе - ... ... ... 2000 жылы ... оның ... ... - ... облыстарға және Оңтүстік аймақтарға
жеткізудің құны оның ... 30 ... ... ... ... ... ... азықтық бидайды тасу тиімсіз, соның салдарынан
ол жерлерде нан өнімдерін ... ... ... ... қатты, күшті
сорттарын өндіруді ынталандырған дұрыс, өйткені оларға сұраныс жоғары.
Жеміс - жидек өнімдерінің аймақаралық сауда айырбасын дамытудың маңызы
ерекше. Бұл істе ... ... ... маңызы тіпті үлкен. Ауыл
шаруашылығында тауар өндірушілердің барлық жерде ... ... ... ... ... соның ішінде кооперативтер құрамында шыққаны дұрыс.
Аудандарда құрылып ... ... - ... ... ... ... ... тенденцияларын тежеуді ұйымдастырудың
мысалы, іспетті бола ... ... ... ... таза ... өнім сатып отыратын кооперативтер құрылуы мүмкін.
2. Ауыл тұрғындарының табысын көтеру және оларды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ең ... күнкөріс
деңгейін заң жүзінде анықтау қажет, сонан соң оның ... ... ... ... ... және ... да ... ең төменгі көлемін белгілеу керек; әр ... жан ... ... ... отырып, халықты әлеуметтік қорғаудың аталмыш түрін
күшейту керек; халықты әлеуметтік қамсыздандырудың жұмыс ... ... - 60 %, ... ... 10 - 30 % және ... ... 20 - 40 ... көп арналы принципін енгізу; ауыл тұрғындарының жұмыс деңгейі
мен сапасын көтерудің және ... ... әр ... бюджеттік қаржы
бөлу, бюджеттен тыс қорлар, заңды тұлғалар мен жеке ... ... елді ... ... ... жасау және дамыту;
мемлекеттік ... және ... ... ... сақтай отырып
денсаулық сақтау мен ... ... ... жаңа ... ... әлеуметтік дамыту туралы» заң дайындау және оны қабылдау
негізінде ауылда әлеуметтік саясат жүргізудегі мемлекеттің рөлін күшейту.
3. ... ... ... ... ... іс ... мүлдем ескірген
және оны тезірек жаңарту керек. Шаруашылықты жүргізудің технологиялық
деңгейінде, ауыл ... ... ... өндірушілердің кәсіби деңгейіде
төмен, механизатор кадрлар жетіспейді мемлекеттік лизенг қоры бойынша
техниканы жаңартуға бөлінген ... ... ... бұл қормен бірге
әр аймақ өз жерлерінде техниканы ... алу және ... үшін ... және басқада төлемдердің ең қажетті ... ... ... ... жан ... ... ... ескере отырып, халықты әлеуметтік
қорғаудың аталмалы ... ... ... халықтың әлеуметтік
қамсыздандырудың жұмыс берушінің үлесіне жұмыс 40 - 60 %, ... 10 - 30 % және ... ... 20 - 30 % келетіндей көп арнаулы
принципін енгізу; ауыл тұрғындарының жұмыс деңгейі мен сапасын ... ... ... ... жасау; әр деңгейдегі бюджеттік
қаржы бөлу, бюжеттен тыс қорлар, заңды тұлғалар мен жеке тұлғалар ... елді ... ... ... және ... ... және жеке медициналық лизингті қорлар құрулары қажет. Әр
облыстан жаңа технология мен техникалық құралдарды ... үшін ... ... ... ... үлгі ... - технология станцияларын
құру қажет. ... ... ... ... ... жаңа ... ... Ауыл шаруашылығының ғылыми меке ... ... ... отырып, нарықтық қатынастарды жаңа технология мен
техникалық құралдарды ескеріп, ауыл шаруашылық өндірісін жүргізу жөніндегі
ұсыныстарын жаңартуы ... ... ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыруы қажет. Кәсіптік - техникалық білім ... ... ... керек. [51].
Ауылды техникамен қайта жарықтандырудың ғылыми - негізделген саясаты
жоқ. Осыған байланысты ауыл ... ... ... техниканы
маңызды деген үлгілерін өндірудің ... ... ... ... ... қабылдау үшін ғылыми - техникалық кеңес құру керек. Шет ... тек ... ... ... өткізетін станцияларында
(МСС) және ғылыми зерттеу институттарында сынаудан өткізілген түрлерін ғана
сатып алу қажет. МСС - тер ... ... ... ... тиіс.
1.Тұқым шаруашылығы өсімдік шаруашылығы саласының маңызды
бөлігі. Қазіргі кезде ол қиын жағдайды ... ... ... ... ... жиі кездеседі,сөйте тұра көптеген
аудандастырылған сорттар тұқымын ешкім ... ... ... жетпейді.
Тұқымды ұқсату,кептіру, тасымалдау, дайындау , сақтау ісін ... ... ... ... , ... ... ... да күшейту керек.
Тұқым шаруашылығы жүргізуге көптеген ... және ... ... қатысуда .Бұрын олардың жұмысын мемлекет өзі үлестіріп отырған.
Кейінгі жолдары бұл тәртіп ... ... ... ... бұл саланы
реттеу бұрынғыдай айқын атқарылмайды. ... ... ... жақсарту мақсатында республикада тұқым шаруа -шылығын басқарудың
бір тұтас орталығы құру қажеттілігі туындап ... оған ... ... даярлау, сақтау, тасымалдау, тұқым сапасын бақылау ісін, сондай -
ақ ауыл шаруашылығына ... ... ... ... ... ,
лицензия беру жауапкершілігін жүктеу керек.
1. Ауыл тауар шаруашылық өндірушілердің қаржылық жағдайын
нығайтудың маңызды шарасының бірі - баға тепе - ... ... ... шығынды азайту. Бұл тұста төмендегідей екі бағытты қарау
қажет:
• Ауыл шаруашылық және өнеркәсіп ... ... ... ... бара тепе - теңдігінің
жоқтығы;
• Азық - ... ... ... ... делдалдар ауыл
тұрғындарынан сатып алатын шикізат пен сауда бағасы арасында
тепе - ... ... ... ... ... ... ... (техникаға, қуат
көздеріне) бағалы мемлекет тарапынан реттеу арқылы және баға тепе ... ... ауыл ... ... салаға тікелей төлемақы
жасау арқылы да шешуге ... ... ... ... ... ... ... бағаның төлемақы тегін әзірлеу қажет.
Оның бір нұсқасы ретінде ... ... ... өнімдерге ең төменгі
бағаны тағайындауға, ол базар бағасы мен ... ... ... ... ... ... ... салық төлемін азайтуға болады. Ал оны
қайтару жолдары - фермермен бір жыл өткен соң, 10 ... ... ... ... шарт. Ауыл шаруашылық, өнеркәсіп және сауда ... тепе - ... ... ... ... беру ... әлемдік тәжірибеде қалыптасып отырған ауыл шаруашылық
несиесінің мамандандырылған жүйесі жоқ. Оны ... үшін ... ... асыру қажет:
А) ауыл шаруашылық несиесі мамандандырылған банкін мына жағдайларды
ескеріп ұйымдастыру керек: мемлекет оның жарғылық қорына ... ... ... ... шығарып, оны таратады; акцияны сатудан түскен қаражат
мамандандырылған аграрлық банктің нақты жарғылық капиталын құрайды;
Ә) ауыл шаруашылық ... ... ... ... және ... ... атқаруға тиіс; біріншіден, коорпорация өсімі аз
мемелекеттік доттация алады және фермерлерге ұзақ ... ... ... ең ... көлемі мүлік құнының 70 % ... ... ... ... ... алудағы кепілі болуға тиіс. Бұл ұсынысты жүзеге
асыру үшін тәуір, өтімді жерлердің ипотекасын бастау қажет.
Б) ауыл шаруашылығына ... бар ... беру ... ... ... ... өсім көлемін төмендетуге мүмкіндік ... ... ... ... Ол ... алынған қарыз үшін
төленетін ... бір ... ... үшін ... ... төменгі пайыздық
ставка бойынша несие беруге мүмкіндік тудыратындай мамандандырылған несие
қаржы мекемелеріне ... беру ... ... ... ... ... мал ... өнімдеріне деген сұранысын
қамтамасыз ету үшін асыл тұқымды малдың ... ... ... ... көбейте отырып, оны ... ... ... ... ету есебінен өнімділігін арттыру қажет. Әрі қарай шаруашылығын
дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... мақсатында мал санының ыңғайлы шоғырлануына
бағдарлау тиіс.
Келешекте шошқа шаруашылығы мен құс шаруашылығы, индустриялдық ... ... ... ... ... құрама жемдік
пайдалана отырып, дамытылуға тиіс. Қой шаруашылығын, ешкі ... және түйе ... ... кез ... ... табиғи жайылымдарды
барынша толық пайдалана отырып, дамыту керек.
Мал шаруашылық өнімдерін өндіруді ынталандыру үшін мыналар қажет:
• Жеңілдігі бар ұзақ ... ... ... ... мен жеке шаруа қожалықтарының аяғынан тұру процесін
шапшаңдату;
• Мал шаруашылық өнімдерінің базарын аймақ аралық реттеу мақсатында
мемлекеттік ... 150 - 200 мың ... ет пен 10 -15 мың ... ... ... ... алу үшін қор құру;
• Мал шаруашылығы салаларына мал тұқымын асылдандыру ісін жүргізу
жүйесін және мал - ... ... ... ... ... Мал ... оны жемдеу, экологиялық таза және жоғары сапалы ... ... ауыл ... ... оқу ... және ғылыми
зерттеу инститтутарында фермерлердік кәсіптік ... мен ... ... ... ауыл ... елеулі
бөлігі өзіне тиесілі жер үлесін сатудың, сыйға тартудың, құрылтай жарнамасы
ретінде мерзімсіз ... ... ... оған өз ... ... бір бөлігі ауыл шаруашылық өндіріс ... ... ... ... Бұл ... ауыл ... ... үлесін бұзды. Еңбекке жарамды ауыл тұрғындарының жұмыстан
босаған ... жаңа ... ... құру ... ... ... қорыта келетін болсақ, Оңтүстік Қазақстан облысының
ауыл шаруашылығын дамыту үшін физикалық - географиялық жағдайы өте ... ... ... ... жылы ... ... жылы сүйгіш
дақылдары өсіріледі. Оңтүстік Қазақстан облысында көбінесе ... ... ... Таулы бөліктерінде суарымсыз жаңбыр арқылы егін
алуға да болады, Оңтүстік ... ... ... ауыл шаруашылық
дақылдарының ішіндегі ең негізгілері: техникалық дақылдар, бақша дақылдары,
картоп, жүзім т.б. болып табылады.
Нарықтық экономикаға көшу ... ауыл ... ... ... - ... ... ... және ассоциативтік нысандары
болып саналады. Акционерлік нысандар - материалдық ақшалай ... ... ... ... тартуға, қайта бөлуге зор мүмкіндіктер туғызады,
ұжым мүшелеріне жалпы ... ... ... ... олар ... де ... ... Демек, коллектив мүшелерінің өндірістің жақсы
нәтижелі аяқталуына жағдай ... ... ... мемлекеттік
сектордағы ауыл шаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіру ретінде пайдалану
ірі - ірі кәсіпорындарында, өндірістік ... ... ... ... атқаратын жағдайларды жақсы нәтижелерге жеткізеді.
Қорытындылай келе, агроөнеркәсіп саласын таяу жылдары ... ... бір ... жұмыспен қамтып, екінші жағынан дәулетін
асырып, үшінші жағын азық - ... киім - ... ... ... ету
деңгейін көтеру үшін шешілуге тиіс кезек күтпейтін мәселелер болып ... ... ... ... мен ... бар. ... нарық мүмкіндіктері мен талаптарына орай
салалардың жетілдіру және ... ... ... өте зор. Мысалы,
обылысымыздың оңтүстік аудандарындағы көптеген 888 құрылымда ... тез ... ... майсары мен дәндік жүгері өсіруге ... егіс ... мен ... да ... ... ара ... ... етеді. Нақты цифраларға жүгінсек 1998 жылы әр гектардан 10,8 ц астық,
14,4 ц. мақта шикізаты алынса, бір сиырдан сүт сауудың ... ... ... ... ... ... өндірісіндегі экономикалық және ауа райы
жағдайларының әр ... ... ... ... ауыл ... ... еңбек болмысының маңызын арттыруға мән береді. Азық -
түлікті тұтыну мен ауыл ... ... ... ... көзге анық көрініп тұр. Тұрғындардың азық - түлікпен
қамтамасыз ету ... - ет және ет ... 38 % ,сүт және ... 21,5 %, ... 20, ... майы 41, көкөніс және бақша сыйы 36,
жеміс - жидек 20 ... ... жылы ... ... азық - ... тауарларының нарқтық
қорын толтыру үшін тұтыну мөлшерінен 25 % ... өнім ... Азық ... бұл ... ... ... есебінен де қанаттандыруға
болады. Шетелден сатып алуға ... ... жоқ және ... ... экономика жағдайындағы облыс ауыл ... ... ... салыстырғанда ерекшелігі тері - былғары
өнімдерінің шетке шығарылуын қарқынды өсуімен байланысты.
Олар 1999 жылы 945 мың ... ал ... - 38 мың ... жүк ... 395 мың доллар, ал широтты - 58 мың доллар құраған. Мал шаруашылығы
өнімдерінің көп ... ... ... қожалықтар өз
қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды, ішкі мұқтаждықтарға керекті азық -
түлік ... ... ... ... қоды ... ... ... қызметін бағаламайды. ... ... ... - ... бен шұбат жылқы және түйе мал басы ... ... ... ... өте аз ... ... өте жоғары
құрт, ірімшіктер, сүзбе дайындалатын қой сүтін әкелу қажет. Айтылған
ерекшеліктердің ... азық - ... ... ... ... сұранысын толық қанағаттандырын, отбасының тұрмысында қолайлы
жағдай туғызады, ... - ақ ... ... ... ... да ... ... орай мамандандырудың тереңделуі тауар өндірушілердің
мүдделері мен ... ... ... ... байланысы
нәтижесінде жүзеге асады, сондықтан тұрғындардың азық-түлікке, әсіресе ауыл
тұрғындарын қамтамасыз етудің ... ... ... Сондай - ақ
жергілікті тұрғындардың азық - ... ... ... ... қызметін құрған жөн.
Тағы бір маңызды мәселе - жеке ... ... ... болашақтағы дамуы. Ауыл шаруашылығы өндірісінің құрылымы
меншік түріне және шаруашылықты ... ... ... құрылымы қоғамдық шаруашылықтан өзгеше болады.
Обылысымыздағы ауыл шаруашылығы өндірісі фермерлік ... ... ... ... өнімді астық мақта мен мақсары ет
пен сүт құрайтынын көрсетіп отыр. Әсіресе, ... ... ... ... ... өнім өндірісімен ғана айналысады, ал оны
таратуды жүзеге асыру өте ыңғайлы болып ... ... ... ... ... өңдеу мен жүзеге асыру өте
баяу жүргізіледі. Сонымен ауыл ... ... ... қазіргі
кезде жетілдіруді қажет етеді. Бүгінгі ... ... ... ... жолында жүрген бірқатар кәсіпкерлер ауыл ... ... ... ... жер ... ... агротехникаларды
енгізудің көптеген басты ережелерін ескермейді.
Бұл фермерлер мен бастапқы тауар өндірушілердің жаңа ауыл ... ... ... ... жер ... ... шаралары болмауына байланысты.
Мемлекеттік аграрлық сектордағы ... ... ... ... ... ауыл ... ... өндірушілерін өндірісте тұтынушы
сұранысына қажетті өнімдерін өндіруге жұмылдыру болып табылады. Ал тауар
өндірушілерді тарту мен ауыл ... ... ... ... орай орналастыру мен тиімділігін ... ... ... қолдану қажет.
Ауыл шаруашылығын қандай әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... пайдаланған тиімді екендігін шешу
күрделі мәселе болып табылады.
Сондықтан да жоғарыдағы айтылған жағдайларды ... келе ... ... ... үшін ... ... өздерін - өзара
кооперативтендіру олар мен өңдеуші кәсіпорындар мен банк мекемелерін өзара
кооперативтендіру оң жемісін ... Бұл ... ең ... 4 ... ... ... ... 1. Өнім өндірудегі мезгілдік жұмыстарды ( күзгі егіс, көктемгі
жер жырту мен өңдеу, себу т.б ) ... ... ... ... ... ... жабдықтармен, жанар
жағар маймен, негізгі қажетті тұқыммен, тыңайтқышпен
дер кезінде қамтамасыз етілуіне кепіл бола алады.
3. Өндірген өнімді сатуға, агробизнеске ... ... ... ... ... ... ... қозғалысының немесе өндірілген өнімнің басынан
аяғына дейін, сол өнімге қатысын, ... ... ... ... ... ... ... басқа да көптеген өзара кооперативтендірілген
шаруашылықтар да ... ... ... ауыл шаруашы - ... ... ... оңды ... ... ... көп түрлілігі тұрақты сипат алады. Барлық
аймақтарда шаруа қожалықтары мен ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар
арасында оңтайлы арақатынас қалыптасты.
Екіншіден, ауылды жерде біртіндеп аграрлық қызмет көрсету, ... және сату ... ... ... ... ... өзара
тиімді экономикалық шартпен жұмыс атқаруда.
Үшіншіден, заңдылық - құқықтық база ауылды жерде шаруашылық кәсіпті
табысты ... ... ... жасауда. Адамдардың жер ... ... ... қолы ... ... ... ... мен
кәсіпорындар басшыларына ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруді арттырып
табысты молайтуға мүмкіндік тудырды.
Қазіргі кездегі ... ... ... ... ету үшін қолайлы
тенденция деп үй шаруашылығы секторында ... ... және оның ... ... айтуға болады. Мұның өзі еліміздің көпшілік аймағында
халықтың өзін-өзі ... ... ... ... ... қиындықтары азық-түліктің маңызды түрлерін
өндірудің ... ... ... ... ... ... ... реформалық бірінші кезеңіндегі жете ойластырылмай жасалған
өзгерістер (бартер, келісім - ... ... ... жұмысқа бәсеке
әсерінің күшеюі, тауармен қызмет көрсету базарындағы сұраныспен ұсыныс
арасындағы алшақтық) ... ... ... дағдарыстың ұзаққа созылуына
апарып соқтырды.
Кейбір аймақтарда базарлы инфрақұрылымның ... ... ... азық - түліктің көтерме сауда базарларының және ... ... ... үміт ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. Насыров Р.Р. «Оңтүстік Қазақстан» Алматы 1991 жыл.
2. «Оңтүстік Қаазақстан облысы және оның аймақтары».
Б.Ш Шаймановтың редакциялық башылығымен.
Статистикалық жинақ. ... - 2003 ... ... ... Чимкентской облости» Казах СССР.
4. «Геология СССР» (сводка по место рождениям ... ... ... Под ... А.В. ... и ... 1977 год.
5. «Гидрология и инженерная геология одельных районов Казахстана»
Издательство Академи Наук Казахской СССР. Алматы 1964 год.
6. «География природныых ресурсов Казахстана» ... ... 1974 ... ... қазба байлықтары қайда, қандай, қанша?
Егемен Қазақстан - 2001 жыл. 30 мамыр.
8. «Певерхностные воды Южного Казахстана: Джамбульская,
Чимкентская и ... ... Под ... Вольфумунаи., К.И. Смирнова. Ленинград 1976 год.
9. «Гидрологичкские иследование в Казахстане».Алматы; Наука 1965 ... « ... ... ... 1970 год. Том - ... тома В.И.Дмитровскии.
11. Филонец П.П. и Омаров Т.Р. «Озера Центрального и ... ... ... 1973 ... ... Т. «Қазақстан көлдері» Алматы 1987 жыл.
13. «Материалы к флоре и ... ... ... 1963 ... «Редкие и ценные растение Казахстана». Алматы 1981 год.
15. Бағилаев А. К. «Қазақстан ... және оның ... 1995 ... Пак К.И. ... растения Южного Казахстана». Алматы 1975 год.
17. «Қазақстаның географиялық ... ... 2004 ... ... А.А. ... ... ... Казахстана»
Алматы: Наука Казах СССР 1975 год.
19. «Государственное кэдэстр растении Южно - Казахстанской ... ... ... Д.И. ... ... СССР». Москва 1985 год.
21. «Сельское хозяйство Южно - Казахстанской области».
Шымкент 1998 г.
22. ... ... ... ... ... 1994 год.
23. «Сельское хозяйство Республки Казакстан».
Статический сборник. Алматы 1997 год.
24. Кәдеев А.Б. «Областың ауыл ... / ... - 2030 ... Қазақстан - 1997 жыл. 24 желтоқсан.
25. Құлдыбаев М. ... ... ... Цой Л.И. ... ... Алматы 1974 год.
27. Ахметнизов Мустафа. «Шөлейт аймақтарындағы етті - майлы – қой
шаруашылығы». Алматы -1980 ... ... А. ... қой ... ... 1994 ... ... К. «Қаракөл шаруашылығы» Алматы 1986 жыл.
30. Кройтер М.К. «Создание новых ... ... и мясо ... овец в ... Алматы 1989 год.
31. Аяпов К. «Жеміс және жидек шаруашылығы». Алматы 1993 жыл.
32. Юсупов М. ... ... ... 2000 ... ... Р. ... және тыңайтқыш қолдану жүйесі»
34. «Кноводство Казахстана» Қайнар1986 год.
35. Бозымов Қ.Қ. ... және түйе ... 1993 ... Оңтүстік Қазақстан - 2003 жыл. 4 қазан - 4 бет.
37. Оңтүстік Қазақстан -2003 жыл.7 қазан.
38. Оңтүстік Қазақстан - 2003 - 25 ... ... Ә.М. «Мал ... ... ... ... Алматы 1979 жыл.
40. Зальгин Александр Георгиевич. «Техника және
мал шаруашылығы». Алматы 1979ж
41. Нұрымов Д.Е. «Оңтүстік Қазақстанда мал азықтық ... ... ... ... ... ... ... - экономика - сельского хозяйство - Казахстан –
Афтореферат».
43. «Ауыл ... ... ... ... ... -
2003 жыл - 8 сәуір.
44. Шонанұлы Телжан. «Жер - тағдыры - ел ... ... 1995 ... Ә.Сатыбалдин, З.Тұрсынбеков. «Ауыл шаруашылығының өзекті
мәселелері және оларды шешу жолдары» Ақиқат № 3.
2001 жыл - 203 бет.
46. М.Т.Османов, Р.Р. ... К. ... ... ... 1979 ж.
47. Т.С.Баймуханов, Ж.Ш.Шарақымбаева, Ғ.Н.Жақсыбекова
«Шаруашылық жүргізу нышандары» Алматы 1997 жыл.
48. Н.Райханұлы, Ү.Керімова. «Агроөнеркәсіп кешеніндегі реформаның
нәтижесі». Ақиқат № 4. 2002 жыл. 38 ... ... ... ... еңбек нарығы мемлекетін
реттеу механизмдері». Ізденіс № 1. 2003 жыл.39 - бет.
50. Ï. Òàñòàíîâ. “´ìiðãå ºàëûïòàñòûðó ìåí ¼çàðà ¾éëåñòiðó-
àãðàðëûº íàðûº ... ... ... -( -100 –2000 æûë - 2 ... “²àçàºñòàííû» ìåìëåêåò ðåòiíäå ºàëûïòàñóû”
Åãåìåí ²àçàºñòàí - 2002æûë -24 ... ... À. ... ... â ... ... ²àðàæàò - 2003 æûë.
53. Áàðàíîâ À.Ñ. “Àóûë øàðóàøûëû¹û ... ... 1996 ... ... ... –18 ... –2002 æûë –2 ... Àºèºàò –3 2001æûë –23 áåò.
56. “Å»áåê ðåñóðñûí áàñºàðó” ... 1997 ... ... ... ... ... |Өзендер |Ұзындығы, км. |Су ... ... ... ... |
| | | |км². ... ... ... |372 |4700 |32.3 ... ... |133 |744 |7.3 ... ... |182 |4730 |4.5 ... ... |130 |1460 |10.6 |
|5 ... |60 |441 |2.61 |
|6 ... |76 |468 |7.8 |
|7 ... |450 | | ... ... қаңтар-қазанындағы ауыл шаруашылығының жалпы өнімі.
Кесте 5.
| |2003 жыл ... ... ... ... ... ... көлемдегі үлесі, |
| ... ... %-пен ... ... бойынша |74797.5 |105.2 |100.2 ... қ.ә. |290.5 |51.8 |0.4 ... қ.ә. |1651.5 |103.6 |2.2 ... қ.ә. |113.8 |39.1 |0.2 ... қ.ә. |7526.8 |114.1 |10.1 ... ауданы |2264.9 |125.3 |3.0 ... |3824.9 |98.9 |5.1 ... |20874.5 |99.7 |27.8 ... |5443.4 |108.1 |7.3 ... |1812.9 |93.5 |2.4 ... |6104.9 |100.0 |8.2 ... |9182.0 |112.2 |12.3 ... |1388.3 |102.4 |1.9 ... |3712.0 |103.0 |5.0 ... |4138.5 |106.2 |5.5 ... |6469.1 |122.0 |8.6 ... ... ... туралы мәлімет. (мың га).
Кесте 6.
|№ |Аудан қала |Оның ішінде |
| ... | |
| | ... |Көп ... екпе ... ... |
|Облыс бойынша |554 954 |243 395 |2 665 694 |113 309 ... қ.ә. |16 318 |5 703 |28 546 |1 770 ... қ.ә. |17 489 |6 094 |248 744 |4 219 ... қ.ә. |6 723 |2 175 |63 211 |266 ... қ.ә. |42 373 |20 149 |166 490 |4 572 ... ... |24 715 |10 620 |251 996 |10 281 ... |52 527 |24 078 |343 937 |14 912 ... |70 879 |30 458 |119 276 |7 268 ... |42 614 |16 470 |160 531 |8 132 ... |20 542 |9 321 ... |5 891 ... |97 320 |36 514 |162 986 |14 724 ... |54 195 |28 964 |340 305 |9 363 ... |17 854 |9 345 |234 275 |6 895 ... |43 918 |20 510 |184 669 |12 674 ... |31 456 |15 609 |98 446 |8 960 ... |16 031 |7 285 |88 428 |3 392 ... жылғы областағы шаруашылықтың барлық санаттарындағы негізгі ауыл
шаруашылық дақылдарының жиналған егіс көлемі, жалпы өнімі және өнімділігі.
Кесте 8.
| ... егіс ... ... егіс ... ... |Ауыл шаруашылық |
| ... мың ... мың ... ... ... ... |
| | | ... ... ... | | | ... ... егіс ... |714.8 |682.8 |― |― ... ... | | | | ... және ... |209.8 |201.1 |324.2 |16.1 ... | | | | ... ... |251.3 |240.1 |― |― ... ... |184.5 |183.7 |416.5 |22.7 ... ... |65.0 |54.8 |29.8 |5.4 ... және ... ... |48.5 |47.7 |― |― ... |9.2 |9.1 |114.6 |126.0 ... |22.2 |21.9 |342.9 |157.6 ... |16.9 |16.7 |203.9 |121.9 ... ... |205.2 |193.9 |― |― ... ... жемістері |0.1 |0.1 |2.1 |165.1 ... ... ... |4.4 |4.2 |62.8 |149.2 ... ... ... |0.2 |0.2 |2.3 |108.7 ... | | | | ... ... ... |4.2 |4.2 |709.6 |― ... ... |― |4.0 |4.9 |12.2 ... сүрлемге арналған |― |0.2 |7.0 |41.7 ... ... ... |196.3 |185.2 |― |― ... арналған |― |141.3 |433.2 |30.7 ... ... ... |― |9.4 |47.3 |50.5 ... ... ... шабындықтар |― |178.9 |271.5 |15.2 ... ... | | | | ... ... ... ... ... санаттарындағы негізгі ауыл
шаруашылық көрсеткіштер.
Кесте 9
| ... егіс ... ... егіс ... жиналған |Ауыл шаруашылық |
| ... мың ... мың ... ... мың тонна |дақылдарының |
| | | | ... ... | | | ... ... егіс ... |731.5 |704.5 |― |― ... ішінде | | | | ... және ... |236.6 |232.7 |550.4 |23.7 ... | | | | ... дақылдар |223.6 |217.5 |― |― ... ... |170.5 |167.4 |360.4 |21.5 ... дақылдар |50.6 |48.9 |42.7 |8.7 ... және ... ... |55.7 |55.2 |― |― ... |9.3 |9.3 |115.1 |123.9 ... |24.6 |24.3 |399.4 |164.6 ... |21.6 |21.4 |291.1 |135.8 ... ... |215.7 |199.1 |― |― ... тамыр жемістері |0.1 |0.1 |― |― ... ... ... |5.4 |5.3 |102.4 |192.8 ... ... шөптер |2.7 |2.6 |― |― ... ... |― |2.3 |2.8 |12.2 ... сүрлемге арналған |― |0.3 |1.3 |39.1 ... ... ... |207.4 |190.9 |― |― ... ... |― |163.3 |652.5 |40.0 ... ... ... |― |25.0 |222.6 |89.2 ... ... ... ... |― |153.3 |435.0 |28.4 ... ... | | | | ... ... ... ... ... 10
| | |1990 жыл |2000 жыл |2001 жыл |2002 жыл ... |Аудан (қала) | | | | |
| ... | | | | |
| | ... ... ... ... ... |
2003 жыл2004 жыл 2004ж%
2003ж2003 жыл2004 жыл2004ж% 2003ж2003 ... жыл ... ... жыл ... ... жыл ... жыл2004 жыл 2004ж%
2003жАрыс қ.ә.14.117.4124178211118232.2200.286361337361033116522 е.65.066.2102Бәйдібек21.426.11224480182216.5252.4117853396431134562726056.773.7130Қазығұрт65.169.010514301608102101.0113.9113656371661091027127112475.282.1109Мақтарал 45.146.0102149152102289.9298.01031274413210104―――90.891.0100Ордабасы39.142.110817922113112140.5153.310965026711103197201102178.9208.5117Отырар 19.120.71084850118154.7191.8124476747791001080121511340.841.9103Сайрам 84.3101.112049857807157139.7183.01311178114228121―――685.67463109Сарыағаш 51.154.91075981164195318.2344.81088392924911017123313661.269.6114Созақ 16.317.2105―――214.0235.7110600861561026122628510337.739.1104Төлеби 37.041.611258536206106164.6180.01091024312056118―――152.7167.0109Түлкібас 29.831.01049035858295104.2104.21008860873898.6―――148..1148.3100Шардара 14.015.110831548515459.790.6152312332301031402145010319.621.7111Кентау қ.ә.5.56..912515016210853.063.61202732669744491119.19.2100Шымкент13.115.21161873198510624.328.811913821383100―――31.733.0104Түркістан37.644.0117450592132157.5183.71174149421910280991211373.377.0105облыс б/ша493.3548.311126900311971162370.12624.01119693610477010811619125401081726.71874.5109
-----------------------
|52|
|.0|
|% |
| ... ... |
| ... |
| ... ... |
| ... |
| |
|16|
|.0|
|% |
| |
|13|
|.0|
|% |
| |
|2.|
|0%|
| |
|65|
|.%|
| ... ... ... ... |
| |
| |
|6.|
|7 |
|( |
| |
|10|
|.8|
|( |
| |
|5.|
|3 |
|( |
| |
|20|
|( |
| ... |
| ... |
| ... |
| |
| |
| ... |
| ... ... ... |
| |
|38|
|.7|
|( |
| |
|16|
|.3|
|( |
| |
|14|
|.0|
|( |
| |
|15|
|.3|
|( |
| |
|6.|
|0(|
| |
|1.|
|7(|
| ... |
| ... ... |
|19|
|.9|
|( |
| |
|10|
|.4|
|( |
| |
|11|
|.0|
|( |
| |
|3.|
|0 |
| |
|3.|
|5 |
| |
|14|
|.6|
|( |
| |
| ... |
| |
| ... |
| ... ... |
|( |
| ... |
| |
|4.|
|8(|
| |
|4.|
|0(|
| |
|9.|
|5(|
| |
| |
|18|
|.4|
|( |
| |
|53|
|.7|
|( |
| ... ... |
| |
| ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 98 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының тұрғындарын ауыл шаруашылық тауарларымен қамтамассыз ету жолдарын жоғарлату (дамыту)79 бет
Қазақстан Республикасы егiн шаруашылығын дамытудың экономикалық мазмұны50 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
CREDO DAT жүйесі туралы мәліметтер5 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Агро маркетинг27 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь