Компьютерлік желілер

Екі және одан көп компьютерлер заттай қосылғанда компьютерлік желі пайда болады. Комьютерлік желі аумақтық жағынан бытыраңқы орналасқан пайдаланушыларға бірдей программаларды, жалпы ақпараттық және ақпараттық ресурстарды қолдануда өзара ақпарат алмасуға мүмкіндік береді.
Компьютерлік желі бір-бірімен қатынаса алатындай арнаға қосылған,компьютерлік және басқа электронды жабдықтарды іске қосуға қажетті барлық ақпараттық және программалық қамтамасыз ету кіреді. Желі басқа құрылғылармен өзара әрекеттесетін құрылғылар станциялар, тораптар немесе желілік құрылғылар деп аталады.Тетіктер саны екіден бастап мыңдаған санға жетеді.
Бір рангілі желілер.Желі тораптары бірдей коммуникациялық функцияларды орындауда,олар тең деп аталады.Осындай тораптар арасындағы қатынастар әдетте бір рангілік деп аталады. Бір рангілік жүйелердің маңызды ерекшелігі бар.Олар арнайы программалық қамтамасыз етуге мұқтаж. Оларға қарама- қайшы жұмыс станциялааы немесе клиенттер деп аталатын көптеген компьютерден тұратын желілер болады,олар іс жүзінде сервер деп аталатын бір немесе бірнеше компьютермен ғана айырбасталады.
Сервер- басқа компьютер-клиентке (жұмыс станциясына) қызметін ұсынатын компьютер. Сервердің көмегімен басқа компьютерлер серверге қосылған принтерлерге,факстарға, серверде тұрған мәліметер базасына жетеді.
Желілердің типтері. Есептегіш желілерді көбіне қамтыған географиялық ауқым мөлшеріне байланысты үш негізгі типке бөледі.Шағын ауқым әдетте жергілікті есептеу желісі(Local Area- Lan)терминімен байланыстырылады. Үлкен ауқымдар-аймақтық есептеу желісі. (Metropolitan Area Network-MAN)және ғаламдық есептеу желісі.(Wide Area Network-WAN) терминдерімен байлансты.
Компьютерлік желінің барлық түрлерін тағайындау екі функциямен анықталады:

        
        Компьютерлік  желілер. Негізгі  ұғымдар
Екі және одан көп компьютерлер заттай қосылғанда компьютерлік ... ... ... желі ... ... бытыраңқы орналасқан
пайдаланушыларға бірдей программаларды, жалпы ақпараттық және ақпараттық
ресурстарды қолдануда өзара ... ... ... береді.
Компьютерлік желі бір-бірімен қатынаса ... ... және ... ... ... іске қосуға
қажетті барлық ақпараттық және программалық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... тораптар
немесе желілік құрылғылар деп аталады.Тетіктер саны ... ... ... ... ... ... тораптары бірдей ... ... тең деп ... ... ... ... бір ... деп аталады. Бір рангілік жүйелердің
маңызды ерекшелігі бар.Олар арнайы программалық қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... немесе клиенттер деп аталатын
көптеген ... ... ... ... іс ... сервер деп
аталатын бір немесе бірнеше компьютермен ғана айырбасталады.
Сервер- ... ... ... ... ... ... Сервердің көмегімен басқа компьютерлер серверге
қосылған принтерлерге,факстарға, серверде ... ... ... типтері. Есептегіш желілерді көбіне қамтыған географиялық
ауқым ... ... үш ... ... ... ... әдетте
жергілікті есептеу желісі(Local Area- ... ... ... ... ... ... Area Network-MAN)және
ғаламдық есептеу желісі.(Wide Area Network-WAN) терминдерімен ... ... ... ... ... екі ... ақпараттық және праграмалық ресурстарын
бірлесіп қолдануды қамтамасыз ету;
мәліметтер ресурсына бірлесе қол ... ... ... ... ... ... ... жалпы
құрылғысын(желілік принтер),не ... бір ... ... сервердің) қатқыл дискінің ресурстарын бірлесе қолдана алады. Бұл
программалық және ақпараттық қамтамасыз ... де ... ... ... желі бір орынға (әдетте бір ғимаратқа немесе әр
түрлі ... ... ... ... деп ... ... ... мен перифериялық ... және т.б.) ... ... құрылғыларды бірлесіп қолданатын топтарға байланыстырады.
ЖЕЖ-дің айрықша қасиеті- ... ... ... ... берудің арзан ортасын пайдалану.ЖЕЖ-дің
көпшілігі
оларды қолдайтын қайсібір ... ... ... ... ... жұмыс тобы,бөлімі, кампусі мен
корпоративті желілерге бөлінеді. Корпоративті ... тез ... ... зор ... орай ... ... компьютерлік ... ... мен ... бір ... ... ... ... Аумақтық ( территориялық ) белгінің ешқандай маңызы жоқ ... ... жер ... кез ... бөлігін қамтиды. Қашықтаған
жергілікті желілер мен ... ... үшін ... ... және ... ... құралдар
қолданылады.
Корпоративті желілердің қолданатын жабдықтары, программалары және
технологиялары ... ... ие, әрі сан ... ерекшеленеді.
Сонымен бірге мұндай желілер ... ... әсер ... ... қол жету ... ... құрауы тиіс.
Корпоративті желілер қамтудың едәуір аумағы бар жергілікті желілердің
ерекше алуан түрі болып табылады. Қазір корпоративті ... өте ... және ... ... ... ... деп ... (интражелі)- Интернетке кіре алатын, бірақ аз ресурстарына
сыртқы пайдаланушылардың қол жетуінен қорғалған,интернет ... ... мол ... ие ... жеке фирмашілік немесе
фирмааралық компьютерлік желі.Оны жергілікті желі мен интернет ... ... және ... ... жету мен ... ... ... жүйесі ретінде айқындауға болады.
Толық функционалды интранет желісі мынадай базалық ... ... ... ... ... ... ... мен ресурстарды бейнелейтін
желілік каталог;
-желілік файл жүйесі;
-хабарларды біріктіріп беру(электронды почта, факс,телеконференция және
т.б.).
-word wide wed ... ... ... етілмей қол жетуден сақтау.
Интранет интерниеттің сыртқы пайдаланушылардан желілік қорғау құралы
брандмауэрлердің көмегімен оқшауланады.Әдетте,wed ... ... ... ... ... программалық қамтамасыз
ету ең кемінде сыртқы абоненттің өкілеттіктерін және оның ... ... ... ... рұқсат етілмей, қол жетуден қорғау мен ... ... алу ... етіледі. Интернет желісіндегі ақпарат ... ... ... қызметтері корпоративті желінің ... үшін қол ... ... ... ... ... ... тұрған нарықта жаңаша ақпаратқа
қол жеткізу бизнестегі табыстың маңызды компонентіне айналды. ... ... ... ... тіркемелерді жүзеге асыруды
келешектегі атқарылар істің ортасы ретінде қарауға болады.
Интернет тарихы 1994ж. ... ... бұл ... ... ... ... құрылған корпоративті компьютерлік желілері
үшін ұсынылған еді. Бұл ... ... ... ... мен ауқымына
қарамастан,кез келген кәсіпорын үшін әмбебап еді. ... ... ... ... ...... ... миллиондаған шағын компьютерлік желілерді
бір-бірімен ... ... ... зор ... желі, ол хаттама
(протокол) деп ... ... ... жұмыс істейді. Желідегі
компьютерлерде ... ... ... ... ... өте
үлкен ақпарат көлемі сақталады.
Желіні пайдаланудың ең негізгі түрлеріне – Бүкіләлемдік ... ... ... чат ... және дискуссиялық топтар
(конференциялар) жатады. ... ... ең ... талап – байланыс
арналары елеулі өзгерістерге ұшырағанымен, кез келген жағдайда информацияны
бір орыннан екінші орынға сенімді ... ... ... ... ... ... ... бірсыпыра бөлігі істен ... ... өз ... атқара алатын қалыпта қалуы тиіс болды. Информацияны
тасымалдау сенімділігі мен оның жеткізілу жылдамдығын ... ... ... жаңа түрі – ... ... ... ... болды. Оның артықшылығы болып мәліметтерді
тасымалдау жылдамдығының жоғарылығы, сенімділігі және икемді жұмыс ... ... ... ... мәліметті бірнеше
шағын фрагменттерге (пакеттерге) бөлуден тұрады. Мәліметтер жеткізілетін
пунктке ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен тәуелсіз тек өзіне тән байланыс арналары
арқылы ... ... ... етіп ұйымдастырылды. Бір
мәліметті құрайтын әрбір пакет баратын ... тек өз ... ... ... ... ... пакеттер қайтадан біртұтас мәліметке
біріктіріліп, өз иесіне, яғни ... ... ... тиіс ... ... ісінің өте сенімді жұмыс ... ... ... ... бір ... ... барлық түйінді компьютерлер
бірдей тең құқықты болып жасалады. Яғни әрбір желі ... ... ... ... ... ... ... басқа тораптардан
келіп түскен хабарларды ары қарай жөнелту кезінде оларды басқаша адрестеу
(маршруттау) ісін де жүргізе асыра ... ... жаңа ... өте ... ... беріп, бұл бастама
1969 жылы АҚШ-тағы бірсыпыра әскери, ... және ... ... ARPANET желісінің ұйымдастырылуына себепші болады. Содан көп
ұзамай-ақ Internet (желі аралықтары) – ... ... ... ... ... – барлық жүйелері хаттама деп аталған бірыңғай
стандартпен, яғни ережемен жұмыс ... ... ... ... ... ... мен таралуы оның құрамының негізгі үш бөлігі болып
табылатын төмендегідей үш бағытта жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... Информациялық компонент.
Аппараттық компонент. ... ... ... әр ... ... мен жүйелерінен, физикалық негізі әр
түрлі болып келген байланыс арналарынан, компьютерлер мен байланыс арналары
арасындағы ... әрі ... ... ... ... ... ... автомобиль жолдары тәрізді, оның бір бөлігі істен шықса да,
айналма жолдар арқылы кез келген селоға, ... ... ... ... жолдары сияқты бір жазықтықта емес, жалпы кеңістіктегі құрылымнан
тұрады. Сондықтан мәлімет тасымалдау ісі ... ... ... ... ... ... теледидарға арналған
кабельдік арналардан тұрады.
Программалық компонент. Интернеттегі әртүрлі типтегі компьютерлер мен
құрылғылардың ... ... ... ... ... ... кез келген байланыс арналары арқылы тасмалдайтындай және ... ... ... ... ... болатындай етіп түрлендіре алады;
• біртектес хаттамалардың қолданылуын қадағалайды;
• тасымалдайтын мәліметтердің біртұтастығын қамтамасыз етеді;
• желінің осы сәттегі жұмыстық ... ... оның ... ақаулы аймақтар
табылса немесе мәлімет көлемі тасымалданатын шамадан тыс асып кеткен
аймақтарды байқаса, мәліметтер ... ол ... ... ... ... ... ... программалық компоненттің негізгі функциялары:
• Информацияны сақтау, іздеу, жинақтау, көру немесе тыңдау;
• Желідегі мәлімет қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ету ... ... жабдықтар екі топқа бөлінеді:
• Сервер-программалар – тұтынушылар компьютерлеріне қызмет ететін
желі торабында орналасады.
• Клиент-программалар, тұтынушы компьютерлерінде орналасып, ... ... ... ... ... ... әртүрлі
құжаттар арқылы өрнектеледі. Мәліметтерді желіде орналастырудың бір
ерекшелігі – олар ... ... ... ... ... бір ... пен әуен –екіншісінде, ал графика – басқа ... ... ... ... Желідегі құжаттар бір-бірмен сілтеме адрестермен
береді.
Осы құрылымға ... ... ... және ... да біртіндеп дамып келеді, олар құрастырылуына байланысты әр ... ... ... ... ... жеке ... ... желісінің ұйымдастырылу принциптері
ІР – адрестер мен URL – адрестер. Желіге ... ... ... ... 4 ... ... ... әрқайсысы 0-ден 255-ке дейінгі
аралықта – жеке физикалық адресі (ІР ... ... ... ... осы ... ... ... алады. Мысалы, 194.84.93.29 немесе
128.29.15.124, желіге ... ... ... ... ... ... Ал, ... телефон арқылы уақытша ғана қосылатын компьютер сол
сеансқа арналған уақытша ... ... ол ... ІР–адрес деп
аталады.
Осылай адрестеу тәсілі 256^4 = 4,3 млрд ... алу ... ... нақтылап айтар болсақ, мұндай физикалық адрес 32-разрядты екілік сан
түрінде (4 байт) желіде айналыста ... үшін ... ... түрі – ... (Uniform ... ... ресурстар көрсеткіші) қолданылады, мұндай адрес те
желідегі әрбір құжатқа меншіктеледі.
Хаттамалар. Желі өміршең ... үшін оның ... ... ... ісі ... жалпы стандарттар негізінде жүргізілуі тиіс.
Әр түрлі құрылғылар мен программалар арасында мәлімет алмасу ... ... ... ... ... ережелер жиыны хаттама деп аталады.
Түрлі-түрлі компьютерлер мен операциялық жүйелер үшін әр ... ... ... өзара сәйкесті түрде ... ... ... ... ... ... ... мынадай топтарға жіктеледі:
• базалық хаттамалар (ТСР мен ІР) ... ... ... ... ... ... ... физикалық түрде тасмалдауға
жауап береді. Бұлар бір-бірімен өте тығыз байланыста жұмыс ... ... ... ... ... ТСР/ІР (Transmission
Control Protocol/Internet Protocol – тасмалдауды ... ... ... ... ... ... ТСР/ІР хаттамасын пайдаланады. Бұл хаттама тасымалданатын
мәліметтерді қалай пакеттерге бөлу керектігін, ... ... ... ... сол пакеттердің жеткенін қалай бақылауға болатынын,
мәліметті тасымалдау кезінде қате кетсе, оны қалай дұрыстайтынын және ... ... ... ... ... ... ... Негізінде,
Интернет ТСР/ІР хаттамасы мен біртұтас ІР-адрестер ... ... жеке ... ... ... ... Мұндағы желілердің
барлығы да тең құқықты, басқару мен қаржы жағынан тәуелсіз болып саналады;
• қолданбалы хаттамалар жоғарғы деңгейде боп есептеледі, бұлар ... ... ... – HTTP (Hyper Text Transfer ... ... ... хаттамасының, FTP (File Transfer
Protocol-файлдарды тасмалдау хаттамасы) хаттамасының, TELNET ... ... ... поштаның SMTP және POP 3 ... т.б. ... ... ... ... ... ... және мәтіндік файлдарды тасымалдау
мүмкіндігін береді. Ол ең “ежелгі” қолданбалы хаттамаға жатады, өйткені ДК
тұтынушыларының ең алғашқы ... бірі – ... ... ... ... ... болатын.
Осы әрекетті FTP хаттамасы атқарады.
Атаулар мен ресурстар ... ... ... Желі
компьютерлерінің физикалық адрестерін пайдалану ыңғайсыз (адамдардың ұзақ
цифрлар тізбегін есте сақтауы қиын), сол ... ... ... ... тұратын мағынасы бар символдық (домендік) ... ... ... жазылу ережесі мынадай:
хаттама://компьютер аты. домен аты /каталог/ подкаталог/ файл аты
Бірінші болып қолданылатын ... ... ... http. ... аты ... да, одан кейін домен аты тұрады, мысалы, microsoft.
сom. Адрес соңында кейде сервердегі каталог (бума) аттары мен файл ... ... ... ... Тік жақша ішіндегі
адрес бөлігі жазылмаса да болады. Бірнеше нақты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2-4 сөздерден тұрады, ең оң жақтағы жоғарғы (шеткі) домен
мемлекет атына сәйкес келеді немесе ... ... ... ... бабына қарай қойылған домен аттары
| Dомен | Мекеме типі ... | ... ... ... | ... ... ... | Мемлекеттік ... ... | ... ... ... | ... мекемелер ... | ... ... ... ... | ... ... ... ... жүйесі. Аттардың домендік жүйесі (Domain ... DNS) ... ... ... ... ІР-адреске түрлендіреді.
Осындай түрлендіру ісін атқаратын компьютерлер DNS-серверлер деп аталады.
DNS ... ... ... ... аттарды IP-адреске ауыстыруға
қажетті ақпарат hosts файлында сақталатын еді.
Host (хост) – ... ... ... ... ... ... ... бар. Олардың ішіндегі ... ... WWW FTP, Telnet, т.б. ... ... ... E-mail, Usenet, ICQ, ... және басқалары.
Интернеттің әр қызмет бабы мәлімет таратудың немесе алмасудың әр түрлі
функцияларын атқарады, оның ... ... ... ... ... кейбірі
жаңадан туындап келеді. Осылардың қазіргі желілерде ... ... ... ... қарастырып өтейік.
WWW (World Wide Web – дүниежүзілік өрмек) – ... ... ... ... оны Web деп те айта береді. Мәліметтер блоктары (Web-
парақтар) мекемелердің немесе жеке ... ... ... ... деп ... жеке компьютерлерде сақталады. Web-
құжаттарға енгізілген гипермәтіндік сілтемелер арқылы тұтынушы адам олардың
бірінен біріне ауыса береді.
WWW мен оның ... ...... ең ... әрі ... ... WWW негізінде гипермәтіндік мәліметтерді тасsмалдау
хаттамасы - HTTP (Hyper Text Transfer ... ... ... ... ... ішкі ... құжаттарды белгілеудің гипермәтіндік HTML (Hyper Text
Markup Language) тілі ... ... ... ... істеу үшін ағылшынша browsers (“browse”
–қарап шығу, шолу), яғни броузер, навигатор, ... ... ... ... ... ... кезде Microsoft
Internet Explorer, Netscape Navigator тәрізді броузерлер жиі қолданылады.
FTP. Қашықта орналасқан ... ... және ... ... ... (File Transfer Protocol – ... тасымалдау
хаттамасы) мен программалар осылай ... FTP ... ... мен ... ... олардың бірінен біріне ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Telnet. Бұл термин арқылы клиенттің ... ... ... ... ... мен ... белгіленеді. Байланыс
орнатылғаннан кейін тұтынушы қашықтағы ... ... ... ... ... ... өз программалары тәрізді жұмыс
істей алады.
E-mail. Бұл электрондық поштаның ... ... ол – ... ... ... мәлімет алмасудың ең ... ... ... ... құрылықтарда тұратын адамдар бір-біріне
электрондық хаттар мен файлдар жібере алады.
Usenet жүйесінің бірнеше анықтамалары бар, олар – ... ... ... ... тобы. Мұның электрондық
поштадан айырмашылығы – мәліметті бір адамға ғана емес, ... ... ... ... Әр ... мәселелерді талқылау
кезінде ... ... тең ... ... ... Әрбір
телеконференция бір тақырыпқа (ғылымда, өнерде, спортта, т.с.с) арналады
және оның өзіндік адресі болады, мұндағы ... ... ... ... бола ... - өте ауқымды тақырыптан (бір сұрақтың барлық жағы) тек
бір ғана ... ... ... ... ... (I seek you – мен сені ... – желі тұтынушыларына нақты уақыт
кезеңінде (масштабында) хат-хабарлармен алмасып, бірден чат ... ... ... ... ... ... түрі.
IRQ (Internet Relay Chat ) – нақты уақыт кезеңінде телеконференция
өткізудің бір түрі, тұтынушылардың ... ... ... ... IRC ... мен ... ... бір-бірімен “виртуалды” әңгіме өткізуді пернетақтада сөздерді
теру арқылы жүргізеді.
IP – телефония. Интернетте телефондағы дауыс арқылы ... ... ... деп ... ... бұл тек TCP/IP ... негізінде
электрондық мәлімет алмасудың жеке бір түрі ғана. Адамның дауысы цифрлы
файлға (аудиофайлдар жасау сияқты) ... де, ... ... ... ... ... тасымалданады. Қазақстан Республикасы
байланысының ұлттық ... ... ... “Қазақтелеком” АҚ-ы осы
байланыс түрін практикада пайдаланып жүр.
Internet Explorer – WWW-ке арналған броузер
Броузерлердің негізгі ... ... ... ... Web-сервермен байланыс орнату, жинақталған құжаттың
барлық бөліктерін жүктеу.
• HTML ... ... ... ретінде орындау
(интерпретациялау), Web-парақтарды броузер жұмыс ... ... ... ... және форматтау.
• Web-парақтардың құрамына кіретін мультимедиалық және ... ... ... ... ... жаңа ... ... мүмкіндік беретін кеңейту
механизмі жабдықтарын көрсету.
• Web-парақтарды іздеу жолын ... ... ету ... жұмыс істеген Web-парақтармен қатынас құруды жеңілдету.
• Басқа Интернет ... ... ... ... ішкі және ... құралдармен қатынас құруды ұйымдастыру.
Intеrnet Explorer программасы Web-парақтарды қарауға арналған. ... ... ... және ... қоса ... құрастырушылар жинақтаған барлық жаңа ... ... Explorer ... ... үшін ... Интернетпен
байланыс орнатылуы тиіс.
Тақырыптан кейінгі жолда меню орналасқан. ... ... ... ... кез ... командасын таңдау мүмкіндігі бар.
Internet Explorer программасымен жұмыс істеудің негізгі принциптері
Интернет желісіндегі ақпараттық ресурстарды іздеу және ... үшін Internet Explorer ... ... ... ... меңгеру қажет. Интернет желісін қарауды үй парағын, яғни Internet
Explorer іске қосылған кезде ашылатын алғашқы ... ... ... ... ... үшін осы ... кез келген сілтемені таңдау
қажет. Парақтың белгілі бір элементі сілтеме екендігіне көз ... ... ... ... ... Сілтеме көрсеткіші орналасқан
мезетте таңбаға айналады да, қалып-күй ... сол ... ... ... ... ...... көлемді бейне немесе ерекшеленген
мәтін болуы мүмкін. Сол мезетте навигатор терезесіндегі Web-парақ екпінді
(активті) деп ... ... ... ... желісінен қандайда бір ресурсты
(мәліметті) алу үшін, адрестік қатарға оның URL ... ... ... Bilim.kz ... ftp://ftp.ifmo.ru одан кейін Ауысу (переход)
батырмасын немесе Enter пернесін басу ... ... ... ... ... тұтынушының адрестен
құрылымын өз түсінігі бойынша анықтауы арқылы, әйтпесе Интернетте ақпаратты
іздеудің арнайы ... ... ... ... URL-ді ... енгізе бастағанда, қажетті адресті таңдап алуға мүмкіндік беретін
соған ... ... ... ... ... дәл ... ... да, Internet Explorer ұқсас
адрестердің ... ... ... орындайды (соңынан түзетіп алу
керек). Web-параққа ауысқан соң, оның ішінен нақты мәтінді ... ... Осы ... табу ... на этой ... ... ... арқылы
тауып алуға болады.
Соңғы қаралған Web-парақтарды ашу. ... ... ... оралу үшін саймандар тақтасындағы Артқа ... ... ... ... басқанға дейінгі парақты қайта көру үшін Алға ... ... ... ... ... ... ... тізімін
шығаруға да болады. Ол үшін Алға немесе Артқа батырмасының тұсындағы төмен
бағытталған бағыттауышты басу керек.
Үйдегі Web-параққа ауысу. Internet Explorer ... іске ... ... ... ауысу үшін үйге (Домай) батырмасын басу жеткілікті.
Таңдалған парақтар тізіміндегі Web-параққа ауысу. Таңдалған ... ... ... ... үшін ... ... басу ... қаралған Web-парақтардың тізімін шығару. Соңғы кезде ... ... ... ... ... ... қаралған парақтардың
тізімдерін шығарып оған жылдам ... үшін – ... ... ... ... ... сол ... навигатор көмегімен ашылған файлдар
мен бумалар ... ... ... ... ... ... үшін ... сәйкес сілтемеде тышқанды шерту жеткілікті.
Web-парақ ашылмаған жағдайда орындалатын әрекет. ... ... көп ... күту ... ... кезде Тоқтату (Остановить) батырмасын басу
керек. Web-парақты ашуға мүмкіндік жоқтығы жөнінде ... алу ... ... нұсқасы жүктелгендігіне көз жеткізу үшін Жаңарту (Обновить)
батырмасын ... ... ... ... құруды жеңілдету
Қажетті Web-парақты қараған соң, оларға жасалған ... сол ... ... ... ... ... ... болады.
Қажетті Web-параққа көшетін сілтемені сақтауға мүмкіндік беретін үш тәсіл
бар.
Web-параққа көшетін сілтемені – сілтемелер тақтасына қосу. ... ... ... ... орналасқандықтан, жиі қолданылатын Web-
парақтарға жасалған сілтемелерді оған ... ... ... ... оған ... сілтемені таңдау жеткілікті. ... ... ... ... ... бар:
• Таңдалған парақтың белгішесін адрестік қатардан сілтемелер қатарына
тасымалдау;
• Web-парақтағы сілтемені сілтемелер тақтасына тасымалдау;
• Сілтемені Таңдамалылар (Избранное) тізімінен ... ... Егер ... тақтасы жоқ болса, Түр (вид) менюінен Саймандар тақтасы
(Панель ... ... ... Сілтемелер қатарында тышқанды
шертеміз.
Үй парағын ауыстыру. Үй парағы – бұл Internet Explorer ... ... ... бірінші оқылатын парақ. Бұл парақтың тұтынушы жиі
қолданатын парақ болғаны абзал. Үй ... ... кез ... ... ... ... ... болатын, мысалы www.bilim.kz (Бiлiм ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Үй парағын ауыстыру үшін келесі әрекеттерді орындау қажет:
• Internet Explorer программасын іске ... ... ... ... ... Сервис менюінен Шолушы қасиеті Свойства обозревателя) бөлімін
таңдау.
• Жалпы (Общие) ішкі бетіне ... Үй ... ... ... ... ...... басу.
Интернетте мәлімет іздеу
Интернеттен мәлімет іздеу мәселесін шешуге арналған ... ... ... машиналары бар.
Іздеу серверлерінің көптеген түрлері бар және олар әртүрлі ... ... ... және ... ... ... ... келесі түрде жұмыс істейді: желідегі көптеген ... ... ... ... оқып ... ... толығымен немесе
жартылай ортақ мәліметтер базасына ... ... ... осы ... ... ... сөздер арқылы өздеріне
керекті тақырып бойынша іздеу ісін орындай алады. Әдетте іздеу ... ... ... ... мен ... ... ... беріледі. Іздеу серверлерімен жұмыс істеу ізделетін материалдың аты
айқын белгілі болған жағдайда жылдам орындалады.
Каталог-серверлер “жалпыдан жалқыға” принципі ... ... ... ... ... ... ... ресурстың қысқа
сипаттамалары түрінде жазылады. ... ... ... іздеу тақырыптары
(рубрикалары, категориялары) мен ресурстар сипаттамалары бойынша ... ... ... нақты түрде белгісіз болған кезде ... ... жеке ... ... ... отырып, Желінің қандай
ресурстары бар екендігін ... ... ... ... ... ... немесе классификаторлармен салыстыруға ... ... ісі ... автоматтандырылған, бірақ ... ... ... ісі әлі ... ... ... орындалады.
Іздеу каталогтары жалпы қолданылатын және мамандандырылған болып екіге
бөлінеді. Жалпы қолданылатын іздеу ... ... ... ... ... ... ... нақты бір тақырыпқа
ғана арналған ресурстарды біріктіреді. Оларға ... бір ... ... айқындап, іздеу жүйесіне пара-пар (адекватты)
рубрикациялар құруға ... ... ... жалпы қолдануға арналған ... ... ... ... ... ... араласып, екеуінің де жақсы
жақтарын қолдану іске асырылып жүр.
Іздеу серверлерімен жұмыс істеу
Іздеу серверлерімен жұмыс істеу онша қиын ... ... ... ... мәліметтің адресі, ал тапсырыс қатарында өзіңізге қажетті
ресурсқа сәйкес келетін түйінді сөзді (немесе сөйлемді) теру ... ... ... (Search) батырмасын шерту керек, сонда броузердің ... ... ... ... тобы ... іздеу сервері іздеу нәтижелерін шағын топтарға біріктіріп,
мысалы бір топқа 10 атаудан береді. Сондықтан олар ... бір ... ... Онда ... ... төменгі жағында іздеу нәтижелерінің
келесі “бөліктеріне” өтуге мүмкіндік беретін сілтеме тұрады.
Перейти на страницу 1І2І3І4І5І6І7І8 ... ... ... ең керекті материал іздеу нәтижелерінің алғашқы
жолдарына орналасады, оның ... ... ... ... ... ... ... болады. Дегенмен көбінесе ... ... ... ... ... тура ... Әдетте тұтынушы оларды
іздеу нәтижелері берілген броузер терезесін жаппай, броузердің ... ашып ... ... ... бастайды. Кейбір жағдайда ғана
табылған ресурстарды іздеу мен оны қарау ... бір ... ... ... ... нәтижесі тұтынушының сұраныс құру сауаттылығына
тікелей байланысты болады.
Қарапайым мысал келтірейік. ... ... ... ... ... ... кейінгі кезде олардың қандай түрлері шыққанын, сипаттамаларын
білмейсіз. Осыған қажетті ақпаратты алу үшін ... ... ... ... жүйесін пайдалануға болады. Егер іздеу қатарына тек
компьютер ... ... онда ... ... 6 ... аса ... Әрине, оның ішінде бізге керектісініңде бары анық, ... ... ... ... оны табу ... ... ... компьютерлердің қандай түрлері бар деп жазсақ, онда
іздеу сервері сізге екі жүз ... жуық ... ... ... ... ... талабыңызға сай келмейді. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... жеке ... ... сілтемелер жоқтың
қасы, мысалы, осы күнде бір фирманың қоймасындағы компьютерлердің саны
жөнінде тіпті сізге ... емес ... ... ... ... ... ... сұраныс беру оңай жұмыс емес. Егер
сұраныс өте қысқа, әрі жиі ... ... ... онда ... ... ... ... мүмкін. Керісінше, сіздің
сұранысыңыз өте сирек ... ... ... ... өте ... – сұранысыңызға сай келетін ... ... ... ... ... сөздер тізімін үлкейту немесе кішірейту арқылы іздеу аймағын
біртіндеп азайту ... ... ... ... ... ... қол ... мүмкіндік береді.
Сұраныстарда сөздер санымен бірге олардың мазмұны маңызды орын алады.
Іздеу сұранысын ... ... ... бір ... бос орын ... Әртүрлі іздеу серверлері мұны бірдей ... ... ... ... ... мұндай сұраныстарға барлық түйінді сөздер
тіркесінен тұратын құжаттарды алады, яғни бос орынды ... ... ... ... Ал ... бос орынды логикалық “НЕМЕСЕ”
ретінде қабылдап, түйінді сөздердің әрқайсысы кіретін құжат тақырыптарын
іздейді.
Көптеген серверлер іздеу ... құру ... ... ... ... терминдер арқылы анық көрсетуді және ... ... ... ... ... етеді. Логикалық байланыстыру
сөздері “AND”, “OR”, “NOT” ... ... ... ... Әр ... ... ... іздеу сұраныстарын құруда сұраныс тілі деп
аталатын арнайы синтаксис ... ... тілі ... ... ... ... ... кездесуі, қандай сөздер болмауы, қандайларының
болуы да, болмауы да ... ... ... ... ... ... серверінің алғашқы бетінде Көмек (“Help”) беретін сілтеме
болады, оны оқу арқылы тұтынушы сол ... ... ... ... тілімен таныса алады.
Тағы да бір маңызды нәрсе – бұл сіздің ... ... ... іздеу
серверін таңдай білу. Егер сіз қандай да бір нақты файлды іздемек ... ... ... ... ... индекстейтін
мамандандырылған іздеу серверін таңдаған дұрыс. Мұндай іздеу ... ... FTP Search ... ... ... ал ресейлік архивтерден ... ... ... қараған дұрыс. Егер ізделетін веб-парақ желінің
орыс тіліндегі бөлігінде орналасса, онда орыс ... ... ... ... Олар ... ... жабдықталып, осы тілдегі іздеу
сұраныстарымен жақсы жұмыс істейді.
Төменгі кестеде жиі қолданылатын іздеу серверлерінің тізімі берілген.
Бұл ... ... ... ... ... серверлер мен сервер
каталогтарының артықшылықтарын есепке алып, толық және ... ... ... қолданылатын іздеу серверлерінің тізімі:
Ағылшын тілінде ... ... ... бар ... яғни ... ... ... – олардың барлығы да HTML тілінде жазылған. HTML тілінде ... ... ... ... ... ол ... программалау
тілі емес. HTML – гипермәтінді белгілеу тілі. Ол кәдімгі мәтіндерді ... ... ... ... ережелер жиынын анықтайды.
HTML тілі World Wide Web қызмет бабымен ... дами ... ... ең ... ... жүзеге асырып, оны кең пайдалану
жолдарымен толықтырылып отырылады. Ол World Wide Web ... ... ... оның өте кең ... ... ... World Wide Web сөзі ... кеңейтілген бүкіләлемдік өрмек болып аударылады. HTML ... мен ... ... оның ... ... болады.
Гипермәтін – қосымша элементтерді басқару мақсатында ішіне ... яғни ... ... (anchor) ... ... Ол мәтін ішіне сурет,
дыбыс енгізу, мәтінді безендіру, ... ... ісін ... осы ... басқа бөлігіне сілтемесі бар ... ... ... ... сөз. ... ... белгілеу дегеніміз – келесі
көрсетілетін құжат бөлігі қалай бейнеленетінін анықтайтын айрықша кодты осы
сөз ішіне ... ... ... үшін ... ... ... ... көрсету программалары қолданылады. Гипермәтін экранда
белгіленген қарапайым сөз ретінде тұрады, егер курсорды сол ... ... ... (ENTER ... ... онда ... байланысты (ол
сілтеп тұрған) басқа құжатты оқимыз. Ол ... ... ... басқа
парақтарда немесе Web жүйесіндегі басқа тораптарда орналасып, бейнежазба,
сурет, ... ... ... ... ... ... осылай байланыстыра отырып белгілейтін мүмкіндікті
беретін HTML тілі. Оның дұрыс ... ... ... ... ... мен ... бар.
HTML тілінің атқаратын қызметі
Web-парақтары экранда ықшам түрде безендіріліп көрсетілгенімен, HTML
тілі мәтіндерді пішімдеп ... ... ... ... ... ... компьютерлерді пайдаланады. Сол себепті жаңа ғана ... ... ... Windows жүйесінде жұмыс істей алатын броузері бар болса,
екінші бір тұтынушы компьютері тек MS DOS ... ... ... ... ... ... Бұл екеуінің көрсету мүмкіндіктері әртүрлі
болғандықтан, бір файл екеуіне екі ... ... ... Ал, үшінші
компьютердегі Web-парақтарының мәтіндері ... ... ... ... ... оның ... ... басқаша болады.
Құжаттарды әрбір тұтынушының әртүрлі құрылғыларда және әртүрлі броузер
программалармен көретіндіктерін ескерсек, HTML ... ... ... ... ... ... тіл деп айтуға болмайды. Ол
Интернеттегі мәтін бөліктерінің атқаратын ... ... ... ... ... жеткізе алатын құжатты функционалды түрде белгілейтін
тіл болып табылады.
Мысалы, егер мәтін тақырыбын бейнелеу керек болса, онда HTML коды ... ... ... ... ... белгілеу коды алынған соң,
оны броузер-программа өз мүмкіндігін пайдаланып, оны ... ... ... ықтимал немесе тек экран жолдарының ортасына жылжытып қана
көрсетуіне де болады. Ал егер бұл құжат ... ... ... ... ... онда тақырып қаттырақ шығатын дауыс арқылы айтылып, одан
соң аздап үзіліс жасалуы да мүмкін.
HTML тілінде ... ... ... де бар ... ... ... ... жалпы тұрғыдан алғанда құжаттың мазмұны мен оны ... ... ... ... ... Мысалы, тілдің соңғы HTML
4.0 нұсқасында мәтінді пішімдеу командаларын пайдалану ұсынылмаған.
HTML тәгтері (командалары)
HTML тілінің бастапқы мәтінді белгілейтін командалары белгі немесе ... деп ... Тәг ... ... тұрады. Барлық тәг “кіші” () символымен ... ... ... ... ... жақшалар деп те аталады. Ашылатын бұрыштық жақшадан
соң команда аты болып табылатын түйінді сөз – тәг ... ... ... тәг бір ... қызмет атқарады. Олардың
жазылуында әріптер регистрі ешбір рөл ... бас ... де, ... де ... ... беруге рұқсат етілген. Бірақ тәг атауларын жай
мәтіннен айыру мақсатында оларды бас әріппен жазу ... ... бір тәгі ... ... ... бір бөлігіне, мысалы
бір абзацқа ғана, әсер етеді. Осыған орай екі тәг қатар қолданылады: бірі ... ...... ... тәг белгілі бір әсер ету ісін бастайды, ... тәг – сол ... ... Жабу ... ... ... ... (/)
басталуы тиіс.
Кейбір тәгтер өз жазылу орнына қарай тек бір ғана ... ... жабу тәгі ... ... ... да, ол ... Егер тәг ... тілінде қолданылмайтын түйінді сөз жазылып кетсе, онда ешбір әсері
болмайды.
Броузер арқылы құжат ... ... ... ... ... тек ... құжат мәтініне тигізетін әсері ғана ... ... ... ... тигізетін әсерлерін түрлендіретін олардың
атрибуттары болады. Атрибуттар немесе сипаттамалар – тәг ... және ... бос орын ... ... ... ... түйінді сөздерден тұрады.
Көбінесе атрибуттар оның мәнін жазуды талап етеді. Атрибут мәні ... ... ... ... (=) ... ... ... Атрибут мәні
қос тырнақшаға алынып жазылуы тиіс, бірақ қос тырнақшаны жазбаса да ... ... ... атрибуттары болмайды.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
Ауқымды компьютерлік желілерге кіріспе5 бет
Желілерде компьютерлік ақпараттарды қорғау мәселелері94 бет
Компьютерлік желілер24 бет
Компьютерлік желілер жайлы7 бет
Компьютерлік желілер және онда графикалық ақпараттарды тасымалдау52 бет
Компьютерлік желілер негізі8 бет
Компьютерлік желілер туралы9 бет
Компьютерлік желілер туралы ақпарат6 бет
Компьютерлік желілер туралы ең негізгі ұғымдар жөнінде қысқаша мәліметтер. Әдістемелік құрал38 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь