Ғылым жетістіктерің философиялық тұрғыда тұжырымдау

Жоспары:
1. Кіріспе.
2. Ғылым философиясы.
3. Философия және ғылым.
4. Ғылым жетістіктері және оларды философиялық тұрғыда тұжырымдау.
5. Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Ғылым да сарқырап ағып жатқан өзен тәрізді,өзен өз сағасын кеңіне жайып, күш жинаған кезінде жақсы көрінеді, бірақ оған бірнеше кіші өзен салалары келіп құйады, және ең басты саласын бірден ажырату мүмкін емес. Біреулер ғылымның дамуын ата-бабамыздың тұрмыс- тіршілігін дамуынан пайда болды десе, келесілері сонау тас дәуіріндегі адам әлем туралы білімін жинап, таратуынан деседі. Енді біреулер бірінші орынға ежелгі Грециядағы біздің дәуірімізге дейінгі ғасардың бірінші жартысында философиядғы дәлелденген білімнің пайда болуымен ұштастырады.
Ғылым сағасының көзге көрінер анық кезін ХІХ—ХХІ ғасырыда десек , алғашқы өзекшелерін бастауын Ежелгі Грекциядан ақ көреміз: Платонның сезімге тәуелсіз тәжірбиелік білім эпистемасы, Аристотоельдің танымдық және логикалық теориясы және т.т. жатқызамыз.Одан әрі дамыған философиядан онтологи және гнесиология ретінде қарстырылып, метофизика саласын бөліп шығарды . Метафизиканы Аристотель ең бағалы ғылым ретінде және адам жетістігінің мақсаты деп көрсетеді.
1. Қ.Ш. Мұхамеджан. Философия. Семинар сабақтарға және өзіндік жұмысқа әдістемелік нұсқау. Алматы АЭЖБИ 2007
2. Философия науки: учебное пособие А.И Липкна — Москва: Эксмо 2007—608c
3. Философия : Жоғарғы оқу орынарындары студенттеріне арналған оқулық// құрастырған Т. Ғабитов аударған Б. Сатершинов –Алматы: Қаржы-Қаражат , 2002—352 бет .
4. Философиялық сөздік. —/ Редокл:Р.Н. Нұрғалиев, Ғ.Ғ. Ақмамбетов ж.б. –Алматы, 1996-480б.
5. Поппер К. Логика и рост научного знания. Москва—1981—468стр
6. Байсенов Қ.Ш. Философия тарихы: Оқулық.-Шымкент, 2005—452б.
        
        Жоспары:
1. Кіріспе.
2. Ғылым философиясы.
3. Философия және ғылым.
4. Ғылым жетістіктері және оларды философиялық тұрғыда тұжырымдау.
5. Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Ғылым да ... ағып ... өзен ... өз ... ... ... жинаған кезінде жақсы көрінеді,  бірақ оған  бірнеше  кіші өзен
салалары келіп құйады, және ең ... ... ... ... мүмкін емес.
Біреулер  ғылымның   дамуын  ата-бабамыздың тұрмыс- тіршілігін дамуынан
пайда болды десе, келесілері сонау тас дәуіріндегі  адам әлем туралы
білімін ... ... ... ... ... ... ... ежелгі
Грециядағы біздің дәуірімізге дейінгі ғасардың бірінші жартысында
философиядғы  дәлелденген білімнің пайда болуымен ұштастырады.
Ғылым сағасының көзге көрінер анық ... ... ... ... , ... ... Ежелгі Грекциядан ақ  көреміз:  Платонның сезімге
тәуелсіз  тәжірбиелік білім эпистемасы, Аристотоельдің танымдық және
логикалық теориясы және т.т. жатқызамыз.Одан әрі  дамыған ... және ... ... ... ... ... бөліп
шығарды . Метафизиканы Аристотель ең бағалы ғылым ретінде және адам
жетістігінің мақсаты деп көрсетеді.  Даму барысында ғылымдар әр түрлі
салалаға бөлініп ... ... ... ғылымның әр түрлі салары өз
бетінше дамығанымен олар бір бірінсіз маңызы жоқ және ажырамас
заңдылықтарме байланысқан. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мақсат мүдделері бір заман ағымында,  бір
ізденіс бағытында даму үстінде. Ғылымдардың барлығы философиялық
көзқарастың, ізденістің жемісі оның салдары. Біз оларды ажыратып
қарастырсақ та оның ... ... яғни ... ... ... және оны  ... біздің өмірлік тәжірибеміздің бір
бөлігі  болып табылады.Біз мұны мойындасақ та, теріске ... ... ... ... күнделікті өмірімізді толықтырып, адамзат
дамуының бүкіл ұзақ жолы ілесіп келеді. ... ... VІ-V  ... осы ... ... ... әлемі туралы, ондағы өзнің орны мен
тағдыры туралы рационалды көзқарас қалыптастыра бастады. Философиялық
рефлексияның пайда болуы күрделі үдеріс болыптабылды.адазат ... ... ... ... көзқарас қалыптастан оның рационалдық-
танымдық формаларына дейін ұзақ жолдан өтті. Әлемнің  рационалды
түсіндірулеріне  ең алғаш қадам жасағандар  дүние құрылымы туралы ерекше
ілімдерді тудырған ... ... үнді және ... ... болды.
Мысалы, ертедегі вавилондық матеметиктер мен астрономдар әлемнің
глеоцентристік  картинасын қалыптастырып, алгебра, геометрияның негізін
қаладығквадраттық және кубтық  түбірден шығару тәсілдерін меңгерді. ... ... шар ... екендігін, оның  өз өсінен айналу туралы ойларын айтты,
матиматиктері он мәнді жүйесін, цифрларды  белгілеуді ... ... ... ... қалыптастырды.
Ғылым философиясы—ғылымды адам іс-іәрекетінің ерекше аясы және ұдайы
дамудағы  білімнің жүйесі деп қарайтын философияның тарауы. Ғылымда
білімді  ... ... және ... ... ... ... ... Ғылым философиясы –соңғы кезде  20
ғасыр  кеңінен тарй бастады. Ең алғашқы бұл термин ... ... ... ... еңбектерінде   қолданылып, ғылым тілін философиялық
тұрғыдан  зерттеулер тек ғана формальдық (математикалық) логика шеңберінде
болуы керек. Ал ... ... ... ... ... ... болады деп түсіндірілді. Ғылым, бұл концепция бойынша— адамның
ең жоғарғы ісі, ал  ғылым философияның бір ғана функциясы осы жеке
ғылымдарда, логикалық, методологиялық  тұрғыдан ... ... ... ... философиясы  біржақты екендігі байқалғаннан кейін оның
проблематикасына  өзгерістер енгізілді. Қазіргі кезде ғылым философиясы 
ғылымның құрылымы мен қатар, оның тарихын зерттеуге бет бұрып ... ... ... ... ... ... ... жүйесәндегі,ең алдымен, әртүрлі ғылымдардың зертелеттін белгілі 
бір принциптерге байланысты туындайтын өзара ... ... ... зерттеу әдісі. Ғылымдардың топңа жіктелуі формальды (үйлестіру
принципіне негізделген) немесе диалектикалық  мазмұны (субординация
принципіне негізделген) болады. Энгельс  « Табиғат диалектикасында» бұрынғы
топқа ... ... ... және ... бір жақтылығынан
арылған ғылымдардың топңа жіктелуін жасады. Энгельс ғылымдардың топңа
жіктелуін жекеленген ғылымдар зерттейтін материя қозғалысыныңформаларының
өзінің және оолардың материалдық негіздернің (материалды дискретті
түрлерінің) ... мен ... ... деп түсінеді. Ол бірқатар
ғылымдарды механиканы , физиканы,химияны биологияны ... ... ... ... ... теориясы арқылы
табиғаттан адамға тарихқа, жаратылыстанудан қоғамдық ғылымдарға және ойлау
туралы  ғылымдарға ойысы ашылды. Механикадан математикаға көшу жүзеге
асырылды. Энгельс жекелеген ғылымдардың арасындағы ( ... ... ... формалары арасындағы ) ойысуға баса назар назар
аударды, бұл орайда ... ... ... ... ... бұл
формалардан оның төменгі формаларымен байланысын тану тану арқылы ... ... ол ... ... ... және олар бағынышты
формаларретінде көрінеді. Ғылымдарда бұдан былайғы саралау олардың барған
сайын  күшейе түскен интеграциялануын,  бұрынғы бытырынқы ғылымдар ... ... ... ... ... ... жалпы сипаттағы ғылымдардың
арасындағы өтпелі (аралық) ғылымдардың туу  жолымен біртұтас болып
бірігуіне жағдай жасады. Жаратылыстану мен әлеуметтік ғылымдардың арасында
техникалық ... ... ... ғылымдар, ал жаратылыстану мен 
тұр. Психологияның негізгі  салалары: зоопсихология мен жоғары нерв қызмет
туралы ілім арқылы жаратылыстанумен, тіл білімі, педагогика, әлеуметтік 
психология т.т.  ... ... ... ... ... ... ... тамыр тартып жатқан және матиматикалық бөлімнің  өкілі
болып табылатын  ... ... орны ... ... ... ... ... сияқты  ғылыми әдістер онымен өзара байланысты. Ғылымның
қазіргі дамуы Энгельстің ғылымдардың топқа жіктелуінің алғашқы ... ... ... ... ... жаңа ... физика, кванттық механика,) аралық  ғылымдар пайда
болды (биохимия, биофизика, геохимия ) ... ... ... ... маткериалдық  қолданушысы бар неғұрлым ортақ абстрактілі және нақты
ғылымдарға бөліне отырып, күрделі ... іске ... ... ... жалпы ғылым ретінде диалектикалық- материалистік философияда
қамтылды.
Философия-  ғылым  әлде өнер ме?Жоғарыда атап өткеніміздей, Дүниеге деген
діни көзқарасқа қанағаттанбаушылық сонау көне ... ... ақ ... аса ұлы тұлғалардың дүние  мен адам қарым -қатынасы ... ... мен ... дүниеге  келуіне себеп
болды.Осы тұрғыдан алғанда, « Философия—ақыл –оймен қаланған тарихи
дәуір»деген  Гегельдің берген анықтамасында терең сыр ... ... дін де ... ... ... шынайы ең биік рухани құндылықтардың,
адамның өмір жолының адалдығын уағыздайды, бірақ олардың қайнар көзін «о
Дүниеден»табады . Философияны алсақ, Көне ... ... ... ... ... ... ... қойған: «Дүниенің негізі не жатыр?» —деген
сұрағынан бастап, ос күнгі ойшылдардың: «Адамзаттың болашағы ... ... ол ... ... ... ... ... соғысға әкеліп
өлтіреді ме?»—деген сұрағына дейін, бұлардың бәрі де ақыл –ой таразысына
салынып, парсат шеңберінде талданады.
Ғылыми ... ... ... білім өзге біліми салаларымен
салыстырғанда өзінің жоғарғы дәлдігімен ерекшелеледі деп айтылады. Бұл рас
болғанымен шешуші рөл атқармайды. Бүгінгі күні ... ғана ... ... ... де ... ... ... дейін дәл есептелген оспарлар мен бағдарламалар
қолданылады. Дәлділік нақтылыққа қатынастың белгілі бір тәсілі ... ... де ... ... жол және авиация кестелері дәл болып
табылады, ол мемлекет қызметкерлеріне де, станоктағы жұмысшыға да,
бухгалтер мен дәрігерге де қажет. Ғылыми таным ... ... ... ... ... ... тірі ... бейнелі, көрнекілік тұрғыдан
қарастырады деген пікір қалыптасқан. Бұл тұжырым ... ... ... ол да ғылыми танным ерекшелігін көрсете алмайды. Бір жағынан,
күрделі ғылыми абстракциялар құрастыру мен айналысатын ... ... ... мен метафораларға жиі жүгінуге тура келсе, екінші
жағынан, суретшілер ( ... ... ... ... ... өз ... дәл, ... кіршіксіз ұғымдарға,
пікірлермен әдістерге сүйеніп  отрады. Мұны, мысалы, Шостаковичтің бірқатар
симвониялары бағдарламаларын музыклық мәтінмен салыстырғанда айқын аңғаруға
болады. Дәл, ұғымдарға бейнеленген білімдер  көптеген ірі ... ... ... ... ... Чехов). Бұл ұғымдық және
бейнелік  танымдар  бірін-бірі теріске шығармайтындығын көрсетеді. Олар ... ... ... ... да , ... ... ... Бұл тұрғыда философ-неопозитивистердің ғылыми білім ерекшелігін 
эмперикалығы, яғни білімнің бүкіл мазмұны бақылаулура мен эксперименттерді
сипаттау арқылы ғана анықтайтын ... ... ... ... ... және және оның өзге формалардан  артықшылығы, ғылымның теориялық 
білімдер жүйесі түрінде өмір ... ... ең ... ... ... ... табылады.
Теория – бұл тәжірибенің , практиканың  немесе бақылаудың қортындылануы деп
жиі айтылады. Кез –келген ... ... ... ... ... ... бақылаулар , эксперименттер мазмұнын құрайтын ортақ
жлпылықты ерекшелеп ... ... ... ... ... теория қалыптастыратындай теориялық
бола алмайды.Біз обьективті  әлем заңдары мен ғылым заңдары ... ... пен  ... ... аламыз
Бастапқы көптеген заңдар ғылым заңдары гипотеза (гекше hipothesis—негіз,
жорамал) формасында көрінеді. Гипотезалар—бұл толығыменен бекітілмеген,
дәлелденбеген , белгілі мөлшерде ғана ... ... ... ... ... ... және  теориялық гипотезалар. Алғашқысы
жекеленген заттар, жағдайлар мен үдерістер туралы болжамдар ... ... оған Ай ... ... зерттегендегі болжамдарды
тексеріп , нақтылы тәжірибелік  зерттеуден алынып, теріс тұжырымдар
фальсификацияланады.  Теориялық гипотезаларға   Мендельеевтің химиялық
элементтер қасиеттері ... және ... ... ... ... деген
бастапқы болжамын жатқызуға болады. Осы жорамал негізінде жаңа химиалық
элементтер мен олардың қаситттері боланды. Бұл болжамдар дәлелденгеннен
кейін гипотезаны ... ... ... ... ... дәлелденген заң
ретінде қарастыра бастады. Теориялық гипотезалар бастапқыда қызық әрі
фантстикалық болып көрінуі мүмкін. Ф.Энгельс гипотезаны «жаратылыстаным
дамуының формасы» деп атайды.  
Ғылыми танымның артықшылығы  ... ... ... ... ... және ... ... білдірді.
Оның бірі – өндірістік міндеттер—материалдық игіліктерді игеруге
бағытталған. Келесілері—саяси міндеттер—саяси мақсаттарға жетуге
бағытталған.Қазіргі ғылым қалыптасқанға дейін танымдық міндеттер өте ... ұзақ ... ... еді. Ал ... ... ... дамудың өте
жедел қарқыны күннен-күнге ашылп жатқан ғылыми ... ... ... еніп жатумен де сипатталады.
Танымның жалпы ғылыми әдістері
Жюль Верннің  атақты «Капитан Гранттың балалары» романы кейіпкерінің бірі
геоеграф Жак ... ... ... ... құс ... жүзге жақын тәсіл  болатынын айтқан еді. Әрине, бір ғана
нәтижеге бірнеше, тіпті жүздеген тәсілдермен жетуге болады. Күнделікті
өмірде ... ... ... ... ... ... , бір ... әр түрлі  жолмен, әрекетермен, операциялармен, рәсімдермен, шешетн
жағдайлар жиі  ұшырасады.Оның ішінде жақсы таңдау кейде экономикалық
тиімділігімен, ейде техникалық ... ал ... ... ... ... шешу қажеттіліктерімен байланысты болды. Бұл жағдайлардың барлығында
мамандар не дайын, жинақталғантәжірибеге сүйенеді, не болмаса берілген
міндет пен оның шешілу шартына неғұрлым ... ... ... ... ... ... барысында, мысалы, берілген  бөлшекті  үлгіге салу әдісі
немесе металды кесу  тәсілі арқылы даярлау, руда өндіріуді ашық ... ... ... және т.б. ... ... ... танымға,  методология  мен гнесологияға  жүгінудің  қажеті
шамалы. Бұл мақсат үшін нақтылы техникалық білім, тәжірибе жеткілікті.
Алайда, өзінің табиғаты   жағынан әмбебап әдістерді ... ... және ... ... ... ... ... таныммен байланысты міндеттерде
кездеседі.  Мұндай жағдайда сәйкес міндеттерге философиялық және
гнесеологиялық талдау жасамауға  ... ... ... ... міндеттерді шешуге жарамдылығы алынған білімнің шынайылығына,
жалп ғылыми талаптарға  сәйкестігімен тікелей сипатталады.
Әр түрлі  ғылымдар ... ... ... ... ... ... ... өзге ғылыми білімнің  өзін даярлайтын және құрылымын
реттейтін  барлыұ ғылымдарға ортақ кейбір ішіндегі ең маңыздыларын
қарастырайық
.Ғылыми таным логикасы— ғылыми теориалардың  олардың компонентерін:
анықтамалардың, ... ... ... ... зерттейді, осы компоненттер арасындағы логикалық байланытарды
анықтайды, теориалардың қайшылықсыздығы мен толықтығы  туралы ... ... ... тексерудің  әдістері туралы мәселені
қарастырады. Ғылым танымның қорыту, түсіндіру, абстракция , ... ... ... аспектілеріне    талдау жасайды.
Бұрыннан белгілі проблемаларда басқа жаңадан пайда болған ғылыми білімдерге
көңіл бөледі, оның қалыптасу процестерңн қарастырады. Ғылымның ... ... ... ... тәуеліз, жеке, дербес екендігін
мойындап, жаңа ғылыми білім алуда, тәжірибе арқылы дәлелдеуге мүмкіндігі
болмайтын дүниеге көзқарастың, методологиялық принциптердің бар ... ... ... даму ... оның ... ... білетін тек ғана диалектикалық көзқарас.
Қазіргі кезеңде ғылыми техникалық революцияның дамуы, ғылымның элементтік 
функциясының кеңеюі, ғылымдағы  терең, түпкілікті өзгерістер және олардың
адамның, ... ... ... мәдениеттің әртүрлі  формалырымен
байланысы ғылым философиясы  алдына көптеген ... ... ... да ... ... логикалық –гнесиологиялық мәселелерді
зерттеумен қатар , ғылымның әлеуметтік философиялық және этикалық 
мәселелеріне қарауы қажет. Сонымен қатар ғылым ... ... ... ... ... ғылым логикасы, жартылай мотодология
сияқты білім туралы философияның ... ... ... тән ... зерттелді. Бірақ бұл білім тарауларының философиямен байланысы
үзілмейді, қайта тереңдей түсті.
Ғылым философиясы
1.1  Ғылым  шындықты танудың ерекше нысаны ретінде
Ғылым қоғамдық сана нысандарының бірі ... ... дін және ... ... ... туралы білімді алуға және жүйелендіруге ... ... жаңа ... ... ... және ... нәтижелерді алудың іс-
әрекетін енгізеді. Ғылым табиғат пен адам және оның ... ... ... ... зерттелетін объектілерінің қасиеттері мен қарым-
қатынастары туралы білімді тарихи жағынан дамытатын жүйесі болып табылады.
Ғылым – мәдениеттің ... ... ... ...  XXI ... оның ... ... анықтамасы болды, сондықтан "ғылым" ұғымын қайта
тұжырымдау процесінде ... ... ... ... ... ... ... меншікті түсіндіруін береді. Альберт Эйнштейн, ғылым –
бұл ... ... ... көп ... ... ... ... ұмтылыс, - деп бейнелеп суреттеген.
Жалпы оның анықтамасы шеңберінде ... – бұл ... және ... ... объективті, жүйелі және дәлелденген білімдерді қалыптасты-
румен ... ... та және ... та ... ... ... Егер неғұрлым дәлірек айтқанда, бұл анықтаманы ... ... ... ... атау ... ... сыртқы емес, мағыналық сипаттамаларын анықтау;
- әлемнің объективті бейнесі туралы білімнің логикалық тұрғыдан ... ... ... ... табиғи және әлеуметтік заңдар негізінде нақты объектілер
және ... ... ... ... ... ... құралдарын жасау және әзірлеу, мысалы,
математикалық әдістер, зерттеу жабдықтары және ... ... ... бөлу ... ... қызметтің ерекше түрлерін
тарату (ғалымдар, инженерлер және т.б.);
- кітапханалардан, ақпараттық ... және т.б. ... ... ... ... және енгізумен айналысатын ұйымдар және мекемелердің
арнайы жүйесінің қызмет етуі. 
- ... ... және ... (ғалым) терминдері ХХ ғасырдың
бірінші жартысында еуропалық ... ... ... ... физика және химия және ... ... ... ... ... ... ғылымдар саласындағы қызмет үшін
кейінірек "social science" термині пайдаланыла бастады.
Генезис процесінде және ғылыми білімді дамытуда оның ... ... ... ... ... ... дәуірде пайда болды. Аристотель
философияны бірыңғай ғылым ретінде "теориялық философия" және "практикалық
философия" мен ... ... деп ... ... ... ... ол физикалық, математикалық және теологиялық
философияға, поэтика мен риторикаға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... баяндалады.
Ағылшын ойшылы Ф. Бэкон Жаңа уақытта ғылымды оған қазіргі ... ... ... адам ... үш ... ... ... атап айтқанда тарих (жады), поэзия (қиял) және философия (пайым),
бұл ... ... ... ... ... соңғы жан-жақты
нақтылануына ұшырады.
Француздық Ағарту ісінің өкілдері Дидро және басқалар "Ғылым, өнер ... ... ... ... Түсіндірме сөздігі" шеңберінде механика-
ны, физиканы, ... ... және ... ... атап ... ... ... құрылымының ұқсастығы бойынша ... яғни ... – құл ... және ... ... ал
капитализм - позитивизм және т.б. ұсынды.
Позитивизм өкілі О. Конт, ғылымды дамытудың «үш ... ... ... ... ... және позитивті доктринасын ұсынды,
бұл ретте оның пікірі бойынша белгілі ... ... ... ... ... Сәйкес сатылардан тек қана ... ... ... ... және т.б. ғана ... ... бірге
гуманитарлық ғылым – социология да өтеді.
Гегель ғылымды (философияны) терең жіктеуді ұсынды. ... ... ... ... және "рух ... бөледі. "Табиғат
философиясына" механика, физика, органикалық физика енгізіледі. "Рух
философиясы" "субъективті рух" - ... ... ... рух" - ... ... ... және "абсолюттік рух" -
 өнер, дін, философия деп бөлінеді.
Ф. Энгельс ... ... ... ... көңіл аударған, ол
салыстырмалы жай механикалық ... ... ... ... ... ... ... нысандарының ұғымын басшылыққа
алған. Ф. Энгельс бойынша ғылыми білім құрылымы мынадай түрде ... ... ... ... ... ... ... (антропогенез)
әлеуметтік ғылымдарға және ойлау туралы ғылымдарға өту байқалды. Олар
әзірлеген жіктеуде ... ... да орын ... ... Б.М. ... ... ... замандағы жіктеуді
әзірледі, ол материя қозғалысының нысандары туралы ұғымдарға сүйене отырып,
ғылыми ... үш ... ... ... ... атап айтқанда
органикалық және органикалық емес табиғат туралы ғылымдар, сондай-ақ адам
туралы ғылымды ұсынды. ... ... ... ... ... ... ... болды. Ғылыми білімнің барлық жүйесі
философиялық ...... және ... ... ... ... де ұштастыра қарайды.
Сондықтан, ХХ жүзжылдық кезеңі басында төмендегі ғылымның анықталған
жүйесі ... ... ...... ... ... білім жүйесі;
- техникалық ғылымдар – ғылыми жаратылыстану білімді іске ... ... ... жүйесі туралы ғылыми білім жүйесі;
- әлеуметтік және ... ... – адам және ... ... ... ... мен ... ету ортасы туралы ғылыми білім
жүйесі.
Бұдан басқа, ғылым феноменін өлшеудің  ... ... ... ... ... ... атап ... ғылымдар – негізінен, практикалық бағыты ... ... ... ... ... ... ... барынша
терең қасиеттері туралы білім жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Іргелі ғылымдар табиғат дамуының ... ... ... пайда болуымен тығыз ... ... Бұл ... ... сыртқы әлеуметтік қажеттіліктер күшінде ғана емес, ал
ішкі иманентті ынталар ретінде де жүргізіледі. Сондықтан ... ... ... ... ... белгіленген практикалық бағыты болмайды, бұл
мағынада олармен аксиологиялық (құндылықты) бейтараптылық байланысады ... ... ... ... ғылымдардағы жаңалықтар әлемнің ғылыми
жаратылыстану бейнесін қалыптастыруға, ... ... ... ... яғни ... ... негізгі сипаттамалары, соның
ішінде іргелі ғылымдарда танымның базалық модельдері өңделеді, қолданбалы
ғылымның негізін ... ... ... және заңдар пайда болады.
Қолданбалы ғылымдар іргелі зерттеулер нәтижесіне сүйене отырып, әлеумет
мүддесімен байланысты нақты ... ... ... ... ... Бұл деңгейдегі ғылымдар амбивалентті, яғни қосымша
саласына байланысты адам игілігі ретінде пайдалануы мүмкін, оған және ... ету ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда,
қолданбалы ғылымдарға құнды мазмұны да енгізілген.
Алайда, іргелі және қолданбалы ғылымдар арасындағы дихотомияның (қарама-
қайшылық) ... ... ... ... ... ... жүргізу процесінде
қолданбалы міндеттерді қою және шешу ... ... ... ... жиі және ... ... ... талап етті.
Мысалы, электр магниттік өрістің ... ... ... ... ... және т.б. ... ғылыми-техникалық
білімдердің циклдері үшін негіз болып табылды.  
Кванттық механиканың ... ... ... ... ... ... ... өткізігіштердің және т.б. мақсатты
қатарларының пайда болуы үшін ... ... ... ... ... және ... реакцияның ашылуы ядролық энергетиканың дамуын
қамтамасыз ететін қолданбалы ... ... үшін ... ... Демек, ядролық энергетикада ... ... ... ... ... және ... бастап әлеуметтік мәдени
зерттеулерге ... ... ... ... кең ... бұрды.
Сондықтан, бір жағынан, қолданбалы зерттеулер саласына іргелі ғылымдар
саласынан келіп түсетін идеялар, ... және ... ... ... ғылымдардың қайта түрленуіне әкеледі. Екінші жағынан,
қолданбалы ғылымдар іргелі типті ғылымдарға олардың ... ... ... ... әсер ... ... аспаптық танудың құралдары және ... ... ... ... ... әзірлеу кезінде
жаңа идеялар және әдістер туындайды.   
Элементар бөлшектерді жеделдету техникасын дамыту микроәлемнің ... ... ... ... ... ... және
тексеруге мүмкіндік берді. Бәрінен бұрын, тиісті ... жаңа ... ... ... ... болу ... анықтауға әкелді және
ол Әлемнің эволюциясын анықтайтын микроәлемнің терең процестерін түсінуге
жетеледі. 
Ғылымның қарастырылған "құрылымдығы" жеткілікті ... ... ... бір жағынан, табиғи, техникалық және әлеуметтік ғылымдар,
сонымен қатар  іргелі және ... ... да ... бір ... ... техникалық ғылымдар және адам туралы ... ... – бұл олар ... әдістерді пайдалану тән болып табылатын
объективті ... ... ... және ... ... болмыстың 
деңгейін зерттеуге бағытталады.
Басқаша айтқанда, ғылым ... ... ... және ... ... ... ... ісі болады және танымның жалпы ғылыми
әдістерін пайдаланады. Бәрінен бұрын, ғылыми жаратылыстану және ... ... ... ... ... ... ... мәдени білім
жүйесімен өзара байланысты анықтайды. Іргелі және қолданбалы ... ... ... ... қолдану саласын толықтыра отырып
анық көрінеді.
Ғылымды дамыту ішкі және имманентті  жағдайларға бағдарлау тән болып
табылатын объективті процесс ... ... ... ... immanentis –тән,
тиесілі). Ғылыми білім жүйесін қалыптастыру барлық ең үлкен дәрежеде сыртқы
әлеуметтік, мәдени, ... ... және ... жағдайлардан болатын
өзінің тарихи тәуелділігін анықтайды.
Басқаша айтқанда, ғылымның өзара байланысы және ... ... ... ... ... ... өзара байланыс және өзара әрекеттің
бірнеше нысандары ... ... атап ... ... пәндердің өзара байланысы, ... ... ... ... және т.б. ... генетикалық және тарихи жағынан
өзара әрекет жасайды;
-  бір цикл ретінде ғылыми пәндердің ... ... ... жаратылыстану), өзара байланысқандар, мысалы, бионика тек биология
және физикаға ғана емес, ... ... ... да негізделеді;
-  циклді және бейінді ғылыми пәндердің өзара әрекеті ... ... ... ... ... іске ... үшін ... асырылады, мысалы,
кибернетика тек математика және биологияны ғана емес, алайда ... ... ... ... және т.б. да біріктіреді;
- ғылыми білімнің  бағыттарының өзара байланысы нақты ... ... ... интеграция дәрежесі оның жергіліктіден ғаламдыққа дейінгі
деңгейінің ... ... ... ... ... экологиялық
проблеманы шешу жаратылыстану, техникалық білімдер және адам ... ... ... өзара әрекетті талап етеді.
Б.Г. Ананьев, Ж. Пиаж, И.Т. Фролов және басқа ғалымдардың ХХ ғасырдың
аяғынан бастап қазіргі замандағы көзқарасы ... ал оның ... ... ... ... ... ... перспективада неғұрлым адам
феноменімен анық байланыстырады.
Олардың пікірінше ... ... ... ... - физика,
химия, биология, техникалық білім - эргономика, техникалық кибернетика және
әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар жүйесі - ... ... ... ... және т.б., сонымен қатар  медицинаны
қоса отырып, арнайы пәндер қатарының өзара байланысын және өзара ... бұл ... оның ... ... ... ... ... байқалады: зерттеу, оқыту, коммуникативтік,
әлеуметтік мәдени және дүние ... ... ... ... ... ... ... оның жаңа
жақтары мен сапасын ашады, танымның неғұрлым тиімді әдістерін және т.б.
анықтайды. Ғылыми ... ... ... ... заңдылық-тарын
талдау болып табылады.
Оқыту функциясы. Оның шеңберінде ғылыми ... ... ... ... ... басқасына ғылыми көріністерді беру жүзеге асады. Мұның
барлығы өз ... ... ... ... қамтамасыз ететін, сондай-
ақ жаңа ғылыми дәстүрлерді қалыптастыратын білім жүйесі, ғылыми мектептер
арқылы ғылым кадрларын дайындау ... ... ... ... ... ... ... арасын-дағы
ақпаратпен алмасу процесі өзіне, оған нәтижесінде ғылыми қоғамдас-тықтың
өзара байланысы ... және ... ... ... ... ... ... конференциялар мен пікірталастарды
және т.б. өткізу кіреді.
Әлеуметтік мәдени функция. Ғылым - ... ... ... ... ... бірі болып табылады, ғылымды дамыту
деңгейі және ... ... ... ... ... ... ... фактор болып табылады. Ғылымды дамыту - ... ... ... ... ... жиынтықты дамуы объективті шындыққа
мақсатқа сай ... ... ... ... және ... жүйесі
ғылыми дүниетаным негіздеулерін қалыптастырады. Ғылыми көзқарас жалпыланған
түр шегінде адамның (субъектінің) ... ... ... ... ... дамуының  кезеңдерінде ғылымның сол немесе өзге ... ... ... антикалық кезеңде оның дүниетаным функция-ларына
– дүниетанымның стихиялық ... ... орта ... ... функцияларына жасалды, бұл кезеңде ғылым негізінен универси-теттерде
шоғырланды; Жаңа уақыт ...... ... ... дамыды,
қазіргі замандағы ғылыми білімнің қалыптасуы жүрді.
Ғылымның дамуы XIX ғасырға ... ... ... ... ... әсер ... ... тек имманентті сипатта
болды деп айтуға болады. Тек XX ғасырдың ... ... ғана ... ... процесінің динамизмін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... қарамастан, XXI
ғасырдың басына қарай ғылымның дүниетанымдық функциясы, оның ... ... ... ... ... қазіргі замандағы
өркениет-тің әлеуметтік мәдени процестерінде айқын басым орын ... ... не тану ... бір ... ... нәрсенің ойша нұсқасын жасау үшін қажетті
таным құралы ... ... ... ... ... ... ... жаңа мағлұматтар алудың
аса маңызды шарты болып табылады. Танымның даму ... ... ... және ... ... да әдістері жасалып, қалыптасты.
Нақты ғалым түрлерінің арнайы әдістері де болады. Өйткені олардың зерттеу
объектілеріне тән өзіндік ерекшеліктері бар. Философияның өзге ... ...... ... ... ... әдістері жасалады.
Бүкіл танымдық әдіс негізінде болмыстық объективті заңдылықтары
жатады. Диалектикалық әдістің объективті негізін материалдық әлем ... ... ... ... Бұл әдіс өзге ... әдістерін
алмастырмайды, тек олардың жалпы философиялық негізі болып табылады және
барлық салалардағы таным құралы ретінде қызмет атқарады.
Ғылыми әдістің негізгі мақсаттары — объективтік ақиқатты ашу. ... де, оған ... жол да, әдіс те ... ... қажет. Әдістің
негізінде белгілі бір білімдер (ұғымдар мен заңдар) жүйесі жатады. Мысалы,
әрбір элементтің өзіндік спектрі барлығын физика ғылымы ашқаны мәлім. Мұның
өзі физикада бұдан бұрын қалыптасқан, спектрольдық анализ ... ... ... ... ... әдістің ақиқаттылығы оның негізінде
жатқан теорияның ақиқатына байланысты. Зерттелетін пәннің ішкі құрылымы
өзіне сәйкес келетін әдіс ... ... ... ... ... арасында толық
сәйкестік, абсолюттік тепе-теңдік бола бермейді. Әдіс пән ерекшелігі арқылы
анықталғанмен, олар бір-бірімен қарама-қайшылықта болады. Әдіс пен ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Педагогикада
Әдіс - нақты бір міндетті шешуге арналған
әрекетті практикалық не теориялық тұрғыдан игерудің біршама біркелкі
тәсілдерінің, операцияларының ... ... ... ... мен оларды жіктеу проблемасы негізгілердің бірі
болып табылады. 
Теория мен әдісі
Теория — объективтік шындықтың идеалдық бейнесі. Ғылыми теория мен әдіс өте
тығыз байланыста. Дұрыс құрылған теория — жаңа құбылыстарды танудің ... ... ... пәндері, соған сәйкес өзіне тән әдісі болады. ... ... ... ... мәселесі пайда
болады. Әр түрлі теориялық жүйелерді (ұғымдар мен ... ... ... екі ... топқа бөлуге болады: философиялық әдіс және жеке
ғылымдар ... әдіс ... ... ... ... ... заңдылығын ашады. Философиялық әдіс өзге
ғылымдардың әдістерін, олардың жетістіктерін қорыту нәтижесінде пайда
болып, үнемі жетілу, ұшталу үстінде болады. Белгілі бір ғылым саласында
философиялық әдісті дұрыс ... ... ... ... Әдіс — ... объективтік заңдылықтары мен
құбылыстарын тәжірибеде және теория жүзінде игеруге бағытталған таным
принциптерінің жиынтығы ретінде сипатталады. 
Әдебиеттер тізімі:
1. Қ.Ш. ... ... ... ... және ... жұмысқа
әдістемелік нұсқау. Алматы АЭЖБИ 2007
2. Философия науки: учебное пособие А.И ...... ... ... ... : Жоғарғы оқу орынарындары студенттеріне арналған   оқулық//
құрастырған Т. Ғабитов аударған  Б. Сатершинов ... ... ... бет .
4. Философиялық сөздік. —/ Редокл:Р.Н. Нұрғалиев, Ғ.Ғ. Ақмамбетов ж.б.
–Алматы, 1996-480б.
5. Поппер К. ... и рост ... ... ... ... Қ.Ш.  ... ... Оқулық.-Шымкент, 2005—452б.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлеуметтану ғылымының негізгі тарихи даму кезеңдері.9 бет
Әлеуметтану ғылымның негізгі тарихи даму кезеңдері8 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Инвестициялық жобаның техникалық негізделгендігін және сатып алынуын бағалауға қойылатын талаптар5 бет
Шешім қабылдау процесі5 бет
XVI-XIX ғасырларда Қазақстан аумағын физикалық-географиялық тұрғыдан зерттеу11 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы22 бет
«Әл-Ғазалидің діни философиялық көзқарастары»90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь