Мұнайды сусыздандыру технологиясы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1Әдеби шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Мұнайды тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Мұнайды сусыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2.1 Мұнай эмульсиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2.2 Мұнай эмульсиясының жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2.3 Мұнай дисперсті жүйесінің агрегаттық күйлері ... ... ... ... ... ...7
1.2.4 Мұнай эмульсиясының физикалық және
химиялық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2.5 Эмульсияның тұтқырлығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.2.6 Эмульсияның тығыздығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.2.7 Мұнай эмульсияларының беріктігі және
олардың «ескіруі» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.3 Мұнайды кен орындарында дайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.3.1 Эмульсияларды бұзу әдістерін жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.4 Мұнай эмульсияларын бұзуда қолданылатын деэмульгаторлар ... .18
1.4.1 Деэмульгаторлардың жіктемесі және
оларға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.4.2 Негізгі деэмульгаторлардың қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.5 Мұнайды судан бөлудің негізгі әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
1.6 Мұнайды сусыздандыру технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

2 Зерттеу әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.1 Мұнайдағы суды анықтау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.1.1 Жарықшақтануға сынама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
2.1.2 Су мөлшерін Дин мен Старк әдісімен анықтау ... ... ... ... ... ... ..35
2 .2 Деэмульгатор тиімділігін «бөтелкелік әдіспен» анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

3 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
3.1 Мұнай үлгілерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43

Тірек сөздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

Қысқартылған сөздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
Кіріспе

Мұнайды өндірумен адамзат бұрынғы заманнан шұғылданып келе жатқаны белгілі және оны біздің эраға дейінгі VI ғасырдан бері өндіріледі. Алғашында ең қарапайым әдістер қолданылатын: су қоймаларының бетінен мұнайды жинап алу, құдықтардың көмегімен мұнай сіңген құмдықты немесе әктастарды өңдеу. Алынған мұнайды құрылыста қолданып немесе дәріге қосып, оталдырғыш қоспа алуға, жарық беруге және басқа да көптеген жағдайларда пайдаланған. Дегенмен, мұнай өндірісінің бастамасы ретінде 1859 жылы АҚШ-та ұңғымаларды мұнайға механикалық бұрғылау жасау кезеңі пайда болған уақытты есептеу қабылданған, қазіргі кезде дүниежүзінде өндірілетін мұнайдың барлығы бұрғылау ұңғымасының көмегімен алынады. Мұнай өнеркәсібінің қарқынды дамуына байланысты ұңғы өнімін кәсіпшілікте жинау, тасымалдау, дайындау және тұрақтандыру жүйесін жетілдіру мәселесі ең маңызды нысан болып келеді.
Курстық жұмыстың өзектілігі: әлемдік мұнайдың 70%-нен көбі «су мұнайда» типті жоғары тұрақты дисперстік жүйелерден тұратын мұнай эмульсияларынан алынады.
Мұнайды алу және кендік даярлау кезінде мұнай сумен екі қайтара: бірінші рет үлкен жылдамдықпен ұңғымадан ілеспе пласт суымен шыққан кезде, екінші рет хлорлы тұздардан арылу мақсатында тұщы сумен шаю, яғни тұзсыздандыру процесінде араласып эмульсия түзеді.
Осыған байланысты мұнайдағы судың болуы мұнайдың құрамына, физикалық – химиялық қасиеттеріне, одан әрі мұнай өнімдерін алу өндірісінде және тасымалдауда зиянды әсерін тигізеді және техника-экономикалық шығындарға әкеледі. Сол себепті мұнайдағы суды бөліп тастау маңызды және мұнайдан суды бөліп алу технологиясы мен мұнайдағы су мөлшерін анықтау өзекті мәселе болып табылады.
Өндірістік процестерде түзілетін мұнай эмульсияларын мақсатты ыдырату нәтижесінде, мұнай мен мұнай өнімдерінің қасиеттері жақсарып, мұнай өңдейтін құрылғылардың қызмет ету мезгілі ұзарады.
Курстық жұмыстың мақсаты: мұнайды сусыздандырудың қазіргі заманғы жаңа технологиялары және әдістерімен танысу.
Курстық жұмыстың міндеттері:
 мұнайды тұрақтандыру және сусыздандыруын қарастыру;
 мұнайды кен орындарында дайындау және мұнай эмульсияларын бұзуда қолданылатын деэмульгаторлармен танысу;
 мұнайды судан бөлудің негізгі әдістері, мұнайды сусыздандыру технологиясына жалпы мәлімет беру.
Курстық жұмыстық құрылымы: кіріспе, 3 тарау, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі, тірек сөздер тізімі,қысқартылған сөздер тізімі.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1 Г.Қ.Бишімбаева, А.Е.Букетова «Мұнай және газ химиясы мен технологиясы», Алматы, 2005, 267 бет.
2 Қ.І.Джиембаева, Б.М.Насибуллин «Мұнай кен орындарында ұңғы өнімдерін жинау және дайындау», Алматы, 2005, 288 бет.

Нормативтік сілтемелер

1. ГОСТ 2477 – 65 – Мұнай және мұнай өнімдері. Су мөлшерін анықтау әдісі.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
1Әдеби
шолу........................................................................
..................................4
1.1 ... ... ... ... ... ... дисперсті жүйесінің агрегаттық
күйлері.......................7
1.2.4 ... ... ... ... ... ... ... ... ... және
олардың
«ескіруі»...................................................................
..13
1.3 ... кен ... ... бұзу ... ... ... бұзуда қолданылатын деэмульгаторлар.....18
1.4.1 Деэмульгаторлардың жіктемесі және
оларға ... ... ... Мұнайды ... ... ... ... ... ... ... суды ... ... Су ... Дин мен ... ... .2 ... ... «бөтелкелік әдіспен»
анықтау..................................36
3 ... ... ... ... ... ... ... заманнан шұғылданып келе жатқаны
белгілі және оны біздің эраға ... VI ... бері ... ең ... ... қолданылатын: су қоймаларының бетінен
мұнайды жинап алу, құдықтардың ... ... ... ... ... ... Алынған мұнайды құрылыста қолданып немесе дәріге қосып,
оталдырғыш қоспа алуға, жарық беруге және басқа да ... ... ... ... ... ... ... 1859 жылы АҚШ-
та ұңғымаларды мұнайға ... ... ... кезеңі пайда болған
уақытты есептеу қабылданған, ... ... ... ... барлығы бұрғылау ұңғымасының көмегімен алынады. ... ... ... ... ұңғы ... кәсіпшілікте жинау,
тасымалдау, дайындау және тұрақтандыру жүйесін жетілдіру мәселесі ең
маңызды нысан ... ... ... ... ... мұнайдың 70%-нен көбі «су мұнайда»
типті жоғары тұрақты дисперстік ... ... ... ... алу және ... ... ... мұнай сумен екі қайтара:
бірінші рет ... ... ... ... ... суымен шыққан кезде,
екінші рет хлорлы тұздардан арылу ... тұщы ... шаю, ... ... араласып эмульсия түзеді.
Осыған байланысты мұнайдағы судың болуы мұнайдың құрамына, физикалық –
химиялық қасиеттеріне, одан әрі ... ... алу ... ... ... ... ... және техника-экономикалық шығындарға
әкеледі. Сол себепті мұнайдағы суды ... ... ... және ... ... алу ... мен мұнайдағы су мөлшерін анықтау өзекті мәселе
болып табылады.
Өндірістік процестерде түзілетін мұнай эмульсияларын мақсатты ... ... мен ... ... қасиеттері жақсарып, мұнай
өңдейтін құрылғылардың ... ету ... ... жұмыстың мақсаты: мұнайды сусыздандырудың қазіргі заманғы жаңа
технологиялары және әдістерімен танысу.
Курстық жұмыстың міндеттері:
– мұнайды ... және ... ... ... кен орындарында дайындау және мұнай эмульсияларын бұзуда
қолданылатын деэмульгаторлармен танысу;
– мұнайды ... ... ... әдістері, мұнайды ... ... ... ... ... ... ... 3 тарау, қорытынды, пайдаланылған
әдебиеттер тізімі, тірек сөздер тізімі,қысқартылған сөздер тізімі.
1. Әдеби шолу
1.1 Мұнайды даярлау
Ұңғымадан алынған мұнай – қара ... ... ... ... ... май ... ... Мұнай ірі резервуарларда сақталады, өңдеу
зауыттарына танкерлер мен құбырлар арқылы жеткізіледі.
Әдетте, жер қойнауынан өндірілген мұнайдың құрамында:
– серіктес ... ... (жер ... ... ... тұздар;
– әртүрлі механикалық қоспалар (құм, топырақ және т.б) кездеседі.
Мұнайдың құрамындағы газ, ... және ... ... оның
тасымалдануын және өңдеуін айтарлықтай қиындатады. Механикалық қоспалар
мұнай ... ішкі ... ... ... ... күшейтеді.Олар өңдеу
барысында жылуалмастырғыштардың және пештердің құбырларында шөгіп, оларды
жиі тазалау қажеттігін ... яғни ... ... жұмсауға және
өнімділігін азайтады.
Мұнайда ... ... ... тотығуға бейімділігін күшейтіп,
технологиялық құрал-жабдықтардың коррозиясын туғызады және тұрақты су-мұнай
эмульсиясын түзуге әсерін тигізеді. Мұнайды өндіру және ... ... ... ... жеңіл фракциялар (метан, этан, пропан, т.б. бензин
фракциясынмен бірге) біраз шығынға ...... ... ... ... ... және өңдемес бұрын алдын-ала өңдеу – оны
даярлау жұмыстары жүргізіледі. ... ... ... ... мұнайдан газды сепарация және тұрақтандыру арқылы бөлу;
– механикалық қоспалардан тазалау;
– сусыздандыру және жартылау тұзсыздандыру.
Тасымалдау алдында ... мен ... ... сапасына қойылатын
ГОСТ-тың талабы мынадай:
– судың массалық үлесі, ;
– тұздың массалық үлесі,
Мұнайды ректификациялау алдында қойылатын келесі талап мынадай:
– судың ... ... ... ... ... ...
Соңғы өнімге өте қатаң талап қойылатындықтан кейде қосымша айдау
жүргізеді. Мұнайдың құрамындағы тұздарды ... ... ... шикі ... су ... 2-3 сатымен сусыздандырады.
Өндірілетін мұнайдың әр тоннасына – 50-100 серіктес ... ... ... бар 200-300 кг су, 1,5 ... ... ... ... сәйкес келеді. Кейбір көп мезгіл жұмыс істеп ... ... аса ... нәтижесінде суларының мөлшері - 90%-ке
дейін жетеді, ал ... ... ... жіберілетін мұнайдың құрамында судың
үлесі 0,3%-тен төмен болу керек.
Мұнайды өңдеуде шығынды азайту үшін оны арнайы өңдеуден ... ... бөлу үшін ... және тұрақтандыру процестері
жүргізіледі. Мұнайдағы механикалық қоспалар мен суларды тұзсыздандыру және
сусыздандыру процестер арқылы кетіреді.
2. ... ... ... ... ... қаттық (қыртыс) сулар болады. Әдетте қаттық
судың құрамында 30-35% шамасында еріген тұздар – ... ... ... мен ... ал ... мен ... сирек
кездеседі. Оның ішінде хлоридтер өте ... Суда ... және ... ... мен ... құбырларының қабырғаларына отырады да,
соның нәтижесінде олардың жылубергіш коэффициентінің шамасы кемиді. Суда
еритін хлоридтер (NaCl, KCl) ... олар ... ... ... ... -ның 90%-ті ... = MgOHCl + HCl.
Мұнай өңдейтін заводқа түсетін мұнай құрамындағы ... ... ... ... мөлшері - 1% шамасында болуға тиіс. Бірінші өңдеуге түсетін
мұнайдың құрамындағы ... ... – 5 мл/г ... ал ... ... ... ... судың көбісі ерімейтін қатты қоспалар мен бірге мұнайдан
үлкен резервурларда тұндыру арқылы бөлінеді. ... ... ... қондырғыларда жүргізіледі. Оны процестің мәні – мұнай эмульсиясын
бұзу болып табылады [1].
Эмульсия – деп өзара ... ... ... ... түзілетін системаларды айтады. Эмульсияларда бар сұйық
(ерітінді) ... ұсақ ... ... бөлшектер) түрінде
таралған.
Теория бойынша эмульсия термодинамикалық тұрақсыз жүйелерге жатады. Су-
мұнай ... ... ... ... ... ... Бұндай эмульсияның түзілуі су-мұнай қоспасының ұңғыма
бойымен турбулентті шығуына да байланысты болып ... ... ... ... ... заттар фазааралық
керілуді төмендетіп, серпімді және ... ... ... қос ... ... ... ... дисперстік фазаның одан
әрі ұсақтануы пайда болуы мүмкін [16].
Қабатта және ... ... ... түзілмейді. Олар ұңғы ойпатында
түзіледі, сол себепті эмульсияның түзілу қарқынына ұңғыны пайдалану тиесілі
әсер ... ... егер ... ... су ... онда ... ... бөлінетін газдық көбіктер себебінен сұйықтардың қарқынды
араласуы байқалады, яғни ... ... ... ... ... процесс әсіресе, штуцер арқылы су аралас мұнай өткен кезде қатты
жүреді.
Газлифті ұңғымаларда ... ... ... ... ... бipaқ та ... (ауаны) қолданған кезде неғұрлым
тұрақты (яғни, берік) эмульсиялар түзіледі, бұл ... ... ... ... ... түсіндіріледі (пафтенді қышқылдар ... ... ... түзеді).
Штангілі сораптарды колдана отырып ұңғыны терең сораптар мен пайдалану
кезінде эмульсиялардың түзілуіне жағдай ... ... ... ... ... ... ... сорап клапандарының өлшемдері, epкiн
газдың болуы, сораптың ... ... ... ... сораптың толу
дәрежесі және т.б.
Электрлі ортадан тепкіш сораптарды қолдану кезінде, сораптың ... ... ... ... ... ... ... эмульсиялар түзіледі. Неғұрлым тұрақты эмульсиялар электрлі
ортадан тепкіш сорапты кондырғыны қолдану кезінде байқалса, ал ... ... ... сорапты колдану кезінде байқалады. Құбырлар
бойында эмульсиялардың түзілуіне турбулентті ағын ... ... ... кысымның үлкен өзгepici, газдыц бүлкілдеуі (пульсациясы),
ысырмалардың ... ... мен ... да ... ... су ... ... ұсақталуына (диспергирленуіне) жағдай
жасайды.
Эмульсиялардың түзілуіне сондай-ақ ... әсер ... ... құбырлардың өту қимасыи тарылтып және ағу ... ... ... ... ... ... ... қорытынды жасауға болады, яғни мұнай ... ... ... ... ... пайда болады:
– механикалық энергия;
– газдың ұлғаю энергиясы;
– ауырлық күші әсерінен ... ... ... [17].
Мұнай эмульсиясындағы су тамшыларының өлшемі жұмсалған энергия
мөлшеріне кepi пропорционал. Ұңғы ... ... ... ... ... ... ... қарқынды жүреді, яғни жүйе жоғары тұтқырлық және
тиксотроптық қасиеттер әсерінен ... ... ... ... ... ...... енгізу
ұсынылады.
1.2.2 Мұнай эмульсиясының жіктелуі
Эмульсияларды екі фазаға бөледі: ішкі және сыртқы. Құрамында басқа
сұйықтардың ұсақ ... бар ... ... орта ... ... ... ал ... ортада ұсақ тамшылар түрінде орналасатын сұйықты
дисперсті фаза (ішкі, айрылған фаза) деп ... орта мен ... ... ... ... эмульсияларды екі
түрге бөледі:
I - тура түрдегі (судағы мұнай), оларды (М/С) деп белгілейді.
II - кepi түрдегі (мұнайдағы су), ... (С/М) деп ...... ... фаза ... су ... сондықтан олар кез-
келген арақатынастағы ... ... ... және ... ие ... ал С/М ... тек қана көмірсутегі
сұйықтармен араласады және ... ... ... эмульсия түpi мұнай мен су көлемдерінің арақатынасына
байланысты және қай ... ... көп ... сол ... орта ... ... ( яғни ... нафтендер, шайырлар,
парафиндер, тұздар және механикалық қоспалар) қатыстырылуымен мұнай мен
судың ... ... ... ... ... ... Өйткені,
гидрофобтық қасиеттері бар эмульгаторлар (яғни суда ерімейтін, ал мұнайда
еритін) С/М – ... су) ... ... ... ал ... ие ... (суда epитін) (М/С) (судағы ... ... ... жағдайында, эмульсиядағы судың мөлшерін әдетте олардыың түci
бойынша шамалайды:
– құрамында 10%-ке ... суы бар ... түci ... 5-тен – 20% дейін суы бар эмульсияның түci қоңырдан сарыға дейін
өзгереді;
– 25% - ... су ... – сары ... ие болады [4].
1.2.3 Мұнай дисперсті жүйесінің агрегаттық күйлері
Кез-келген дисперсті жүйелердің, ... ... ... өнімдердің
классикалық белгісі – дисперсті фазаның және ... ... ... ... ... әр ... ... жүйесі – бұл олеодисперсті жүйелер, дисперсті орта
полярсыз ... аз ... ... фаза ... ... ... жүйеге
арнайы қосылатын синтетикалық қоспалар, сонымен ... ... ... ... ... ... ... күйі бойынша дисперсті фаза және дисперсионды ортадан
тұратын екі фазалы ... ... ... 8 ... бөлуге болады.(кесте 1).
Бірақ көптеген жағдайда реалды ... ... ... өңдеуде және
қолдануда полигетерогенді болады, яғни үш және одан да көп фазадан тұрады.
Мысалы, мұнай атмосфералық айдау ... екі ... ... ... Біріншісі – төмен қайнайтын компоненттердің қайнауы есебінен
түзілетін ... ...... ... ... ... ... және газ конденсатты жүйелер бір мезгілде
дипергирленген күйде болатын қатты және ... ... ... ... ... ... бірінші жолында гомогенді жүйенің мысалы келтірілген, ... да ... ... ... ... ... ... газдар флуктуациясы Мn·H2O ... ... ... ... ... ... ... немесе жеңіл қайнайтын
сұйықтардың молекуласы (СН4, С2Н6, С3Н8, Н2S, СНСl3, және тағы ... – су ... ... ... 1-де 2 және 3 ... газды дисперсиялық орталы-аэрозольдер және
тұмандарды сипаттайды. Аэрозольдер отын компоненттерінің толық емес ... ... ... ... аэрозольдердің айқын мысалы
болады. Сұйықтықтың тұман түріндегі тамшылық ... ... ... ... немесе ректификациялық бағананың технологиялық
режимінің үзілісінде болады. Ілеспе ... ... ... ... ... және ... өңдеу кезінде газды эмульсиялардың кейде
көбіктердің фомирирленуі технологиялық аппараттарда жүреді.
1-кесте. Мұнай дисперсті жүйесінің агрегаттық күйлері
|№ ... күйі | | |
| | |МДЖ түрі ... |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|1 |Газ |Газ ... |Табиғи газдар |
| | | ... | |
|2 ... |Газ ... |Ауадағы органикалық |
| | | | ... ... |
| | | | ... газдар |
|3 |Қатты |Газ | ... ... емес |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | ... ... |
| | | | | |
| | | | | |
|4 |Газ ... ... ... ... барботаж |
| | | ... ... ... МДЖ, |
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
|5 ... ... |Эмульсиялар |Су-мұнай, селективті |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |Сұйық ... ... ... ... |
| | | ... |май ... мұнай |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|7 |Газ ... | ... ... |
|8 ... ... |Қатты |Қатты көмірсутектер, |
| | | ... ... |
|9 ... ... ... |Мұнай коксы, көміртекті |
| | | ... ... ... ... ... ... ... ретінде сурет 1 көруге болады.
Мұнайдағы диспергирленген суы бар тамшылардың (глобулалардың) диаметрі dт
0,1-ден 1000-ға ... мкм және ... ... ... ... сольватты
қабықшамен адсорбцияланған. Сольватты қабықшасы – мұнайдағы жоғары
молекулалық ... ... ... болып табылады. ... деп ... 1. Су ... ... ... Мұнай эмульсиясының физикалық және химиялық қасиеттері
Мұнай эмульсиясы келесідей қасиеттермен сипатталады: ... ... және ... ... ... – бұл ... ... дисперсті фазаның бұзылу
дәрежесі. Көбінесе эмульсияның дисперстігі эмульсиялардың басқа да
қасиеттерін ... ... ... үш ... ... ... ... d;
2) дисперстілік коэффициентімен D=1/d;
3) меншікті бетімен (бөлшектің ... ... ... ... ... ... кең ... 0,1 – 100 мкм өзгереді.
Диаметрі бірдей тамшылардан тұратын дисперсті ... ... ... ал ... әр ... ... тұратын дисперсті жүйені
полидисперсті деп ... ... ... ... ... ... ... фазаның тамшылары микроскоп арқылы көрінбейтін болса, онда
мұндай жүйені ультрамикрогетерогенді деп атайды.
Әрбір дисперсті жүйенің меншікті беті - сол ... ... – S сол ... ... ... – V бөлгенге тең. Дисперсті фазадағы
d – диаметрлі сфералы бөлшекті эмульсиялардың меншікті бетін мына ... ... ... = ... ... бет ... ... кері пропорционал.
Дисперсті фазаның бөлшектерінің өлшемі бойынша сурет 2 көрсетілген
келесі жүйелерді қарастырады.
Сурет 2. Меншікті бет пен ... ... ... ... – молекулярлы дисперсті;
ІІ – коллоидты;
ІІІ – микрогетерогенді;
IV – ірі дисперсті (мұнайлы).
1.2.5 Эмульсияның тұтқырлығы
Эмульсияның тұтқырлығын мұнай мен ... ... ... ... болмайды , яғни ол мұнайдың тұтқырлығына, ... ... ... ... дисперсті ортадағы дисперсті
фазаның тамшылар диаметріне ... ... ... ... ... ... тұтқырлығы сияқты
Ньютон заңына бағынбайды да, ал жылдамдық градиентіне – dw/dx байланысты
өзгереді және ... ... µ - деп ... ... ... ... ... негізгі себептері болып кернеу
ұлғайған кезде ұсақталған (дисперленген) бөлшектердің деформациясы болып
табылады. ... күш ... ... ... ... яғни ... ... түрге айналады.
Мұнай эмульсиясындағы су құрамының көбеюі, мүмкін ... ... ... ... ... яғни ... бір ... түрге өтуі.
Сурет 3. Ньютондық (а) және ньютондық емес (б) сұйықтар үшін қозғалыс
кернеуінің жылдамдық градиентінен тәуелділігі
Эйнштейн эмульсияның тұтқырлығын ... үшін ... ... ... ŋ(1+2,5 ... ... жүйенің тұтқырлығы;
ŋ – дисперсті ортаның тұтқырлығы;
φ – ... ... зат ... ... ... көлеміне
қатынасы (мұнайдағы су (М/С) түріндегі эмульсия үшін бұл ... ... ... ... эмульсиясының тұтқырлығын вискозиметрдің
көмегі арқылы анықтауға болады.
Мұнайдағы су тамшыларының ... ... ... ... ... ... эмульсия неғұрлым ұзақ уақыт сақталса, соғұрлым ... ... ... ... Эмульсияның тығыздығы
Эмульсияның тығыздығын сұйықтар үшін қабылданған әдістер арқылы
мұнайдағы судың ... ... ... отырып, олардың белгілі
тығыздықтары бойынша келесі ... ... ... ... ... және ... ... тығыздықтары;
q – эмульсиядағы судың және еріген тұздардың массалық үлесінің құрамы,
ол мына формула ... ... ... - ... таза ... ...... тұздардың пайыздық құрамы.
Эмульсияның электрлік қасиеті. Мұнай мен су таза ...... ... ... болады). Бірақта, судағы еріген тұздардың
немесе қышқылдардың елеусіз құрамының өзі, оның электрөткізгіштігін ... ... ... ... ... электрөткізгіштігі: су
мөлшеріне, дисперстік дәрежесіне, ... мен ... ... ... өріс ... ... ... эмульсияларындағы су
тамшылары күш сызығының ... ... ... ... тез ... ... ... дәлелденген.
Эмульсияның осы қасиеті оны бұзу үшін электр ісін қолдануға негізгі себеп
болады.
Мұнай эмульсияларының ... ... және ... – бұл ... яғни ... бір түрден екінші
түрге өтуі.
Коагуляция – ... ... ... күштер арқылы
жабыстырып, бірітіріп үлкейту және ірілендіру.
Коалесценция – су немесе мұнай тамшыларының бір бүтін ... ... ... ... ең ... ... ... кезеңі, бұл кезде
беттердің жанасуы толығымен жойылады.
1.2.7 Мұнай ... ... және ... ... ... ең ... ... бірі олардың
беріктігі (тұрақтығы), яғни ұзақ уақытқа дейін бұзылмай сақталу қабілетін
(мұнайға және суға ... ... ... беріктігіне келесі факторлар үлкен әсер етеді:
– жүйенің дисперстігі;
– адсорбциялы қорғау қабықшасында ... ... ... ... физико-химиялық қасиеттері;
– дисперсті фазалар тамшыларында қос электр зарядының болуы;
– эмульсияның температурасы;
– қабат суының рН-ы (сутегі иондарының концентрациялық ... ... ... (размері) 0,1-ден 100 мкм аралығына дейін
өзгереді. Олар:
– ұсақ дисперсті – тамшы өлшемі 0,2-20 мкм дейін;
– орта дисперсті – тамшы ... 20 – 50 мкм ... ірі ...... ... 50 – 100 мкм ... ... полидисперсті болып табылады, яғни құрамында
тамшылардың барлық өлшемдері бар. ... ... ... ... яғни ... кіші ... ... эмульсия берік болады. Бірақ, ... беті ... ... жүйе еркін беттік энергияның үлкен қорына ие
болады, ол келесі формуламен анықталады:
F = ... σ – ... ... ... ... жүйе термодинамикалық тұрғыдан
берік болмайды және S – ауданын азайту жолымен немесе σ – ... ... ... берік (тұрақты) күйге ауыстыруға ұмтылады. Осы соңғы фактор
мұнай эмульсиясын бұзу кезінде кең қолданылады.
Жүйенің беріктігіне эмульгаторлар ... әсер ... олар ... ... ... қабығын түзе отырып, тамшылардың қосылуына
кедергі келтіреді. Асфальтендер, нафтендер, шайырлар, парафиндер, металдар
(ванадий, никель, мырыш, темір); ... ... мен ... ... жұқа дисперсті саздар, құмдар және басқа да тау ... ... ... қатысады.
Тамшы бетінде қос электрлі қабат түзіледі, ол адсорбциялы ... ұсақ ... ... ... эмульсияның беріктігіне келесі түрдегідей әсер етеді:
температура көтерілген кезде эмульсияның беріктігі ... ... ... ... парафиндерден тұратын) механикалық
беріктігіазаяды. ... ... ... ... ... бұзылады.
Температура төмендеген кезде осындай эмульсиялардың ... ... ... және олар ... ... ... ... рН әсері беттік қабаттың серпімділік қасиетіне ... ... ... ... бұл ... мұнай – су шекарасындағы
беттік қабаттың реологиялық қасиетін төмендетіп, қабықшаның ... ... ... ... ... ... бұзылады.
Су – мұнай бетінде эмульгатордың адсобциялануы және қабықтың қалыңдауы
уақыт өте жүреді, сондықтан мұнайдағы су (С/М) түріндегі эмульсия уақыт ... ... ... яғни оның ... ... 2. ... ... және тұрақтануына эмульгаторлар
әсерінің сипаттамасы
|Эмульгаторлар – ... ... ... жүйесіне әсер |
|затының класы | |ету ... ... ... ... және ... ... дисперленуі және|
| ... ... ... бөлінген бетінде|
| ... ... емес |
| | ... пайда болуы |
|Беттік әрекеттілігі |Асфальтендер, ... ... ... ... ... ... |
| ... ангидридтер, жоғары|эмульсиялардың |
| ... ... ... ... және ... тұздар |Су тамшыларымен |
|органикалық | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... эмульсиясының ескіруі бастапқы кезеңде қарқынды жүреді, одан соң
бұл үрдіс баяулайды және шамамен тәуліктен соң аяқталады. Жаңа ... ... ... ... ... бұзылады.
3. Мұнайды кен орындарында дайындау
1.3.1 Эмульсияларды бұзу әдістерін жіктеу
Кен орындарындағы мұнайды дайындау ... ... ... ... ... ... ... мұнайды сусыздандыру
процестері жатады. Сусыздандыру технологиясының негізіне ... бұзу ... ... Бұл ... ... эмульсиялар
тұрақты ұсақ дисперсті күйден кинетикалық тұрғыдан тұрақсыз ірі дисперсті
жүйеге ауысады.
Мұнайды ... ... ... ... ... механикалық (сүзу, центрифугалау);
– термиялық (тұндырып қыздыру, ыстық ... ... ... ... ... өңдеу);
– химиялық (реагент – деэмульгаторлармен өңдеу).
Сонымен қатар, ... бұзу үшін ... ... ... ... ... де қолданады. Әр түрлі әдістерді
біріктіріп те ... ... ... үш кезеңін былай көрсетуге болады:
І – сыртқы «бронды» ... ...... ... ... ... кезеңде, эмульсияны бұзудың негізгі және ең әмбебап түрі –
химиялық реагент – ... ... ... ... ... қыздыру немесе қарқынды араластыру әсерінен сыртқы қабықшаларды
әлсіретуге немесе бір бөлігін бұзуға ... ... бір ... және электромагниттік (өнеркәсіптік жиіліктегі) өрістерді
қолданып бұзуға болады.
Жоғары және аса ... ... ... қолдану күрделі
қондырғыларды қажет етеді және ол қазіргі кезде әлі қолданыс тапқан жоқ.
Екінші кезеңде маңызды және ... бар ...... өрісін
пайдалану (электродегидраторлар) арқылы су ... ... ... Сондай-ақ эмульсияларды су қабатында шаю әдісі де кең ... ... ... ... ... ... ... арқылы
сұйық ағынның біркелкі таралуымен анықталады. Магниттік өрісті (яғни,
импульсті аса күшті ... ... ...... ... ... тұр.
Үшінші кезеңдегі негізгі процесс – бұл гравитациялық ... ... ... жылдары тұндырғыштардың жоғары өнімді ... олар ... ... ... толық пайдалануға және
эмульсиялық ... ... ... ... ... Құрамында механикалық қоспалары едәуір мөлшерде көп ... ... үшін ... ... ... тиімді болып табылады
[5].Мұнай эмульсиясына әсер ету әдістерін жіктеу кесте 3 келтірілген.
Кесте 3. ... ... әсер ету ... ... ... кезеңінің |Қолданылатын әдістер ... ... | ... ... ... ... ... қолдану |
| ... бұзу ... ... |
| | ... |
| | ... ... және |
| | ... ... өрістерді қолдану |
| | ... ... және аса ... |
| | ... ... ... ... |Тамшыларды | ... ... |
| ... ... ... қолдану |
| | ... су ... шаю |
| | ... ... қолдану |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... М/С түріндегі мұнай эмульсияларын бұзудың негізгі
әдістеріне: гравитациялық суық бөлу (қыздырусыз тұндыру), ... ... ... ... ... ... әсер ... әсер ету, сондай-ақ осы әдістердің үйлесімді біріккен түрі жатады.
Сусыздандырудың қазіргі кездегі әдістері сулылығы ... ... ... ... мүмкіндік бермейді, сондықтан қабат суларының
минерализациясы жоғары мұнайларды дайындауда, оны ... ... ... ... ... мұнайды тұщы сумен шаю арқылы
тұзсыздандыруға болады. Тұзсыздандыру кезінде химиялық ... ... ... процесін сусыздандырумен бірге жүргізеді[41].
Дайындаудың қажетті тереңдігіне ... ... ... ... ... сусыздандыру (ТХҚ);
– мұнайды электрлік тұзсыздандыру (ЭТҚ);
– мұнайды кешенді дайындау (МКДҚ) – ... ... ... ... және МКДҚ-да мұнайды ... ... ... тұзсыздандыру кезінде сусызданған мұнайға тұщы
су қосып, қарқынды түрде ... Осы ... ... ... ... су бөлінеді.
Судың бөліну процесін жеделдету үшін эмульсияны электродегидраторлар
(ЭДГҚ) арқылы өткізеді ( Сурет 4).
а) шар тәрізді; б) тік ... ... в) ... 4. ... ... ең ... аппараты электрдегидратор-электродтармен
жабдықталған сыйымдылық, ... ... ... ... ток қосылады. МӨЗ-
да үш түрлі конструкциялы ЭТҚ электрогидраторлары қолданылады.
1) ЭДГ шар тәрізді V=600 Р= ... ЭДГ ... ... V=30 Р= 16 ... ЭДГ цилиндрлі горизонтальді V=160 Р= 16 ... ... ... ... қуаты көп емес және
сондықтан оларды ... ... жаңа ... ... ... ... ... қысым – 1,0 МПа. Шар тәрізді
электрогидратор өте үлкен және оларды жасау көп металл шығымын талап етеді.
Горизонтальді ... ... ... ... ... қазір барлығы тегіс осындай электрогидраторларды пайдалануда.
Горизонтальді электрогидраторларлардың жақсы жағы – мұнайдың жүру жолы
ұзындау, аппараттардағы мұнайдың болу ... ... ... ... жер ... конструкциялы жабдықтарға қарағанда төмен орналасқан.
МҚДҚ-да мұнайды тұрақтандандыру арнайы ... ... ... мұнда қысым мен жоғары температура әсерінен мұнайдан
жеңіл пропан-бутанды және амалап бензинді фракциялар бөлініп шығады. ... ... ... үшін ... ... ... ал тұрақты мұнай
МӨЗ-на шығынсыз тасымалданады [1].
1.4 Мұнай эмульсияларын бұзуда қолданылатын деэмульгаторлар
Мұнай эмульсияларын бұзу, сонымен қатар, ... ... ... ...... әрекетті заттар (БӘЗ) – қолданылады, олардың
әрекеттілігі – эмульгаторға қарағанда ... ... ... ...... ... беттерінде фазалық
және энергетикалық әсерлесуді өзгертетін оң адсорбциялауға ... ... ... ... ... белгілі жағдайда көптеген
органикалық заттарды көрсетуі мүмкін, бұл ... ... ... ішінде молекулаларының дифильдігіне (полярлығы мен поляризациялануы)
және ... ... ... ... ... ... ... зат құрамына, температураға және тағы басқаға байланысты болады.
Бұндай қосылыстар ... ... және ... суда аз не көп ... ... ... – су ... беткі
қабатынан эмульгаторларды, яғни мұнай құрамындағы ... ... ... және механикалық қоспаларды) және су құрамында болатын
(тұздарды, қышқылдарды) табиғи беттік әрекетті заттарды ығыстырып шығару.
Мұнай ... ... ... яғни ... ... келесідей топтарға бөлуге болады: механикалық: фильтрлеу,
центрифугалау, ультрадыбыспен өңдеу және тағы ... ... және ... қысымда қыздыру және тұндыру, мұнайды ыссы сумен
шаю; электрлік: бірқалыпты және ... ... ... ... ... ... әр ... реагенттермен – деэмульгаторлармен өңдеу
[10,11,12].
Өнеркәсіпте ... ... ... ... жатпайтын, мұнай
эмульсияларын бұзудың ... ... ... ... ... заманғы мұнайды кендік сусыздандыру мен ... ... ... ... ... ... – деэмульгаторларды қолдануға
негізделген, 15 атм қысымда өткізілетін ... ... ... болып
табылады. Бұл тәсіл жүзеге асыруы мен ... етуі ... ... ... есептеуі бойынша арзан болып табылады [13].
Су тамшыларының ... ... ... эмульсиялаушы (яғни,
эмульгатор болып ... ... ... ... ... гидрофильді адсорбциялы қабат түзеді. Нәтижесінде су тамшылары
соқтығысқанда ірі тамшыларға ... ... ... ... болған
сайын ол жабын қабықшаларының, яғни «бронның» беріктігін соғұрлым азайтып,
эмульсиялардың ... ... әсер ... ... ... қарастыратын технология, бронды қабықша
құрамына кіретін табиғи эмульгаторларға ... ... ... бар ... ... және ... ... бөлшектеуші
және пептизирлеуші әсеріне негізделеді.
Мұнайды сусыздандыру үшін деэмульгаторды өңделетін ... ... ... ... ... ... ... тамшылары пласттық су
глобулаларымен бірнеше қайтара қағысып, оны бұзады және ... ... ... ... ... ... үшін, брондаушы қабықшаның бетінен
ығыстырады.
Шикі мұнайды судан және ... ... ... ... бұл ... ... – және ... көп қажет етеді, бұдан
басқа ауыр, жоғары ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Ал химиялық реагенттерді пайдалану
қажеттілігі, мұнайды тазартудың қымбаттауына және кен ... ... күрт ... ... ... ... үшін және ... «ескіруін» (ұзақ
уақыт сақталуын) тоқтату үшін деэмульгаторларды ұңғы түбіне жіберіп, ... ... ... ... ... ұңғы ... ... негізінен эмульсиялардың инверсиясы жүреді, яғни С/М түріндегі
эмульсия М/С түріндегі ... ... оның ... 1 ... оның ... ... су болғандықтан үйкеліске кететін қысымның
төмендеуі азаяды.
Теория бойынша, деэмульгатор ... бір ... ... ... ... ... су тамшыларында адсорбциялық қабат түзетін
эмульгатордың мөлшері мен ... бар, ... да ... бір эмульсия үшін
тиімді. Демек, теория бойынша, кен орынын игеру процесінде эмульсиялардың
құрамы мен физикалық ... ... ... ... тұру керек, бірақ іс жүзінде бұл сирек болатын жағдай.
Деэмульгаторлардың тиімділігін оның шығынымен, дайындалған ... ... ... және ... тұну ... эмульсиясыздандыру қабілеттігі деп түсіну керек. Тиімділік
келесі формуламен анықталады:
N =
мұндағы, N – сусыздану дәрежесі, % ... ... ... су ... және ... мұнайдағы
судың қалдық құрамы, % масса. Мұнайдың ... су ... ... ... Деэмульгаторлардың жіктемесі және оларға
қойылатын талаптар
Мұнай эмульсияларын бұзу үшін қолданылатын деэмульгаторлар екі ...... (су ... ион ... – ионогенсіз (су ерітінділерінде ион түзбейді).
Бірінші топқа аз деэмульгаторлар: НҚК (нейтралданған қара контакт) және
НҚГ (нейтралданған қышқылды ... ... 60-шы ... ... ... ... болатын, бірақ оны қазіргі кезде одан да неғұрлым тиімдірек
саналатын ионогенсіз деэмульгаторлар ығыстырып шығарған, деэмульгаторлардың
артықшылығы: меншікті ... аз ... ... 20-30 ... жұмсалса,
ал салыстырмалы түрде ионогенді деэмульгаторлардың шығыны тоннасына 5-7
кг), бірақ бағасы қымбаттырақ; қалдық сулануы ... (1%); ... мен ... ... ... ... мен ... құрамында болатын тұздар мен
қышқылдарға инертті; аппарат пен ... ... ... ... ... сай болуы керек:
1) қандай да бір фазада жақсы еруі ... ... ... ... ... ... ... эмульгаторларды ығыстыру үшін қажетті
беттік әрекеттілігі болу керек;
3) реагент аз жұмсалған ... ... ... ... ... төмендеуін қамтамасыз ету керек;
4) қабат суларында коагуляцияланбауы керек;
5) металдарға қатысты инертті болу керек;
6) арзан болу керек;
7) ... ... ... ... ... ... ... төмендетпеу керек;
9) әр түрлі құрамдағы ... бұзу ... яғни ... болу керек;
10) тасымалдануы жеңіл болу керек.
1.4.2 Негізгі деэмульгаторлардың қасиеттері
Қазіргі кезде жақсы нәтиже беретін деэмульгаторлардың түрлері көп және
мұнай өндіру ... ... ... көп ... ... ... ... дамуына байланысты деэмульгаторлардың жаңа түрлері пайда
болуда. ... кең ... ... ... ... ... көрсетілген.
Дипроксамин-57. Жоғары молекулярлы ионогенсіз БӘЗ класына жатады,
молекулярлық массасы 5000 этилендиамин ... ... мен ... ... ... табылады. Бұл тұтқыр, мөлдір, қоңыр түсті
сұйықтық, жұмсақ және қатты суларда, сондай-ақ көмірсутектерде жақсы ериді.
Реагент минералды қышқылдар, ... және ... ... ... түспейді.
Дипроксамин-157. Жоғары молекулярлы ионогенсіз БӘЗ класына жатады,
молекулярлық массасы 5000, құрамында азот бар ... ... ... ... ... блоксополимері болып табылады. Бұл тұтқыр, сарғыш
қоңыр түсті мөлдір сұйықтық, мұнайда және ароматты көмірсутектерінде ... ... суда ... 20ºС температурадағы тұтқырлығы 635 мПа*с
тығыздығы 1025-1050 кг/, шығын нормасы 1 ... ... 40-60 ... 65% ... ... ... – ең көп қолданылатын деэмульгаторлар. Кәсіпшілік
тәжірибеде ... 4411, 4422, 4490 ... ... ... жоғары
молекулярлы ионогенсіз БӘЗ класына жатады, молекулалық ... ... ... табылады. Диссолвандар суда жақсы ериді, қабат
сұйықтығының құрамында болатын тұздармен, ... ... және ... ... ... ... ... түзбейді.
Диссолвандарды қолдану кезінде жылу ... ... ... және сыйымдылықтардың коррозиясы күшейеді, сондықтан ... ... ... қолданылады. Ұсынылатын меншікті шығыны
тоннасына 80-100 грамм [23].
СНПХ-41 ... ... БӘЗ ... ... ... массасы
1870, фенол мен ацетонның өндірістік қалдығы – фенолды шайыр ... ... бар ... мен ... тотықтарының блоксополимері болып
табылады. Суда ... ... ... ... Қою, ... ... ... 20ºс температурадағы тұтқырлығы 844 мПа*с, метанолдағы 65%
ерінді түрінде қолданылады, меншікті шығыны тоннасына 40-60 ...... ... ... ... (30 мПа*с) қоңыр түсті
мөлдір сұйықтық, ерітілмеген күйінде қолданылады.
СНПХ-44 бірнеше БӘЗ тобының ... ... ... бұл ... және ... қабілеттерін күшейтуге мүмкіндік береді.
Прогалит НМ 20/40 этилен мен пропилен тотықтарының блоксополимері
негізіндегі арнайы құрамды ... Ашық ... ... мөлдір сұйықтық,
тығыздығы 920 кг/ тұтқырлығы ... ... ... (52 ... пен суда ... ериді, ароматты көмірсутектермен және керосинмен
араласады. Жай мұнайлар үшін ... ... ... 20-80 ... ал
тұтқырлығы жоғары мұнайлар үшін тоннасына 100-250 грамм. Прогалит тұрақты
аралық қабат түзбей мұнай мен суда ... ... Қату ... ... ... ... ... тез от алады, өте улы.
Сонымен қатар, қазіргі кезде қолданылатын ... ... ... ... ... 508Ч, ... 4490, Прохинор GR,
Вискок 3), суда еритін (Сепарол 29, Х-1632, Серво және т.б) БӘЗ ... ... ... ... негізгі әдістері
Құбыр ішіндегі (жолдық) деэмульсация – тиімділігі ... ... ... ... кең қолданыс тапты және
мұнайды дайындаудың басқа ... ... ... Бұл ... деэмульгаторды дозалық сораппен мұнай-су қоспасына ұңғы сағасында
құбыраралық кеңістікке немесе ТӨҚ (топтық өлшеу ... ... ... енгізеді (1 тонна мұнай эмульсиясына 15-20 ... ... ... ... ... ... ... және
жинау коллекторларыменқозғалуы барысында қарқынды араласып, ... ... ... құбыр ішіндегі деэмульсацияның тиімділігі
келесі факторларға байланысты:
– деэмульгатордың тиімділігіне;
– эмульсияның ... ... мен ... эмульсия құрамындағы су мөлшеріне;
– тасымалданатын эмульсияның температурасына.
Практикада байқалғандай, осы аталған факторлардың ... ... ... ... ... деэмульсация қарқындырақ жүреді. Мұнай
құрамында асфальтендердің болуы және мұнай тығыздығының ... ... ... тиімділігін едәуір азайтады.
Ұзақ уақыт бойы және қарқынды араласу (Re) кезінде ... ... ... ... ... бар ... су ... тиімді деэмульгаторлардың (БӘЗ) аз мөлшерінің ғана түсуі – ... ... ... ... ... соң ... ұсақ тамшылары
коалесцирленіп (қосылып), іріленеді және құбырлар желісінде, ... мен ... ... ... Құбыр ішіндегі деэмульсация
суды алдын-ала бөліп шығарып алуды ұйымдастыруға мүмкіндік береді, бұл ұңғы
өніміндегі ... ... ... ... тиімді.
Гравитациялық суық болу (суық тұндыру) – шикізат резервуарларында ... ... ... ... 60%-дан асқанда және мұнай құрамында
табиғи эмульгаторлар болмай, ... ... ... ... жүзеге асады. Гравитациялық тұндыру ... суы мен ... ... ... ... Гравитациялық бөлу
деэмульгаторларды енгізу арқылы немесе енгізбей-ақ ... ... ... ... бірнеше сағатта өтеді. ... ... ... ... ... ... ... тарату
құрылғысы арқылы резервуардың барлық ауданы ... ... ... су ... ... эмульсияның бетін үлкейтеді және ... ... ... ...... ... ... жүргізіледі, бұл
жерде тығыздықтары әр түрлі мұнай мен суды ... үшін ... ... ... ... ... ... ұсақ тамшыларының басқа сұйықтықта тұнуы
Стокс заңына бағынады:
w =
w – газ ... ... шөгу ... ...... ... ... м;
, ;
Центрифугадағы инерция күшінің келесі өрнектен анықталады:
мұндағы, сұйықтық бөлшегінің шеңберлік жылдамдығы;
центрифуга айналымының саны;
центрифуганың сыртқы радиусы.
Фильтрация. ... – бұл ... тас, ... ... ... және тағы басқа материалдардан тұратын ... ... ... ... эмульсияларын өткізіп, біріктіру үшін
қлданылады. Фильтрлер көмегімен ... ... ... ... негізделген.
Фильтрлеуші заттар келесі талаптарға жауап беру керек:
1)Суланғыштығы жақсы болу керек. Соның нәтижесінде су ... ... ... және су ... ... ... эмульсиялардың фазааралық қабырщақтарының жарылуы жүреді.
2) Ұзақ пайдалану мерзімінде жеткілікті ... болу ... Су ... ... ... ... ... болу керек.
Бұл су глобулаларының қабықшаларына зарядты алуды және ... тебу ... ... қамтамасыз етеді. Конструкциясы жағынан
фильтрлер коалесцирлеуші элементпен толтырылған коллонналы аппарат ... Оның ... ... эмульсияның көлеміне байланысты.
Қыздырылған эмульсия коллонаның төмен жағынан, ал ... ... ... ... Су ... ... ... әдісі
өздігінен жүретін процесс ретінде ... Оның ... ... үйлесімді қолданады.
Термохимиялық деэмульсация. Мұнайды оның ... ... ... эмульсия типі мен электродегидратор немесе
тұндырғыштың қысымына байланысты 60 – 150 оС ... ... ... ... ... деңгейге дейін деэмульгирлеу
процесінің барлық сатыларының: біріншіден мұнайдағы табиғи эмульгаторлардың
ерігіштігін жоғарлатып, ... мен ... ... ... ... мұнайдың тығыздығы мен тұтқырлығының
төмендеуі нәтижесінде су тамшыларының тұну жылдамдығы көбейеді. Аталған ... ... ... ... ... азая ... ... мұнай тұтқырлығы 2 – 4 сСт-қа тең болған
оптималды температураны ... ... ... ... үшін бұл 70 – ... ... табылады. Осыған орай мұнайды қыздыру температурасын, жүйедегі
сұйық фазалы ... ... ... ... мен өрт қауіпсіздігін реттеу үшін
қысымды да жоғарлатады. Қазіргі заманғы электродегидраторлар моделі 1,8 МПа
– ға ... ... ... ... дегидратордың қылыңдығы да ескерілуі
қажет.
Жылусыз және ... ... ... мұнайды деэмульгирлеудің қазіргі
бар әдістері тиімсіз болып табылады. Сондықтан қазіргі кезде ... ... ... 80% ... ... өңделеді.
Бұл қондырғылардың келесідей артықшылықтары бар:
1) Қондырғы барынша қарапайым (жылуалмастырғыштан,
тұндырғыштан,сораптан) ... ... ... ... ... ... режиміне
мұнайдағы су мөлшерінің өзгеруі көп әсер етпейді.
3) Эмульсия сипатының өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... мұнайды деэмульсациялауға
арналған термохимиялық қондырғылырдың атмосфералық қысымда
және үлкен қысымда жұмыс істейтін түрлері бар.
Атмосфералық қысымда жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... бар ескі кен орындарында әлі ... ... ... және ... бірқатар кемшіліктері бар.
Қазіргі кезде құбыр ішіндегі деэмульсациямен ... ... ... ... ... және тұзсыздандыру процессі қатар ... ... ... ... кен ... Су-мұнай түріндегі мұнай эмульсияларын электр
өрісінде де бұзуға болады. Бұл әдіс ... ... ауыр және ... ... мен ... арналған.
Электр өрісіндегі эмульсияларды бұзу механизмі былайша түсіндіріледі.
Егер сусыз мұнайды ... ... мен ... (15 – 44 кВ) екі ... ... ... ... онда күш сызықтары бір-
біріне параллельді электрлі өріс ... ... ... ... түріндегі эмульсиялар орналасса, күш
сызықтарының орналасуы өзгереді де, электр өрісінің ... ... ... индукциясы нәтижесінде судың диспергирленген тамшылары
поляризацияланады және су тамшыларының ... ... ... ... ... бар су ... ... тізбек түзіп, күш
сызықтарының бойында жиналады. Қалыпты ... ... ... тартылып тізбек түзу мүмкіндігі секундына 50 есеге дейін жоғарлайды.
Мұнайдағы қалдық судың құрамы 0,1 % - дан және одан аз ... ... ... ... судан арылу үшін (қатаң жағдайда) су мұнай
эмульсиясын бұзудың арнайы тәсілдерін пайдаланады [19].
Эмульсияны бұзудың нәтижелігіне және ... ... ... ... Солардың бірі құрылымдық – механикалық қасиеттері бар, мұнай
құрамында болатын әртүрлі типті эмульгаторлардың ... ... су ... ... ... брондаушы қабаттың күйі болып
табылады; брондаушы қабықшалар әсерлесу кезінде тамшылардың бірігіп кетуіне
бөгет жасайды.
Су тамшыларының брондаушы қабықшаларын ... және ... ... ... ... ... қыздыру, деэмульгаторларды және
электр ... ... ... ... болады. Эмульсиялардың бұзылу
жылдамдығына мұнай мен ... ... ... су ... ... ... «жасы» - на байланысты әсер етеді [20].
1.6 Мұнайды сусыздандыру технологиясы
Барлық қолданылатын әдістер үш ... ... ... ... және ... Барлық әдістерге ортақ бұл – тығыздық
пен тұтқырлыққа белгілі бір ... әсер ету ... ... w0 тұну
жылдамдығына жету болып табылады.
Механикалық әдістер. Олардың арасында қарапайымы ... ... м3) ... ... ... 1 – 2 сағат уақыт аралығында 120-
140°С температура мен 1,5 МПа ... ... әсер ету ... ... ... ... эмульсияларды бұзудың механикалық әдістеріне
жұққыштығы талғағыш ... ... ... әдіс көбіне зертханалық тәжірибеде өткізіледі, өйткені мұнайды
өндірістік жағдайда сусыздандыру, фильтрлеуші элементтің тез ... ... ... ... ... ... коалесцирленген тамшыларды
тұндырып, су глобулаларының айналасындағы қорғаныш сольватты қабықшасын
бұзатын химиялық затты ... ... ... біріктіреді.
Әдіс мұнайдың тұтқырлығы мен тығыздығын төмендету арқылы тамшылардың
тұну ... ... ... ... ... 60 - 100 °С- қа ... мұнай қозғалысы процесінде коалесценциялануды жеңілдетуге ... ... ... нәтижесінде тамшылардың іріленуін үдетуге
мүмкіндік береді.
Деэмульгаторды аз мөлшерде (1 ... ... 5-50 г) ... ... ... енгізеді (сурет 5). Деэмульгатор жақсы беттік
активтілік қасиеттерімен ... ... ... су
тамшыларының айналасында адсорбциялануына әсер етеді.
Бұл процесс сольватты қабықшадан эмульгаторларды адсорбциялық ығыстыру
(орынбасу), сольватты қабықшаның ... мен ... ... ... ету, қарама – қарсы типті эмульсиялардың түзілуі, яғни
фазалардың инверсиясы ... жүзе ... әдіс ... ... ... су ... ... үрдісі мен жоғарда аталған термохимиялық әдіс пен
мұнайды интенсивті шаюды біріктіреді.
Мұнайды ... мен ... ... ... ... ... 6) көрсетілген [45].
Бұл әдіспен мұнайды судан массалық үлесі 0,1% - ға дейін және минералды
тұздардан 1 тонна ... 3 – 5 г – ға ... ... ... ... - ... 2 - қыздырғыш; 3 - араластырғыш; 4 - ... I и II ... және ... ... III - су; IV – деэмульгатор
Сурет 5. Мұнайды термохимиялық сусыздандыру құрылғысының принципиалды
сызбасы
120 – 130 оС- қа дейін қыздырылған мұнайды (1,0 – 1,5 МПа ... 3 ... ... ... мен ... су ... қоспаны
(рециркуляциялық ақаба су V мен таза тұщы су VІ ... ... ... бұл ... су ... ... ... 4 – ке келеді.
Маточник (таратқыш) 6 судың астында орналасып, ... одан ... үш зона ... өтеді: З1 – су қабаты арқылы судың ең ірі тамшылары
бөлінетін барботаж зонасы; З2 – баяу ... ... ... ... басталатын электродты кеңістікте баяу электр өрісінің
зонасы; З3 – ең кіші ... ... ... коалесценцияланатын, 5
электродтардың арасында 3 – 4 кВ/см аралығында кернеуі болатын күшті ... ... - ... 2 - қыздырғыш; 3 - араластырғыш; 4 - электрдегидратор; 5 –
электродтар; 6 – ... ... ... I және II – шикі және ... III - ... IV – ... ... су; V, VI және VII – қайта
циркуляциялайтын таза және араласқан кәсіптік су; – ... – су ... ... 31-33 – ... және ... ... ... мұнайды
барботажды шаю аймағы
Сурет 6. Мұнайды электротермохимиялық сусыздандыру мен
тұзсыздандырудың сызбасы
I - шикі және ... ... Э-1, Э-2, Э-3 – 1-, 2- және ... ... Сц1, Сц2 және Сц3 - 1-, 2- және 3- ... су; Сц2-1 мен Сц3-2 – ... 1 мен 2 сатылар және 3
пен 2 сатылар ... ... су; С0 және Сд – таза ... су; Д – ... ... ... ... сумен мұнайды 3 сатылы сусыздандыру
мен тұзсыздандыру сызбасы
1 - 4 - сораптар; 5, 6- электродегидраторлар; 7, 8 – ... ... 9 – ... құрылғылар; 10 - реттеуші клапандар; 11, 12
–газ тасымалдағыштар; 13 – ... I, II – шикі және ... III- таза тұщы су; IV - ... ... су; V- ... 8. Қазіргі заманғы электртұзсыздандыру құрылғысы ЭЛТҚ сызбасы
Мұнайды шаю ... ... ... ... 7 ... ... 0,1 ... су мен 20 мг/л тұз мөлшері бар мұнай (мұнайдағы судың ... мг/л ... ... ... деп есептесек, ... ... ... ... мөлшері 0,1 % (мас.үлес) қалады,
ал тұздың мөлшері 10 есеге азаяды, яғни мұнайдағы ... 2 мг/л ... ... жету үшін ... ... не бары ... % (мас.үлес) таза су мен 3,6 % (мас.үлес) рециркуляциялық су қажет.
Электрохимиялық процесте мұнайды терең сусыздандыру мен ... үшін ... ... екі не үш ... ... ... 7) үрдісті жүзеге
асырады [46].
Бұл жағдайда мұнайды сумен шаю үрдісі ... ... ... таза ... ... ... ал дренажды су біріншісінен шығарылады. Шайғыш судың
сатыаралық қарсы ағысты циркуляциясынан (Сц2-1 мен Сц3-2) ... әр ... ... ... циркуляцияланады (Сц1, Сц2 және Сц3). Мұнайды
сусыздандыру мен ... саты саны ... ... мұнайдағы су
мен тұз мөлшерімен және сулы мұнай эмульсиясының тұрақтылығымен анықталады.
Қазіргі заманғы ... ... ... автономды да және
мұнайды дистильдеу құрылғыларының блогында кешенді орналасуы мүмкін. ... және кең ... ... ... 8 ... 1 – ... ... рекуперативті жылуалмастырғыш топтары –11
арқылы айдалады. Онда мұнай дистилляттардың жылуы ... 130 – 140 ... ... ... және 1,4 – 1,5 МПа ... 9 ... таратқыш арқылы электрдегидратордың 5 – ... ... ... ... ... ... ... ағысына Сц2-1 екінші
саты мен Сц1 ... саты ... ... ... мен
шайғыш су беріледі. Бұл екі су ... ... ... 3 және 4 ... 8 бен 7 – тұндырғыштардан беріледі. Электрдегидратор 5 – тен ... ... ... ... ... деңгейі бойынша 10 – реттегіш клапаннан
су шығарылады.
Мұнай бірінші сатыдан ... ... ... арқылы екінші сатыдағы
электрдегидратор – 6 ға ... Бұл ... ... кірісіне
сорап – 2 арқылы таза тұщы су мен Сц2 ... ... ... ... сатылық тұзсыздандырудан кейін мұнай 200 – 230 оС – ... ... ... ... 12 – ... ... ... бірінші дистильдеу колоннасына жіберіледі. Тұндырғыштар 7 ... – ге ... қоса ... («су ... ... ... ... және
периодты түрде сорап – 1 арқылы тартылып ... ... су – ... – 7 - де 1 ... тұндырудан кейін өндірістік канализацияға
түсіріледі де, одан әрі тазартуға жіберіледі.
Мұнайды кәсіптік даярлауда (сусыздандыру) пайдаланатын электрдегидратор
құрылғылары өзгеше және ... ... ... ... ... бірі ... 9 бейнеленген [47,48,49].
|1 - корпус; 2|
|– жалынды |
|қыздырғыш ... 3 - ... |
|4 - ... ... ... 5 –|
|сусызданған |
|мұнайды |
|әкететін ... 6 мен |
|7 ... I - сулы ... II ... III ... |
|жастық ... 9. ... ... ... |
|6 ...... ... |
|электродегидр|
|аторы |
| |
2 ... ... ... суды ... ... мен мұнай өнімдеріндегі суды анықтау әдістерін екі негізгі топқа:
сапалық және сандық деп бөлуге болады.
Сапалық зерттеулермен тек қана эмульсиялы емес, ... ... ... ... мүмкіндік береді. Оларға Клиффордтың, мөлдірлікке, ... ... ... ... ... ... ... екі әдісі мөлдір
мұнай өнімдеріндегі суды анықтауда ... Суды ... ... ... әдіс – ... сынама.
Ал мұнай мен мұнай өнімдерінде суды сандық анықтауда су құрамымен
функционалды байланысты әр түрлі қасиеттерін: ... ... ... ... өткізгіштік, электр өткізгіштік, жылу өткізгіштік және
т.б.пайдалануға болады.
Сұйық ... суды ... ... ... ... ... тура және жанама деп бөледі.
Тураға: Дина мен Старк, Фишер реактивімен титрлеу, гидрид – кальцийлі
әдіс пен ... ... ал ... ... калориметриялық, ИҚ – спектрофотометриялық және т.б.
жатады.
Аталған әдістермен анықталған мұнайдағы су ... мен ... не ... ... ... ... әр ... сусыздандыру
тәсілдерін (механикалық, термохимиялық және ... ... ... ... суды ... ... ... тоқтала өтсек.
Реактивті қағазға сынама. Суспензиялық және еріген судың іздерін нақты
анықтауға болады. Бұл әдіспен 50 мл ... ... ... ... мен термометрі бар құрғақ айдау колбасында ашық газды жалында ... ... ... ... Егер мұнайда су болса, онда ол колбаның ... ... ... ... реактивті қағазда шық түрінде
конденсацияланады.
Реактивті қағаз цианитті темір мен темірдің тотығының тұзынан ... ... Оны ... ала ... қағазына, 5 % - ті темірлі ... ... ... ерітіндісімен сіңіртеді де, үстінен құрғақ
ұсақталған цианитті темірмен себеді. Судың аздаған мөлшері, ... ... ... қою көк ... ... ... ... темір мен қағаз
қиындыларын жақсы тығындалған ыдыста сақтайды.
Ал ... ... ... ... ... ... үшін (цистерналардың,
резервуарлардың, басқа сақтағыштардағы ылғалдылықты анықтауда) ... және ... ... ... ... ... қиындыларын
пайдаланған жөн. Қою қоңыр түске боялған қағаз, судың әсерінен ашық түске
боялады. Мұнай қағазға әсер ... ... су ... ... ашық
түспен боялған бөлікпен анықталады.
Фишер әдісімен су мөлшерін анықтау. Бұл әдіс ... ... мен ... ортасындағы судың болуы нәтижесінде, күкіртті
ангидридтің иодпен орынбасуына негізделген.
Фишер ... ... ... ... ... иод ... 20 оС – тан ... қаныққан құрғақ күкіртті ангидридтердің
қоспасынан тұратын ерітінді болып ... ... үшін ... ... ГОСТ 24629 – 81–ге сәйкес Фишер
реактивінің титрін анықтайды.
Зерттелетін мұнайдың өлшемі титрлеуге қажет Фишер реактивінің 3 – 8 ... етіп ... ... ретінде метил спирті пайдаланылады.
Тәжірибені өткізу: титрлеуге арналған ... ... ... етіп ... ... ... содан кейін Фишер
реактивімен сусызданған метил спиртіндегі және ... мен ... суды ... ... Фишер реактивін жылдамдығы 1 тамшы
секундына есебімен ... ... ноль ... ... тиіс. Көрсеткіш ауытқи бастаған кезде реактивті жылдамдығы
5 ... бір ... ... алса, эквиваленттік нүктеге жақындағанда
жылдамдығы 10 секундта бір тамшы жылдамдығымен қосады.
Титрлеуді микроамперметрдегі көрсеткіш бір ... 30 ... ... ... өткізеді. Бұл жағдайды титрлеудің соңы деп түсінеді.
Содан соң титрленген қоспаны өлшенді массаға немесе ... ... ... енгізіп, қайтадан Фишер реактивімен эквиваленттік нүктеге
дейін титрлейді.
Сонымен ... ... ... ... ... ... мөлшерін
параллельді анықтап, болған жағдайда есепке түзетулер енеді.
Судың массалық үлесі Х, % ... ... = TV1/V2 ... Т – Фишер реактивінің титрі, мг/см3; V1 – ... ... ... ... ... ... мл; V2 – талданған мұнайдың
көлемі, мл; ρ - талданған мұнайдың ... г/ ... ... ... ... ... ... саптамалы колонкасы бар газды адсорбциялық хроматография
әдісімен анықтайды. Бұнда сорбенттер ретінде полисорб – 1 түрдегі ... ... ... гелийдің жылуөткізгіштігімен жүзеге
асырады. Судың шыңы пайда болғаннан кейін хроматографиялық колонканы кері
үрлейді.
Талдауға дайындық. ... ... ... ... ... сай нығыздалуын (герметичность) тексереді. Егер де
хроматографиялық ... жаңа ... ... толтырылған
болса, онда оны 10 – 12 сағат ... 3 ... ... 200 оС ... ... Пайдаланатын колонканың ұзындығы 4 м және
ішкі диаметрі 4мм.
Тәжірибені өткізу. Мұнайдағы судың мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... Хроматограммаларды есептеу кезінде
су мен этил спирті сезгіштігінің массалық тұрақтылары – сәйкесінше 1/Кс мен
1/Кэт пайдаланылады:
1/Кс = 1,256; 1/Кэт = ... ... ... мөлшерін орташа 3 - 4 параллельді
анықтаулар арқылы жүргізеді.
Содан соң ... ... ... ... 0,05 – 0,2 мл мөлшерінде
жақсы құрғатылған таза шприцпен алынады. Герметизация үшін иненің ... ... ... және ... ... ... Өлшенді
нәтижелерін журналға тіркейді. ... соң ... ... ... ... де, ... ... тығынымен өлшейді. Өлшенділердің
айырымы нәтижесінде колонкаға енгізілген ... ... ... судың шыңы түзілгенде, колонканың кері үрленуі басталады.
Абсолютті ... ... ... ... үлесі А, % формуламен
есептеледі:
А = S Vk g ... ... S – ... сынамадағы судың шыңының көлемі, мм2; Vk –
талдауға арналған калибрленген ... ... см2; g – ... ... ... ... %; ρ – ... қоспаның тығыздығы,
г/см3; М – талданатын сынамадағы өлшендінің массасы, г; Sk – ... су ... ... ... ... шикі ... су мен тұнбаны зерттеудің
стандартты әдісі. Бұл ... ... ... ... қолданылады.
Дегенмен бұл әдіс өзге тәсілдерге қарағанда барлық талапқа ... ... іс ... ... су мен ... қоспа тұнбаларын нақты анықтай
алмайды. Нақты дәлдікпен су мөлшерін анықтау үшін айдау әдісін қолданады,
ал ... ... ... ... ... қанықтырылған шикі мұнай мен судың әртүрлі көлемдері конустық
центрифугалау сынауықтарына құйылады. Центрифугалаудан кейін, ауырлық күші
әсерінен бөлінген су ... мен ... ... ... ... қоспа мөлшерін анықтайды.
Қолданылатын центрифуга бір немесе бірнеше 203 мм ... ... кем ... ... жиілігі 600 болуы керек. Центрифуга 60 ±
30 оС дейін қыздырылып, термостатикалық реттегіші болуы ... ... ... ... ол ... ала сумен 60 ± 30 оС
аралығында қанықтырылады.
Сепарация және центрифугалау ... ... су ... оңай бөлінуі үшін деэмульгатор қолданылады. Бөлгіш ерітінді 25
% деэмульгатор мен 75 % толуолдан ... ... ... ... ... ...... қасиеттеріне байланысты басқа да қатынастарда алынуы
мүмкін.
Тәжірибенің жүру барысы. Центрифуганың екі сынауығының әрқайсысын 50 мл
белгіге дейін сынамамен толтырады. ... ... ... ... 50 мл 60 ... ... қанықтырылған толуол құйылады. Әр сынауықтың жоғарғы 50
мл және 100 мл ... ... ... Әр сынауыққа 0,2 мл
деэмульгатор ерітіндісін қосады.
Центрифугалау қондырғысын ... әр ... ... ... ... тығыздалған тығындармен жабады. Аспапты 10
минут бойына центрге тартқыш күш 600 ... етіп ... ... ... соң, ... шығарылады.
Сынауықтардың 1 мл – ге ... ... 0,05 – 0,1 ... ал 1 мл – ден ... ... 0,01 мл – ге ... белгісімен
алады. Көлемін өлшегеннен кейін, сынауықтарды қозғалтпай, сол күйінде
центрифугаға ... 10 ... ... ... ... кейін
қайтадан өлшемі алынып, орташа өлшеу дәлдігі анықталады.
2.1.1 Жарықшақтануға ... не ... ... 150 0С ... ... кезде,
құрамындағы су қайнап көпіріктер түзеді, ... ... ... (сытырлаған) дыбыс пайда болады. Бұл белгілер бойынша өнімде судың
бар не жоғын анықтауға болады.
Диаметрі 10 – 15 және биіктігі 120 – 150 мм ... шыны ... 80 – 90 мм – ге ... ... ... ... Сынауықты түзілетін
будың өтуіне арналған саңылауы бар термометрмен жабдықтап, тығынмен жабады.
Термометрдің сынап ... ... ... 20 – 30 мм қашықтықта
орналасуы тиіс.
Сурет 10. ... ... ... ... ... ... өнімі бар сынауықты 170 0С – қа ... ... ... ... ... ... ... сынауықтың температурасы
150 0С – қа ... ... ... ... бар ... ... ... пайда болуынан
білінеді. Егер сатырлаған дыбыс екіден кем емес естілсе, ылғалдылық бар деп
анықталады.
Ал егер ... ... тек бір рет ... ... не ... ... ... не тек көпіріктенсе тәжірибені қайтадан өткізеді.
Қайта сынау кезінде, өнім бір рет ... ... ... ... бар деп ... болады.
2.1.2 Су мөлшерін Дин мен Старк әдісімен анықтау
Су мөлшерін Дин мен Старк әдісі мұнай мен мұнай ... ... ... ... дәл ... Ол ... ... кең қолданылуын
тапқан, мұнай немесе мұнай өнімдерін ... ... ... әдіс ... ... Бұл әдіспен суды анықтау ГОСТ 2477-65
стандартына сүйенеді.
Талдауға даярлау: бұл әдісте еріткіш ретінде 80 - 120°С – та ... 3% - ке жуық ... ... ... БР – 1 ... еріткішін пайдаланады.
Мұнайдың сынамасын 5 мин ... шыны ... ... ... ... жоғары мұнай мен мұнай өнімдерін сынағанда,
40—50°С-қа дейін алдын ала ... алу ... ... ... не ... сынамасын, алдына ала өлшеніп алынған таза және құрғақ шыны 1
колбадан 100 г. өлшендіні ... ( ... 11). ... ... сол ... 100 ... ... араластырады.
Содан кейін колбаны бірқалыпты ... ... ... ... немесе пемзане фарфор бөліктерін лақтырады. Колбаны шлифпен 2
қабылдағыш – қалтаға өткізгіш түтікшемен, ал жоғарғы ... 3 ...... ... ... – қабылдағыш – қалта;
3 – тоңазытқыш;
Сурет 11. Дин мен Старк құрылғысы
Қабылдағыш қалта (қақпан) мен тоңазытқыш таза және ... ... ... ... ... ... ... конденсацияға ұшырамас үшін
мақтамен жабу қажет.
Талдауды өткізу: ... ... ... ... колба
жылытқышпен немесе электр плитамен қыздырады. ... ... ... қалтаға түсетін тамшылар секундына 2 – 4 болатындай
етіп өткізеді. Қыздыруды су ... ... ... ... ... ғана және еріткіштің жоғарғы бөлігі әбден мөлдір болғанға дейін
жүргізеді. Айдау уақыты 30 ... кем емес және 60 ... ... ... ... Егер тоңазытқыш түтіктерінің қабырғаларында су тамшылары
қалса, онда ... шыны ... ... қалтаға итеріп жібереді.
Зерттелінетін өнім бөлме температурасына дейін салқындатылған соң, аспапты
жинай бастайды. Егер ... ... ... су ... не бары 0,3 ... аз және ... лай ... онда оны 20 – 30 минутқа ыссы суға еріткішті
толық мөлдірленгенге дейін ... ... ... температурасына дейін
салқындатады. Салқындатылып болған соң, қабылдағыш қалтадағы су ... ... бір ... ... дәл ... анықтайды.
Судың массалық үлесін X % келесі формуламен анықтайды:
X=V/С.100
бұндағы V- қабылдағыш қалтаға жиналған су көлемі, мл, С – ... ... ... ... ... ... ... қалтадағы су мөлшері 0,03 мл-ден аз болса, сыналатын өнімде
судың іздері ғана бар екендігін көрсетеді.
2.2 Деэмульгатор тиімділігін «бөтелкелік ... ... ... ... ... ... ... белгілі «бөтелкелік әдіс» негізінде термохимиялық тұндырумен
сулы мұнай эмульсиясын ... ... ... ... ... мұнай сынамаларындағы судың бастапқы мөлшері
анықталды. Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі ... ... ... ... және Старк әдісімен талданды.
Деэмульгатор үлгілерінің белсенділігін зерттеуде ... ... ... орнатылған бөлгіш воронкада байқайды. Ол үшін арнайы
механикалық араластырғышта қыздыру арқылы, әр талданатын мұнай ... ... 10 % су – ... ... ... Яғни 100 см3 ... ... қосылады.
Деэмульгаторды әр үлгіге арнайы микрошприц немесе пипетка арқылы жалпы
көлемнің 1% үлесі ретінде құйылады. Содан соң 60-80°С-та ... ... ... ... ... 15 мин ... ... нәтижесінде, сынаманы алады.
Эмульсия үлгілері бар бөлгіш воронкаларды 1 сағат бойына тұрақты ... ... ... Белгіленген уақыт өткен соң, бөлгіш воронкада су мен
мұнай фазаларының бөлінуі жүреді. ... ... ... ... әр 15, 30, 45 және 60 ... сайын тіркеп, бөлгіш
воронкадағы бөлінген су мөлшері талданады. ... ... ... ... ... ... ... су мөлшерімен Дин және ... ... ... көрсеткіш» шамасы деп – тұндыру уақыты 1 сағаттан
астам уақытта ... ... ... ... ... ... ... бөлім
3.1 Мұнай үлгілерін зерттеу
Жұмыста қойылған міндеттерге сәйкес мұнайды сусыздандыру технологиясына
бағыттаудан бұрын олардың ... ... ... ... ... ... ҚР СТ 1347 – 2005 сай ... – химиялық қасиеттері,
дайындалу деңгейі, көмірсутек пен жеңіл меркаптандар құрамы ... ... ... ... ... жіктеледі.
Мұнай құрамына байланысты мұнай төрт сыныпқа бөлінеді:
1 сынып – аз күкіртті;
2 сынып – ... ... – көп ... ...... көп ... ... шығуы және парафиннің массалық үлесі бойынша
мұнай қосымша бес ... ...... жеңіл;
1 – жеңіл;
2 – орташа;
3 – ауыр;
4 – битуминозды.
Әзірлеу деңгейі бойынша мұнай үш топқа бөлінеді:
1 – біріншілік;
2 – ...... ... пен ... ... массалық үлесі бойынша 4 түрге
бөлінеді:
0 – нөлдік;
1 – ......... ... ... ... ... тұрпатының, тобының және
түрінің белгілеріне және осы ... ... ... келетін төрт
цифрдан құралған. Мұнайды экспортқа ... ... ... ... ... ... 12. ... шартты белгілеу сұлбасы
Жалпы техникалық талаптар. Өндірілетін, қабылданатын және тұтынушыларға
тапсырылатын стандарт талаптарына сай келуі тиіс.
Күкірттің массалық үлесіне байланысты ... 4 ... ... ... ... фракцияның шығуы және парафиннің массалық үлесі бойынша мұнай
5 кестеге сәйкес келуі тиіс.
Дайындау деңгейі бойынша мұнай 6 кесте талаптарына сай ... ... пен ... меркаптандардың массалық үлесі бойынша ... 4 ... ... ... ... 4. ... ... жалпы техникалық талаптарға сай күкірттің
массалық үлесі
|Мұнай сыныбы ... ... ... % |
|1 ... ... |
|2 |0,61 – ... ... |
|3 |0,81 – ... ... |
|4 ... ... ... 5. ... ... ... ... талаптарға сай тығыздық,
фракцияның шығуы және парафиннің массалық үлесі
|Көрсеткіш |Тұрпатты ... ... ... ... ... | |
| |0 |1 |2 |3 |4 ... кг/м3, төмендегі температуралар кезінде ... оС ... ... ... оС ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... %, кем ... төмендегі температураға дейін: |
|200 оС |30 |27 |21 |- |- ... оС |52 |47 |42 |- |- ... оС |62 |57 |53 |- |- |
| ... ... ... ... ... |6,0 |6,0 |6,0 |- |- ... | | | | | ... 6. ... қойылатын жалпы техникалық талаптарға сәйкес дайындау
деңгейі ... ... ... атауы ... ... үшін ... |
| |1 |2 |3 ... ... үлесі, |0,5 |0,5 –1,0 |1,0 ... ... емес | | | ... тұздардың |100 |300 |900 ... ... | | | ... емес | | | ... |0,05 ... ... | ... %, ... емес | ... бу ... |66,7 (500) ... (с.бағ.мм), астам | ... | ... ... ... млн. -1 | ... | ... 7. ... ... ... ... ... сай күкіртсутек
пен жеңіл меркаптандардың массалық үлесі
|Көрсеткіш атауы |Мұнай түрі үшін ... |
| |0 |1 |2 |3 ... ... |10 |20 |50 |100 ... ... | | | | ... (ррm), ... | | | | ... | | | | ... – мен |30 |40 |60 |100 ... | | | | ... ... | | | | ... ... (ррm), | | | | ... емес | | | | ... ... қойылатын жалпы техникалық шарттар стандартына сай
сипатталады.
Зерттеу жұмысында ... суды ... ... және ... талданды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Г.Қ.Бишімбаева, А.Е.Букетова ... және газ ... ... ... 2005, 267 ... ... Б.М.Насибуллин «Мұнай кен орындарында ұңғы өнімдерін
жинау және ... ... 2005, 288 ... сөздер
Деэмульгаторлар – эмульгаторларға қарағанда әрекеттілігі жоғары,
мұнай эмульсияларын бұзуға арналған беттік әрекетті заттар.
Инверсия – бұл фазалардың, яғни эмульсияларының бір ... ... ... – дисперсті бөлшектерді молекулярлық күштер арқылы
жабыстырып, бірітіріп үлкейту және ірілендіру.
Коалесценция – су немесе ... ... бір ... ... яғни ... ... ең терең түрде жүретін кезеңі, бұл
кезде беттердің жанасуы толығымен жойылады.
Мұнай ... ... – бұл ... ... ... орта
полярсыз немесе аз полярлы, дисперсті фаза ретінде парафиндер немесе жүйеге
арнайы қосылатын ... ... ... ... технологиялық
жабдықтардың коррозиясының өнімдері, механикалық қоспалар болады.
Сепарация (айыру) – фазаларды бөлу, ... ... ... және сұйық (мұнай, су) фазаларына бөлу әдісі.
Тұрақтандыру – атмосфераға буланбайтын тұрақты мұнайды ... ...... шығатын көп компонетті заттар, мұнайдан,
қабат суынан, әртүрлі қоспалардан және ... ... ... – деп ... ерімейтін сұйықтарды немесе ерітінділерді
араластырғанда түзілетін ... ... ... бар ... екіншісінде ұсақ тамшылар (коллоидтық ... ... ... – бұл ... ортада дисперсті фазаның
бұзылу дәрежесі. Көбінесе эмульсияның ... ... ... ... анықтайды.
Эмульгаторлар – эмульсияның түзілуіне әсер ететін заттар.
Қысқартылған сөздер
БӘЗ – ... ... ...... ... ... – мұнайды кешенді дайындау қондырғысы ... және ...... ... ...... ... – нейтралданған қара контакт
НҚГ – нейтралданған қышқылды гудрон
С/М – мұнайдағы су (дисперсті орта мен дисперсті фазаның сипаты бойынша
эмульсияларды екі ... ......... ... қондырғылары
ТХҚ – мұнайды термохимиялық сусыздандыру қондырғысы
ЭТҚ – мұнайды электрлік тұзсыздандыру қондырғысы
ЭДГҚ – ... ...... ... ... ГОСТ 2477 – 65 – ... және мұнай өнімдері. Су мөлшерін анықтау әдісі.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Блокты автоматтандырылған демульсаторлар42 бет
Каспий теңізінің шельфі21 бет
Мұнай дисперстік жүйелерiнiң құрылымды-механикалық берiктiгiн анықтау30 бет
Мұнай өңдеу технологиясы25 бет
Мұнайдағы зиянды қоспалар. Мұнайды сусыздандыру және тұзсыздандыру.Эмульсия типтері6 бет
Мұнайды сусыздандырудың қазіргі заманғы жаңа технологиялары мен әдістерін талдау нәтижесінде Батыс Қазақстан аймағындағы мұнай кен орындарынан алынған мұнай үлгілерінен суды бөліп алудың химиялық комбинирленген тәсілдерін пайдалану мүмкіндігін анықтау65 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінінің № 4 зауытындағы шикі мұнайды сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау23 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің секциясындағы мұнайды термохимиялық сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау16 бет
Сусыз карналлит, құрғатылған карналлит, скн пеші, карналлитті хлоратор, анодты хлоргаз, мұнайлы кокс, жылулық, материалдық байланстар90 бет
«Мұнайдың химиялық анализі» бағдарлы элективті курсын оқыту әдістемесі61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь