Мұнай және оның өнімдерінің тұтқырлығын анықтау

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1 Мұнай өнімдерінің физикалық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Тұтқырлықтың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Тұтқырлықтың температураға тәуелділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 Көрсеткіштерді анықтау номограммалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Зертханалық жұмыс әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2 Тұтқырлығы жоғары мұнай өнімдерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... 18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Тұтқырлықты тәжірибе жүзінде анықтау. Бұл көрсеткіш арқылы мұнай өнімдерінің эксплуатациялық қасиеттері анықталады. Тұтқырлығы жоғары мұнайдың көрсеткішін төмендету үшін қажетті әдістерімен таныстыру. Анықталған мәндер арқылы мұнай сапасын меңгеру болып табылады.

Курстық жұмыстың мақсаты. Мұнай және оның өнімдерінің тұтқырлығын анықтау.

Курстық жұмыстың міндеттері.
1. Тұтқырлық туралы жалпы түсінік беру;
2. Тұтқырлықты анықтаудың әдістерімен танысу;
3. Мұнай өнімдерінің тұтқырлығын анықтау әдістемесін талдау;
4. Мұнай тұтқырлығын тәжірибе арқылы анықтау.

Тірек сөздер: арен, Ван-дер-Ваальс, вискозиметр, Вольтер формуласы, гель, Дин, Девис, динамикалық тұтқырлық,дисперсті жүйе, кинематикалық тұтқырлық, қысым, майлағыш, МДЖ, мұнай, нафтен, номограмма, температура, тығыздық, тұтқырлық, ТТК, ТИ, ШТ.


Қысқартылған сөздер.

МДЖ- мұнай дисперсті жүйе;
МЕСТ-мемлекеттік стандарт;
ТИ-тұтқырлық индексі;
ТТК-тұтқырлы-таразылы константа;
ШТ-шартты тұтқырлық;
ЖТМ-жоғары тұтқырлы мұнай.


Курстық жұмыс 4 бөлімнен, 16 пайдаланылған әдебиеттер көзінен тұрады. Келтірілген бөлімдер 8 суреттен, 2 кестеден құралған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1Магомадов А.С Теплофизические свойства высоковязких нефтей.-Краснодар: КубГТУ, 2000 – 118 c.
2 Магомадов А.С Изучение вязкости тяжелых нефтей при различных температурах и давлениях.- Нефтепереработка и нефтехимия: № 6, 2004
3 Мановян А.К Технология первичной переработки нефти и природного газа – М. Химия, 2001.- 568 c.
4 Ахметов С.А Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа: Гилем, 2002. – 672 c.
5 Глаголева О.Ф, Капустин В.М, Чернышева Е.А Технология переработки нефти.- М.: Химия, 2005.- 400 c.
6 Скобло А.И, Молоканов Ю.К, Владимиров А.И, Щелкунов В.А Процессы и аппараты нефтепереработки и нефтехими. – М.:Химия, 2000 - 677 c.
7 Сафиева Р.З Физикохимия нефти.Физико – химические основы переработки нефти.- М.: Химия, 1998. - 448 c.
8 Фукс Г.И Вязкость и пластичность нефтепродуктов. –М. Ижевск, 2003. -328 c.
9 Воюцкий С.С. Курс коллоидной химии. – М.: Химия, 19767 – 400 c.
10 Данилов А.М. Введение в химмотологию. – М.: Техника, 2003.- 464 c.
11 Сюняев З.И Нефтяной углерод. – М.:Химия, 1980. - 272 c.
12 Позднышев Г.Н. Стабилизация и разрушение нефтяных эмульсий. – M. Недра, 1992. -223 c.
13 Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.:Химия. 1976 – 720 c.
14 Эрих В.И. Химия нефти и газа. М.: –Л. Химия. 1967.- 220 c.
15 Омаралиев Т.О Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы. Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім. – Алматы.: Білім,2001. – 450 c.
16 Антониади Д.Г Научные основы разработки нефтяных месторождений термическими методами.- М.:Недра, 19957 – 314 c.
        
        Жоспар
|Кіріспе | ... ... | |
|1 ... ... ... | |
| ... | ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... | |
| ... | ... ... анықтау | |
| ... | |
|2 ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... | |
| ... |
| |....15 | ... ... ... мұнай өнімдерін | |
| ... | ... | ... |
|.........................21 | ... ... | ... | |
| | | ... ... Тұтқырлықты тәжірибе жүзінде анықтау. Бұл
көрсеткіш арқылы мұнай өнімдерінің эксплуатациялық қасиеттері ... ... ... көрсеткішін төмендету үшін қажетті әдістерімен
таныстыру. Анықталған мәндер арқылы мұнай сапасын меңгеру болып табылады.
Курстық жұмыстың ... ... және оның ... ... ... ... ... туралы жалпы түсінік беру;
2. Тұтқырлықты анықтаудың әдістерімен танысу;
3. Мұнай өнімдерінің ... ... ... талдау;
4. Мұнай тұтқырлығын тәжірибе арқылы анықтау.
Тірек сөздер: арен, Ван-дер-Ваальс, вискозиметр, Вольтер формуласы,
гель, Дин, ... ... ... ... кинематикалық
тұтқырлық, қысым, майлағыш, МДЖ, мұнай, нафтен, номограмма, температура,
тығыздық, тұтқырлық, ТТК, ТИ, ... ... ... ... жүйе;
МЕСТ-мемлекеттік стандарт;
ТИ-тұтқырлық индексі;
ТТК-тұтқырлы-таразылы константа;
ШТ-шартты тұтқырлық;
ЖТМ-жоғары тұтқырлы мұнай.
Курстық жұмыс 4 бөлімнен, 16 ... ... ... тұрады.
Келтірілген бөлімдер 8 суреттен, 2 кестеден құралған.
1 Мұнай өнімдерінің физикалық қасиеттері
Мұнай (түрікше neft – ...... ... ... таралған,
жанғыш майлы сұйықтық; маңызды пайдалы қазына. Түсі ашық – қоңырдан ... ... ... өзгереді. Тығыздығы 0,65 – 1,05 г/см3 аралығында.
Мұнай тығыздығына байланысты келесідей жіктеледі: жеңіл ( ... ... ... ... ... 0,83 – 0,86 г/см3 ); ауыр ( 0,86 ... ). ... түсі құрамындағы элементтерге байланысты. Кей жағдайлрда
түсі ақшыл мұнайлар да кездеседі. ... ... ... кен орнынан ақ түсті мұнай өндіріліп келеді. Генетикалық тұрғыдан
қарағанда мұнай шөгінді тау жыныстарының орталығында пайда болған, ... ... ... ... ... ... ... органикалық
заттардың қалдығынан өз алдына көшу арқылы шоғырланып жиылған ... ... ... ... және оның ... ... физико – химиялық процесстерге
негізделеді. Бұл процесстерді жүргізу үшін ... ... ... ... және ...... қасиетін, фракциясын оның қалдықтарын
терең білу шарт. Молекуланың өзара қозғалысы, құрылымдық ... ... ... тура және жанама әдістер арқылы анықтауға
мүмкіндік береді. Мұнайдың ... ... оның ... ... Бұл ... тұщы ... ... салыстырылады. Мұнайдың
тығыздығы жоғарылаған ... ... ... арта ... ... 100 ... жоғары температурада қайнай бастайды. Мұнайдың құрамын
зерттеу мақсатында элементтік және фракциялық анализдер ... ... ... ... ... және керосинсіз
болып ажыратылады. Негізінен мұнай денесінен электр тогын нашар өткізеді,
көбінесе өткізбейді. Мұнай суда ерімейді, ... ... ... ... ... ... ... қоса мұнай және мұнай өнімдерінің
химиялық және ... ... ... ең негізгі көрсеткіштердің бірі
болып табылады. Мұнайдың тығыздығын анықтау ... ... ... зор. ... ... және салыстырмалы
өлшемдермен анықталады.
Абсолютты тығыздық деп ... ... ... ... ... ... өлшем бірлігі кг/м3 немесе г/см3 .
Өндірісте өлшемсіз шама мұнайдың салыстырмалы тығыздығын қолдану кең
таралған. Салыстырмалы тығыздық ... ... ... 20°С ... су ... қатынасымен анықталады, салыстырмалы тығыздық ... 4°С ... ... тең ... ... ... ... мәндері тең болады.
Салыстырмалы тығыздық гомологтық қатарда келесі түрде өседі:
алкандар → олефиндер → ...... ... ... ... ... малекулалық масса өскен сайын
артады.
Салыстырмалы тығыздық пикнометр деп ... шыны ... ... ... ... 0,5мл – ден 5 мл – ге ... көлемде болады.
Молекулалық масса мұнай мен оның ... бу түзу ... ... ... жіңішке фракцияларының құрамын анықтауда қолданылатын ең
негізгі көрсеткішінің бірі. Мұнай және оның ... ... мен ... да ... ... болғандықтан салыстырмалы
молекулалық массаның мәні алынады.
Мұнай фракцияларының ... ... ... ... ... ... соғұрлым жоғары болады. Сонымен қатар бір ... ... ... ... ... фракцияның көмірсутектік
құрамына сай әрбөлек болады.
Молекулалық массаны анықтаудың ең кең тараған түрі криоскопиялық әдіс.
Бұл әдіс ... ... ... еріткішке (бензол немесе нафталин)
салып, еріткіштің қату температурасын анықтауға негізделген [8].
Кейде мұнайдың молекулалық массасын ... ... ... Бұл әдіс ... ... салынған еріткіштің ... ... ... ... ... ... ... мұнайлық майлардың
эксплуатациялық ... ... ... физикалық константа –
тұтқырлық. Тұтқырлықты анықтау арқылы ... ... ... ... алу қабілетін білуге болады. Сонымен қатар тұтқырлық ... ... ... оның құбыр арқылы айдағанда жұмыс қарқындылығына көптеген
әсер келтретіні белгілі. Тұтрлығы төмен, жеңіл, сұйық мұнайлар құбыр арқылы
тез ... ал ... ... қою ... ... жинақтау, құбыр арқылы
жүргізу жұмыстары көптеген қосымша еңбекті қажет етеді. ... ... әсер ... ... оның құрамындағы парфиндер, шайырлы
заттар және температура болып ... ... ... және оның түрлері
Тұтқырлық дегеніміз – екі араласқан, сұйық және газ, қабаттарының бір
біріне ... ... ... ... ... жағдайда бұл қасиетті
сұйық пен газдың ішкі үйкелісі дейді. Ішкі ... ... ... Ван – дер – Ваальс күштерінің жеңуімен, полярлы
молекулалар ... ... және ... ... қозғалысымен
сипатталады. Сонымен қатар дисперсті және ... ... ... ... ... ... сұйықтарға арналған
заңынан ішкі үйкеліске жұмсалған күшті келесідей есептейді:
F = η(∆ν/∆h)S × 0.1 ... F – күш, ... – орын ... және ... ... ... ауданы, м2;
∆ν – орын ауыстырған қабаттар айырымы, м/с
∆h – орын ауыстырушы қабаттардың ... ...... ... ... F = η ... қалған барлық ұзындықтағы өлшем бірліктері, яғни S =
1м2, ∆ν = 1м/с, ∆h = 1м ... ... ... ... тұтқырлықтың
өлшем бірлігі Па * с.
Тұтқырлық динамикалық және кинематикалық болып бөлінеді,
Динамикалық (абсолютты) ... (η) ... ішкі ... ... ... кезінде пайда болатын ішкі кедергі. СИ ... ... ... ... ... ... тұқырлық (ν) сұйықтың динамикалық тұтқырлығының ... ... ... тұтқырлығы олардың химиялық ... ... ... мен ... ... өссе, тұтқырлықтың көрсеткіші
де жоғарылайды. Алкан және нафтендердің көміртек қабырғасындағы циклдің
өсуі барысында ... ... ... ... ... ... – арен – ... тізбегі бойынша жоғарылайды. Мұнай құрамындағы
шайырлар, асфальтендер, нафтендер, неонол және беттік ... ... ... ... ... ... ... қасиетін де
төмендетеді. Мұнай құрамында ... ... көп ... онда ... ... ... және этилен тобының саны көп болса, өнімнің
салмағы ауырлайды. Бұл жағдайда құбырдан өту жылдамдығы төмендейді.
Тұтқырлық – ... ... ... сапалық көрсеткіштерінің бірі.
Тұтқырлықты білу арқылы мұнай өнімдерінің (отын, жанармай, майлар, битум)
майлау қабілеттілігін, энергия ... мен ... ... және оның өнімдерінің тұтқырлығын анықтаудың көптеген тәжірибелік
әдістері бар (1 сурет). Ал ... ... ... ... ... ... қолданылады.
а – қылтүтік арқылы ағу; б – саптама арқалы ағу; в – ішкі ыдысқа күш
салу арқылы ағу; г – ... ... ... ... ... Сұйық мұнай өнімдерінің тұтқырлығын анықтау әдістері
Тұтқырлығы аз түсі ашық ... ... мен ... ... ... ... ... әдісін қолданады. Бұл әдіс үшін Пинкевич
вискозиметрін (1 сурет, а) немесе ... ... ... ... 3382
және МЕСТ 1929 – 51) құрылғыларды қолданылады. Бұл әдіспен ... ... ... ... ... ... бөлігінен М1 белгісіне дейін келтіреді.
М1 және М2 белгілері аралығында ағысты уақытпен өлшейді ... ... ... ... ... ... = сτ (3)
мұндағы, с – вискозиметр тұрақтысы, (мм2/с2);
τ – М1 және М2 ... ағып ... ... ... ... (с).
Динамикалық тұтқырлықты кинематикалық тұтқырлық формуласы арқылы
есептейді.
Тұтқырлығы жоғары (ауыр) мұнай және оның ... МЕСТ 3382 ... ... емес. Оны анықтыу үшін калибрленген саңылауы бар ... 6252 – 82 ... ... ... (1 сурет, б). Бұл әдіспен анықталған
тұтқырлықты шартты деп атайды. Оны ... ... 200 мл. ... ағып ... уақыттың сондай көлемдегі 20 °С ... ... ағып ... ... ... анықтайды [7],[13].
ШТt = τмt/τс20° ... ШТ – ... ... шартты тұтқырлық;
τмt – t температурадағы 200мл. аққан ... ... ... - 20 °С температурадағы 200 мл. аққан судың уақыты, с.
Кинематикалық ... ... үшін ... ... ... қатынасын қолданады:
νt = 7,4 * ШТt (мм2/с) ... ... әдіс ... 1929 – 51) ... ... өте ... өнімдерін, яғни коллоидты және кристалды құрылымы бар фазаларды
анықтайды. Бұл әдіс ішкі ... ... ... ... күш түсіруге
негізделген. Ішкі және сыртқы кеңістікте зерттелетін сұйықтық ... ... ... ... ... вискозиметр деп атайды.
Тұтқырлықты ішкі цилиндрдің уақыт бойынша үш рет толық айналуымен, жүк
қозғалысымен анықтайды. Ол үшін ... ... ... ... ... 30 мин. термостатта ұстайды. Содан соң G жүкті өлшеп тежейді
де толық бірінші айналымнан соң ... ... үш рет ... ... Бұл ... 30 сек. аз ... керек. Егер олай болмаса,
жүкті өзгертіп өлшеуді қайталайды. Динамикалық тұтқырлықты былай есептейді:
ηt = K(G – G0)/N ... K = ... – G0) – ... ... η0 – ... t температурадағы мұнайдың және 0 °С – дағы ... ... N, Nк – ... және ... мұнайдың цилиндр
айналғандағы айналым саны; G, Gн – жүктердің қосындысы, Н; G0 – прибордың
үйкелісі, ... және М2 ... ... ... ... ... ... арқылы
есептелетін әдіс, стандартқа сай келмейді. Соған байланысты оны кейбір
жағдайда зерттеу жұмыстарында қолданады ... ... ... ... ... ... тұтқырлықты қатаң қалыпты температурада анықтайды.
Тұтқырлықтың температураға тәуелділігі мұнай өңдеу технологиясында
(жылу алмасу, тұндыру және т. б.), ... ... ... ... ... пайдаланады.
Мұнай өнімдерінің тұтқырлығы температура мен қатар оның химиялық
құрамына да ... (2 ... ... майлардың үлгілерінің тұтқырлығының
күрт жоғарылауы температуралық ... ... 2, 3 – әр ... ... ... майлары; 4 – мұнай дистиллят майы; 5 –
өсімдік ... ... Май ... ... ... ... ... бойынша анықталатын
формулалардың түрлері көп. Олардың ішіндегі нақты әрі көп ... ... + 0,8)T = ... рет ... ... ... ... (100νt + 0,8) = A – ... νt – t ... ... (T = t + 273); А = lglgК және В ... ... ... тұрақтысы.
(7) – формуладан Е. Г. Семинид тұтқырлықтың температураға тәуелділік
номограммасын құрастырды. Температураға тәуелділік абцисса ... ... ... түзу арқылы көрсетілген (3 сурет). Берілген заттың
тұтқырлығының екі ... ... ... температураға байланысты біле
отырып басқа температурадағы ... ... ... ... ... ... екі ... арқылы түзу сызық ... ... ... ... майларының эксплуатациясында тұтқырлықтың температураға
азырақ тәуелді болуы ... ... ... ... ... ... ... болу керек (қозғалтқыштың қалыпты жағдайдағы
температурасы –30°С, –40°С, ол жұмыс ... ... ... 150 ... ... (7) – ... бойынша В коэффициент мәні неғұрлым аз болса,
соғұрлым майдың сапасы жоғары болады. ... бұл ... ... ... ұғымы қолданылады, яғни майдың химиялық топтық құрамының
функциясы болады. Температураға байланысты әртүрлі ... ... ... Ең көп ... ... көмірсутекте болса, ең
азы алкандарда. Нафтенді көмірсутектер қатынас бойынша алкандарға ... ... ... ... ... ... ... әдістері бар. Дин және Девис
эталлондарды салыстыру ... ... ... екі ... ... ... нафтеннен алынған май – Н, екіншісі ароматты қосылыс майы
– L. Оларға тұтқырлық ... 100 және 0 ... ... ... ... анықтайды:
ТИ = (SL38 – SU38)*100/(SL38 – SH38) ... SL38, SU38, SH38 – 38°С ... ... ... ... ... ... индексін әрбір май үшін сәйкесінше
кестеден есептейді (38 және 99°С ... ... ... ... номаграммалары
Тұтқырлық индексін есептеу үшін анықтамалық әдебиеттерде берілген
номограмма және ... ... ... бірі – Г. В. ... (4 сурет).
4сурет. Тұтқырлық индексін анықтау номограммасы
Майларды паспорттау бойынша ТИ анықтау үшін ... 40 және ... ... ... ... ... ... 25371 – 82).
А әдісі бойынша МЕСТ ... үшін ТИ < 100), ... ... ... ... = (ν – ... – ν2) = (ν – ν1)*100 / ν3 ... ν – майдың кинематикалық тұтқырлығы; ν1 – 40°С температурадағы
кинематикалық тұтқырлық; ν2 – 100°С ... ... ... ... ТИ ... сай есептеуге болады. Тұтқырлық индексі-
жалпылама өлщем, ... ... ... майдың стандартына кіреді.
Майдың тұтқырлы-температуралық қасиетінің тұтқырлық индексінен басқа да
көрсеткіштері бар. Ол-тұтқырлы-таразылық константа( ТТК).
ТТК май құрамындағы көмірсутектер, тығыздық және тұтқырлық ... ... ... ... ... ... ... майдың топтық химиялық құрамына байланысты 0,75÷0,90 құрайды. ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің тұтқырлығы ішкі қысымға да тәуелді. ... ... ... ... әсер ... Май ... пен подшипник арасындағы
ішкі қысымын реттеуде маңыздылығы жоғары. Олардың жергілікті қысымы 500 МПа
дейін болады.
Тұтқырлықтың ... ... ... ... ... сипатталады:
(12)
Мұндағы, және -атмосфералық және ... Р ... - ... май ... ... ... және оның өнімдерін келесідей формуламен есептеуге болады:
lg(/)=0,0142P(0,0239+0,01638 (13)
Практикада барлық мұнай өнімдерінің химиялық құрамын және ... ... ... ... ... Бұл ... ... алынған өнімнің
көрсеткіштері,оның ішінде тұтқырлық, МЕСТ-қа сәйкес келеді. Көп жағдайда
қоспаның тұтқырлығын артық ... ... ... ... Өз ... ... емес қасиет. Сондықтан бұл есепті
әдістерді талдау ... ... ... ... ... ... формулалар,номограммалар қолданылады. Ең көп қолданылатын
номограмма 5 суретте көрсетілген.
Тұтқырлықты ... үзік ... ... ... ... ... үлесі;1,2,3-тұтқырлық анықтау сызықтары.
5 сурет. Мұнай қоспаларының тұтқырлығын анықтаудың ASTM ... ... ... ... ... ... күйге,яғни
ньютондық сұйықтарға жатады. Сұйықтар арасындағы ішкі әсерлесуін анықтау
арқылы (температура,қысым,ультрадыбыс және электромагниттік ... ... ... фаза ... қарастырады. Мұндай мұнай дисперсті
жүйелер (МДЖ) өзінің ... ... ... МДЖ бірінші фазалық берілетін шынайы ерітінді ... ... ... ... ... ... ... өседі. Соның салдарынан мұздай ұқсастық жүйе пайда болады (2-
фазалық ... ... ... ... ... ... (3- ... коллоидты күйге(гель) түседі. Егер мұнай өнімінің құрамында н-
алкандар мөлшері көп болса,гельмен ... ... ... заттар түзеледі
[6], [4].
1-және 2-фазалық ауысу аралығындағы мұнай ... ... ... молекулааралық әсерлердің ван-дер-ваальс күштері мен ... ... ... ... ... әсерлесудей дисперсті фаза
түзілуімен де сипаттайды.
Гель түрдегі немесе қатты заттың ... ... үшін ... ... ... ... S-беттік қозғалыс ауданы; F-өзара әсерлесу кезіндегі
түсірілген күш.
Құрылымданған ... ... ... қасиетынен соң дисперсті фаза және
мұздай ұқсастық ... ... ... тұтқырлығы ағу режиміне
байланысты болады(қабаттардың өзара араласу жылдамдық градиенті). 6 суретте
құрылымданған ... ... ... жылдамдыққа тәуелділігі
көрсетілген. 1-аймақта құрылымның бұзылуы жүреді,осы кезде ... ... бұл ... жылдамдық градиенті тұтқырлыққа тәуелді заттарға
тән. 2-аймақта құрылым ... ... ... ... ... кезде диспресті жүйе де қарапайым сұйық секілді
болады. Осы диспресті жұйедегі сұйық ... ... ... ... ... бастайды, соған сәйкес тұтқырлық та көтеріледі [3],
[8].
Көмірсутек газдарымен ... ... ... ... ... ... Егер газ және бу тұтқырлығы жоғарыласа,температура да өседі.
Бұл заңдылықты Сазерленд немесе Фрост теңдеулерінен көреміз:
/(Т+С)](Т/273) ... ... ... Т температурадағы сәйкесінше
динамикалық тұтқырлық;С-әрбір газ үшін тұрақты ... С ... ... ... үшін ... ... ... Тәжірибелік бөлім
2.1 Кинематикалық тұтқырлықты анықтау
Керекті құрал – жабдықтар: шыны вискозиметр, түрлері – ... ... ВПЖ, ВНЖ; ... ... ... ... ... немесе резеңке
груша, секундомер.
әдістің ерекшелігі зерттелетін сұйықтың ауырлық күші ... ... ағып өту ... ... ... ... шыны
вискозиметрде жүргізеді. Анализдеу үшін вискозиметрдің қылтүтігінің 200 с.
уақытта сұйық ағып өтуіне байланысты етіп ... Ол үшін ... – 1, ВПЖТ – 2, ВНЖТ ... түрлерін қолданады. Лабораториялық
практикада Пинкович вискозиметрі қолданылады.
Таза, құрғақ вискозиметрді мұнай немесе оның ... ... ... ... ... 3 ... резеңке құбырмен бекітеді. Содан соң коленоны
екі саусақпен жауып тұрып, ... 1 ... ... ... ... да,
резеңке грушамен мұнайды М2 белгісіне дейін сорады. Мұнайдың құрамында ауа
көпіршігі болмауын қадағалау керек.
Вискозиметрді ыдыстан алып, қалыпты ... тез ... Ішкі ... соңынан артық мұнайды алады және шеткі бөлігіне резеңке құбырды ... ... ... яғни ... ... деңгейінің
ұлғайюы болады. Термостатта 15 минут ұстағаннан соң ... 4 ... 1/3 ... дейін мұнайды сорып толтырады. 1 ... ... М1 – ден М2 ... ... ... ... ... Тәжірибені бірнеше рет қайталап, соңғы үш өлшемінің мәндері 0,2%
айырмашылығымен ... ... ... σ = С • ... ... ... ... ... ... арифметикалық мәнінен
жоғары болмауы керек. Μ келесідей мәндерді қабылдайды.
Кесте 1.
Өлшеу нәтижелері
|Температура |– 60 ÷ – 30 |–30 ÷ 15 |15 ÷ 150 ... ... |±2,5 |±1,5 |±1,2 ... ... ... кен ... лабораториялық зертханада
тұтқырлығын анықтау үшін ... ... ... (t = ... ... – 825 ... ... ағып өткен орташа уақытын (=
13,52 с) өлшеп, формулаға қойсақ – с = 0,0295)
υ = 13,52 • 0,0295 = 0,4 мм2/с ... ... ... η υ • ρ = 825 • 0,4 = 330 Па • с ... ... ... ... ... ... техникалық
вискозиметрлермен анықтайды. Ең көп қолданылатыны – ... ... ... ... ... ... және механикалық ластардан тазартылған мұнайды ... ... сәл ... ... ... ... белгілі бір
температураға дейін қыздырылған су құяды. Аспапты горизонталь орналастырып,
ауызын ... ... ... ... ... орналастырады. Зерттелетін
өнімді біркелкі қыздыру үшін вискозиметр қақпағынан таяқшамен қозғап,
термометрді өлшейді.
Температурасы 50С°, 80С° ... 100С° ... ... араластырып,
температуралық өзгерісін қадағалап, таяқшаны тез шығарып, ... ... іске ... ... ... өнім 200 мл ... ... секундомерді тоқтатады да шартты тұтқырлықты келесі формуламен
есептейді:
/Тt = τt / τН2О
Термодинамикалық ұқсастық әдісімен ... ... 1 ... ... ... ... ... түрде жазылады:
ητ;π = ηоexp[η*(τ) + η**(τ;n)] ...... ... ... τ = 0 және π = 0 болғанда; τ
= Т – 0,45 Ткр – ... ... π = р – ркр ... ... Ткр, ркр
– мұнайға сәйкес псевдокритикалық температура мен қысым; η*(τ) – ... τ ... ... η**(τ;n) – τ және π мәдеріне тәуелді
функция.
ЖТМ – псевдокритикалық ... Ткр және ркр 1 ... ... ... ... ... шамалар әртүрлі температура және
атмосфералық қысымда тығыздықтың бір ... ... ... ... ... ... η ... тәжірибелік мәндерінің математикалық өңделуі
кезінде есептеледі.
6 суретте көрсетілген ln(ητ;о/ηо) = τ ... ... ... ... ... изобара тәуелділігі келесідей
функциялатмен сипатталады:
η*(τ) = ln(ητ;о/ηо) = τ (Ао + ... ητ;о – ... ... ... ЖТМ – ның ... Ао, А1 – тұрақты шамалар.
Ао және А1 шамалары тұтқыртықтың анықтамалық келтірілген температура
аралықтары бойынша көрсетіледі.
Егер –100 ≤ τ ≤ 0 К ... Ао = ... А1 = ... 0 ≤ τ ≤ 150 К ... Ао = ... А1 = –0,197726.
η*η* функциясы 2суретте ... ... ... τ = Т – 0,45 Ткр ... ... ... бұл ... тәуелділігі 3 суретте көрсетілген. Әр түрлі ЖТМ кен ... ... ... функция түрінде көрсетілген. Сондықтан
зерттелетін функция келесідей жазылады:
η**(τ;n) – ln(ητ;n/ητ;о) = bπ
мұндағы, ητ;n – ... τ және n ... ... ... b – келтірілгентемпературадағы τ шама.
b шамасын төмендегідей теңдеумен сипаттайды:
b = 1/(Во + В1τ)
мұндағы, Во, В1 ... Во ... 66,2088, ал В1 ... аралыққа сәйкес мәнде болады [11].
2.2 Әр түрлі температура мен қысымда ауыр мұнайдың тұтқырлығын анықтау
Динамикалық ... ... (η) ... ... ... ... Бұл көрсеткіш мұнайды өндіру әдістерінде, ... ... мен ... ... ... гидродинамикалық есептеулер
және масса алмасу процестерінде кеңінен қолднылады.
Ресей мен Қазақстанның он екі ЖТМ үлгілеріне ... ... ... ауыр ... ... ... Зертелген ЖТМ – нің физикалық
қасиеттері кестеде көрсетілген:
Кесте 1.
Қазақстан мен Ресейдегі мұнай кен орындарының ... ... ... ... ... η анықтау кезінде тәжірибені 30 – 250°С
температурада, 60МПа ... ... ... ... ... сұйықтың құрауы арқылы жүретін вискозиметрде жүргізсе, жоғары
қысымда қылтүтік вискозиметрінде өткізеді. ... ... ... ... МКТ – 10 ... ал қысым жүкті
поршеньді монометрмен МП – 600 есептелінеді.
Мысал ретінде Зыбза – ... – Яр ... кен ... ... алынды.
Жоғары тұтқырлықты мұнайдың ЖТМ – дың η тұтқырлығының ... ... ... ... ... логарифмді координатада келтірілген.
7сурет. ЖТН динамикалық ... ... ... және ... ... ... тәуелділігі
Бұл суреттен тұтқырлықтың η төмен температурада және ... ... ... ... ... ... ақпараттық теориясы мен термодинамикалық
ұқсастықтар негізінде математикалық реттеледі. ... ... ... ... ... негізінде зерттелетін мұнайдың
қасиеттерін математикалық түрде модельдеуге мүмкіндік туғызды:
y = yоexp[k1ΔS(ΔT) + k2 ... yо – ... ... То және ... ро болғандағы мұнай
қасиеті; ΔS(ΔT), ΔS(Δp) – температура ΔT және қысымы Δp өзгерісіндегі мұнай
энтропиясының өзгеруі; k1, k2 – ... ... және май ... ... эксплуатациялық көрсеткіштерінің
бірі аққыштық. Мотор майы, газотурбиналы май және ... ... ... ... тұтқырлығына тәуелді болады. Мысалы. ... ... бір ... қозғалтқышқа түскендегі тұтқырлығы 0,65
мм2/с, массасы 100г болса, тұтқырлығы 1,0мм2/с – 95г ... және ... ... ... ... ... қояды. Тез аққыш дизельдердің
20°С температурадағы кинематикалық тұтқырлығы 1,6 – 6,0 мм2/с ... ... ... табиғи битум және қалдық мұнай өнімдері (мазут,
гудрон) температура төмендеген жағдайда аномальды ... ... оны ... тұтқырлық деп атайды. Оның салдарынан мұнайдың ағысы
түсірілген кернеуге пропорционал болмайды, яғни олар ... ... ... ... ... және оның өнімдерінің құрамында
шайырлы асфальтенді заттар мен ... ... ... ... ... ... соң бұл ... дисперсті жүйелерді
құрайды (молекула аралық құрылым). Ньютондық емес сұйықтардың молекула
аралық құрылымын бұзу үшін ... ... ... щегі деп ... ... ... барысында қойылған мақсаттар мен міндеттер толықтай
талданып, нәтижелері қорытындыланды. Нәтижеге қол жеткізу ... ... ... ... ... беріп, оны анықтаудың түрлі әдістері
қарастырылды. Тұтқырлығы әр ... ... ... ... сәйкесінше
түрлі болатыны таныстырылды. Мысалы, тұтқырлығы аз жеңіл мұнай ... ... ... ... қолданылса, тұтқырлығы жоғары
ауыр мұнай үшін калибрленген МЕСТ 6252 – 82 ... ... ... ... ASTM ... ... ... бөлімде тұтқырлықты өлшеуіш құрылғымен жұмыс жасау
ережесі таныстырылып, мұнай үлгісінің ... ... ... ... орнының сынамасының тұтқырлығы зерттелініп, ... ... 330 Па • с мәні ... Бұл ... ... мен Ресейдің
тұтқырлығы жоғары мұнай кен орындарының көрсеткіштері ... ... ... ... ... анықтау арқылы мұнай
тасмалындағы маңыздылығы көрсетілді. Тасмалданатын өнім ... ... ... соншалықты кететін шығым да азырақ болады.Сол себепті ... ... ... жағдайы тиімді болары анық.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1Магомадов А.С Теплофизические свойства высоковязких нефтей.-Краснодар:
КубГТУ, 2000 – 118 c.
2 ... А.С ... ... ... ... при ... и давлениях.- Нефтепереработка и нефтехимия: № 6, 2004
3 ... А.К ... ... ... ... и природного газа
– М. Химия, 2001.- 568 c.
4 Ахметов С.А Технология глубокой ... ... и ... Уфа:
Гилем, 2002. – 672 c.
5 Глаголева О.Ф, Капустин В.М, Чернышева Е.А ... ... М.: ... 2005.- 400 c.
6 ... А.И, ... Ю.К, Владимиров А.И, Щелкунов В.А Процессы и
аппараты нефтепереработки и нефтехими. – М.:Химия, 2000 - 677 c.
7 ... Р.З ... ...... основы переработки
нефти.- М.: Химия, 1998. - 448 c.
8 Фукс Г.И Вязкость и пластичность нефтепродуктов. –М. Ижевск, 2003.
-328 c.
9 ... С.С. Курс ... ... – М.: ... 19767 – 400 ... ... А.М. Введение в химмотологию. – М.: Техника, 2003.- 464 c.
11 Сюняев З.И ... ...... 1980. - 272 ... ... Г.Н. ... и ... нефтяных эмульсий. – M.
Недра, 1992. -223 c.
13 Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.:Химия. 1976 – 720 c.
14 Эрих В.И. ... ... и ... М.: –Л. ... 1967.- 220 ... ... Т.О ... мен газ өңдеу химиясы және технологиясы.
Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім. – ... ... 450 ... Антониади Д.Г Научные основы разработки нефтяных месторождений
термическими методами.- М.:Недра, 19957 – 314 c.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтқырлық аномалиясының релаксациялық механизмі4 бет
Мұнай және мұнайөнімдерінің кез-келген температурасына сай тығыздық пен тұтқырлықты аңықтаудың программасын құру8 бет
Мұнайды сусыздандыру технологиясы42 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
« сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу»18 бет
«Адал» ЖШС өндіретін сүт өнімдерінің микрофлорасын зерттеу33 бет
«Завод ЖБИ-25» жшс - нің өндіретін өнімдерінің түрлері12 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь