Мұнайдың термокаталитикалық процестері

Жоспар


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Әдеби шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Мұнайдың құрамы және химиялық қасиеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1.1 Физикалық қасиеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
2 Термиялық процестер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.1 Термиялық крекинг және пиролиз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.1.1 Термиялық крекинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
3 Каталитикалық крекинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
3.1 Шикізат және каталитикалық крекинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.1.1 Каталитикалық крекинг шикізаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.1.2 Каталитикалық крекинг өнімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
4 Крекинг катализаторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
5 Каталитикалық риформинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 21
5.1 Шикізат және каталитикалық риформинг өнімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
5.1.1 Каталитикалық риформинг шикізаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
5.1.2 Каталитикалық риформинг өнімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28
5.2 Риформинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 29
6 Риформинг катализаторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
6.1 Катализаторлардың қасиеті және сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
6.2 Риформингтің өнеркәсіптік катализаторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
6.3 Катализаторларға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 31
7 Қондырғы түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 32
8 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 35
8.1 Өнеркәсіптік процестердің классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
8.2 Керосиннің каталитикалық крекингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
8.2.1 Керосиннің каталитикалық крекингі және өнімдердің физикалық қасиетің зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 41
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 42
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Мұнай өнiмдері өндiрiс көлемiнiң үлкеюi, олардың ассортиментiнiң кеңейтілуi және сапасының жақсаруы - мұнай өңдейтiн өнеркәсiптiң алдында дәл қазiр қойылған негiзгi мақсат. Үлкен мән әсiресе, каталитикалық процесстерге беріледі. Жанармайлар жасауға, қазіргі талаптарға сай келетің каталитикалық крекинг, каталитикалық риформинг, гидротазарту, алкилирлеу және изомерлеу процесстерісіз өтуі мүмкін емес, ал кейбір жағдайда гидрокрекинг.

Курстық жұмыстың мақсаты – мұнайды термиялық өндеудегі физикалық сипаттамаларын анықтау.

Курстық жұмысқа негізгі міндеттер қойылады:
1) каталитикалық крекинг пен каталитикалық риформинг процестерінің негізгі ұғымдарын анықтау;
2) каталитикалық крекинг пен риформинг процестері өтетін қондырғылар мен құрылғыларды зерттеу;
3) термиялық крекинг және риформинг процестеріне қатысатын катализаторлардың сипаттамаларын талдау;
4) эксперименталдық әдіс нәтижесінде каталитикалық крекинг және риформинг процестерінің негізгі қасиеттері мен параметрлерін анықтау.

Курстық жұмыстың мазмұнын ашатын тірек сөздер: ароматтау, асфальтизат, бензин, вакуум, гидрокрекинг, гидротазалау, гудрон, дистиллят, катализатор, кокс, крекинг, мазут, мұнай, нафтенді және парафинді көмірсутектер, бензиннің октан саны, риформинг, шикізат, фракция

Курстық жұмыс барысында қысқартылған сөздер:
1) ААК – аморфты алюмосиликатты катализатор;
2) АҚШ – Америка Құрамы Штаты;
3) АМҚ – ауыр мұнай қалдықтары;
4) АПК – алюмоплатиналы катализатор;
5) ИҚ – инфрақызыл;
6) ККФ – флюид каталитикалық крекинг;
7) МТБЭ – метилтретбутил эфирі;
8) ОС – октан саны;
9) СТҚ – соңғы қайнау температурасы;
10) СГ – сутек газы;
11) ТАА – термоадсобциялық асфальтсыздандыру;
12) ЦК – цеолитті катализатор

Курстық жұмыс 8 бөлімнен, 5 суреттен, 3 кестеден және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланған әдебиеттер

1 Пичугин А.П. «Переработка нефти», Москва, Гостоопттехиздат6 1960г. [1].
2 Смидович Е.В. «Технология переработки нефти и газа», часть вторая, Москва, «Химия»6 1968г. [2].
3 Суханов В.П. «Каталитические процессы в нефтепереработке», Москва, «Химия», 1973г. [3].
4 Орочко Д.И., Сулимов А.Д., Осипов Л.Н. «Гидрогенизационные процессы в нефтепереработке», Москва, «Химия», 1971г. [4].
5 Динков В.А. «Нефтяная промышленность вчера, сегодня, завтра», Москва, ВНИИОЭНГ 1988г. [5].
6 Справочник нефтехимика. В двух томах. /под ред. С.К. Огородникова/
– Л.: Химия, 1978. – 592 с.
7 Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.: Издательство «Техника», ТУМА ГРУПП, 2004. – 288 с.
8 Мухленов И.П. Технология катализаторов. – Л.: Химия, 1989. – 272 с.
9 Производственные установки каталитического риформинга. / под ред. Г.А.Ластовкин/ - Л.: Химия, 1984. – 232 с.
10 Комаров B.C., Степанов Е.А. Алюмосиликатные катализаторы, их «Кинетика и катализ» 1984, «Химия и технология кислотные и каталитические свойства. Вест. АН СССР, Сер. Химия, 1976, №3, 5-32с.
11 Справочник, т. 1 – 3, М.: 1960. 378 с.
12 Годовиков А.А., Минералогия, М., 1975. 587 с.
13 Суханов В.П., Каталитические процессы в нефтепереработке, 3 изд.,
М., 1979. 321 с.
14 В.Н. Эрих, Расина М. Г., Рудин М. Г. Химия и технология нефти и газа, 3 изд., Л., 1985.
15 Омарәлиев Т.Ө. Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы. –
Астана.: «Фолиант», 2005. – 360 б.
16 Пугач И.А., Злотников М.Л. и др. Каталитический крекинг нефтяного остаточного сырья. Тематический обзор ЩШИТЭНефтехим, М., 1979, 55с.
17 Топчиева К.В., Хо Ши Тхоанг. Активность и физико-химические свойства высококремнеземных цеолитов и цеолитсодержащих катализаторов. М.: Издательство МГУ, 1976. 165 с.
18Соколов Р.С. Практические работы по химической технологий. Учеб. Пособие для студентов высших учебных заведений:/ Р.С.Соколов. – М.: Гуманитар. Изд. Центр ВЛАДОС, 2004. – 271 с.
        
        Жоспар
|Кіріспе..............................................................|3 |
|................................................. | |
|1 ... |4 ... ... | ... ... ... және ... |4 ... | ... ... |4 ... ... | |
|2 ... |6 ... ... | ... ... ... және |6 ... | ... Термиялық |11 ... ... | |
|3 ... |14 ... ... | ... ... және каталитикалық |15 ... | ... ... ... |15 ... | ... Каталитикалық крекинг |16 ... | |
|4 ... |19 ... ... | |
|5 ... |21 ... ... | ... ... және ... риформинг |27 ... | ... ... ... |27 ... | ... Каталитикалық риформинг |28 ... | ... |29 ... |
|...................................... | |
|6 ... |30 ... ... | ... ... ... және |30 ... | ... ... ... |31 ... | ... ... қойылатын |31 ... | |
|7 ... |32 ... ... | |
|8 ... |35 ... ... | ... ... процестердің |35 ... | ... ... ... |35 ... | ... Керосиннің каталитикалық крекингі және өнімдердің физикалық |36 |
|қасиетің | ... ... | ... ... | ... |42 ... ... | ... ... ... ... ... көлемiнiң үлкеюi, олардың
ассортиментiнiң кеңейтілуi және сапасының жақсаруы - мұнай өңдейтiн
өнеркәсiптiң ... дәл ... ... ... ... Үлкен мән әсiресе,
каталитикалық процесстерге беріледі. Жанармайлар жасауға, ... сай ... ... ... ... ... ... және изомерлеу процесстерісіз өтуі мүмкін емес, ал
кейбір жағдайда гидрокрекинг.
Курстық жұмыстың ...... ... ... ... ... ... негізгі міндеттер қойылады:
1) каталитикалық крекинг пен каталитикалық риформинг процестерінің негізгі
ұғымдарын анықтау;
2) каталитикалық крекинг пен риформинг ... ... ... ... ... термиялық крекинг және ... ... ... ... ... эксперименталдық әдіс нәтижесінде каталитикалық крекинг және риформинг
процестерінің негізгі қасиеттері мен параметрлерін анықтау.
Курстық жұмыстың мазмұнын ашатын тірек ... ... ... вакуум, гидрокрекинг, гидротазалау, гудрон, дистиллят, катализатор,
кокс, крекинг, мазут, мұнай, ... және ... ... октан саны, риформинг, шикізат, фракция
Курстық жұмыс барысында қысқартылған сөздер:
1) ААК – аморфты ... ... АҚШ – ... ... Штаты;
3) АМҚ – ауыр мұнай қалдықтары;
4) АПК – алюмоплатиналы катализатор;
5) ИҚ – ... ККФ – ... ... ... МТБЭ – ... ... ОС – октан саны;
9) СТҚ – ... ... ... СГ – ... ... ТАА – ... ... ЦК – цеолитті катализатор
Курстық жұмыс 8 бөлімнен, 5 суреттен, 3 ... және ... ... ... ... шолу
1.1 Мұнайдың құрамы және химиялық қасиеті
Мұнай - бұл тау жынысы. Ол шөгінді тау жыныстарының ... ... ... әк тастармен, тас тұздарымен бірге, және тағыда
басқалар. Бiздер тау жыныстарын – ... зат деп ... ... ... ... және газ ... күйлері де болады екен. Маңызды
қасиеттерінің бірі ... - ... ... кен ... байланысты әр түрлi сапалы және сандық ... ... ... негiзiнен тұрады - 79, 5-87, 5% және сутегi
- 11, 0-14, 5% мұнайдың массасынан. Мұнайда ... ... әлi үш ... - ... оттек және азот. Олардың жалпы санын әдетте 0,5-8%
құрайды. Мұнайлардағы болмашы ... ... ... ... ... ... мыс, ... барий, стронций, марганец,
хром, кобальт, молибден, бор, ... ... ... мөлшері мұнайдың
массасынан 0,02-0,03% аспайды. Көрсетілген ... ... ... емес ... құрайды. Мұнайдың құрамында оттек және азот
тек қана сабақтас күйде болады. Күкiрт ... ... ... күкiртсутек
күйінде бола алады[1].
Мұнай құрамына 425 шақты көмiрсутек қосылыстары кiредi. ... ... үш ... ... ... метан, нафтен және ароматты. Барлық
мұнайлар көмiрсутек құрамы бойынша бөлшектенедi: 1) метан - ... ... - ... ... - ... 4) ... - ароматты, 5) ароматты -
метан, 6) метан - ароматты және 7) метан – ароматты нафтен. ... бұл ... ... ... аз көмiрсутектiң атауы қойылады.
Мұнайда көмiрсутектермен қатар басқада химия қосыластары, класстары
қатысады. Әдетте барлық класстарды бір ... ... ... ( “гетерос”грек.сөзінен шыққан – “басқа” деген мағынаны білдіреді).
Сонымен қатар мұнай құрамында 380 ... ... ... ... ... күкiрттi қосылыстар классына ... ... Олар ... иісі бар өте әлсiз қышқылдар.Олар
металлдармен ... тұз ...... ... ... және көмірсутек газы құрамында кең таралған, олар ... ... ... меркаптандар күйінде кездеседі. Оның ... ... және ... көп ... мүмкін. Мысалы: Астрахан кен орнының
газында күкіртсутек мөлшері 24% құрайды.
1.1.1 Физикалық қасиеті
Мұнай - бұл майлы сұйық, ... тән иiсi бар, ... ... ... ... ... суға қарағанда, суда ерімейтін. Мұнай
жақсы өзгереді (тығыздығы жеңiлден 0,65-0,70 г/см³, ауырға дейін 0,98-1,05
г/см³). Мұнай және оның ... ең ... жану ... ... ... қарағанда. Мұнайдың жылу сыйымдылығы 1,7-2,1кДж/кг,
мұнайдың жану жылулығы 41 МДж/кг, ... 42 ... ... ... ... ... ... тәуелдi болады және 50–550ºС
аралығындағы толқиды.
Мұнайдың маңызды қасиеті ... ... ... ... 1 ... 400 м³ ... ... дейiн ере алады. Мұнайдың және табиғи
газдардың суда еру жағдайы ... мән ... ... ... ... ... Мұнай тығыздық бойынша өзгереді. Мұнай ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы деп
аталады. Мұнай салыстырмалы тығыздығымен 0,85 ... деп ... ... ... ... ... ал ... тығыздығы
0,90 көп болса ауыр. Ауыр мұнайда асіресе циклдiк көмiрсутектер кездеседі.
Мұнайдың түсі оның ... ... ... ашық ... мұнайларда
тығыздығы аз, қара түсті мұнайға қарағанда. Шайырлар және шайыртастақтарды
мұнайларда неғұрлым көп болса, оның ... ... ... ... ... ... ... және асфальтен көбірек болса, соғұрлым оның
тығыздығыда көп болады.Мұнай өндірген кезде, оның ... білу ... және ... ... ... ... Динамикалық
тұтқырлықпен ортақ ағынның қозғалысына сұйықтың жеке ... ... деп ... ... ... ... аз, ауыр ... Ауыр мұнайларды шығарған кезде және ары қарай тасымалдауда
жылытады[2].
2 ... ... ... ... және ... температураның әсерімен мұнайды ... ... ... деп ... Оған күрделі көмірсутектерді жоғары температура
әсерінен қарапайым көмірсутектерге ыдырату (термиялық ... ... ... ... ... ... ... көп
болып келетін газдар қоспасын алу үшін ... ... ... ... ыдырауы 380-400ºС-та басталады. Күрделі
реакциялардың – ... ... мен ...... және ... ... шикі мұнайдың құрамына кіретін
заттар – көмірсутекті газдары, ... ... ... ... ... ... мұнай коксы (қатты көмірсутек қалдығы) түзіледі. Мұнай
шикізатын термиялық өңдеу жүйелері шарттарға және ... ... ... және ... ... ... рекинг. Шикі мұнайлардың ауыр фракцияларының ... аса ... ... ... бөліну икемділігі крекинг
жүйесін пайдалануда үлкен жетістіктерге ... ... ... ... ... ... ... С-С байланыстары
бұзылады,сутегі көмірсутегі молекуларынан ... ... ... ... ... ... түрлі өнімдер спектрі шығарылады.
Мысалы, 290-400ºС температура интервалында ... ... ... газ, ... және ауыр ... ... қалдық
өнңмдерін шығарады. Крекингтеу жүйесі шикі ... ... ... құрылған аса ауыр дистилляттар мен қалдықтарды деструкциялау
жолымен жанармайдың шығарылуын ұлғайтады[3].
Бүгінгі ... ... ... ... ... келмейтіні
және шығарылатын өнімнің төменгі сапалылығы үшін (жанармай), термиялық
крекинг басқа, мұнайды қайталау ... ... ... ... таңда термиялық крекингтің жаңа ... енді ... ал ... ... ... крекинг және басқа
қазіргі жүйелер құрылғыларын қайта жабдықтайды. Ал ... ... ... ... ... шикізатын термодаярлау, оның бір
түрі – висбрекинг процесі ретінде іске ... ...... ... төмендету мақсатында мұнай шикізатын термиялық өңдеу процесі.
Кокстеу немесе көмірді жартылай қортқылау және қортқылау процесіне ... ... ... ... ... деструкция процестерін айтады.
Жартылай қорқылау процесін 500-550ºС, ал қортқлау – 1100ºС дейін жүргізеді.
Термиялық крекингте қортқы ... ... ... ... ... немесе мазут крекинггінде ашық түсті
өнімдердің қозғалысы 35-40 %-дан аспайды. Егр термиялық крекингте ... ... ... ... ... ... ашық түсті
өнімдердің шығуын көбейтуге ... ...... ... бір ... ... қортқылау
кезінде сутекті қатты қалдық – қортқы көмір – шығатын негізгі өнім болып
табылады. Сонымен ... ... ... қоса – ... ... мен газ алуға болады. Көмірді қортқылау арқылы ашық-түсті мұнай
өнімдерінен басқа асфальт, май ... ... ... ... Мұнда тауарлық сапасы жөнінен қортқы көмір өзгелерден жоғары
болады. Шикізат болып – ... ... ... ...... крекингінің қалдығы, асфальт және бояу-май өндірісінін қоспалары
мен пиролиз шайыры.
Шикізат сапасының негізгі ...... ... ... күл ... және ... ... жоғары молекулалық шайырлы –
асфальты заттар неғұрлым көп ... ... оның ... ... ... шығуы көбірек болады. Егер кокстену 10 % тең ... ... ... ... ... жүргізіледі, сондықтан кокстеу әрекетіне шикізатты
дұрыс таңдаған жөн.
Кокстеу өнімдерінің қабілеті. Газ – ... ... ... ... ... онда ... ... аздау болады. Жанармай –
құрамында шектеусіз КС болғандықтан, ... ... аз, ... саны ...... кокс – электрод, ... ... ... алуға және басқа да көптеген салаларда қолданылады.
Кубте кокстеу - ... ... көп ... Кокстердің
жартылай үзіліссіз жүйесі – қыздырылмайтын кокс камерасында ... ... ... ... ... шикізатты құбыр пішіндес пешке
500ºС дейін қыздырылады және ол толық жылытылмаған тік цилиндрлік аппаратқа
– кокс ... ... ... ... ұзақ ... да ... жылу ... кокстеледі. Жұмыс камерасының жоғары бөлігінен
тазарту ағымы келеді. Реактор коксқа толған ... ... тобы ... ... кокс босатылады. Баяулатылған кокстеудің артықшылығы
– кокс көп мөлшерде шығарылады.
Кокстеу процесін 0,1-0,4 МПа қысымда және ... ...... ... олефинді көмірсутектерді алуға негізделген
жоғары температуралық процесс. Мұнай ... ... ... ең ... ... Бастапқыда пиролиз этилен ... үшін ... ... ... ... ... және басқа да өнімдер
шығаруда кеңінен пайдалынылады. Бұл ... ... ... ... және ол мұнай – химиялық синтез шикізаты – жоғары
бағалы ... ... ... ... ... негізделген пиролизге ең жақсы шикізат парафинді
көмірсутегілер болып саналады. Қалыпты парафиндердің – ... ... ... ... пропан мен бутанннан жоғары шығымымен этилен
мен пропилен түзіледі, ... ... саны 4-тен ... ... 45-50 % салмақтағы этилен, ... және ... ... ... ... ... газ түріндегі парафинді
көмірсутегілер пайда болады және оның қасиеттері ұқсас ... ... ... кезінде ароматты көмірсутегілер ... ... ал аса ... ... ... ... кокс пен шайыр
түзеді.
Табиғи және серіктес газдар, сондай-ақ ... ... ... түсіруге болады. Табиғи газдардың құрамында 93-98 % метан,2 %
дейін этан және 1 % ... ... ... ... этан мен ... ... ... газдар пиролиз үшін төменгі бағалы шикізат болып
саналады.
Серіктес газдар мен ... ... ... ... ... этан, пропан және жақсы қайнағыш парафинді КС болады, сондықтан бұлар
бағалы пиролиз шикізаттары болып табылады. Кейде ... ... ... ... одан ... ... этан, пропан және бутанды ғана
салуға болады.
Мұнай пиролизде қолданылатын өңдеу өнімдеріне ... ... және ... көмірсутегілердің экстракция қондырғылардың шыққан
бензин-рафинат жатады. Бензин фракцияларын пиролиз кезінде ... ... ... ... жоғары бағалы өнімдер алумен
қатар, күл мен нафталин өндірісіне қажетті ... ... ... ... тазартылған жанармайдан артықшылығы, оның
құраиының негізгі бөлігі парафин ... ... ал ... ... 50 %-ға ... ғана ... ... уақыттарда құбыр пештердегі пиролиз үшін шикізат ретінде
керосинді – ... ... ... ... ... бұл ... алдын-ала
дайындауды қажет етеді, яғни оны күкіртті ... ... ... ... ...... ... өнімдері – тек өте
жоғары температура кезінде термодинамикалық тұрғыда тұрақты ... бұл ... 750ºС ... ... ... ... ең ... параметрлері – пиролиз температурасы, әрекеттесу
уақыты, шикізат ... ... ... ... ... ... жоғарлату этилен мен пропиленнің шығымын көбейтеді.Төмендету
температурада пропиленнің шығымы максимальді болғандықтан, этилен ... ... және ... ... ... ... мен пропиленнің арақатынасын әрекеттесу уақытын өзгерту арқылы
да басқаруға болады. Шикізаттың парциалды қысымның төмендетілуі этиленнің
шығымын ... ... ... ... ... ... ... ал парциалды қысымды шикізатты су буымен араластыру арқылы
басқарады.Шикізатты су буымен араластыру олефиндер ... ... ... ықтималдығын азайтады,соның нәтижесінде полимерлеу
және
тығыздалу реакциясының маңызы төмендейді. Газ түріндегі немесе тығыздалған
газ ... ... ... 10-20% су буы ... ал ... және өзге
де ауыр көмірсутегілер пиролизінде 25%-дан 30%-ға су буы араластырылады.
Пиролиз кезінде пиролиз газы мен ... ... ... ... түзіледі. Пиролиз газында көп көлемдегі түрлі заттар бар. Оның
құрамы пиролиз температурасына ... ... болу ... ... және ... ... сапасына байланысты. Әрекеттесу уақыты ұзақ
болғанда (2-3 ... ... ... ... ... ... құрамына
айтарлықтай әсер етпейді. Пиролиз газы құрылғының газ бөлу ... ... ... ... ... ... ... қоспаларына
бөлінеді. Бутилен-бутадиен қоспасынан бутадиен-1,3 алынады, бұл шикізат
синтетикалық көк қағаз өнеркәсібінде қолданылады.
Пиролиз шайыры деп ... ... ... С5 – тен ... атайды. Пиролиз шайыры көлемі, негізінен пиролиз
шикізатына ... ... ... ... 10-15 % ... 10-15 % ... 25-30 % ... 10-15 % толуол, сондай-ақ
стирол және инден, циклоолефин-циклопентадиен секілділердің ... және тағы ... ... ... өндеу екі түрлі жылулық және
химиялық жолмен жүзеге асуы мүмкін.
Соңғы реакцияның (яғни ... ... ... ұлғайту) температураның 900-
1000ºС дейін жоғарылауына мүмкіндік туғызады.
Келесі қалаусыз жүйе – пиролиз жағдайында қанықпаған ... ... ... ... Бұл ... ... ... температурада басталады.
Сондықтан бұл реакция жүретін және жылдамдығы ... ... ... тез өту, ... ... ... кезеңіндегі негізгі
міндет. Шикізаттың жоғары температуралы ... болу ... ... ... ... өзгерістерін ұлғаюына үлес қосады. Сондықтан
пиролиздің таңдамалығын (селективтілігін) жоғарлату үшін әрекеттесу ауқытын
азайту қажет. Алайда, мұндайда; шикізатты өндеу ... өту ... ... ... өнім ... ... – ал ... шығындары өседі.
Экономикалық жайларды есепке ала ... ... ... ендігі жерде таңдаулыққа байланысты.
«Stone and Webster» фирмасының VSC пештері, КТІ фирмасы шығарған ... GK – ... ... ... ... болу ... 0,2-0,3
секундтан аспайды, ал «Kellog» фирмасының «Millisecond» пештерінде – ... ... ... ... жүргізу негізгі шарттары :
1. Әжептауір жылу мөлшерін жылдам енгізу,
2. Көмірсутектердің парциалды қысымын төмендету,
3. Минимальді (контакт) уақыты,
4. Олефинді ... ... ... үшін ... ... газдарын неғұрлым аз уақытта салқындату.
Іс жүзінде осы шарттарды жүзеге асыру үшін пиролизді құбыр ... ... ... ... пен бу, ал ... ...
жылутасымалдағыш салынады. Құбырдың ішкі қабырғаларына түскен ... ... ... ... ... ... аймағында 0,01-0,1 сек бойынша
болуына икемделген қарқынды жоғары температуралы қыздыру үшін ... ... ... ... мынадай бөлімдерден тұрады: көмірсутегі
шикізатының пиролизі, пиролиз газын сығу және тазарту, газ бөлу, ... ... Көп ... ... ... ... қолданылатын
шикізаттың сипатына байланысты анықталады. Бірақ, қандай құрылғы болмасын
оның ең негізгі екі ... ... ... ... ... ... ... ыстық деп аталатын бөлімі , және алынатын өнімді бөлу ... ... ... суық деп ... бөлім. Бастапқы шикізатты
пештің конвективтік ... ... ... оны су ... ... газ есебінен тиісті температураға қыздырады.
Содан соң, көмірсутегі мен будың қосындысы ... ... ... ... ... ... өтуі ... панельдердің
сәулелердің жылуы арқылы жалғасады. Өнімдер пештен шығарда 800-850ºС
температурасына ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін, әдетінше, оларды жылдам суыту немесе
ысылту арқылы екі ... ... ... ... емес ... – су ... және екіншісінде
(түзу ысылту) конденсация ... ... ... ... ... ... ... ағымы ауыр қоспаларды ала келетін алғашқы
фракциялану тізбегіне түседі Мұнда ортаңғы қатардағы бөліктерден пиролиз
жанармайы мен су ... ... ... ... ... қатарына шығады. Сығымдаудан соң, сілті ерітіндісімен шайылып және
кептіріліп, оларды құрылғының суық бөлігіне жібереді.
Оның техникалық безендірілуінің ... ... бар : аз ... ... ... 99,9% ... этилен ,95-99,5% тазалықтағы пропилен,
25%-дан 50% дейін бутадиені бар С4 ... С5 ... және ... бай ... жанармайын алу.
Этилен бойынша шығымды жоғары деңгейге жеткізу үшін (нафта кеінде 30%-
дан жоғары) 8500С температураны қолданады, әрекеттесу уақыты 0,2-0,3 с ... ... ... = 0,5-0,6 ... қажет.
Соңғы онжылдықта жүйені дамытылуының қатаңдығын ұлғайтуға бағытталуда.
Яғни мүмкіндігінше, температураны ... ... ... ... ... ... ... пиролиз құрылғысының
кескіндемесі суретте 28 ... ... 1,0-1,2 МПа ... ... жіберіледі, 100ºС -қа дейін қыздырылады. Содан соң, ыстық бумен
араластырылып, пиролиз ... ... ... ... ... ол ... ... қыздырылады. Осыдан кейін ... ... ... бөліміне
салынады. Пештен 750ºС өтетін температурада және 0,2-33 МПа қысымда шыққан
пиролиз газы ысылту бөліміне жіберіледі. Бұл ... ... ... ... ... 700ºС ... ... жылдам суытылады. Жылдам
суыту арқылы ... ... рет ... және ... ... кейін жылы су буын өндіруге қолданылатын, ысылту-буландыру
құрылғысында пиролиз газы 400ºС температураға ... ... ... ... 70ºС ... ... май бүркитін құрылғыдан ... ... 180ºС ... ... келесі өңдеулерге жібріледі.
Құрылғы жиынтығында бірнеше жылуалмастырғыштары бар пештер орналастырылған
пиролиз пештері, ... ... ... ... ... және
май бүрку аппаратының пештері болады. ... ... ... барлық
пештерден жалпы коллекторға жиналады және ол алғашқы рекфикация тізбегінде
шайылуға жіберіледі. Газдың төменгі бөлігі күйе мен кокстан ауыр ... жуу ... ... ал ... ... ... ... майды
буландырып жіберу есебінен ... Бл ... ауыр ... да ... ... газы ... су ... – тоңазытқышқа
түседі, мұнда жеңіл майлар мен су ... ... ... ... май ... мен су, кейін сығу аймағына, газ ... газ ... ... түсетін пиролиз газынан бөлінеді.
2.1.1 Термиялық крекинг
Қазіргі кезде термиялық процесс шикізат үшін даму деңгейі әр ... ... ... газ ... көмірсутектерден бастап ауыр жоғарғы
молекулярлық қалдықтарға дейін. ... ... және ... ең әр ... ... және газ шикізатының жоғарғы температурадағы
жүрісін анықтау қызық, ... ... жеке ... ... және ... анықтайды.
Көмірсутек крекингін зерттеу дәл кинетикалық мәліметтерін алуға және
механизм ... ... ... береді. Бұл тапсырыс реакция өнімін
әрекеттеспеген ... ... ... ... мүмкіндік
береді.Крекинг барысында кең мұнай фракцияларының айналу тереңдігін анықтау
қиынға түседі, себебі ... ... ... ... ... оның ... бөлігін ұқсатуға мүмкіндік бермейді
Көмiрсутектердiң молекулаларының ыдырауы ( 470-550) ... және 2-7 МПа ... ... ... баяу ... ... таралмаған шынжыры бар көмiрсутектерi құрастырады. Мұндай
әдiспен негiзiнен автомобилдiк жанармайлар алады. Оның ... ... ... ... ... крекинг нәтижесінде алынған
жанармайда қатар, көп шектiк емес ... ... Бұл ... ... түзу жанармайға ... ... ... ие ... ... ... оңай ... полимерлейтiн көп
шектiк емес көмiрсутектер болады. Сондықтан бұл жанармай орнықтыдан ... Әр ... ... бiр ... оның ... бiтелiп қала
алады. Жанармайға такомаға бұл зиянды әсердiң жоюлары үшiн тотықтырғыштарға
толықсытады[6].
Егер қыздырылатын ... ... ... ... үшiн ... ... құбырда жер майы немесе шектiк емес көмiрсутек тазаланған
жағатын май ... ... ... ... ... онда U - ... сұйық жиналады, судың бетінде цилиндрде – газ болады. Алынған
сұйықтық, реакция үшiн алынған ... суға ... ... ... ... ... ... газ жақсы жанады және сонымен бiрге
бромдық суын түссіздендіреді.
Мысалы, тәжірибе нәтижесі қыздырған ... ... ... → C8H18 + ... ... октилен
Кiшi молекулалық салмақтары бар шектi және ... ... ... ... ... ... ұқсас.
Мысалы, алынған сұйық заттар бұдан әрi жартылай шiри ... – C4H10 + ... ... ... – C2H8 + ... этан этилен
Бұл реакциялар үлкен сандық газ сияқты ... ... ... ... ... ... ... шикізат ретінде химиялық
өнеркәсiбi үшiн кенінен қолданылады: полиэтилен және этил ... ... ... ... ... ... еркін радикалдар құралады:
CH3 – (CH2)6 – CH2:CH2 – (CH2)6 – CH3 → CH3 – (CH2)6 – CH2 + CH2 – (CH2)6 ... ... ... өте ... және әр ... ... алады. Крекинг процесінде радикалдардың біреуі сутегі атомынан жарып
шығады (а), ал ... ... ... CН3 – (СН2)6 – СН2 → СН3 – (СН2)5 – ... + ... CH3 – (CH2)6 – CH2 + H → CH3 – (CH2)6 – ... ... пиролиз өткізеді (термиялық жiктеуi) мұнай
өнiмдерiнде, нәтижесінде жеңіл алкен – ... ... және ... ... ... ... келесі реакция өтуі мүмкін:
CH3 – CH3 → CH2 = CH2 +H2
CH3 – CH2 – CH(CH3) – CH3 → CH2 – CH(CH3) – CH3 + CH4 ... ... ... ...... дистилляттарын екіншілік қайта өңдеудегі
кең таралған процестердің бірі, ең ... 1940 жылы ... ... ... ... ... көлемі әр елде 10-30%-ға дейін
мұнай өңдейді. Бұл процестің ... ... ... ... ... катализаторға зиянды қоспалардан алдын ала тазартылған –
азот, күкірт және металдар. Катализаторлардың жаңа ... ... ... ... ... ... қайта өңдеуімен бірге оның
мазутпен қосылысын және ... өзін ... ... ... жүзеге
асырылуда.
Каталитикалық крекинг – ауыр ... ... ... мотор
отындарына және мұнай химиясына шикізатына ... ... ... бұл ... ... көмір және кокс өндірісінде
қолданылады[7].
Ауыр көмірсутекті шикізатты және ... ... ... микросфералы катализаторды (ЦК), ауыр шикізатты беру жолдарын
жетілдіру, регенераторда ішкі ... ... ... ... орналастыру
вакуум газойлінің төменгі қайнау температурасын ... ... ... одан кейін негізгі басты мақсатқа мұнайды терең өңдеуге көшуге болады,
былайша айтқанда мазут және ... ... аз ... процесс болып
есептелетін ауысуға болады. Бірінші сатысында түзілген коксты өңдеу
қиындықтары ... ... ... ... регенераторда жағады, ал
бұдан бөлінген жылуды крекингтің эндотермиялық реакцияларын қолдауға,
регенераторға берілетін ... ... ... электр энергиясын алуға және
жоғары қысымды, процестің су буына деген ... ғана өтеп ... ... ... де ... болатын су буын алуға пайдаланады.
Кесте 1
Каталитикалық крекингтің материалдық балансы
|Фракциялар ... ... |
| |І |ІІ ... газ |3,5 |3,0 ... фракция |5,0 |5,5 ... С4 |9,0 |11,0 ... С5 – 1950С |39,0 |47,0 ... ... (195-350 0С ) |22,5 |20,5 ... газойль (>350 0С) |15,0 |9,0 ... |5,0 |4,0 ... ... және ... ... ... ... крекинг шикiзаты
Каталитикалық крекингтiң өнеркәсiптiк қоюларын негiзгi шикiзат мұнайды
алғашқы айырудың атмосфералық және вакуумдық дистилляттары болып табылады.
Дистиллятты ... ... ... ... топтарға жатқызуға болады.
Бiрiншi топ - жеңiл шикiзат. Осы топқа (керосин - соляр және вакуум)
мұнайды ... ... ... ... ... ... ... 260 280ºС құрайды, орташа молекулалық ... 190 - ... ... - ... дистилляттары тіке айдайтын жақсы ... ... ... ... ... үшiн.
Екінші топ – ауыр ... ... Осы ... ауыр ... ... қайнау температурасы 300 - 550ºС
аралығындағы.Олардың орташа молекулалық ... 1,5 есе ... ... ... дәлірек айтқанда 190 - 220 орнына 280 – 330. ... ... ... ... шикiзатқа, бағыттың алдында ауыр
дистилляция шикiзаты қарсы бу ... ... ... ... ... Автомобилдiк жанармайлардың өндiрiсi үшiн әдетте 0,
880 0, 920-шi ... ... ауыр ... дистилляттары
қолданылады.
Үшiншi топ – кең фракционды құрамды ... Бұл ... ... ... ... дистиллятты қоспасы ретiнде қарастыруға болады; ол
керосин және жоғары қайнайтың солярлы фракциялары, сонымен ... май ... ... ... ... болады. Үшінші топтың дистиллят ... 210 - ... топ – ... ... ... топ ауыр ... ... жеңiл және орташа солярлы фракциялары бар қоспаларды
құрайды, қайнау шегі 250–470ºС.Аралық шикізат автомобильбік және ... ... ... және ... ... ... дистилляттар мұнайды
тікелей айдауда каталитикалық крекинг үшiн жақсы шикiзаттар болып табылады.
Бұл оңай ... ... да ... кем емес – ... ... дистилляттарды тазалағанда
алынатың қоспалары, себебі олар қиын ... ... ... ... үшін ... ... мұнай
және мұнайөнім қалдықтарында қолданылады.
Тікелей айдауда каталитикалық крекинг дистиллятта жанармай ... ... аз кокс ... ... ... ... ... крекинг және кокстеу қондырғыларымен. Ауыр вакумдық дистилляттар
каталитикалық крекингте, мазутта және басқада ... ... көп ... ... Сондықтан жоғарғы шайырлы ... ... ... ... ... ... крекинг өнімі
Каталитикалық крекингтiң өнiмдерiнiң сан және сапасы ... ... ... және ... ... ... ... тәуелдi болады. Каталиктi крекинг ... ... ... ... жеңiл және ауыр каталитиялық газойльлер алады.
Легроина таңдау кейде ескерiлген.
Изобутан каталиктi крекинг ... ... ... ... ... алынатын семiз газ әсiресе. Бұл шикiзат қалай
Газа құндылығын жоғарылатады өңдеудi алыс үшiн ... ... ... ... газдар алып тастау үшiн каталиктi
крекингтi қоюды семiз газ және ... ... - газ ... ... ... Бұл ... жұмыс каталиктi крекингтi қоюды жұмыспен
тығыз байланған. ... ... - газ ... бөл ... ... ... жеңiл өнiмдерiн түсетiнғана емес, екi қоюларды
технологиялық өзара тәуелдiлiкте де болады. ... ... ... ... ... - газ ... бөл ... қосымша компрессор жұмысқа
жоғарылатудан аман болу үшiн ... ... ... ... ... Газа ... ... Тұрақсыздық жанармайдың қайнауын аяқтың
температуралары үлкеюмен Бутан таңдауын тереңдiктi азайтпау үшiн бутан
бағанасының тәртiбiн ... дәл ... - ... ... ... кейiн алынатын қурап қалған газ - бутилен және
пропан - ... ... ... ... ... сияқты
қолданылады.
Тұрақсыздық жанармай. Тазартуды каталитиче ской ... ... алуы үшiн ... ... ... ... немесе шикiзат
жолымен каталиктi крекингте iстеп шығаруға болады.
Негiздi авиация жанармайының өндiрiсiнде бастапқы ... ... ... ... және ... ... ... немесе оларлар
болып табылады араластыр шектердегi 240-360 (жанармай деп аталатын) ... ... аяғы бар ... ... ... ... ... тұрақтанулардан кейiн негiздi авилар алатын (каталиктi крекингтi
екiншi ... ... ... ары ... өңдеуге түседi.жанармай
ационный. Соңғысы, нәтижеде каталитиялық тазарту, болады, салыстырғанда
автомобилдiк жанармаймен, ... аз ... және ... авиация
жанармайының тұрақтылық және октандық санын жоғарылатады ... ... ... жанармайлары қайта өңделетiн шикiзаттың қасиеттерi
және процесстiң шарттарына байланысты моторлы әдiс ... ... ... саны ... ... 1кг 3-4 мл) этил сұйығының
қосымшасымен 92-96 аралығындағы.
Автомобилдiк жанармайдың ... 300-550 ... ... ... ... ... ... мұнайларды вакуум айыруының жанында алған
дистилляттарды қолданылатыны бастапқы шикiзат ретiнде.
Автомобилдiк жанармайлар алынатын ... ... ... ... ... ... сұйығының қосымшасысыз) 78-82 октан саны
болады, зерттеушi әдiс бойынша 88-94 этил сұйығысыз және 1 лде жэс 0,8 ... ... ... ... ... ... ... буларды
биiк қысым болатын жеңiл көмiрсутектердiң оларында алып тастауын мақсатымен
физикалық тұрақтануларына ұшырайды.
Каталиктi ... ... ... ... ... ... әртүрлi маркалардың автомобилдiк жанармайларының даярлауы
үшiн олардың қалайдың жоғарғы октан компоненттерiн ... ... ... ... ... ... жанармайдың
компоненттерi химиялық жолмен тұрақту жеткiлiктi.
Автомобилдiк жанармайлар қалай көп компоненттерге араластырғанын
болады. Оларды ара-арасындалар бұл ... ... ... ... ... ... ... iшiнде жоғарғы октан. Компоненттердiң
құрамның жанармайының маркаларына байланысты кеңiнен алады. ... ... ... ... даярлауында, (жанармайдан басқа) автомобилдiк
жанармайларға стандарт шешiлген ... этил ... ... етiледi.
Жеңiл газойль. Дистиллят жеңiл каталитиялық газойль (175-200 және ... ) ... ... ... ... ... асатын цетан
саны бар және үлкен күкiрт мөлшерi. Парафиндi негiздердiң жеңiл ... ... ... каталитиялық газойляның цетан санын 45-56 құрайды, 25-
35 дистилляттарды нафтеноароматическихтан. ... ... ауыр ... ... саны ... бiрнеше айналуды кiшiрек тереңдiктi
ұғындырылатыны жоғары. Крекингтiң ... ... ... ... ... каталитиялық газойльлер шектiк емес көмiрсутектер
және маңыздылау сандарда болады.хошиiстi ... (28-55% ). ... қату ... ... ... ол ... қату
температураға қарағандасы төменде.
Жеңiл газойляның сапасына шикiзаттың құрамығана емес, катализатор және
технологиялық тәртiп те ... ... ... ... ... ... оның ... саны температуралар жоғарылатумен азаяды, ... ... ... ... Крекингтiң қуыс iлесетiн
шикiзаттар көлемдi жылдамдықтың төмендеуi, нәтижелерге сонымен бiрге алып
келедi. Оның ... саны ... ... ... ... айналатыны бар
крекингте (жағдайлардың көпшiлiгiнде ол ... ... ... ... және хошиiстi көмiрсутектердi ондағы мазмұн өседi.
Егер дизель отынының ... ... ... ... ... ... ... болса, сол жағдайдағы дизель отыны ... ... ... ... ретiнде, цетан саны бойынша
(асып кету ) қорларды алады және норма сандағы ... ... ... ... май) ... алуы үшiн тек қана өзге жағдайда жеңiл
қолдан газойльсi (немесе оның компонентi) шикiзат ... ... ... ... алу ... ... мүмкiн және құрамалы қолдану ... осы ... ол ... әдiспен масел өндiрiс қолданылатын
ерiткiштердiң бiрлерiнiң сығындыларына ұшырайды. ... ... ... ... ... айдаудан кейiн (рафинат ) ерiткiш
сығындыға дейiнi ... ... ... саны бар және бола ... ... ... ... сонымен бiрге хошиiстi көмiрсутектер ... ... ... ... ) ерiткiштiң айдауынан кейiн бола ... ... ... алуы үшiн шикiзат ретiнде қолдану.
Ауыр газойль. Ауыр газойль каталиктi крекингтi ... өнiм ... Сапа оны ... ... және ... ... бiрге жеңiл газойляның сапасынан тәуелдi ... ... ... ... ... ... каталиктi крекингтi
шикiзатқа әдетте жоғары ... ... ... ... Ауыр ... ... ... крекинг және кокс айыру үшiн ... ... ... ретiнде. Соңғы кезде ол күйенiң өндiрiсi үшiн
шикiзатты сияқты қолданады[9].
4 Крекинг катализаторлары
Каталиктi крекингтiң реакциялары ... ... ... бағыты катализатор, шикiзаттың қасиеттерi және ... ... ... ... беттерiне крекингтiң нәтижесiнде
кокс кейiнге қалдырылады, сондықтан каталиктi крекингтi маңызды ерекшелiк
(кокстiң ... ... жиi ... ... болып
табылады.
Каталиктi крекинг үшiн алюмосиликат катализаторларын қолданылады.
үстiңгiлiкпен арналған бұл табиғи немесе жасанды алған ... ... ... ... ... ... 0,04 - 0,06 мм ... сфералық бөлшектерi немесе 3 - 6
мм өлшемiнiң тәбiлеткiлер және ... ... ... катализаторлары алюмосиликат белсендiрiлген табиғи саздарын
Зауыты қолдан тәжiрибесiнде. ... ... ... ... ... булар оңай тасуға болатын сусымалы материал болады.
Крекинг қондырғыларда келесi алюмосиликат катализаторларын қолданады.
1. Синтетикалық тозаң тәрiздi катализаторлар бөлшектерімен 1 - ... ... және ... ... ... тек қана ... өңдеуiнiң
(бентониттер, бокситтер және кейбiр басқа) ... саз ... ... немесе тозаң тәрiздi катализаторлар. 1-шi ... ... ... ... ... кем салыстырғанда синтетикалық,
табиғи катализаторлар және төмендетiлген белсендiлiктердi алады.
3. 10-150 мк ... ... бар ... ... ... Таралудың жанында салыстырғанда тозаң
тәрiздi, сфералық катализаторын аз ... ... ... ... ... ... ... де ағзындап кетедi. Меншiктi
шығын оны тозаң тәрiздi катализатордың шығынға қарағандасы ... 3-6мм ... шыны ... ... ... ... 3-4 мм өлшемiмен табиғи және ... ... ... ... ... Олар тәбiлеткiленген, оларды
жиi деп атайды шариктi, және ... ... ... ... ... ... берiктiк бейнеленедi.
Көрcетiлгенi катализаторлардың жоғары 5 түрлерi ... ... (не ... ... ... туғызады) хромның тотық болатын
синтетикалық кристалды құрамында цеолит бар катализаторлар сонымен бiрге
(катализатордың ... оның ... ... бар ... шығу өршiтушi таңдаулылықтары) металл сирек
кездесетiн тотықтар. Тализатора қарашы бәсеңдейтiн ... ... ... ... ... ... және қоюлардың қайнайтын жiгiнде үшiн
сфералық.
5 Каталитикалық риформинг
1. Процесстiң тағайындауы. Дәл қазiр ... ... бiр ... ... ... және ... өнеркәсiп мұнай өңдейтiн.Олардан
көмекпен бензин ... ... ... және ... ... лажы болады ) күкiрттi және көп ... ... ... көмiрсутектерден жанармай газдың алуы үшiн каталитиялық
риформингтiң ... ... ... ... ... ... ... фракцияларығана емес, басқа мұнай өнiмдерi де қолдануға сонша түрлi
келтiр өнiмдерiнiң өндiруiн мүмкiндiк шикiзат ретiнде.
Каталитиялық риформингтiң жаппай ... ... ... ... ... гудрон және гудрон) ауыр шикiзат және жанармайдың ... ... ... ... ... және ... процессiн
қолданылды. Көрсеткiштердiң сондықтан аласа ... ... ... ... тоқтат риформингi салыстырғанда каталитиялық.
Жанармайдың шығуы қыздыру риформингiнде 20 27%ке аз және ... сан оны 5
7 ... ... риформингке қарағандасы төменде. Бұдан басқа,
қыздыру риформингiнiң жанармайы тұрақсыздық.
Каталитиялық жүзеге асыр риформингiнiң ... ... ... және ... ... Газа ... ортада.
Каталитиялық риформинг Газа ортасында үлкен ... 70 80 ... ... %.0 Бұл ... ... көмiрсутектердiң терең ыдырауы
және түбегейлi бiлiм жiбермей ... ... ... ... уг леводородовтарының қаңғытып жiберуi және
жылдамдығының жылдамдығы және парафиндi көмiрсутектердiң ... ... ... шектердегi процесс, тәртiп және катализаторының
тағайындауларына байланысты алынатын өнiмдердiң шығу және ... ... ... ... ... үшiн ... хошиiстi көмiрсутектердi бiлiм және Газа водородсодержащегосы болып
табылады[10].
Каталитиялық риформингтiң процессiнiң тағайындауы, ... ... өнiм ... ... ... ... ... талап
етедi. Қажеттi өнiмнiң сапасы ... ... және ... ... ... ... алынатын сутегi газ водородсодержащий алынатын ... ... ... ... ол су ... ... мұндайдың басқа процесстерiнде қолданады. Түбегейлi күкiрт
мөлшерi бар шикiзаттар ... ... емес ... бар ... ... ... ... риформингiнде катализатор жылдам
улайды. Каталитиялық риформингтiң алдында мұндай ... ... ... орынды ұшырау. Бұл катализатордың жұмысының үлкенiрек ұзақтығы
регенерациясыз мүмкiндiк туғызады және ... ... ... жақсартады.
2. Қоюларды жұмыс тәртiбi. Каталитиялық риформингтiң қоюын маңызды
схема ... ... Жеке оның ... ... тәртiбiн қарап
шығамыз.
Шикiзат каталитиялық риформингiнiң алдында газбен ... ... су ... ... Өнiмдер су тазартулардан
кейiн 3-шi бағананы отпарнуюларға түседi. Ол ... ... ... ... және су перiлерi iске аспай қалады, гидрогенизаттың ... ... ... ... ... ... ... Печи жылан
түтiктерiндегi 5 қызады және 6 каталитиялық ... ... ... ... ... ... 2 газдыға және сұйық ... ... ... ... сұйық өнiмдер қаныққан булар
немесе сұйылған мұнай газының басқа ... тап ... ... ... ... ... ... көмiрсутектер және тағы
басқаларлар алудың мақсатынан фракцияға бөледi.). Газ бай ... ... ... молдық оны жүйелерден шығарады және басқа
процесстерде қолданады.
Каталитиялық риформингтiң нәтижелерiне қысым, тағы ... ... ... ... шығамыз.
Қысым. Биiк қысым катализатордың жұмысына ... ... ... бұл ... ... және ... тағы басқа улармен сезгiштiк оны улауына
қысымның жоғарылатуымен едәуiр азаятынын сол ... ... ... ... ... жылдамдығы ... ... ... бұл ... бiлiмге қарай
қосылысады. Демек, төмендету ... және ... ... ... және ... ... хош иiстендiрудi дәреженiң үлкеюiне
мүмкiндiк туғызады.
Сурет 1 ... ... ... ... ... жоғарылатуын қарай ... ... ... қаймақшытады және керi реакцияның
ағуы, сонымен бiрге нафтен көмiрсутектердiң кейбiр изомерлерiнiң айналуына
гидрокрекингтерге ... ... ... парафиндi каталитиялық
риформингтiң процессiндегi ... ... ... ... ... және айналатын газдағы сутегiнiң шоғырландыруы
төмендейдi кедергi келтiредi. Бұл ... рөлi ... ... ұғындырылады. Да, да температуралар үлкеюмен
жеңiл көмiрсутектерден ... ... ... Бутан және (анық, бұл қалай
шикiзат болатын көмiрсутектерiнiң гидрокрекингiнiң реакцияларында ... ... сол ... ... ... ... құрастыратын
процесстерi) изобутан өседi. Хошиiстi ... ... ... ... үлкеедi және оның октандық саны өседi. Жанармайдың
қаныққан буларын сутегiнiң обра зованиесi және қысым нәтижеде ... ... ... ... ... ... ... мазмұн да өседi[11].
Көлемдi жылдамдық. Көлемдi жылдамдық жаңа шикiзаттың шығыны үлкейтiп
немесе реакторларда катализатордың жүктеуiн кiшiрейтiп жоғарылатуға ... және ... бар ... ... ... уақытын нәтижеде
азаяды. Көлемдi жылдамдықтың жоғарылатуымен тұрақты ... ... ... ... ... сутегiнiң мазмұныды, сутегiнiң шығуы және жеңiл
көмiрсутектердiң жаетсясын түске ен ... ... ... хошиiстi
көмiрсутектердi шығуды азаятын. Сайып келгенде, хош иiстi, көмiрсутектердiң
қорлары көлемдi жылдамдықтың ... ... ... ... ... ... сан оны кiүлкеедi; сонымен бiрге
жанармайдың қаныққан буларын қысым және ... ... және ... ... ... ... ... мазмұндарды азаяды.
Тез ағатын реакциялар ойна баста процессiнде өте ие бол рөлдiң көлемдi
жылдамдығының үлкеюiмен: көмiрсутектердiң В және ... С4 ... С5 ... ... ... жiберу, гидрокрекинг ауыр пара. Не
олардың рөлiнiң ... ... және ... ... ... ... ... ететiн реакциялары тяды
төмендейдi.
Газ айналатын водородсодержащий байланыс: ... ... ... ... шек ... тап ... парциалды қысымының сүйемелдеуi
үшiн берiлетiн газ ... ... ... ... ... Газа санымен анықталады.
Газдың водородсодержащийдың байланысының үлкеюi: шикiзат екi қарама-
қарсы бағыттарда айқындалады. Сутегiнiң парциалды ... ... ... ... ... ... ... басқа жағынан, реактор
арқылы айналатын Газа санының үлкеюi температураның ... ... ... не ... ... ... жоғарылайды, және
ағатын реакциялардың жылдамдығы үлкеедi. ... ... ... ... ... ... болады. Мүмкiн,
риформингтiң тұрақты октандық санының
сүйемелдеулерi үшiн - ... ... ... ... ... ... ... кезде теорияларда және каталитиялық
риформингтiң тәжiрибесiне қаттылық ұғыммен пайдалана бастады. Қатты нақтылы
(нақтылы ... ... және де ... ... ... риформингтiң
тәртiбiне тым қаттырақ сәйкес келедi) ... бар ... ... ... ... деп ... ... санын риформингтiң қаттылықтарына байланысты
зерттеушi әдiс бойынша 93-102ге дейiн ... алып ... ... Октандық
сан жоғары болған сайын сол хошиiстi көмiрсутектердi Зинаның бенге көбiрек
болады. Бастапқы ... ... бұл ... жоғарылатуығана
емес, қысымның өзгеруi жолымен де арқасында жетедi. Көп ... ... және ... және биiк ... үлкен шартта октандық сандары бар ... ... ... ... ... ... үлкен мазмұнмен әкет)
жоғары сапалы, бiрақ нәтиже сирек кездесетiн ... ... сол ... аталарды қысымда жетедi және бiрнеше биiгiрек температураның жанында.
Ең үлкен жаттығу мәнi платина болатын катализаторлардағы каталитиялық
риформингтiң процесстерi алды. Мұндай ... Газа ... 70-90 ... iске ... сутегi ) келесi шарттарда: 470-530, газ
айналатын құрамында суы бар, ... 10-40 ... ... ... ... м³/м³ шикiзат.
3.Процесстiң химия негiздерi. ... 20. ... және ... хошиiстi көмiрсутектердi бiлiммен алты ... ... ... ... ) ... Ция дегидрогенизасына
қосымша реакцияларсыз өткiзуге болатын ... ... ... ... ... ... 1911 жылында
және Вогеннiң В.Лозье және 1932 ... ... ... бақылады.
Үш кеңес одағы лабораторияларындағы 1936 жылда бiр уақытта парафиндi
көмiрсутектердiң дегидроциклизацииы реакция хош иiстi болды. ... ... 450 470 ... ... В.И.Каржев, М.Г.Северьяновқа
жанында бұл реакцияларды iске асырды және 500 550 мысқа ... ... хром ... ... және ... ... ... 310 С.Вдальнейшихтың жанында көмiр белсендiрiлген ... ... бар ... ... ... ... ... қали катализаторының қолдануы бар ... ... ... ... ... ғылыми негiз қойған көрcетiлген зерттеулер және каталитиялық
риформингтiң периодты және үздiксiз процесстерiнiң қатарлары iске ... ... ... ... ... бар нафтендерiнiң қаңғытып жiберуi
ғибраттанушыда көрсетуге болады:
Ароматты көмiрсутектер жанармайдың октандық ... ... ... ... ойна ... ... ... реакция бiлiм есебiнен.
Толықтау нафтен көмiрсутектерден ең және алты ... ... ... ... ... болатын бастапқы нафтен көмiрсутектер зерттеушi әдiс ... 80 ... ... саны ... ... бензолдың шығуының ароматты
көмiрсутектерiн шығу 30 40%ке шикiзатқа нафтен ... ... ... ... Жанармайдың октандық санын үлкею ... ... ... ... ... тәуелдi
болады, олардың өздерi өйткенi октандық сандар едәуiр ... ... бiр ... ... ... көмiрсутектерiн қаңғытып жiберу
сондықтан болар тек қана ... ... биiк ... осы
жағдайда жетуге боладуға жарысауы керек.
Олефинге дейiн парафиндi көмiрсутектердiң ... ... ... ... ... риформинг процесстерiнде ағады, бiрақ бұл
жанармайдың октандық санын аз жоғарылатады және оның ... ... ... ... ... ... үзiлуi
сутегiнiң көмiртектiң байланыстарының үзiлуге ... ... ... ... қиындайды. Бұдан басқа, парафиндардың қаңғытып жiберуiнiң
ағулары үшiн қажеттi ... ... бiр ... ... ... да жүредi. Сондықтан хош иiстi сонан ... ... ) ... ... ... ... ... жиi бастапқыда құрастырады:
Бұл екi ... ... ... ... сонда реакция
дегидроциклизации атауды тасысады. (бiлiммен олефин) парафиндардың қаңғытып
жiберуi
дегидроциклизацияға қарағанда ... ... ... ағатынын атап
өту керек.
Мысалы, гидрокрекингтiң нәтижесiнде жоғары молекулалық парафиндар
молекулалық салмақтың аласалаулармен екi ... ... ... ... деп ата реакциясына сондықтан кейде. (қатар
гидридтеумен және ... ... ... ... ... бар ... ... көмiрсутектерiнiң
гидрокрекингiнiң реакциясы риформингтiң жанармайының ... ... ... ... ойнай алады. Мүмкiн, гидрокрекингтiң
реакциялары карбоний бiлiмi бар ... ... ... ... ... - ... ... олефин көмiрсутегi және жаңа ... ион. ... оң мәнi ... ... ... және бастапқы
шикiзатқа қарағанда кiшiрек тығыздықпен төмен қайна сұйық көмiрсутектердi
бiлiмде болады.
Катализатор гидрокрекингтiң реакциясына үлкен ... ... ... ... ... ... өзгертуге болады. Мысал ретiнде
алюмосиликаттағы никел ... ... ... ... ... ... ғана емес, изомерлеу ағатынын
атап өтуге болады. Егер сутегi азотпен алмастырса, онда изомерлеу ақпайды.
Риформинг ағатын изомерлеу парафин тармақты ... ... ... және ... ... жаңа ... және салыстырмалы
биiк октандық сандарды риформингсiз алатынын атап өту керек. С7 ... ... ... ... сандарды түбегейлi жоғарылату
теория жағынан ... ... ... ...... бұл ... риформингтiң қазiргi шарттарында ақпайды. Көрcетiлген
көмiрсутектердi ол орынына ... ... және ... Тек қана ... ... ойна ... ... сондықтан
каталитиялық риформинг процесстерiнде. Мысалы, орнын басылған бес мүшелi
нафтендердiң хош иiстендiруi қалай жоғары ... ... ... ... ... ... хошиiстi
көмiрсутектерге дейiн өте оңай дегидрирлеген алты мүшелi.
арафиндардың ... ... да ... ... ... демек гексан бензол және сутегiнiң төрт молекуласының бiр
молекуласы, және пайда болған өнiмдердiң ... ... ... ... ... 5 есе асады. Хошиiст көмiрсутектердiң бiлiмi
бар парафиндарының ... ... ... ең ... бiрi ... ... және ... риформинг өнімі
5.1.1 Каталитикалық риформинг шикізаты
Каталитиялық риформинг үшiн шикiзат ретiнде мұнайларды алғашқы
айырудың бензин ... ... ... Бұл ... ... шектерi хошиiстi көмiрсутектердi алу С.үшiн кең интервалда
60мен 210мен аралығындағы толқиды мұнайды алғашқы ... қою ... ... ... ... ... ... октан моларын
60 105 немесе 60 140 қайнап жатқан алулары үшiн 85 180 ... ... ... ... ... ... ... тарлау қосымша күштеп
таратады.
61-шi сурет оның шығуынан жанармайдың октандық санын тәуелдiлiк
күкiрiктi ... ... ... ... ... алған ( 62 140, 85 140 және
105 140) әр түрлi ... ... ... ... ... ауырлаумен 85 140 ароматты көмiрсутектердi мазмұнды
азаяды және бiрнеше жанармайлардың октандық саны ... ... ... ... және оның ... санымен жанармайдың
шығуын (анықтауды әдiстен тәуелсiз) октандық санды ... бар ... бар ... ... нуть ... ... Бұл ... 62 және 63-шi сурет мәлiметтерiмен расталады. ... ... - (20 ... ... 85 140 және 140 180 ... ... нәтижелерiмен (40 аталарда) 85 180 20 аталарда
көрсетедi, 85 180 ... әдiс ... 95-шi ... саны ... ... фракцияның риформингi жағдайда 2 - 2, 5%ке өседi.
Бензин фракцияларының ... ... ... ... ... катализатордың жұмысының үлкен ұзақтығы регенерациясыз, жұмыстағы
жақсы маневрлiк және тағы басқалар. Жоғарғы ... ... ... ... сондықтан не бiр мұнай ... ... ... ... ... ... ... Тiптiсi хош иiстi көмiрсутектердi
алуды мүмкiндiк және орындылықты маңызды есепке алу.
Кесте ... беру ... ... ... ... ... 85-1800С
үздіксіз риформингтеуге әсері
|Көрсеткіш |Көлемдік ... ... |
| ... сағ-1 | |жылдамдық, сағ-1 |
| |5 |2,5 |1,5 | |5 |2,5 |1,5 ... ... | | | ... | | | ... |79,0 |77,2 |75,9 ... ... |0,025 |0,06 |0,10 ... шығымы, | | | ... | | | ... |0,05 |0,12 |0,20 ... |2,8 |2,5 |2,4 ... орта |550 |510 |493 | ... | | | | ... ... ... ... ... процессiнде газдар және (риформат ) сұйық
өнiмдер құрастырады. Риформат Зиновтың автомобилдiк және ... ... ... ... ... ... ... хошиiстi көмiрсутектердi
ерекшелеуге бағыттауға болады, риформинг құрастыратын газ бөлiнулерге
ұшырайды.
Босатылатыны ... Газа ... ... үшiн бұл сутегiде жартылай қолданады және (егер ол ... ... ... су тазартуы үшiн, бiрақ қоюдан үлкен сутегiнiң бiр
бөлiктерiн шығарады.
Мұндай сутегi ... ... ... ... Тап сол ... кең қолдануы, қолданушы сутегiлерiн ұғындырылады, мұнай дистилляттарын
су тазартудың жанында әсiресе..
Каталитиялық риформингтiң ... Газа ... ... қалған (С2 немесе С1 С3 C1) газ және (Сз С4 ) ... ... ... ... ... ... ... жағдайда (тұрақтану оның секциясында) қоюда қаныққан буларды
тап қалған ... бар ... ... ... Бұл автомобилдiк немесе
авиация жанармайының жоғарғы октан компоненттерiнiң өндiрiсi үшiн мағынасы
барады. ... ... ... ... ... үшiн (компаундирлейдi ) ... ... ... каталитиялық риформингтiң ... 60 70% ... ... және ... құрамдарды алатын шақырған,
сондықтан олар таза ... ... үшiн ... ... Ретiнде
компаундирлейтiн компоненттер жеңiл бензин фракциялары н қолданыла алады. .
62 ) мұнайды айыруды ... ... және ... ... ... ... ... отындарының
өндiрiсiнiң үлкеюлерi үшiн ... ... ... ... ... кеңейтуге керек[13].
Автомобильдік жанармайларды алу үшін ... әдiс ... ... ... саны бар 2 3 ... ... саны көбiрек алуы
керек. Бұл жанармайдың октандық ... ... оның ... су ... ... толтырады.
5.2 Риформинг
Риформинг - алудың мақсатынан жоғары сапалы жанармайлар және хошиiстi
көмiрсутектердi мұнайдың бензин және ... ... ... процесс (reforming ағылшынша - қайта iстеп, жақсарту).
Негiзiнде көмiрсутектер бұл молекулада, ... ... ... мұнайды лигроин фракциясы қызмет көрсетедi.
Риформинг 30-шi 20 жылдардың ғасырларына дейiн қызулық ... ... ... және ... саны бар ... алуы үшiн 540 ... 70-72
жүргiзiлдi.
Риформингтiң 40-шi жылдарымен - ғылыми негiздерi Н.Д.Зелинскиймен
жасалған каталитиялық процесс сонымен бiрге ... ... ... ... рет 1940 АҚШ ... iске асырған.
Ол әр түрлi катализаторлар қатысуымен жылытқыш пештi және кемiнде 3-4
реакторлар t 350-520 ... ... ... ... ... ... және ... ренилерi, Ириди, германи тағы басқалар
кокстi ... ... ... ... ... аман ... жылытқыш пештi және реактор арқылы айналатын сутегiнiң биiк ... ... ... ... ... ... ... газ
төрiздi көмiрсутектердi 90-95, 1-2% сутегiнiң октандық саны бар 80-85 ... және өңге ... ... ... қысыммен түтiк тәрiздi Печидi
әпередiден және катализаторда болатын кертартпа камераға ол бұдан өнiмдерге
бөлiнетiн ректификациялық бағанаға ... ... ... ... ... ... үшiн
платина немесе платина және рениден катализаторлары қатысуымен жүргiзiлетiн
каталитиялық риформингке душар болады. Мысалы, парафиндар және ... ... ... ... тағы ... ... бiлiмде жанармайлардың каталитиялық риформингiнде болады
CH3 – (CH2)5 – CH3 → C6H5CH3 + ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, хошиiстi көмiрсутектер бүйiрлеу шынжырлар риформингте
жоғалтады
C6H5CH3 + H2 → C6H6 + CH4
Ароматты көмiрсутектердi алуда, ... ... көзі кокс ... ... ... ... Катализаторлардың қасиеті және сипаты
Риформингтiң катализаторлары екi ... ... ие ... ... ... ... катализаторлар ретiнде әдетте
платинаны пайдаланады. Белсендiлiк анықта тализаторасы онын крекирлейтiн
және изомеризующуюi ... ... ... ... ... үлкен мазмұны бар шикiзатының өңдеуiнiң жанында ... ... туу ... алты ... ... ... ... және
(нәтижеде дегидрирлейтiн ... ... ... ... реакцияларының қышқыл
катализаторларымен бастау және бес мүшелi ... ... ... ... ... ... ... дегидрирлейтiн функциямен ие
болады. Демек, ол гидридтеудi реакция және ... ... ... ... ... және бiлiм ... ... аралық өнiмдердiң
үздiксiз гидридтеуге және алып тастауына қаймақшытады. Әдетте ... 0, 3 0, 65 ... ... ... қарсы катализатордың
орнықтылығын бұл шаманың төмендетуiнде азаяды. ... ... ... ... ... ... шоғырландырулары жоғарылатуда
деметилированияның реакциясы және ... ... ... ... ... ... ... басқа фактор оның
биiк құны болып табылады[15].
Сайып келгенде, катализатордың қышқыл ... ... ағуы және ... ... ... үшiн дегидрирлейтiн
изомерлеулер үшiн қажеттi. Риформингтiң екi ... ... бұл екi ... ... тiркесi.
Кесте 3
Әр түрлі сатыдағы риформинг катализаторларның даму процесі
|Даму ... ... ... | |
| ... |Қышқылдық |Негізгі ... |
| | ... ... ... ... ... ... |Платина |Жоқ ... |- ... |- |- ... |- |- |- ... ... |
| | | | ... т.б ... Риформингтің өнеркәсіптік катализаторлары
Өнеркәсiптерде келесi катализаторларды қолданылады: (фтормен алюминиды
тотық, промотированная ... сары ... ... ... ... цеолит
Аляны сақтаушылар тағы басқалар) платина; (сақтаушылар платина үшiн сияқты)
палладий; күкiрттi никелi; ... ... ... 10% ... алюмомолибден; (хромның 32% тотықтары және алюминиды 68% тотық)
алюмо - хром; алюмо - ... ... ... ... ... кремнеземмен) кобальтмолибденовый. Платина катализаторлары
өте кең тап қолдануы. Соңғы кезде платинасы бар катализаторлардың ... ... ... ... ... ... бастады. Құрамында
цеолит бар катализаторлар сонымен бiрге Чили кейбiр тарату жартылай[16].
6.3 Катализаторларға қойылатын талаптар
Өнеркәсiптерде келесi ... ... ... ... ... немесе сары жасыл түстi iсiктер, мосиликат, цеолит
Аляны сақтаушылар тағы басқалар) платина; (сақтаушылар платина үшiн ... ... ... ... ... молибденнiң 10% тотықтары)
тотықты алюмомолибден; (хромның 32% тотықтары және алюминиды 68% ... - ... ... - ... ... ... кобальттiң молибдаты,
тұрақтандырылған кремнеземмен) кобальтмолибденовый. Платина катализаторлары
өте кең тап қолдануы. ... ... ... бар ... құрамына
және палладпен сирек кездесетiн элементтердi ендiре бастады. Құрамында
цеолит бар ... ... ... Чили ... ... жартылай[17].
7 Қондырғы түрлері
Изомерлеу каталитиялық риформинг ағатын реакциялар қоспағанда, ... ... ... ... ... өнеркәсiптiк қоюларының шарттарында
жылу ерекше мәнi болады. ... ... ... (40-шi ... ... ... гидроформинг, процесс қою болды
нитраттау үшiн қолайлы биiк тазалықтың толуолын алу үшiн ... ... ... риформингтiң қоюларын едәуiр бөлiктiң
екiншi әлемдiк соғысының аяқтауларынан кейiн ауыстырған.
Риформинг үшiн ... ... ... ... (1949
жыл) платформингтiң процессiнен басталды. Риформингтiң Тическийiнiң
домалатқышының қоюларының көп басқа түрлерiн ... ... ... ... мысалмен платина
катализаторында адиабаталық тәртiп iске асатын процесс платформинг ... ... ... ... ... ... араласады
және, пешке жылу алмастырғыш арқылы өте алып түседi. (алдағы ) ... ... ... үшiн жылу ... ... ағынның температурасын
кiруге реттеуге мүмкiндiк ... ... ... бiрiншi Печи жылан
түтiгiнде тұжырымдалады. Эндотермиялық реакциялардың екiншi реакторындағы
ағу жұмсалатын жылу аралық ... ... Печи ... ... және ... ... ... реактор шығатын реакциялар өнiмдер
тоназытқыштарға жылу ... ... ... ... соң ... ... Газаның бiр бөлiгi жүйеге қайтарылады, молдық жүйеден iске
аспай қалады. Сепараторды бағытталадыдан ... ... ... ... бар каталитиялық риформингтiң мысалымен
ультраформинга процесс ... ... ... газы бар шикiзат бес
пештердегiсi шикiзаттың ... ... ... ... адиабаталық
тәртiп жұмыс iстейтiн реакторлардан кейiн қызып дәйектi түрде өтедi. Болады
және қайсы болса да өңге бес ... ... ... ... ... ... ... – пеш; 2 – реактор; 3 – жоғары қысымды сепаратор; 4 – ... ... 5 – ... бағанасы; 6 – ректификациялық бағана; І –
шикізат; ІІ – ... ІІІ – ... ІV – ... ... V – ... VІ – ауыр ... VІІ – орта ... VІІІ – ... ... 2. ... ... бір ... ... сұлбасы
1 – пештер; 2 – бірінші сатылы реактор; 3 – ... ... ... 4
– төмен қысымды сепаратор; 5–дебутанизациялау бағанасы; 6 –ректификациялық
бағана; 7 – екінші сатылы реактор.
І – ... ІІ – ... ІІІ – ... ІV – ... газдары; V –
жеңіл бензин; VІ – ауыр бензин; VІІ – орта ... VІІІ – ... ... ... ... өнімдерді тазалау реакциясының гидрокрекинг
процесінің екі сатылы қондырғысының сұлбасы
Түйіршікті каталитикалық реактор 4 ... ... ... ... 800 т/тәулік- ке тең ... ... ... реактордың
диаметрі 3900 мм-ге, жалпы биіктігі 41130 мм-ге, реакциялық ... ... 50 м3 тең. ... ... ... ... және ішінде
легирленген болатты қабаты бар.
Қайта қалпына келген катализатор ... ... ... ... ... ... және ... жалпы корпус ішіне жасақталған.
Катализатор алмастырушы құбырлар арқылы конустан өтеді, реактор бойымен
бөлінеді. ... ... бу ... ... Егер ... қатты
болса және жартысы ғана буланса, онда оның ... ... ... ... шашыратады.
Катализатордың және шикізаттың тура бағытталуы шикізаттың реакция
температурасына дейін жылдам ... ... ( ... ... ... ... ... Катализатор 4-8 мм/с-пен қозғалады,
бұл ... ... болу ... 15-20 ... көбейтеді. Крекинг
өнімдері реактордан бу шығарғыш ... ... бу ... шығады, өнім
булары реактордан жинағыш камералы штуцер арқылы шығады. Жұмыс жасалған
катализатор көмірсутек буларының ... ... ... бу ... және сулы ... себіледі. Буланып шыққан ... ... ... ... ағып ...... жоғарғы бөлгіші; 2 – корпус; 3 – буды ... 4 – ... 5 – ... ... бөлгіші; 6 – алмастырушы
құбырлар.
Сурет 4.Түйіршікті катализаторлы ... ... ... ... процесстердiң классификациясы
Каталитиялық риформингтiң өнеркәсiптiк процесстерi платина
катализаторларына ... және асыл ... ... жиi ... ... ... катализатордың регенерациясының
әдiсi бойынша: ... ... ... ... ... процесстерi катализатордың үздiксiз және
периодты регенерациясы бар процесстерiне өз ... ... ... ... ... жанында әлi бейнеленедi және
катализатордың күйiмен. ... ) ... ... ... бар
процесстер үшiн қозғалатын жiк периодты регенерациясы бар процесстер тән.
Периодты ... ... ... және 50 ... ... мерзiмi бар процесстерге бөлшектенедi.
8.2 Керосиннің каталитикалық крекингі
Крекинг кезінде реакторда ... ... ... шикізат
көмірсутектерінің ыдырауы және екіншілік процесте ... ... ... ... ... арасындағы сутекті қайта
орналасуымен сатылап өтеді.
Біріншілік процестің табиғаты мен сатылануы ... ... ... тұрақтылығымен және термиялық тұрақтылығымен
сипатталады.
Крекинг жағдайындағы ... ... ... ... ... энтальпиясы деп есептеуге болады. Крекинг температурасы
кезінде «термиялық тұрақтылықтың қатары», ΔΗкөлем негізінде алынған, ... ... < Δ СnН2n < СnН2n < ... ... ... ... ... алкандар, кейін –
циклоалкандар, алкендер және кейбір тұрақты ароматты көмірсутектер.
Алкандар ... ... тура ... ... ... ... деструкция реакциялары жатады
СnН2n+2 → СрН2р+2 + СqН2q
және дегидрлеу
СnН2n+2 → СnН2n+2 + Н2
жылуды сіңірумен өтеді ... Бұл екі ... ... ... ... Сондықтан крекинг ... ... ... бар, ал ... ... тек ... ... бөлігінде ғана
алады, себебі реакцияға төмен алкандар қатысады[19].
Екіншілік процесстерге деструкция реакциялары, изомерлену ... ...... + ... — СН=СН— СН3 → СnН2n-3 — СН(СН3)=СН2
С6Н12 → Δ С6Н12,
алты мүшелі циклоалкандардың дегидрленуі және тағы да ... ... ... 450 – 520 0С және ... ...... ... жүргізеді. Крекинг нәтижесінде газ тәрізді және ... қоса ... ... ... ... – кокс пен күйік пайда
болады. Кокс ... ... және оның ... ... катализаторды мерзімді қайта қалпына келтіріп ... 550 ... ... ... ... арқылы өткізеді. Крекинг өнімінің
құрамы мен шығымы температура мен әсерлесу ... ... ... шикізатты беру жылдамдығына байланысты.
8.2.1 Керосиннің каталитикалық крекингі және ... ... ... ... Керосиннің каталитикалық крекингін, ... және ... ... ... ... реактивтер: құрамында қанықпаған көмірсутектері жоқ керосин,
алюмосиликатты катализатор, егер бұл катализатор болмаса: саз ... ... ... (1:1), бром суы, ... ... ... ... каталитикалық крекингіне арналған қондырғы (сурет
10) шикізат беру жүйесінен, реактордан және крекинг өнімдерін ұстап қалатын
жүйесінен тұрады.
Шикізатты беру жүйесі ... ... ... ... ол қысым мен аллонжды теңестіруге арналған ... ... ... ... ... беру ... ... қосылған.
Каталитикалық реактордың құрылысы: катализаторлық массамен толтырылған
болат құбырдан (3), ... ... ... ... (16) ... ... және түбі пробкамен жабылған. Құбыр пешке ... ... ... (5) ... пирометрлік реттеуші миливольтметрмен (6) берілген
деңгейде температураны қалыптастырып ... ... ... ... жүйе ... өнімдерін қабылдағышынан
(конденсат) (7), ол ... ... ... ... ... газометрден тұрады. Майысқан құбыры арқылы қабылдағыш (7)
реактормен жалғасқан. Абсорбер (10), жұтқыш ... ... ... ... ұшқыш өнімдерін ұстап қалуға
пайданылады, олар қабылдағышта конденсирленбейді. Манометрі (14) ... ... газ ... ... ... қолданылады.
Газометрдегі температураны өлшеу үшін термометр (13) ... ... ... ... ... немесе атмосферамен жалғасуы мүмкін.
1 – градуирленген бюретка; 2 – аллонж; 3 – болат ... 4 – ... 5 – ... 6 – ... 7 – ... өнімдерді қабылдағыш; 8 –
салқын монша; 9 – айналымды құбыр; 10 – абсорбер; 11 – үш ... ... ... газометр; 13 – термометр.
Сурет 5. Каталитикалық крекинг қондырғысы
Жұмысты орындау әдістемесі. Крекинг процесін ... ... ... ... ... ... ... толтыру;
3) қондырғыны жинап және оны герметикалыққа тексеру;
4) крекинг процесін жүргізу;
5) катализатордың қайта ... ... ... және газ ... ... ... анықтау;
7) нәтижелерін есептеп, қорытындылау.
Катализаторды дайындау. Егер жұмыста дайын катализатор қолданылмаса,
онда оны табиғи саз балшықтан дайындайды. ... ... үшін ... ... ... ... ... қажет. Саз балшықты тазарту
үшін оны артық мөлшерде сұйылтылған тұз ... ... ... ... ... ... ... Кейін артық тұз қышқылын және
тұздарды сумен ... ...... ... ... – Бюхнер құйғышы
арқылы. Шайылған сазды ауада кептіреді, кейін кептіргіш шкафта 150 – ... ... ... ... дайындау үшін құрғақ сазды
ұсақталған асбестпен араластырады және осы күйінде ... ... ... ... Реакторлық құбырды ( каталитикалық реактор)
жүйеден алып, оны катализаторлық массамен пеште ... ... 2/3 ... ... етіп толтырады. Ол үшін құбырға асбест
мақтасының шашыранды тампонын енгізеді, оны құбырдың
басы мен соңы ... ... ... ... кейін
катализаторлық массаны себеді және екінші тампонды салады.
Қондырғыны жинап, оны герметикалыққа тексеру. ... 10 ... ... ... пен май сорғышы бар ... ... ... 0,01 г ... ... «0» ... ... керосин
құяды. Жиналған қондырғыны герметикалыққа тексереді. Ол үшін ... ... ... ... және ... ... ... шығарады. Кранды атмосферамен жалғайды. Егер қондырғы
герметикалық болса онда май сорғыш абсорбер арқылы ауаның көпіршіктері ... ... ... ... ... ... ... милливольтметрдің датчигін берілген температураға (480 – 5200С)
орнатады.осы температураға жеткен кезде ... ... ... ... керосинді бірқалыпты жылдамдықпен құюды бастайды, 5 ... ... (5 ... ішінде 2 мл шамасында). Кран шүмегінен бөлініп шығып жатқан
газды құрамында ауа болмауына ... Ол үшін ... түбі ... ... кигізеді және осы газды жағады. Егер жану жарылыссыз
өтсе, кранды бұрады, абсорбер мен ... бір ... ... ... газ ... өнімдерін газометрге жинайды. Ол үшін ... ... және ... суды ... ... 25 – 40 гПа, оны ... отырады. Реакторға 25 мл керосин берілгеннен кейін ... ... ... қондырғыны жұмыс жасап тұрған күйінде тағы да 5 ... ... ... керосин қалдықтарын айдап шығаруға көмектеседі. Сосын кранды
жауып, кранды атмосферамен байланыстырып газометрді ... ... ... ... ... жазылады, және бақылау үшін су көлемін
есептейді, ... ... ... ағып ... ... келуі. Каталитикалық процесс кезінде катализатор
массасының бетінде кокс жиналады, соның нәтижесінде ... ... ... массасының белсенділігін қайта қалпына
келтіру үшін бетінде ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... сөндірмей, 5200С температураға пирометрлік
миливольтметрдің датчигін ... ... ... ... ... құбырдан қабылдағышты ағытады және оны су ... ... ... ... ... ... ... 1 – 3 сағат аралығында
ауаны өткізеді. Катализатордың қайта қалпына келуін ... ... ... кейін жасауға болады.
Сұйық және газтәрізді өнімдердің массасын анықтау.
а) ... ... ... ... ... крекинг процесінің сұйық
өнімдері алкандардан, алкендерден және ароматты көмірсутектерден тұрады.
Қабылдағыш пен ... ... ... оны ... ... сүртіп,
техникалық таразыда өлшейді. Сұйық ... ... ... бром ... ... ... ... сапалық әдіспен орнатады.
Ол үшін пробиркіге
қабылдағыштан бірнеше тамшы конденсатты тамызады, кейін 2 мл бром ... ... ... ... ... ... газ тәрізді өнімдерді анықтау. Крекингтің газ тәрізді өнімдеріне төменгі
алкандар, алкендер, бутадиен – 1,3 және ... ... ... ... ... газ ... және газ тығыздығын тәжірибе ... ... ... ... ... ... болуын бром суын қосу
арқылы анықтайды. Ол үшін газометрден жиналған газбен пробирканы толтырады,
үстіне тез 1 мл бром суын ... ... ... ... ... ... бойынша каталитикалық
крекинг процесінің материалдық балансы құрылады:
mкер = mг +mл +mк +mп
мұндағы: mкер – процеске ... ... ... г;
mг – газомертде жиналған, газ тәрізді өнімдердің массасы, г;
mұ – абсорбердегі ... ... ... ... – қабылдағыштағы сұйық өнімдердің (конденсат) массасы, г;
mш – шығын массасы, ... ... ... ... мына ... ... = Vг · ... Vг – газометрде жигалған газ көлемі;
ρг – газдың тығыздығы, г/см3
газометрде болған кезде газдың тығыздығы сол ... ... ... тығыздығын келесі формуламен анықтайды:
ρ = [В-(А-С)] /V
мұндағы: А — колбаның ауамен өлшегендегі массасы, ...... газ ... ... колбадағы массасы, г;
V — өлшеуге арналған колба көлемі (колба тұрақтылысы), мл:
С - 0,0012 — ... ... ауа ... г.
Абсорберде жұтылған жеңіл ұшқыш өнімдердің ... ... ... ұ = m1 – ... ... (конденсат) сұйық өнімдердің массасын мына формуламен
анықтайды:
mк= m3 – m4
где: m1 — крекинг процесінен ... ... ... ... — крекинг процесіне дейінгі абсорбер масссы, г;
m3— конденсатпен ... ... ... г;
m4 — бос қабылдағыштың массасы, г.
Реакторға енгізілген керосин массасын, оны алдын ала ... ... ... ... 0,01 ... ... ... алынған көлем
тығыздық бойынша анықтайды [20].
Материалдық балансты кесте түрінде толтырылады.
|Кіріс ... ... ... г ... |Масса,г |Мас.көл. ... |25 ... газы |7,5 |0,25 |
| | ... ... |3,1 |0,021 |
| | ... |12,5 |0,099 |
| | ... |0,92 |0,63 ... | ... | |1,0 ... ... ... ... ... термиялық өндеудегі физикалық
сипаттамаларын анықтадық.
Термиялық крекингтің каталитикалық крекингтен басты ... ... ... ... ... ... этанның және диендердің
шығымы аз. Термиялық крекинг бензиндеріне қарағанда каталитикалық ... ... ... ... ... ... құрамы күрделі: мысалы, цетанның каталитикалық крекингілеуде
С16Н34 (масс.%) түзіледі:
- сутек, метан, этан және этилен – 5;
- ... мен ...... ... ... және ... – 33;
- бензиннің құрамына кіретін жоғары көмірсутектер – 36;
- кокс – 3.
Соңғы жылдары (жанармай және май отынның ... ... ... ... ... ... ... кенінен қолданылады. Әр
түрлi әдiстермен олардан көптеген заттар алады, ... ... ... талшықтар, синтетикалық каучук, спирттер,
қышқылдар, синтетикалық жуғыш заттар, жарылғыш заттар, улы ... ... және ... халық шаруашылығын энергиямен және нефтехимиялық өнеркәсiптi
шикiзатпен ... ... ... ... Бұл ... жетістіктердің көп
мөлшері іздестірулерден, барлаудан және өңдіріс жерлерге байланысты. Бірақ
мұнай қорлары табиғатта шектеулі. Өте iрi және ... ... ... ... ... салдарынан, соңғы он жыл ішінде зардап
шегуде.
Қазіргі уақытта мұнай химиясы барлық ... ... ... бір
бөлігін береді. Мұнай – бағалы табиғи қазба, адамдар үшін таң ғажайып
мумкіндіктерді ... ... ... ... 3 мың ... ... ... жанармай – энергетика шаруашылығында басты орын ... ... ... ... үздіксіз өсуде. Мұнай барлық
экономикалық дамыған елдердiң жанармайлық-энергетиялық ... ... әр ... өнім ... ... одан ... ... бөліп
алады. Ұшпалы көмірсутекті айдағаннан кейін, мұнайды қыздырады.
Пайдаланған әдебиеттер
1 Пичугин А.П. ... ... ... ... 1960г. [1].
2 Смидович Е.В. «Технология переработки нефти и газа», часть вторая,
Москва, «Химия»6 1968г. ... ... В.П. ... ... в ... ... 1973г. [3].
4 Орочко Д.И., Сулимов А.Д., Осипов Л.Н. ... ... ... Москва, «Химия», 1971г. [4].
5 Динков В.А. «Нефтяная промышленность вчера, сегодня, завтра», ... 1988г. ... ... ... В двух ... /под ред. С.К. ... Л.: Химия, 1978. – 592 с.
7 Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.: Издательство «Техника», ТУМА
ГРУПП, 2004. – 288 ... ... И.П. ... ... – Л.: ... 1989. – 272 с.
9 Производственные установки каталитического риформинга. / под ред.
Г.А.Ластовкин/ - Л.: ... 1984. – 232 ... ... B.C., ... Е.А. ... ... их
«Кинетика и катализ» 1984, «Химия и технология кислотные и каталитические
свойства. Вест. АН СССР, Сер. ... 1976, №3, ... ... т. 1 – 3, М.: 1960. 378 ... ... А.А., ... М., 1975. 587 с.
13 Суханов В.П., Каталитические процессы в нефтепереработке, 3 изд.,
М., 1979. 321 ... В.Н. ... ... М. Г., Рудин М. Г. Химия и технология нефти и газа, 3
изд., Л., 1985.
15 Омарәлиев Т.Ө. ... мен ... отын ... ... ... ... «Фолиант», 2005. – 360 б.
16 Пугач И.А., Злотников М.Л. и др. Каталитический крекинг нефтяного
остаточного сырья. Тематический обзор ... М., 1979, ... ... К.В., Хо Ши Тхоанг. Активность и физико-химические свойства
высококремнеземных цеолитов и цеолитсодержащих катализаторов. М.:
Издательство МГУ, 1976. 165 с.
18Соколов Р.С. ... ... по ... ... ... Пособие
для студентов высших учебных заведений:/ Р.С.Соколов. – М.: Гуманитар.
Изд. Центр ВЛАДОС, 2004. – 271 с.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау30 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің секциясындағы мұнайды термохимиялық сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау16 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Мұнай құрамының қалыптасуының биогеохимиялық факторлары3 бет
Термиялык процесстер7 бет
Ұңғымалардың оқпан маңы аймағына әсер етудiң әдiстерi9 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Технологиялық карта құрастыру жұмыстары5 бет
Цитогенетика негіздері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь