Нарманбет Орманбетұлы - Арқаның ақиық ақыны

Мазмұны

І. Кіріспе
Оқырманға арнау сөз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

ІІ. Негізгі бөлім
1.1. Нарманбет Орманбетұлының өмірі мен шығармашылығы ... ... ... ... ... ..5.7
1.2. “Зар заман” ақынының өлеңдерінің тақырыптары, өзіндік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.14

ІІІ. Қорытынды
Ақын өмірі . үлгі.өнеге, өшпес мұра ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15.19

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев: “Тарихта ашылмаған ақтандақтар болмауға тиісті” деген болатын. Олай болса, халқымыздың асылдарының ашылмаған қырларын ашып, жарыққа жарқырату-біздің, яғни тәуелсіз еліміздің бүгінгі ұрпақтарының төл міндеті. Аумалы-төкпелі кезеңдегі көркем сөз өнеріне ғана емес, жалпы қазақтың қара өлеңіне, оның қадір-қасиетіне, таным-тағылым деңгейіне теңдесіз үлес қосқан, ел тарихын өлең-жыр тілімен кестелеуде қарымды қабілет танытып, қасірет күйін шертіп өткен шежірелі тұлғалардың бірі Арқаның ақиық ақыны-Нарманбет Орманбетұлы болатын.
Жыр жамбозы, Арқаның шашасына шаң жұқтырмас ақын Нарманбет Орманбетұлының халқымыздың тарихында,қазақ поэзиясының шоқтығын асқақтатуда қосқан үлесі, қалдырған мұралары ұшан-теңіз, салған сара жолы теңдесіз.
Асыл сөздің зергері, ғұлама, кемеңгер, көріпкел ойдың иесі, халық мақтанышы болған ақынның келешек толқын ұрпаққа қалдырған мұрасы бағасыз, құнды қазына, асыл мұра.
Баға жетпес үлгі тұтар ақын ғұмырнамасы, қапылыста жол нұсқайтын ақын шығармашылығы көкірегі ояу, көзі ашық ұрпақ санасына ұялап,тек жақсылыққа бастап, парасаттылыққа тәрбиелейді. Кезінде ақын айтқандай,
«шөлдеген ішіп, татсын тойғанға» ұласып, айналары сөзсіз.
Ақын Нарманбет Орманбетұлы 1860 жылы бұрынғы Жезқазған облысы Приозер ауданы, қазіргі Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының Саға деген жерінде дүниеге келген. Руы – Тобықты. Нарманбет 7 атасынан қолынан билік кетпеген, байлығымен емес, шешен, әділ билігімен ауызына ел қаратқан ұрпақтан тарайды. Ақынның төртінші атасы Деріпсалды – Қазақ – Қалмақ шапқыншылығы кезінде ел қорғауда ерлік көрсеткен, Абылайдан бата алған батыр адам.
Нарманбет Орманбетұлы алдымен діни мектепте, кейін Қарқаралыдағы екі сыныпты орыс-қазақ мектебінде оқыған. Араб, парсы, орыс тілдерін жетік біліп, әдебиетімен таныс болған.12– 13 жасынан өлең шығара бастаған.
Болмасаң да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз” деп ұлы Абайдың өзі айтқандай, жақсыдан шарапат алуды өмір бойы мұрат тұтқан Нарманбеттің балалық, жастық-жігіттік кездегі шығармалары мен тоқтасқан кездегі ойшыл, өмір ағысын сабақтаудан туған дүниелерін тап басып айту, өмірлік деректерін молынан келтіру қиын іс екені ақиқат.
Табиғатында зерек, ізденімпаз Нарманбет бала күнінен бастап-ақ шешендік нақылдарға ден қойып, ел аузынан естігендерін жаттап, ұғып алатын құйма құлақ атанады.
Нарманбет жиырма жастан асқан соң ақын, алғырлығымен ел аузына ілігеді. Сол кездердің өзінде-ақ дау-шардың дұрыс-бұрыстығына елдің көзін толық жеткізу үшін нақыл сөздерді орынды жерінде дөп қолданып, тақпақтап
Пайдаланған әдебиеттер

1."Қазақ энциклопедиясы" 7 том.
2. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.
3. А.Н. Туғанбаев “Нарманбет Орманбетұлы.Шығармалары”, “Болашақ – Баспа” редакциялық-баспа бөлімі, 1998.
        
        «Балқаш қаласы жалпы білім беретін типтік мектеп-интернаты» КММ
Жоба тақырыбы:
“Нарманбет Орманбетұлы – ... ... ... ... Жанаргүл
7 “А” сынып оқушысы
Жетекшісі: Махтбекова З.А.
қазақ тілі мен ... ... ... ... арнау
сөз.........................................................................
......................4
ІІ. Негізгі бөлім
1.1. Нарманбет Орманбетұлының өмірі мен
шығармашылығы......................5-7
1.2. “Зар заман” ақынының өлеңдерінің тақырыптары, өзіндік
ерекшеліктері...............................................................
.......................................8-14
ІІІ. Қорытынды
Ақын өмірі – ... ... ... ... XIX ... аяғы XX ... ... өмір сүрген
ақиық ақын Нарманбет Орманбетұлының өмірі, шығармашылығымен етене танысу.
Міндеті: “Зар заман” ақыны Нарманбет ... ... ... -
мазмұндық, көркемдік ерекшелігіне тоқталу, тәрбиелік мәнін анықтау.
Өзектілігі: Ақын шығармашылығын зерттеуші Нарманбеттанушылардың еңбектеріне
сүйене отырып, ... ... ... ... ... ақын ... қазақ поэзиясының мол қорына енген асыл
сөздердің, жыр-толғаулардың өшпес мұраға, ... ... ... ... ... ... ие болуы.
Нарманбет Орманбетұлы – Арқаның ақиық ақыны
Елбасымыз Н. Ә. ... ... ... ... ... деген болатын. Олай болса, халқымыздың асылдарының ашылмаған
қырларын ашып, жарыққа жарқырату-біздің, яғни ... ... ... төл міндеті. Аумалы-төкпелі кезеңдегі көркем сөз өнеріне ғана
емес, жалпы қазақтың қара өлеңіне, оның ... ... ... үлес ... ел ... өлең-жыр тілімен кестелеуде
қарымды қабілет танытып, қасірет күйін шертіп өткен шежірелі ... ... ... ... ... ... жамбозы, Арқаның шашасына шаң жұқтырмас ақын ... ... ... ... шоқтығын асқақтатуда
қосқан үлесі, қалдырған мұралары ұшан-теңіз, салған сара жолы теңдесіз.
Асыл сөздің зергері, ғұлама, кемеңгер, көріпкел ... ... ... ... ... келешек толқын ұрпаққа қалдырған мұрасы бағасыз,
құнды қазына, асыл мұра.
Баға жетпес үлгі тұтар ақын ғұмырнамасы, қапылыста жол ... ... ... ояу, көзі ашық ұрпақ санасына ... ... ... ... Кезінде ақын айтқандай,
«шөлдеген ішіп, татсын тойғанға» ... ... ... ... ... 1860 жылы ... ... облысы Приозер
ауданы, қазіргі Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының Саға ... ... ... Руы – ... ... 7 ... қолынан билік кетпеген,
байлығымен емес, шешен, әділ ... ... ел ... ... ... ... атасы Деріпсалды – Қазақ – Қалмақ шапқыншылығы
кезінде ел қорғауда ... ... ... бата ... батыр адам.
Нарманбет Орманбетұлы алдымен діни мектепте, кейін Қарқаралыдағы екі
сыныпты орыс-қазақ мектебінде ... ... ... ... ... 13 ... бастаған.
Болмасаң да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз” деп ұлы Абайдың өзі
айтқандай, ... ... ... өмір бойы ... тұтқан Нарманбеттің
балалық, жастық-жігіттік кездегі шығармалары мен тоқтасқан кездегі ойшыл,
өмір ағысын сабақтаудан туған ... тап ... ... ... ... ... қиын іс екені ақиқат.
Табиғатында зерек, ізденімпаз Нарманбет бала күнінен бастап-ақ
шешендік ... ден ... ел ... ... ... ұғып ... құлақ атанады.
Нарманбет жиырма жастан асқан соң ақын, алғырлығымен ел аузына
ілігеді. Сол ... ... ... дұрыс-бұрыстығына елдің көзін
толық жеткізу үшін нақыл сөздерді орынды жерінде дөп қолданып, тақпақтап
кететін “Тобықтының шегір көз ... ... ... Ел ... ісіне
кірісіп, әкесі мен ел ... ... ... халқының біртуар перзенті, алты Алаштың қамын жеген ... ... ... ... ... естелігіне жүгінсек, Нарманбет
он жеті жасында тілмаш, ... ... ... болыс болған екен.
Ақынның шығармашылық өнерінің шарықтау ... 1900 ... ... Оның осы ... бастап жазғандары бұрынғыларына қарағанда идеялық-
көркемдік жағынан, тақырыбының кеңдігі жағынан құнды да ... ... осы ... бастап сол ортада болып жатқан шытырман оқиғаларға
тереңдей қатысып, әр ... ... ... ... 1900 ... Мұса атты екі ... ... бір жылдан соң әкесі Орманбет қайтыс
болады. Сол жылы ағайын арасының араздығы ... ел ... ... Өз аулы ... ... ұшырап, дәулеті кемиді. Осыған байланысты “Ала
болса ағайын”, “Тілеш ... т.б. ... ... ... бас кезіндегі Ресей мен қазақ даласында болып жатқан ірі-
ірі өзгерістер ақынның шығармашылық өнерінің ... ... ... жылдардағы төңкерістен кейін ояну сарынымен “Сарыарқаға қарасақ”,
“Қазақ елі біз тұрмыз”, ... ... ... ... өлеңдерін
жазады. 1906 жылы Семей шаһарында өткен Мемлекеттік I ... ... ... ... ұлы жиынға қатысады. Осы жылдардан бастап қазақ
ауылдарының қоныстан айырылуы жайында “Сарыарқа”, ... ... ... ... “Ауыл қайғысы”, “Бұл күнде байлар ғаяр, билер мекер” т.б.
өлеңдерімен бірге отарлаудың жергілікті ... қара ...... ... төңірегіндегілердің екіжүзділігін, парақорлығын әшкерелейтін “Кер
заман” дейтін сатиралық поэмасы дүниеге келеді.
Өздігінен ... көп ... ... озық ойлы ... шығармаларын еркін оқитын, оқығанын талдай отырып көңілге
тоқитындай ... ... ... ... ... ұран
есебінде жазылған өлеңінде:
Пушкин менен Лермонтов
Біздей ақын емес пе?
Ақын болған адамдар
Жұрттың қамын жемес пе?
Әдебиеттен қалыспай
Бізде нұсқа салайық, - деуі ... мен ... ... жете
танысып, олардың рухынан нәр алғандығын дәлелдесе ... ... ... бір ... ... ... Қарқаралыда өткізеді.
1917-1918 жылдары уездік ... ... ... ... 1917 ... төңкерісінен кейін Қарқарылада құрылған уездік комитеттің құрамына
еніп, іле-шала осы комитеттің төрағасы Ақбайұлы Жақып, ... ... ... ... ... Осы екі ... ... атқарған ақын
1918 жылдың 2 ақпанында Қарқаралыда Совдеп құлаған соң өз аулына оралады.
“Нарманбет 1918 жылы ... ... сот ... ... атқарады”.
Ел сүйіспеншілігіне бөлене білген Нарманбет ел ағасы, ақын ... ... оның ... ... ... ... Халқымен бірге болып, оның жоғын жоқтасты. Өмір шындығын өз
туындысына арқау еткенін М. Әуезовтың: “...Абайдың ... ... ... Алтынсарин, Мәшһүр-Жүсіп, Нарманбеттерді алу ... ... ... ... жас болғандығын есеп қылуға болмайды. Бәрінің
жазған сөздеріндегі ... ... ... есепке алу керек. Ол ... ... ... басы екені даусыз”, - деген пікірі толықтыра
түсіп, Нарманбеттің т.б. аттары ... ... ... ... ... ... алатын орнын аңғартқандай. Сондықтан да болар оның
шығармашылық жолынан XIX ғасырдың соңы мен XX ... ... ... саяси-экономикалық кейіпі мен әрқилы әлеуметтік шындығы анық
көрінеді.
Өткен ғасырдың аяғы-осы ғасырдың басындағы ... ... ... сөз ... ғана ... ... қазақтың қара өлеңіне, оның
қадір-қасиетіне, таным-тағылым деңгейіне ... үлес ... ... ... ... өлең-жыр тілімен кестелеуде
қарымды қабілет танытып, қасірет күйін шертіп өткен ... ... ... ... ақын ... ... екендігі белгілі.
Халқының келешегі үшін “Жабыменен жарысып, надандармен алысып” өткен
ұлы ақынның артында қалған мұрасы көп уақыт бойы ... ... ... шыға бастады. Оған екі ... ... ... Біріншісі-
жазбаларының көзі тірісінде екі рет қолды ... ... ... ... екіншісі-
Дүние-ай, базарыңда арзан нарқым,
Болса да арзан нарқым, қымбат даңқым.
Қадір жоқ ... ... соң ... ... халқым, - деп өзі айтқандай, ақынның
дүниеден өтер кезеңінің алмағайып заманаларға ... ... ... ... ... ... халықты тарихи есінен айырып, мәңгүрттік
күйге түсіру мақсатында ... ... ... ... ... қырсығының тиюі еді.
“Өзімді алма, сөзімді ал”, - деген Абай,
Алмаса да сөз жазды-ау талай-талай.
Ағаты болса ғафуын өтінемін,
“Сен соның інісі едің, - ... ... - деп ... ... Абай мектебінен бастаған Нарманбеттің бүтіндей шығармашылық өнерін
сөз еткенде, оның жеткен жетістігі мен ақындық өлшемінің ... ... ... өзі ... ... ... сабақтас, тақырыптас,
идеялас кей жағдайларда іштей қабысып жататынын аңғаруға болады. Осы
екі ... ... ... қарасақ, бірінде айтылмай қалған ой
мен өрнек табудағы ізденістерінің екіншісінде ... ... ... ... ... сипатқа ауысқанына көз жеткізе алар ... осы ... ... ... ... ... тақырыпты
өздерінше жырлап, сырттай сөз сайысына түсіп отырғанына да ... ... ... ... ... “Талап пен ақыл” деген өлеңінде:
Ынсап, ұят, ар, рақым, сабыр, сақтық,
Талапқа алты түрлі ноқта тақтық.
Алтауының ішінде ... ... ... соға ... деген аспайды, кем қалмайды,
Орын таппай ол сірә қозғалмайды.
Рақым жақсы көреді аяғанды,
Адамға қаттылықты ойға алмайды.
Ар ... ... ... ұғып жүрмесін мұны біреу,
Сөз емес күншіл болып алыс деген, - деп ынсап, ұят, ар, ... ... ... ... беріп, оларға ой мен талапты ... ... ... ... осы ... ұят, ар, ... сабыр, сақтық,
Қанағат, рақым, шапағат, адал-әктік.
Шындықпенен бірге өсіп, біте қайнар,
Осы он бірге ат қойып, айдар тақтық.
Өсек, ... ... ... ... ... басына бөшке жаптық.
Соңғы бесеу әр жерден кездеседі,
Айдар таққан он бірді қайдан таптық? – деп ... ... ... надандықтың осы қасиеттерін саралай көрсету арқылы ақын атақты “он
бірді” салыстырмалы түрде “соңғы бесеуге” қарсы ... ... ... ... орнығуын қарастырғандай болып ой түйеді. Осы сияқты басқа да
өлеңдерінде ақын ой ... ... ... ... құра ... әр кез ... ту етіп ... да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз” деп ұлы Абайдың өзі
айтқандай, ... ... ... өмір бойы ... ... ... ... кездегі шығармалары мен тоқтасқан кездегі ... ... ... ... дүниелерін тап басып айту, өмірлік деректерін
молынан келтіру қиын іс екені ақиқат.
Табиғатында ... ... ... бала ... ... нақылдарға ден қойып, ел аузынан естігендерін жаттап, ұғып алатын
құйма құлақ атанады.
Өлең-сөзге жастайынан ... ... ақын ... Абайдың
келгенің естіп, тілдесіп сөз үйренуді ниет қылады. Оның жатқан үйіне іздеп
келіп сәлем береді. ... ... ... ... ... ... ... Сізге сәлем бергелі келдім. Шахатым таусылып қалып
еді”, - дейді жорта. Сонда Абай: ... жоқ, ... ... жоқ, молдамын-тағатғибадатым жоқ”, - депті. Сонда Нарманбет
іле, ... ... ... ... жоқ ... ... ... ғибратыңыз болар, батыр болып ... жоқ ... ... ... ... ... болып тағат ғибадатыңыз жоқ
болса, Әзірейілден алған үлгіңіз болар” депті.
Осы аз ғана тіл ... ... Абай ... тапқырлығына
сүйсініп, қасына отырғызыпты.
Осы таныстық Нарманбеттің Абай мектебінен тағылым алуына, оның жолын
қуып, “сырты-күміс, ... сөз ... ... ... ... ... салады.
Нарманбет шығармашылығына тұңғыш ғалым ретінде бағасын берген Мұхтар
Әуезов болатын. ... ... ... ... ісіне баса
назар аударуының өзіндік себептері бар. ... ... ... ... ... бірі ... ... қазақ әдебиетіндегі
«зар заман» ағымының соңғы буынына жатады, әрі соңғы өкілі ... ... ... ... Абай ... ... ... Абайдың ойындағы
пәлсафалық сарын, ізгі ниетті ойлар, даналық сөздер Абай ... ... ... бір, ... ... ... ... кім жазғаның айырудың ... ... ... Абай ... ... ары қарай терең философиялық
түйіндеу жасап, оны көркем, бейнелі сөзбен жазып, ... ... ... ... ел ... ... халық тұрмысын, оның басындағы
қиыншылықты жазып, халқымен бірге жоғын жоқтаған ақын. Өмір ... ... ... ... ... ... ... адамдар деп
Шортанбай, Алтынсарин, Мәшһүр-Жүсіп, Нарманбеттерді алу ... ... ... ... жас ... есеп ... ... Бәрінің
жазған сөздеріндегі бетті, белгілі сарынды есепке алу ... Ол ... ... ... басы ... ... ... толықтыра түсіп,
Нарманбеттің т.б. аттары аталған адамдардың ... ... ... ... алатын орнын аңғартқандай. Ал Профессор Б. Кенжебаев 1958
жылы жарық ... ... ... ХХ ... ... ... ақын-
жазушылары» деген кітабында Нарманбет Орманбетұлының өмірі, ақындығы жайлы
қысқаша мағлұмат бере келіп, ... ... ... ... ... ... таныс болғандығын келтірген Нарманбет даму
тарихын күрделі келбетін жырлаған ақын ... ... ... ... үлгі алуы бірден-бір ... ... ... ... көпке мәлім, алғашқы өлеңі 14 жасындағы жазылған. Әйтсе де
оның шынайы ақындық өнер жолына ... ... Абай ... жақын
танысқан сексенінші жылдардан басталса керек. Ендігі жерде Абай ... үшін ... ... ... ... ... » деп жазады. Ақын
Абайдан сыншыл реализм әдістерін үйреніп, оны жақсы меңгере білді. Ол ... ... етіп ... оқиғаларын кеңейтіп, әр қырынан аша білуге қол
жеткізді. Нарманбеттің ел ... ... жан ... ... мына ... да анық ... ... қалдық қоныстан.
Бекіліп мизам шықпай тұр,
Әлі бізге Орыстан.
Әділеттік азайды-
Би, старшын болыстан.
Ел ішінде азғында,
Төр ... ... ... ... ... ... ұлығымен қоса, партия жасап ел бірлігін бұзған шен ... ... ... ... Шен ... болыс, би, старшын, тағы
басқа жергілікті әкімдерді сынау, мінеу, ... ету ... ... бір ... Бұл ретте ақын Абайдың ... ... ... ... ... сәтті қолданады.
Нарманбеттің Абайша қоғамдағы әділетсіздікті ... ... оны ... күресуі, жақсыдан үйреніп, жаманнан безнуі қазақтың жаман кертартпа,
келеңсіз қылықтарын баса ... ... жолы оқу ... -деп ... жолды іздейді.
Оқудың нұры сәулесі түспеген соң,
Көңілінде біздің жұрттың қара жатыр,-
деп барлық кеселдің түп-тамыры надандықта дейді, сол ... ... ... ... емес ... Абай ізімен түйіндеуі осыған хақ. Абайда
заманында надандық, қараңғылық атаулымен ... ... ... сол ... кара ... мен өлеңдерін жазып кетті. Абайдың ағартушылық идеясын
одан әрі жалғастырып, өлеңдеріне ... ... ... ақын ... елі ... ... ... тағы да пысықтап өтеді:
Қазақ елі біз тұрмыз,
Үлгі өнерден құр тұрмыз.
Сауында бар, санда ... ... ... ... ... қам да жоқ.
Артта қалған өрнек жоқ,
Көрге барса ермек ... ... шам да ... буға ілестік,
Бұқадай суға сірестік,
Қызық түгіл шаң да жоқ» ,-
деп жалпы қазақтың ... ... ... ... ... ... қатты күйінеді. Сонымен бірге тағы да оқу-өнер жолына үндейді. ... ... ... ... ... қайран жұртын» жанымен сүйді, оның жарқын
келешегі – жастарына үмітпен қарады. Жастардың келешегіне үмітпен қарағанын
«Жастарға» деген ... ... ... Аталған өлеңде жастарға ескерту
жасап, ақыл айтады. Оларға ұран тастап, оқу-өнерге шақырады.
Ақынның ел ішіндегі зорлық-зомбылықты, ... ... ... ... құмарларды сынға алғаны Абайдай демократтық қөзқарасыда
дау тудырмайды. Бірақ Нарманбет өз ... ... ... ... ... ... ... еңбектерде жазды. Солардың бірі алматылық
Балтабай Әбдіғазиев, жерлесіміз Азат Бабашев, кезіндегі ... ... ... ... ... дәрежелі мұғалім, Нарманбеттанушы
Аманкелді Туғанбаев Нарманбеттің ақындығы жайлы тың ... ... ... ... ... Сағымбекұлы «Қайта жанған жұлдыз»
атты көлемді мақаласында тың, ... ... ... ... Автор
ақынның әдебиет тарихындағы орнын Шәкәріммен теңестіріп, «Абайдан ... ... сол ... ... де көп ... ... бермейтін арқалы
да ақиық ақын» деп дұрыс баға береді.
Нарманбет ... ... ... соң ... алғырлығымен ел аузына
ілігеді. Сол кездердің өзінде-ақ дау-шардың дұрыс-бұрыстығына елдің көзін
толық жеткізу үшін ... ... ... ... дөп ... тақпақтап
кететін “Тобықтының шегір көз шешен сарысы” атанады. Ел басқару ісіне
кірісіп, әкесі мен ел ... ... ... ... ... ... алты ... қамын жеген айтулы
Әлихан Бөкейхановтың ... ... ... ... ... ... жеті ... тілмаш, жиырма тоғыз жасында болыс болған екен.
Ақынның шығармашылық өнерінің шарықтау кезеңі 1900 жылдардан ... Оның осы ... ... ... ... ... ... жағынан, тақырыбының кеңдігі жағынан құнды да мәнді. Өйткені,
ақын осы ... ... сол ... болып жатқан шытырман оқиғаларға
тереңдей қатысып, әр түрлі ... ... ... 1900 жылы
Қасым, Мұса атты екі өнерпаз інісі, бір жылдан соң әкесі Орманбет ... Сол жылы ... ... ... ... ел ... дау-тартыс
молаяды. Өз аулы қыста жұтқа ұшырап, дәулеті кемиді. Осыған байланысты “Ала
болса ағайын”, ... ... т.б. ... туады.
XX ғасырдың бас кезіндегі Ресей мен қазақ даласында болып жатқан ірі-
ірі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... төңкерістен кейін ояну сарынымен “Сарыарқаға қарасақ”,
“Қазақ елі біз тұрмыз”, “Жақыпқа”, “Мектеп бастығына” деген ... 1906 жылы ... ... ... ... I ... депутаттыққа
кандидат ұсыну жөніндегі ұлы жиынға қатысады. Осы жылдардан бастап ... ... ... ... “Сарыарқа”, “Жойқын құлан жосиды”,
“Шал ... ... ... ... ... байлар ғаяр, билер мекер” т.б.
өлеңдерімен бірге отарлаудың жергілікті жердегі қара шоқпары – пристав пен
оның ... ... ... ... ... ... ... поэмасы дүниеге келеді.
Өздігінен талаптанып көп ізденудің арқасында озық ойлы ... ... ... ... ... ... отырып көңілге
тоқитындай дәрежеге ... ... ... ... ... жазылған өлеңінде:
Пушкин менен Лермонтов
Біздей ақын емес пе?
Ақын болған адамдар
Жұрттың ... ... ... ... ... салайық, - деуі Пушкин мен Лермонтов шығармаларымен жете
танысып, олардың рухынан нәр алғандығын ... ... ... ... бір жарым жылдай уақытын Қарқаралыда өткізеді.
1917-1918 жылдары уездік соттың төрағасы ... ... 1917 ... ... ... ... құрылған уездік комитеттің құрамына
еніп, іле-шала осы комитеттің төрағасы Ақбайұлы Жақып, ... ... ... ... ... Осы екі ... ... атқарған ақын
1918 жылдың 2 ақпанында Қарқаралыда Совдеп құлаған соң өз аулына оралады.
“Нарманбет 1918 жылы Қарқаралы уезінің сот ағасы ... ... ... бөлене білген Нарманбет ел ағасы, ақын ретінде
халық тұрмысынан, оның ... ... ... ... ... ... ... оның жоғын жоқтасты. Өмір шындығын өз
туындысына арқау еткенін М. Әуезовтың: ... ... ... ... ... ... ... алу керек. Бұл
адамдардың кейбірінің Абайдан жас болғандығын есеп қылуға болмайды. ... ... ... ... ... ... алу керек. Ол дәуірдің
ақындары жазба әдебиеттің басы ... ... - ... ... ... ... т.б. ... аталған адамдардың әдебиет тарихын кезеңге,
дәуірге бөлудегі алатын орнын аңғартқандай. Сондықтан да ... ... ... XIX ... соңы мен XX ... ... қазақ
халқының саяси-экономикалық кейіпі мен ... ... ... ... ел ... ... 4000 ... өлеңі бар.
1939 жылы ғалым Е. Ысмайылов Мақсұт пен Тұрғанбктің ... ... ... ... ... ... атпен таңдамалысын шығарды.
Осы ғалымның ақын жайлы жазған қысқаша талдауы 1941 жылы орта мектептің ... ... ... оқу ... еніп, шамалы өлеңдері
хрестоматияға басылды. Одан бұрын, 1926 жылы ... үш ... ... ... жоқтауы” еніп, “Сарыарқа сайран жерім-ай” деген өлеңі
сол кездегі мерзімді баспасөздерге берілді. 1966 жылы ... ... ... үш ... ... ... ... ақынмен айтысы
шықты. 1978 жылы Ленинградта шыққан ... ... атты ... ... ... орыс ... ... басылды.
Профессор Б. Кенжебаев 1958 жылы жарық көрген “Қазақ халқының XX
ғасыр ... ... ... ... кітабында Нарманбет
Орманбетұлының өмірі, ақындығы жайлы ... ... бере ... “Ұлы
Октябрь революциясынан бұрынғы қазақтың ... ... ... ... бетінде өлең-жыр, мақала жазып, көбірек көзге түскен,
өздерінің шығармаларында ... ... ... ... ақын-
жазушылары: Мұхаметжан Сералин, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Спандияр Көбеев,
Сәбит Дөнентаев, ... ... Әріп ... ... ... ... тағы ... болды” – дейді.
Тіл – ұлт өкілдеріне адамгершілік-имандылық қасиеттерді дарытатын
мәдениеттің қайнар көзі, ... ... ... ... ... – адам
жанының тілмашы. Қазақ тілінде қазақтың сары сайран даласы, біресе желсіз
түндей ... ... ... ... ... сары ... ұдере көшкен
тұрмысы, асықпайтын, саспайтын сабырлы мінезі – бәрі көрініп тұр”. Біз осы
ақын айтқан көріністерді, халқымыздың тарихын ... ... ... ... Ал оны ақындар жасайды. Сондықтан болар халық оларды өз заманының
сүйікті перзенті, елінің атын шығарар ері деп ... Ақын ... отты жер ... туын ... ездіктің құтын қашырар” қуатты
құрал ... неше ... ... бері ... ... бағып,
барлайтын, қысылғанда жебеуші де демеуші де ... ... ... жыр
дүлділі шайырлар мен ойшыл ақындар екені ... ... ... ... ... ... ... және көңіл-күй лирикалары, әлеуметтік-философиялық толғаулар,
заман-қоғам-адам тағдырын сөз еткен шешендік жырлар, айтыс, жоқтау, жұмбақ,
мақалға айналған тапқыр тұжырымдар, ... ... ... ... ... ... ... қалжыңдар мен эпиграммаларының бар екеніне куә
боламыз. Бұған мұсылманшылық шарттарын сөз ... ... атты ... ... ақын ... ... аясының өте кең екені аңғарылады.
Барлық ақындар іспетті жастық сезім күйлерін өлең өрнектеріне тоқып,
сыртқа шығару ... де жат ... ... бізге жеткендері: “Бір-
екі хат”, “Көк ала үйрек”, “Ғашық тұрлауы”, кейін сала жазылған ... ... бір ... ... ... ... ... таң”, “Балдызға” (өні
бар), “Күмісайға” дейтін ... өлең ... ... ... хат ... жазылған.
Олардың ішінде әзіл-оспаққа құрылған ... ... ... да ... ... толы ... ... ақын нәзіктікпен сыршыл
сезімдерге бөлеп береді. Көңіл-күй тебіреністерін жастық ... ... ... ... әлеуметтік істерден оқшаулап алып сөз етеді.
Махаббат тақырыбына жазған ... көбі рас, таза ... ... ... ... ... ... сарыны мен ауыз
әдебиеті үлгілеріне ұқсайды. Оны ... ... ... деген өлеңінен
байқауға болады:
...Алтынбас қалқам, ақ мандай,
Гауһарлы жүзің жауһардай,
Оймақ ауыз, жез таңдай,
Таразы бойың
Таптырмас ойың
Дәл қандай.
Осыған қарап махаббат жырларының бәрі ... ... ... ... ... деп ... шығаруға болмайды. Оның ғашықтық туралы
жазған ... ... жан ... ... алатын шынайы
сүйіспеншіліктен туған асқақ сезімдер ... ... ... ... ... алатын ой түйінділері көптеп кездеседі. Оған кейіннен табылған
“Ғашық тұрлауы” деген өлеңі айғақ.
Нарманбет әйелді үй ... ... ... қарай бағалап,
оның бойындағы жан сұлулығы еркіндігін көрмей кеткен ақын емес. Ол ... сезе ... әйел ... өз басы ерік бере ... ... ... табысқан жардың ыстық құшақ-махаббатына екі дүниеде жетерлік
еш ... ... ... ... аса ... ... ... аңызға айналған, о дүниенің рахаты саналатын ... ... ... бірдей ғашық жолына тәрік етуге әзір. Мұның өзі ... ... ... ... ... шын сырын ұқтырғандай. Сол ортада
әйелді малға сату, өзі сүйген адамына ... ... ... ... ... ... ... адамдығын бағалауы, оны өзімен тең
тұтып сүйген жар деп ... ... ... Осы ... ... ақын Абай өрнектерінен үлгі ала отырып, әйелдің асылдығын көркін,
жақсы-жарасымды мінезін өлеңдеріне арқау етіп, оны ... ... ... бас ... ... ... ... тоқтап,
оны шығармаларындағы кейіпкерлердің қимыл-әрекеті, ... ... де ... ... ... ... ой елегінен өткізгенге ұқсайды.
Ақынның “Екі ғашық, қысқа таң” деген өлеңінде түнгі табиғат көрінісі, ... ... ... ... екі ... бір-біріне сағына
ұмтылысқан ыстық құшақ сезімдері көрініс беріп, шеберлікпен айтылады.
1905-1907 жылдар аралығындағы Ресей жерін қамтыған ірі-ірі ... ... ... ... ... оятуда ерекше қызмет атқарды.
Халық алдағы даму жолдарына жаңаша қарау керек ... ұға ... ... қажеттігін, жалпылай айтқанда, сілкіністің
пайдалылығын танытты. Осы кездерде Әлихан, Ахмет, Міржақып, Ақбайдың Жақыбы
т.б. қазақтың бір топ ... ... ... сөз ... ... езгіден
құтылу жолдарын қарастыра бастады. Жеке дербестік алу мәселесін көтерді. Ол
үшін бірнші кезекте халықты ояту міндеті ... Бұл ... ... ... Нарманбетте болды. Ол ақын, азамат ретінде сол ... ... ... ... арқылы дабылды үн көтеріп, ұран тастады.
“Осы өлеңінде балаларды оқытып, өнер жолын қууға ... ... ... ... ... деп ... ... өнер тоқытып,
Талап қылып сынайық.
Адал ниет, ақ кәсіп,
Үйде ... ... тұр ғой кең ... ... жылайық!
Қаршыға аңдып қоянды,
О да шошып оянды.
Талап етер күн ... ... ... – деп ... ... тап ... дәл көре
білді. Кенжелеп қалудың сыры – еңжарлықта, талапсыздықты, жайбарақаттықта
деп ой түйеді. Одан ... үшін ... ... ... ... ... ... басты және мол жырланған тақырып осы ... ... басы жас ... ... ... басталатынын
ашып көрсетеді. Оқу-өнер туралы “Балалық күй”, “Білім туралы”, ... ... ... ... Бұл шығармаларында қазақ балаларының жас
ғұмырының ... ... шала оқу мен ... ... бала ... ... әсер ... терең суреттейді. Өзі дін жолын берік
ұстаған бірәдәр атанса да, ... ... ... болған дүмшелікті де
қатты сынайды.
Әке іздеп бір молданы алып келді,
“Құтты қыл” деп ... ... ... айда ... хат ... ... шал арамзаға нанып келді.
“Әліп-би” деп жарты ай жүрдік оқу алмай,
Көңілге молда ... тоқи ... - деп, ... ... ... қожа-молдалардың өтірікші, құлқын құмарлығын ашып көрсетеді.
Дүмшеліктің осындай машақатын айта отырып, балаларға шын ... мен ... ... ... ... ... үйрену керек дейді.
Ақынның 1900 жылы ... ... ... ... ... ана ... ... жарық дүниеге келуі кезеңдерін сипаттайтын
таң қаларлық мазмұн бар. Онда баланың іштегі даму ... ... ... дүниетанымға сай эволюциялық тұрғыда баяндалады. Осыған
орай, ақын ... екі ... ... де жете ... ... деп
таңдай қағасын. Аталған өлеңнің соңғы түйінінде баланың жақсы адам болып
ержетуі, ... ... ... ... ... өнер ... байланысты
деп ата-ананың мойнына жауапты міндет жүктейді.
Бұ бала-бүгін бала, ертең бала,
Оқымаса көңіліне бітпес сана.
Адам ... ... ... ... ... жүзі ... - деп, өз заманы ғана емес,
бүгінгі күннің ата-анасына да ой ... ... ... ... қайшылықтары шиеленісіп,
дами бастаған кезде қызмет жасады. Ол ... ... да, ... ... ... шешу ... арнады. Сол арқылы қоғамдық дамуды
жеделдетуді ... ... ... болашаққа қарай жөн сілтеуді арман етті.
Мұны өзінің ақындық, азаматтық борышы деп түсінді. ... ... Ол Абай ... ... елің, қазағың, қайран жұртың” жанымен сүйді,
оның жарқын келешегі – жастарына үмітпен қарады. Жастардың ... ... ... ... ... ... ... Аталған өлеңде
жастарға ескерту жасап, ақыл ... ... ұран ... ... ... ... ... жарығы болуға тырысайық, ол үшін сегіз
қырлы, бір сырлы болайық, менмендіктен, ... ... бос ... – деп ой түйеді.
Ұлы ақын өзінің өскен ортасынан ... ... адал ... алатын жаңа адамды іздейді. Жалпы, Адам деген атты қалай ақтау керек
екендігіне әркез ой ... ... ... ... ... ... шағы мен ... кемелденген кездегі шығармашылық өнеріне ортақ барлық
тұста бірдей көрініп отыратын ұғымды бейне – шын ... ... Ақын ... ... ... осы ... ұлы атақты атқаруды ең асыл да абзал
міндет-борыш деп танып, оны барлық уақытта ... ... ... ... ар-ұжданды ақтау үмітін өзінің жаны сүйген адамдарына
... ... ... ... ... шақырады. Өнегелі жақсы істерге
баули түсуді көздейді. Оны ақынның “Құс болсаң, ... бай ... ... ... ... ... жолдарынан аңғарамыз.
Ақын жатып ішер жалқаулықты қатты сөгеді. Ол адамға не керек деген
сұрауға:
Адамға абырой мен тірлік ... ... ... пен ... керек.
Ғылым біліп, ілгері басуды ойлан,
Еңбек қып ерінбестен болып зерек, - ... адал ... ... ... байланысты ақын тағы да адам болу,
адамгершілік мәселесін қайыра көтеріп, оны басты мәселе етіп ... ... ... атты алып ... соң ... ... ... орын ала білу керек
дейді.
...Қалған өмір тым қысқа,
Артыңа қалдыр бір нұсқа,
Босқа жүрме дарылдап.
Бас аяңда, қарғыма,
Қарап ... ... зар ... ... ойлан!
Ойын емес, толған!
Алтының болса, ал!
Ортаға сал!
Шірімесін қоймаң,
Шығар сыртқа!
Шарап бер жұртқа!
Шөлдеген ішіп,
Татсын тойған!
Бұл өлеңде ақын ұл деп ... ... ... ... ... ... өлімге таянғанша артыңа нұсқа қалдыра алмадың деп өте ... ... ... өзін-өзі тергеуге алады. Өткен өміріне көңілі
толмайды, адам деген атты босқа алып, ... ... ... ... ... “қарға адым” ғұмырыңды жөндеп өткіз, халқыңның ұл туды деген тілегін
ақта, өскен ... ... ... ... ... ... ... қандыруға бар күш-қуатыңды сарық, қажетіне жара деп өзіне-өзі қатал
да жауапты талап ... ... шын ұлы ... үшін тек қана өз ... ... болуы
жеткіліксіз деп қарайды. “Қасірет бір үлкен тау” дейтін өлеңінде:
...Бауырында бір кені бар,
Ғылым, сабыр сары алтын,
Тәптіштеп егер бір білсең,
Халыққа ... ... - деп ... ... ... мақсат
халықтың керегіне жарату, басқаға үйрету деп біледі.
Ақын 1905 жылы Қарқаралы ... ... ... үшін екі ... ... ... қуанады. “Мектеп бастығына” (Ахмет Байтұрсыновқа
арнап) ... ... өлең ... Осы жаңалық, құбылыстың өзі ... ой ... бір ... ... теңеген патша үкіметіне ырзалық
сезімін білдіргендей болады:
Үкімет бізді ойлайды-
Түзеліп түрге енсін деп.
Басқа ... ... ... ... ... өнер ... ... көрсін деп...
Мұны өнерлі елдің қатарына жетуді көздеген игі ... аз да ... ... ... аса ... баспалдақ болған мектептің ашылуына
қуанып, шаттанған кездегі ақын ойының бір сәттік көрінісі деп ... – ең ... өз ... адал ... оның ... адам. Ол сондықтан да өзінің ортасында болып жатқан оқиғаларға көз
жұмып ... ... ... ... ... Елінің замана талабына сай
әрекет жасап алға ұмтылудың орнына, құлдилап кері кетіп бара жатқанына ... ... сақ ... ... ... баға ... отыруға міндетті.
Нарманбет еркіндікті, бостандықты, теңдікті аңсаған ақын. Ол сол үшін
өмір бойы күресіп өтті. Өзінің осы күрес ... ... ... ... ... жұртшылықтың санасына жеткізу болатын. Олар: оқу-өнерді
пайдалылығы, адалдық, ... ... ... ... ... жалқаулық пен арамтамақтықты, қиянатшыл би-болыстар мен орыс
әкімдерін сынға алу және ... ... ... Ақын ... ... жайларды өз шығармаларына арқау ете отырып, халықтың
санасын оятуды ... ... жылы ... кейіннен табылған 418 жол көлеміндегі
“Әзел” атты туындысында да мұсылмандық шарттары сөз етіледі. Онда ... бақи ... ... адамның бастан кешетін жайын шариғат ұғымы бойынша
сипаттай отырып, тыңдаушы қалың қауымды имандылық шарттарын берік ұстауға
шақырып, ... ... ... ... ... ... қарсы шығарған өлеңдерінің ең көлемдісі
де, мәндісі де “Сарыарқа” атты ұзақ туындысы. Бұл өлең 1906 жылы ... ... ел ... ... ауыр хал мен сол ... патша
үкіметінің қазақ жерін отарлау саясатын түбегейлі жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... соңғы
қалған жерін күшпен тартып алып, оларды өскен жерінен ... ... ... ... ... махаббатын айқындайтын, азаматтық ... ... ... ... ... көп ... те ... мен осы циклді өлеңдерінің, яғни ... ... орны ... Оның ... “Сарыарқасы” – ақындық әлемінің шыңы
деп айтқан жөн.
Ақын XX ғасырдың ... ... ... ... ... жүзеге асқанын әшкерелей отырып, ел азаматтарын намыс байрағын
көтеруге шақырады. Тұтастай ... ... ... сол ... ... “Сарыарқа” сияқты елдің зары, қайғылы кейпін көрсетіп,
мұң бөліскен, тағдыр тәлкегіне ... ... ... ... ... ... Сарыарқа шындығын, “аспанды алақандай, жерді
тебінгідей” етіп, Нарманбет сияқты поэзия өрнектеріне түсіре алмады.
Атақты Әлихан Бөкейханов орыс ... В. Г. ... ... ... ... ... Нарманбет Орманбетұлының:
...Қуанам түнде жүріп күн шығар деп,
Болса да бұлт бүркеу, жел қуар деп, - ... екі жол ... ... пайдаланған. Сол қараңғы заман кейпі мен адам – қоғам
тағдырында болып жатқан ұлан-ұсақ ... ... ... ... ... айтқан, оны емдетудің жолын көрсеткен кемеңгер Әлекеңнің
жоғарыдағы өлең жолдарын өз ... ... ... ... ... ... ... түседі. “Күштілері сөз айтса, бас изеген
шыбындап” – алып қашпа ... ... ... ... ... бағалап, ақынды “сұм заманды”, “зар заманды” жоқтаушы деп атады-ау...
Нарманбет, жоғарыда келтіргеніміздей, ... ... ... ... ғана сөз етіп қана ... Ол ... - ... елдікті, бірлікті нығайтудағы қам-қарекетіне назар аударып, баға
береді. Оларды таптық тұрғыда ... бай – ... деп ... ... алып ... Оның ұғымынша екеуі де адам. Бар адамды тең тұтқан жөн
деп ишарат білдіреді. Оларды тек іс-әрекеттеріне қарай ... ... ... бағалау жөн дейді. Мұны “Ақын өзіне” деген өлеңінде:
Байлықта да мұрат жоқ,
Сақауаты ... ұят ... ... ... ... ... ... арам болмасаң
Тәңірге болдын таза құл, - деп анық жазған.
Барын халықтан аямайтын-ақ ... ... жоқ адал ... ... ... ... ... болса жаман деп қана біледі. Адал болса
кедейлік ар емес, бай болып ... бек ... әділ ... ол өз ... сақтаушы, соны қорғаушы деп біледі. Ақын көзіне ертеңгі болжаусыз
болашақтан гөрі, өтіп кеткен өмірдің ... ... ... ... ортасындағы көңілге толымсыз, сұрықсыз жайларды ... ашып ... ... ... дейтін өлеңінде ақын ескілік
ұғымымен ... ... ... жатырқай қарайды. ... өз ... ... ... бозторғай жұмыртқалайтын” заманның
қайтып келмейтіндігін:
...Өткен өмір –
Аққан темір
Өкінгеннен пайда жоқ, - деп көрсетеді.
Ақын біраз шығармаларын ... ... ... ... ... ел
ішіндегі әкімсымақтардың кейпін, болмыс-бітімін әшкерлеуге арнайды. Оның
ішінде бөліп алып, ерекше сөз ... ...... ... атты ... ... құрылыстың ұнамсыз көріністерін сынайтын Абайдың “Болыс болдым
мінеки” деген өлеңі үлгісінде жазылған сатиралық туынды. ... ақын ... атқа ... ... ... ... ала ... өлтіре сынайды. Ол бұл көріністерді сыншылдық тұрғыда жырлап,
поэзиясының құдіретті ... сол ... ... адамдарының бейнесін
жасайды. Ақын бұл поэмасын пысық саналатын ел жуандарының бақастықпен
бірінің ... бірі арыз ... ... ... ... ... оқиғаны
тартымды өрбітеді. Оқиғаны өрбіте отырып, ... ... ... жырлап кетпейді. Аракідік замана адамының шен құмар, шекпен
керілік пиғыл қуалап кеткеніне көңілі толмай, оған ... ... ... ... ... ... ... жынды,
Кісі кімге
Болмақ пана...
Осындай әділетсіздік үстемдік алған, ала ауыздық қаптаған, ... ... ... ... талпынысы жоқ надандық басқан заманда
елдің ой-санасы, тұрмысы жетілмек емес. ... да ақын ... ... ... шығармасының атын “Кер заман” деп атайды.
Қорыта келгенде, Нарманбет Орманбетұлы - өзіндік эстетикалық таным-
түсінігі жоғары, қуатты да ... ойға ... ... бар ... ақын.
Ақынның қазақ поэзиясына енгізген жаңалықтары, ... мен ... ... ... мен ... ... маржан сөздері шоқтығы биік, көлемді де ... ... ... ... теңіз айсбергіне, асқақ тауларға, миуалы ... ... ... ... өлмес жыр, ісімен өшпес із ... ... ... ... ... үшін аты ... келген ақын Нарманбет
Орманбетұлы Қарқаралы уезіндегі 22 болыс елді аузына қаратқан Қотан-Балқаш
болысының ең ... ... ... ... ... ... 1990 жылдан
бастап жариялана бастады.
Қазақ әдебиет тарихында туған елінің бодандық ... ... ... ... Орманбетұлы сияқты елшіл ақынның «Алаш»
қозғалысынан тыс ... ... емес еді. Оны ... ақын ... ... ... ... ұлтжанды әрекеттерінен байқадық. Ахмет
Байтұрсынов,Сәкен Сейфуллин, Әлихан Бөкейхан, ... ... ... ... істеріне үн қосқан Нарманбет Орманбетұлының ұлт
тарихындағы осы оқиғадан алар өзіндік орны ... ... ... ... мәні бар ... ретінде
қорытылып, белгілі бір дәрежеде ұлт игілігіне асқанда ғана ... Егер біз Алаш ... ұлт ... ... орны бар ... ғана бағалаумен шектелсек, онда оны түсіне алмаған ... ... ... ... ... жалпыұлттық деңгейде қорытылып, жалпыұлттық
деңгейде игерілген, яғни ұлттық дүниетаным мен ұстанымның іргетасы ... ... ... ... Ал Алаш ... сол ... ... тарту еткен рухани бостандықтың, азаттықтың ақ таңы ... ... ... заңдардың бірі- “Жаппай ... ... ... алғашқы заң Арқаның ақиық ақыны – Нарманбет
Орманбетұлын туған халқымен қайыра қауышуға мүмкіндік ... 1990 жылы ... ... селосы аудандық мәдениет ... ... ... 1990 жылы ... 4 облыс жұртшылығының қатысуымен ақынның туып-
өскен мекені Саға ... ... ... туғанына 130 жыл толу ... ... ... ... ... Ақын ... мен шығармашылығына
арналған ғылыми-практикалық конференция өтті. Зиратына ескерткіш орнатылып,
қоршау ... ... есте ... ... ... XXII ... ... Жезқазған облысы, Приозер ауданы) ақын есімі берілді.
Еңбектері мерзімді ... ... ... ақын ... ... ... ... жайлы сыр шертетін мұрағаттар ... ... ... орын ... ... 2000 ... 19-қаңтардағы № 3/31 шешімімен Садовая
1 тұйық көшесіне – Нарманбет Орманбетұлының есімі ... ... ... ... өлкеде, Ортадересін елді мекенінде ақын атында көшелер бар.
Ақын мұрасы тарыққандарға ақыл ... ... ... жан ... ... ішкі ... ақтарысар сырласы болатыны
сөзсіз. Мәңгілік мекені ... ... ... ... ... ал
өлеңдері рух байрағын көтерер алтын орда болары ақиқат.
Жасампаз ұрпағы барда ұлы ақын жайлы ... ... да әлі ... да ... ой-пікірлер айтылып, ауқымды да көлемді еңбектер жарық
көретіні сөзсіз.
Өлді деуге бола ма айтыңдаршы,
Өлмейтұғын артына сөз қалдырған, - деп ... ... ақын ... ... ... ақыны Нарманбет Орманбетұлының ... ... ... ... ... ... мұра.
Пайдаланған әдебиеттер
1."Қазақ энциклопедиясы" 7 том.
2. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - ... ... Ltd.» ... А.Н. ... ... ... “Болашақ – Баспа”
редакциялық-баспа бөлімі, 1998.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ халқының ақиық ақыны - Олжас Сүлейменовтың өмірі және қоғамдық - саяси қызметі55 бет
Көкшетау поэмасы13 бет
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
Балқаш көлі5 бет
Бұлшықеттердің жіктелуі12 бет
Жүсіпбек Елебеков4 бет
Мұқағали Мақатаев Сүлейменұлы5 бет
Мұқағали Мақатаев – ғасыр ақыны8 бет
Нарманбет поэзиясындағы азаттық идеясы73 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь