Ислам мәдениеті

Жоспар:
1. Кіріспе.
2. Мұсылман әлемінің философтары мен ғалымдары.
2.1. Әбу.Жүсіп Якуб ибн Исхак әл.Кинд.
2.2. Әбу Насыр Мухаммед ибн Тархан ибн Узлаг әл.Фараби.ат.Турки.
2.3. Әбу.Әли ибн Сина.
2.4. Жүсіп Баласағұн.
2.5. Махмұт Қашқари.
2.6. Әбу.л әл.Маари.
3. Қорытынды.
Мұсылмандық Шығысты зерттеумен айналысқан тарихи-философиялық және мәдениеттанымдық еңбектерге қарағанда ислам әлемінің данышпандары ерте грек ғылымы мен философиясымен қатар алдыңғы Азия, Орталық Азия және Шығыс мәдениеті мен философиясын қабылдай отырып, философиялық дәстүрлерді онан ары жалғастырған. Егер ортағасырлық Батыс Европада христиандық дінді идеологияландыру, философиялық интоксикациялау және негіздеу процесі жүріп өтсе, ал мұсылман аймағында, әсіресе VII-X ғасырларда философия мен ғылым өзінің гүлденген кезеңін бастан кешірді. Бұл кезеңде ғылымның мынадай салалары қарқынды дамыды: тригонометрия, алгебра, оптика, психология, астрономия, химия, география, зоология, ботаника, медицина. Арнайы білім салаларының дамуына әл-Хорезми, әл-Бируни, ибн Сина, Омар Хайям және т.б. ойшылдар өздерінің үлкен үлестерін қосты. Мысалы, әл- Бируни Жердің өз осінен айналып қозғалуы туралы болжамды алғаш айтқан данышпанның бірі болды, сондай-ақ көптеген өзге әлемдердің өмір сүруі туралы идеялар мен бірнеше қызықты математикалық идеяларды ойлап тапты. Омар Хайям алгебрадағы үшінші дәрежеге дейінгі теңдеулердің шешімін жүйелеп, оны тұңғыш рет геометриямен байланыстырды.
“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
Jump up ↑ Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1
        
        Мұсылман әлемінің философиясы
Мұсылмандық Шығысты зерттеумен айналысқан тарихи-философиялық және мәдениеттанымдық ... ... ... әлемінің данышпандары ерте грек ғылымы мен философиясымен қатар алдыңғы ... ... Азия және ... ... мен ... ... ... философиялық дәстүрлерді онан ары жалғастырған. Егер ортағасырлық Батыс ... ... ... ... философиялық интоксикациялау және негіздеу процесі жүріп өтсе, ал мұсылман аймағында, әсіресе VII-X ғасырларда философия мен ғылым өзінің гүлденген ... ... ... Бұл ... ... ... ... қарқынды дамыды: тригонометрия, алгебра, оптика, психология, астрономия, химия, география, зоология, ботаника, медицина. Арнайы білім салаларының дамуына әл-Хорезми, әл-Бируни, ибн Сина, Омар ... және т.б. ... ... ... үлестерін қосты. Мысалы, әл- Бируни Жердің өз осінен айналып қозғалуы туралы болжамды алғаш айтқан данышпанның бірі ... ... ... өзге ... өмір ... туралы идеялар мен бірнеше қызықты математикалық идеяларды ойлап тапты. Омар Хайям алгебрадағы үшінші дәрежеге дейінгі ... ... ... оны ... рет ... байланыстырды.
Мұсылман әлемінің философтары мен ғалымдары Батыстың ғылымы мен философиясының қалыптасуына дүниетанымдық және теориялық үлкен ықпалын тигізді. Батыс ... ... ... ... рет ... мәдени мұрамен, сонымен бірге Шығыс мәдениетінің прогрессивті жетістіктерімен танысты. Бұл ғылыми, теориялық жетістіктер мен философиялық жаңашылдықтарды, ... ... ... мен ... ... мұсылман әлемінің ойшылдары араб тілінде жазғанымен, олардың біразы этникалық шығу тегі жағынан араб ... ... және ... ... ... ... әлемі Шығыспен рухани диалогының нәтижесінде ерте грек дүниесімен қатар, шығармашылдық және жаңашылдық идеялар мен концепцияларға толы шығыстық мәдениеттің есігін ашты. Шығу тегі ... ... мен ... ... ... ... тағы ... қатар әл-Хорезми, әл-Бируни, ибн Сина, әл- Кинди, Габари, әл-Газена, әл-Газали сияқты ойшылдар мен ... ... ... ... ... ... ... қалаушылар қатарына әл-Кинди және әл- Фараби жатады. Әл-Киндиді ортағасырлық дәуірде "арабтардың философы" деп жиі атайтын. Бұл ... ... сөз, ... ... ... ... ... философтары ішінде шығу тегі жөнінен араб.
Әбу-Жүсіп Якуб ибн ... ... (800 - 879) ... ... ... жетік білім алған, тек философ ретінде ғана емес, дәрігер, математик, астроном ретінде де белгілі, геометрия, оптика, метереология, психология, музыка салалары ... ... ... ... еңбектерінен біздің заманымызға дейін аз ғана бөлігі жетті. Логикалық-гносеологиялық мәселелерге арналған жұмыстарымен қатар, мынадай трактаты ... ... ... саны ... және ... ... шарты, бастапқы философия туралы бес мәнділік туралы кітап, пайда болу және жойылудың себептерін ... ... ... Әл- ... ... ... бөліктері туралы оның замандастары мен ізбасарларының жекелеген сілтемелері, әр түрлі тақырыптар мен үзінділер арқылы білеміз. Оның мұрасының осы ... ... Х-ХІ ... діни ... ... ... Әл- ... мынадай мәселелерге үлкен көңіл қояды: Құдай мәселесі, ақыл-ой мәселесі мен философияның мәнін анықтау, ғылымдарды классификациялау. Өзінің шығармаларында әл-Кинди ... ... ... ... 1. ... ... ... нәрсенің абсолюттік бастауы ретінде;
* Құдай мақсатты себеп ретінде; 3. Құдай кеңістіктегі абсолюттік ... және ... ... ... ... ... ... материяны, форманы, қозғалысты, кеңістікті және уақытты жаратқан. Пайда болған нәрсе қозғалыстың нәтижесінде ... және ... ... ... ол ... ... ... оның соңы бар. Адамға ақыл-ой берілгендіктен ол өзін-өзі танып қана қоймай, өзін қоршаған дүниені де таниды. Ақылдың ... адам ... мен ... ... ... ... ... ұға алады. Адамның әлемді танудағы ақылдың рөлін анықтай отырып әл- Кинди ақыл-ойдың төрт түрін және танымның үш сатысы туралы ... ... Әл- ... ақыл ... ... төрт түрін ерекшелейді: активті, пассивті, жинақтаушы, жариялаушы.
Егер әл-Кинди неоплатонизмге жақындау болса, ал әл-Фараби Х ғасырдағы Аристотельдің ізбасары болып саналады. ... ... ... ибн ... ибн ... ... 870 жылы ... бойындағы Фараб қаласында түрік отбасында дүниеге келді. Фараби жоғары білімді оқыған адам еді, ол медицинаны, музыканы, математиканы, этиканы, саясатты, ... ... ... қызығушылық танытты. Фараби Аристотельдің алғашқы комментаторларының бірі. Ол Аристотельдің "Категориялар", "Герменевтика", ... ... ... ... ... ... берді. Бірақ әл-Фарабидің дара философ ретіндегі даңқы ... ... Ол ... мен ... ... ... ... жүзден астам жұмыстар жазды, оның көпшілігі қазақ тіліне әлі аударыла қойған жоқ. ... ... ... ... ... ... білу мүмкіндігіне сеніп, қоғамдағы зорлық- зомбылыққа қарсы шықты. Ол зұлымдықтың жойылып, жер бетінде ... ... ... ... ... ... ... және соғыссыз қоғам идеалын жер бетіндегі халықтардың ... және ... ... ... ... тұрғыда негіздеді. Өзінің "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары", "Адамдық саясат" еңбектерінде Фараби ... пен ... ... қарастырады, феодалдық қоғамның моральдық және саяси жағдайын, қоғам мен мемлекет арасындағы қатынастар мәселесін көтеріп, аббасидтер халифатындағы ... ... ... ... оған теориялық түсінік береді. Әл-Фарабидің көптеген философиялық идеялары батысевропалық философияның ... мен ... ... мен ... әсіресе Б.Спинозаның философиялық көзқарасына теориялық ықпалын тигізді. Сонымен қатар оның идеялары мұсылман әлемінің ... ... ... ибн ... ... және тағы басқаларының философиялық көзқарастарына да эсер етті.
Философия мен ғылымның дамуына түркістандық Бұқарадан шыққан ... ... ибн Сина ... ... үлкен үлесін қосты. Ибн Сина әл-Фарабидің кейбір идеяларын шығармашылық тұрғыда онан ары жалғастырды: эманация ... ... ... идея және т.б. ... ибн ... ... ар Райс деп ... (аударғанда аш Шейх - рухани ұстаз, ал ар Раис -- басшы дегенді білдіреді), ал Батыста атақты ... ... ... ... ... ... атпен белгілі болды. Ибн Синаның философиялық көзқарастарына әл-Фараби үлкен ықпалын тигізді. Ибн Сина надандыққа қарсы шығып, ақыл-ой үстемдігі үшін ... ... ... адам ... Әр ... ... салаларындағы қажырлы еңбегі және орасан зор шығармашылық ... ... ... орай ибн ... ... ... деп орынды атайды. Ғалымдардың мәліметі бойынша ибн Сина ... аса ... ... онан біздің заманымызға дейін 240-ы жетті. Ибн Синаның тірі кезінде-ақ өзінің философиялық идеяларын баяндаған "Шығыс философиясы" және 20 ... ... ... деп ... философиялық энциклопедия жоғалып кеткен болатын. Шығыста да, Батыста да ең танымал оның "Медицина канондары" деп ... ... ... сол ... орай ... ... ... анатомия, физиология, терапия, хирургия, фармакология, профилактика мәселелері қарастырылған. Өзінің философиялық жүйесін ибн Сина ... ... бас ... ... ... арқылы құрастырады. Оның жүйесіндегі ғылымдар классификациясы өзінің ... ... Әбу Әли ... ... екі ... ... ... және практикалық. Оның ойынша, егер теориялық философия ақиқатты игеруге ... ал ... ... - ... ... ... Теориялық философияға ибн Сина физиканы, математиканы, ал ... ... ... ... жатқызады. Бұл ғылымдардың барлығын пысықтайтын логика, сондықтан ол инструменталды ғылымға жатады. Логика - бұл ... ... ... ол ... ... тәсіл береді. Барлық ғылымдардың шыңы метафизика деп санады ... ол ... ... ... теология деп түсінді). Жильсонның пікірінше теологияның статусы туралы ... ... ізгі ... жол ... ... әрбір құндылық туралы мәселеге толық жауап жоқ. Газалидің айтуынша ибн Сина "философиялаушы мұсылман" ретінде ... ... ... ... ... жағдайларға дейін барады. Шындығында, ибн Сина өз жауаптарында мынадай идеяларға келеді: егер ... ... ... ... ... ... ... білім берсе, ал теологиялық білім сенімге негізделеді. Өзінің батыл және ерекше дара ... үшін ибн Сина ... ... ... ... Ибн Синаның философиялық позициясы кезіндегі әл-Фарабидің философиялық ізденістерінен ... ... ... ... ... ... онан ары дамытқан оның заңды жалғасы болды. Сонымен қатар ибн Синаның философия мен теологияның ара жігін ... ... ... ... ... онан ары ... өзінің, қосарланған ақиқат туралы теориясында жалғастырды.
Орталық Азиялық әлемнің келесі бір інжу-маржаны Баласағұн қаласынан шыққан ... ... ... ("Құтты білім") деп аталатын атақты шығарманың авторы Жүсіп Баласағұн (XI ғасыр). Өлең түрінде жазылған бұл ... 6520 ... ... Оның ... ... ... мәселе. Баласағұн әл-Фарабидің ізгі қала-мемлекет туралы идеяларын қолдай отырып, мемлекеттің формасы билеушінің адамгершілік тазалығы мен асқақтығына, билеуші мен ... ... ... қарым- қатынастарға байланысты деп есептеді. Өзінің еңбегінде философ саяси дағдарыстар тұсындағы Қарахандар мемлекеті үшін қажетті (ол сол ... өмір ... ... ... ... ... тырысты. Баласағұн билеушіге мынадай ақыл кеңестер береді: "Біліп ал: адамдар алдында сенің үш ... бар. Соны ... - ... ұзаққа бармассың. Ең алдымен күмістей тазалықты сақта... Екіншіден - ... әділ заң ... Және ... - ... мықта". Баласағұнның түрік тілінде жазылған "Құтты білік" еңбегі сол заман энциклопедиясын білдіреді. Бұл жұмыс этика, саясат ... ... қана ... ... ... ... ... діни наным сенімдеріне байланысты материалдарға да толы.
Қарахан қағанатының гүлденген дәуірінде өмір сүрген тағы бір ... ... ... Ол өзінің 1072-1083 жылдары жазылған "Дивани лұғат ат-тюрк" ("Түрік тілінің сөздігі") еңбегінде түрік рулары мен ... ... ... ... ... ... мен саяси өмірінен де мол мағлұмат береді. Ол адамдардың қоғамдық өміріндегі адамгершіліктің, тәрбиенің, ... ... ... ... қана ... рулар арасындағы қарым-қатынасты реттеу мен бекітудегі қуатты ... ... ... ... де ... ... ... Қоғамдық өмір мен мемлекетті нығайтуда түрік философының айтуынша ер мінезділік, адалдық, патриотизм және т.б. адамгершілік ... де ... орын ... ... ... түрік халықтарының бір-бірімен жақындасуы мен қатынасуының негізгі құралы ретінде Қашқари ана тілінің маңызды рөлін баса көрсетеді.
Философия дамуындағы ... ... ... ибн Сина, Баласағұн есімдерімен қатар, мұсылмандық Шығыстың мынадай танымал ... мен ... ... сипатталады: Закария әл-Рази, әл-Маари, Омар Хайям, ибн Абдаллах, ар-Раванди. Бұлардың соңғы екеуі туралы ... ... ... ... өзге ... өте аз. ... олардың өмірінің трагедиялық жағдайда аяқталуы ибн Абдаллах пен ар Раванди өз идеяларын қорғау жолындағы олардың батылдығынан, рухы мен ... ... ... хабар береді. Бұл аталғандар 760 жылы халиф әл-Мансұрдың бұйрығы бойынша еркін ... үшін ... ... ... Ибн Абдаллах (724-760) және Ибн ар-Равани Әбу-л-Хусейн Ахмед ибн Яхия (827-864) ежелгі грек тілін ... ... еді, ... ... олар ... ... ... және еврей философияларын меңгеріп, антикалық және шығыс философтарының шығармаларын араб ... ... ... ... ... ... ... мен "Аналитикасын" араб тіліне аударды. Ибн әл Мукаффа Абдаллах пен ибн ар-Раванди бастапқыда мутазилиттердің идеялары мен ... ... ... ар-Раванди шиизмге қызығушылық танытып, ақырында мүлдем діннен алшақтайды, ал ибн Абдаллах ... ... ... зороастризмге ден қояды. Бұл екі философ та исламға ... ... ... ... ... ... оның кейбір жағдайларының қайшылықтары мен әдеби тұрғыда жетілмегендігіне назар аударады.
Ибн Абдаллахтың қаламынан мынадай шығармалар туды: "Әл-Адаб әл-Кабир" ("Yenлы ... үшін ... ... ал-Сагир" ("Кіші істер үшін насихат"). Ибн Абдаллахпен салыстырғанда ар-Раванди өзінің радикалды көзқарастары мен идеяларымен ерекшеленді, ол оның ... ... ... ... ат-тадж" ("Тәж кітабы"), Аз-Зумурдат" ("Маржан тас"), "Ад Дами" ("Төгілген жастар"), "Албасирет" ("Алғырлық").
Әл-Разидің еңбектері біршама көп ... ... және ... ... ... ... Әбу-Бекр Мухаммед ибн Закария әл-Рази (латынша аты Разес, 865- 925/934ж) Тегеран маңындағы Рея ... ... Оны ... ғалым энциклопедист ретінде бағалайды. Жалпы көлемі 184 жұмыс жазды, оның біздің заманымызға ... ... 61. ... ... мұрасы философия, медицина мәселелеріне қатысты туындылармен байланысты. Оның онтология мен гносеология мәселелері бойынша ... ... ... ... Мысалы, ол онтологияда бес мәңгі бастау туралы идеяны негіздейді: жаратушы, жалпы рух, праматерия, абсолюттік кеңістік және ... ... міне ... ... өмір ... ... алғышарттары болып табылады. Әл-Разидің пікірінше жан мен тән бір-бірімен ажырамас байланыста. Және адам ақыл-ойға ие болғандықтан табиғи ... ... ... Адам тірі ... ... ... ... сезуге құштар. Адамдар арасында ақиқатқа жетуге қабілеттілері философтар болып табылады. ... ... ... ... ... ... тиіс, ол адамдарға әділетті және олардың қателіктеріне кешірімді болуы тиіс, себебі әркім ақиқатқа әртүрлі жолмен жетеді және шамасы келгенше ... ... ... ... ... ... Алланың рөлін тек бастапқы түпнегізге ғана теліп, оның ... ... ... ал ... әлем ... ... салыстырмалы түрде жаратушыдан тәуелсіз және дербес. Әл-Рази өзінің онтологиясының кейбір жағдайларында материяны өзінің атрибуттарымен қоса ... пен ... ... тең ... ... ... ... жақтаушысы болып, дінді сынға ұшыратады. Ойшылдың пайымдауынша, дін дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың арқасында өмір ... ... ... ... пен ... соғыстарға әкеледі. Дінмен осы полемиканы тағы бір философ әл-Маари жалғастырды.
Әбу-л әл-Маари (973-1057) Сириядан ... ... және ... ... ... ... де дін ... негізделген деп есептейді. Әр халықтың өзінің діні бар және өз жолдарын дұрыс бағыт деп санайды. Бірақ олар ... ал бұл ... ... ... бойы өмір сүріп келе жатқан дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар арқылы бекітіледі. Дін әдетте, надандық пен фанатизмнің есебінен гүлденеді. Ғылым онымен ... ... ... және ғалымдар мен оқыған адамдар арасында кеңінен таралады.
Мұсылман әлемінің көптеген философтары адам сүбъективтігінің ... ... ... ... бөледі. Әл-Фарабиден бастап мұсылман әлемінде жалпы адамзаттық маңызды ... шешу ... ... ... ... маңыздылығын алға тартатын дәстүр қалыптасқан. Ортағасырлық мұсылман философтарының бұл идеялары жетілген адам ... ... ... ... ... қызмет етті. Олар үшін мұндай адам гуманист болып саналды, оның ... ... мен ... қоғамның рухани-адамгершілік өміріне ықпал ететін болғандықтан білімділік пен тәрбиеліліктің көрсеткіші болды. Бекерден-бекер әл-Фараби, Ж.Баласағұн, А.Йугнеки, А.Яссауи сияқты түрік философтары әдепке ... ... ... керек. Әдеп идеясын суфизм философиясы да басты назарға алады. Нақты өмірдегі рухани ... ... және ... ... орын ... ... отырып, суфизмнің идеялық данагөйлері рухани- адамгершілік тұрғыда толысудың жолын ұсынады. Осы парасаттылыққа жеткен адамға ғана ақиқат ашылады. Бұл ақиқаттың мәні ... ... ... ... әлем мен оның өзгерістерін Құдайға тән құдіретті сұлулықтың феномені, "әсем тазалық пен асқақтық" арқылы түсіндіріледі. Сопылардың пікірінше, ... ... ... толық бірегей. Элем мен адам - Құдай мен Ақиқаттың, Құдай мен Құштарлықтың бірегейлігінің көрінісі. Мәнділіктің Тұтастығы теориясы (вахдат аль-вуджуд) барлық ... ... ... ... ... бар нәрсе Мәнділіктің Тұтастығында бар, демек ол құдай. Бұл ... ... ... ғана ... ... ол ... ... ғашықтарды құдай-құштарымен байланыстырып, ақырында олардың Мәнділік Тұтастығында толығымен қосылуға алып келеді. "Ана-аль-хакк" - "Мен құдаймын" - дейді сопылар. Суфизмнің ең ... ... ... ... ... ... көзқарастары туралы мына кітаптан оқуға болады: Қасабек А., ... С. ... ... А., 1998), ... (ХІғ), Шабустари (1320ж қайтыс болды), әл-Хуруфи (1339 - 1393/94), ибн ... ... ... (XV^, ... Қасими (XIV^, Рузбехан Богли (XVII^) және т.б. жатады. Осы және тағы басқа суфизм философтары Барлығына тән және ... ... ... ойды дамытып қана қоймай, рухани жетілген адам туралы, олардың өмірде әділетсіз мемлекетке, қоғамның азғындауына үнемі қарсы тұратыны туралы идеяларды да ... ... ... ... ... тән - деп ... ... - ол жүрегінде құдайға деген сүйіспеншілігі жоқ адамдарды дереу өз қатарына тартып алады. Мұндай адамдар осының ықпалымен әрекет етіп, ... ... мен ... ... ... ... ... арампиғылдылығы, сананың тұрпайылығы адамды Құдайға деген сүйіспеншіліктен алшақтатып, ... ... мен ... ... ... адамға айналдырады. Мұның бәрі адамның қылығына, жүріс-тұрысына өз ықпалын тигізеді. Азғындық, арам пиғыл, сананың ... ... ... қырына, саясатқа, құқыққа, дінге зиянды әсерін тигізіп, мемлекеттегі әділетсіздікке, берекесіздікке әкеледі.
Деградациядан, апатиядан, нигилизмнен шығатын жол ... ... ... ... Жаратқанға деген сүйіспеншілікте, рухани жетілген адамды тәрбиелеуде. Егер бұл жетілген адам мұсылман рационалистерінің ... ... ... ... ... ал ... үшін онтологиялық, космологиялық және танымдық сипатта болады. Суфизмнің негізін қалаушының бірі Мухий -- д-Дин ибн ... ... ... дәл осы ... ... ... қырынан алғанда әдеп - бұл универсалды нақтылық (логос). Онда феноменалды болмыстың дифференциалды емес және потенциалды жағдайларындағы ... түрі ... ... ... ... ... ... түрде жинақталады" (ибн Араби), одан ғарыштың бүкіл алуан түрлілігі туындайды. ... -- бұл ... ... ... ... шығаратын монада. Екінші тұғыр -- ғарыш. Ғарыштың өзі жетілген адамның бір келбеті ретінде қарастырылады. Адамның өзі - ... ... ... ... ең ... және ол Ғаламның көшірмесі сияқты жетілген адамның ерекшелігі сонда, дәл осы адамнан абсолют өзін тани ... дәл ... ғана ... ... ... ... Адам ... білім арқылы ғана құдаймен Тұтастыққа қол жеткізеді және тұтастықпен сүйіспеншілік экстазында ... ... адам ... (танымда) Тұтастықпен өзінің субстанционалды бірлігіне қол жеткізеді, әлемдік процестермен үйлесе ... ... ... ... енеді, әлемдік бүтіндіктің бір бөлшегіне айналады. Дәл осы жағдайда ғана адам толық еркіндікке жетеді. Ибн Араби діни ... ... Ол ... ... ... ету мақсатында қолданылуына қарсы шығып, бүкіл діндер мен наным сенімдердің теңдігін жариялады. Бұл идея ... ... ... шығады, өйткені гностик өзгелерін теріске шығара отырып, бір ғана наным сеніммен өзін шектемейді, себебі әрбір құдіретті нәрседен ол құдайды көре ... ... өзін ... ... көрсетеді және барлығында да оның құдіретті қуаты мен ... ... ... Ибн ... ... ... ... тең құқылығын, әрбір адамның жеке сеніміне құқықтылығын мойындауға мүмкіндік береді. Ибн Арабидің тұжырымдауынша құдайға ... жолы ... ... оның бәрі ... ... ... ... әкеледі. Әралуандылық пен айырмашылықты көре білу және осы айырмашылықтан ... ... оған ... болу - ... осы ... тән қасиет. Егер құдайға деген сүйіспеншілік жетілген нағыз, шынайы болса, онда бұл құштарлықтың ... ... ... ... қолы ... Ибн ... ... сүйіспеншілік ғашықтық себебі және қозғаушы күші болып табылады, онсыз ешнәрсе де өмір ... ... ... ... ... әлемінің әл-Газали сияқты ірі теологы да қостады. Әл-Газалиге дейін өмір ... ... да, оның ... да ... ... ... айналып өте алмады. Әл-Газали өзінің бірқатар жұмыстарында мемлекетті ... ... ... ұсыныстар береді, сұлтанның нақты билігін заңдастыру негізінде оны нығайту мәселесін көтеріп, халифты сынайды. Газали халиф пен сұлтан арқатынасы ... ... ... имамат теориясын дайындайды. Газалидің пікірінше, мемлекет ислам мен мұсылманша өмір сүру ... ... ... Ол ... "Философтарды терістеу" деген еңбегінде Фарабиді, ибн Синаны сынап, оларға ... ... ... ... туралы идеясын қарсы қояды. Бұл идеяда ол бүкіл қоршаған әлемге өзінің ықпалын жүргізетін құдайдың шексіз еркі туралы ойды ... ... ... ибн ... ... рөлі туралы позициясымен келіспейді. Мистиктің пікірінше, ақыл-ой тек реттеуші рөлді ғана атқара алады, ол біздің ізденісімізді мақсатқа қарай бағыттай ... ... ... да аша алмайды. Мәнділікті танудағы жалғыз тәсіл өзіне-өзі терең бағытталған мистикалық жағдай, сонда ғана ... ... Бұл ... - ... ... ... ... дүниетанымға, европалық мәдениетке (трубадурлар шығармашылығына, францискандық монахтар орденінің әрекетіне, М.Лютердің, М.Экхарттың, И.Таулердің дүниетанымдарына, Гурджиевтің мистикалық іліміне) едәуір ықпалын ... ... ... ... ... бірнеше ойшылдарының философиялық ой толғаулары үшін жемісті ықпал ... ... ... ... ... ... Кіріспе.
* Мұсылман әлемінің философтары мен ғалымдары.
+ Әбу-Жүсіп Якуб ибн Исхак әл-Кинд.
+ Әбу Насыр Мухаммед ибн ... ибн ... ... ... ибн ... ... ... Махмұт Қашқари.
+ Әбу-л әл-Маари.
* Қорытынды.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам діні және Қазақстан мәдениеті52 бет
Ислам мәдениетi және Ұлы Дала ойшылдары7 бет
Ислам мәдениеті жайлы мәлімет6 бет
Ислам мәдениетінің қалыптасуы9 бет
Ислам әлемінің мәдениеті2 бет
Исламияттың Түркістанда таралуы және Иран мәдениеті29 бет
Орта ғасырлардағы ислам мәдениеті8 бет
Тараз – ежелгi ислам мәдениетi орталығы17 бет
Тарих сахнасында Ислам мәдениеті мен ғылымының орны16 бет
ТүркIлердIң ислам тарихы және мәдениетIндегI ерекше орны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь