Мұнай көмірсутектерінің оптикалық қасиеттерін анықтау

Жоспары
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3
1 Мұнай туралы қысқа мәлімет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4
2 Физикалық . химиялық зерттеу әдісінің негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ..
7
3 Мұнайдың оптикалық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
3.1 Мұнайдың түсі. Колориметр, құрылысы, жұмыс істеу принципі ... ... ... . 11
3.2 Мұнайдың сыну көрсеткіші. Рефрактометр, құрылысы, жұмыс істеу принципі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
112
4 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20
4.1 Мұнай мен мұнай өнімдерінің сыну көрсеткішін анықтау әдістемесі ... 220
4.2 Тәжірибе нәтижесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
23
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
24
Қосымша
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Мұнай химия саласында өнімнің құрамы мен сапасын рефрактометрлік әдіспен бағалау кең қолданыс тапқан. Ал мұнай өнімінің сыну көрсеткіші МЕСТ бойынша қабылданған, тауарлы өнімнің эксплуатациялық қасиетін сипаттайтын негізгі шама болып табылады. Сондай – ақ, оптикалық қасиеттер мұнай өнімінің тазалану тереңдігі, мұнайдың шығу тегі жөнінен мәліметтер береді.
Соңғы жылдары аспап құрастырушы мекемелер мұнай өңдеу зауыттарына арнайы өнім сапасын бақылауға арналған анализаторларды – фотомерлер мен призмалық рефрактометрлерді қолдануға ұсынады. Ресейлік кейбір МӨЗ –тары, мәселен Ярославский, Киришский, Омский және т.б. өнім сапасын бағалаудың бұл жүйесін енгізген [1]. Сондықтан қазіргі кезде өнімнің сапасын бақылауда, мұнай өнімдерінің фракциялық құрамын анықтауда сыну көрсеткішінің алар орны ерекше.

Курстық жұмыстың мақсаты. Мұнай көмірсутектерінің оптикалық қасиеттерін зерттеу.

Курстық жұмыстың негізгі міндеттері.
1 Мұнайдың физикалық – химиялық қасиеттерін талдау;
2 Мұнай көмірсутектерінің оптикалық қасиеттерінің теориялық негіздерін меңгеру;
3 Рефрактометрлік талдау әдістемесімен танысу;
4 Мұнай көмірсутектерінің сыну көрсеткішін тәжірибе жүзінде анықтау.

Тірек сөздер. Аббе рефрактометрі, абсолютты сыну көрсеткіші, атом спектрі, дисперсия, жарықтың сынуы, колориметр, меншікті рефракция, молекулалық рефракция, монохромат сәулелер, мұнайдың түсі, оптикалық қасиеттер, Пульфрих рефрактометрі, рефрактометр, рефракция, рефракция интерцепциясы, салыстырмалы сыну көрсеткіші, сыну коэффициенті, толқын ұзындығы.

Қысқартылған сөздер.
МЕСТ – мемлекеттік стандарт;
КНС – 1 – колориметр;
ИРФ – рефактометр;
МӨЗ – мұнай өңдеу зауыты.

Курстық жұмыс: 4 бөлімнен, 4 кестеден, 6 суреттен, 25 беттен, 20 пайдаланылған әдебиеттен, 1 қосымшадан тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Евдокимов И. Н., Лосев А. П. особенности анализа ассоциативных углеводородных сред/Химия и технологои топлив и масел. 2007, №2, 38 – 41 бет.
2 Вержичинская С. В., Дигуров Н. Г., Синицин С. А. Химия и технология нефти и газа. М.: ФОРУМ: ИНФРА – М, 2007. – 400 бет,
3 Турниязова А. Б. Еще раз о происхождении нефти/Нефть и Газ. 2010 №1, 97 – 99 бет.
4 Знаете ли Вы... 2009 – год 110 – летия нефтегазовой промышленности Казахстана (Главные вехи развития нефтегазовой отрасли)/ Нефть и Газ. 2009, №4, 129 – 140 бет.
5 Знаете ли Вы... 2009 – год 110 – летия нефтегазовой промышленности Казахстана (Главные вехи развития нефтегазовой отрасли)/Нефть и Газ. 2009, №3 147 – 154 бет.
6 Қарауов Ж. Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау технологиясы. А.: «ҚазТУ», 2007. – 280 бет.
7 Батуева И. Ю., Гайле А. А., Поконова Ю. В. және т.б. Химия нефти. Л.: «Химия», 1984. – 360 бет.
8 Технология переработки нефти. 1 бөлім: Первичная перепаботка нефти./ Под ред. О. Ф. Глаголевой және В. М. Капустина. М.: «Химия, КолосС», 2005. – 400 бет.
9 Нұрсултанов Ғ. М., Абайұлданов Қ. Н. Мұнай және газды өндіріп, өңдеу. А.: «Альманах», 1999. – 464 бет.
10 Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Уфа: Изд. «Гилем», 2002. – 672 бет.
11. Мановян А. К. Технология первичной переработки нефти и природного газа. Изд. 2. М.: «Химия», 2001. – 568 бет.
12 Рябов В. Д. Химия нефти и газа. М.: «Техника», ТУМА ГРУПП, 2004. – 288 бет.
13 Нейланд О. Я. Органическая химия. М.: «Высшая школа», 1990. – 751 бет.
14 Рябов В. В., Кошелев В. Н., Иванов Л. В. Физико – химические исследованя углеводородного сырья. М.:2001
15 Надиров К. С. Физико – химические методы исследования нефти, газа и угля. «Шымкент»:2003.
16 Богомолов А. И., Гайле А. А., Громова В. В., Драбкин А. Е., Неручев С. Г., Проскуряков В. А., Розентель Д. А., Рудии М. Г., Сыроежко А. М. Химия нефти и газа. СПб.: «Химия»,1995. – 448 бет.
17 Рефрактометр ИРФ – 454 Б2М/ руководство по эксплуатации.
Г 34.15.0.51 РЭ
18 Бойченко С. В., Титова О. С.,Черняк Л. К. Способ прогназирования и оценки стабильности моторных топлив/Химическая технология. 2007, №4, 215 – 217 бет.
19 Рысқалиев Б. С. Нефть – главное богатство и основа экономики страны/Нефть и Газ. 2009, №5
20 Омаралиев Т. О. Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы. А.: «Фолиант», 2005. –360 бет.
        
        Жоспары
|Кіріспе |3 ... ... | |
|1 ... ... ... |4 |
| ... |
| ... | |
|2 ...... ... ... негізгі |7 |
| ... | |
|3 ... ... |11 |
| ... |
| |....... | ... ... ... ... жұмыс істеу |11 |
| ... | ... сыну ... ... ... жұмыс істеу |112|
| ... |
| ... | |
|4 ... |20 |
| ... |
| ... | ... мен ... өнімдерінің сыну көрсеткішін анықтау әдістемесі.... |220|
|4.2|Тәжірибе нәтижесін |21 |
| ... |
| ... | ... ... | ... ... |24 ... ... | ... | |
| ... ... ... химия саласында өнімнің құрамы мен
сапасын рефрактометрлік әдіспен бағалау кең ... ... Ал ... сыну көрсеткіші МЕСТ бойынша қабылданған, ... ... ... ... ... шама ... ... Сондай –
ақ, оптикалық қасиеттер мұнай өнімінің тазалану тереңдігі, мұнайдың шығу
тегі жөнінен мәліметтер береді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... зауыттарына
арнайы өнім сапасын бақылауға арналған анализаторларды – ... ... ... ... ... Ресейлік кейбір МӨЗ –тары,
мәселен Ярославский, Киришский, Омский және т.б. өнім ... ... ... ... [1]. ... ... ... өнімнің сапасын
бақылауда, мұнай ... ... ... ... ... алар орны ... жұмыстың мақсаты. Мұнай көмірсутектерінің оптикалық қасиеттерін
зерттеу.
Курстық жұмыстың негізгі міндеттері.
1. Мұнайдың физикалық – химиялық ... ... ... ... ... ... ... меңгеру;
3. Рефрактометрлік талдау әдістемесімен танысу;
4. Мұнай көмірсутектерінің сыну көрсеткішін тәжірибе жүзінде
анықтау.
Тірек сөздер. Аббе ... ... сыну ... атом
спектрі, дисперсия, жарықтың сынуы, колориметр, меншікті ... ... ... ... ... ... ... Пульфрих рефрактометрі, рефрактометр, ... ... ... сыну көрсеткіші, сыну коэффициенті, ... ...... ... – 1 – колориметр;
ИРФ – рефактометр;
МӨЗ – мұнай өңдеу зауыты.
Курстық жұмыс: 4 бөлімнен, 4 кестеден, 6 ... 25 ... ... ... 1 ... ... ... туралы қысқаша мәлімет
Мұнай – құрамында қатты және газ тәрізді қосылыстар ... ... ... ... ... ... ... Мұнайдың құрамына
көмірсутектерден басқа оттек, азот, күкірт және т.б. элементтерден тұратын
гетероатомды қосылыстар ... ... ... – газ ... ... және ... ... болып табылады [2].
Мұнайдың шығу тегі, мұнай қалыптасқан бастапқы материал, оның ... ... әлі ... ... ... Мұнайдың қалыптасу
себептері мен түзілу процестерін түсіндіретін көптеген ... ... және шет ... ... ... ... түзілудің биогенді
концепциясын жақтайды. XVIII ғасырдың ортасында М. В. ... («О ... 1763) ... ... ... арасындағы байланыс және ... ... ... ... айтқан болатын.
Мұнайдың сапропельден түзілуінің теориясын ең алғаш Г. Потонье (1904 ... ... ... ... ... ең ... үлес қосқан И. М.
Губкин болды. Ол мұнай түзілуі ... ... ... ... ... теорияны үш үлкен топқа бөлді:
• мұнай жануар қалдығынан түзілу теориясы;
• мұнай өсімдік қалдығынан түзілу теориясы;
• мұнай ... ... ... ... сай ... – органикалық заттардың ... ... ... ... ... ... соңында Д. И. Менделеев мұнай түзілуінің бейорганикалық
теориясын ұсынды. Бұл ... сай ... ... ... қызған
карбидтерге айналып, саңылаулар арқылы жер шарының терең қабатына өтіп,
конденсация мен ... ... ... кен ... ... ... космос денелерін спектральді әдістермен зерттеу кең ... ... ... ... пен ... ... көмірсутектер де бар
екені анықталғанда, орыс геологы Н. А. Соколов мұнай түзілуінің ... ... Бұл ... сай Жер шары ... – отты ... ... көмірсутектер газды қабаттан жер шарының орталық бөлігіне еніп, ал
оның суынуы салдарынан бетіне ... ... Бұл ... ... ... ... шықпады, себебі, мұхит суларындағы металлдардың
салдарынан түзілген карбамидтің жер қабатына ... енуі ойға ... жылы ... Э. А. ... ... Жер эманациясы өнімдерінен
түзілуі жөнінде» («О происхождениянефти из продуктов эманации ... ... ... ... ... ... жөнінде өз жорамалын ұсынған.
Штебердің жорамалы бойынша, Жер мантиясының ... ... ... ... ... жүзеге асады. Оттектің темірмен,
никельмен, магниймен, алюминиймен, кремниймен қосылыстары жер қабығының
базальтты – ... ... ... ал көміртек пен күкірт оксидтері
сутек, азот, гелиймен бірге газ түзеді. ... ... ... ... ... ал қысымы 1000 атмосфераға жетеді. Жер қабықшасының тесіктерінен,
базальтты – ... ... ... түзілген газ мантия қабатынан
шығып, вулканоидтар түзеді. Мантиядан ... ... ... ... газды ығыстырып шығарады. Егер ұңғыма ашық болса,
атмосфераға бөлініп шыққан газ тотығып, су мен ... ... ... ... газ ... ... ... болуына және
көмірсутектер түзілетін ұңғыма бөлігінің қысқа ... ... ... ... ... ... ... бойда атмосфераға газдың
бөлінуі тоқтап, температурасы ... ... ... этан,
пропан, бутан концентрациялары артады. Сонымен қатар, ... ... жер ... бос ... ... Сондай-ақ, қосылыстардың
тығыздығы бойынша бөлінуі жүзеге асады: жеңіл сутек, гелий, метан ... ... ... ... бөлікке орналасып, конденсация
нәтижесінде мұнай түзіледі.
Алайда Штебердің жорамалы мұнай түзілуінің ... ... ... ... таппады [3].
Мұнай мен газ адам баласына ертеден ... ... ... ... ... ... бұрын Таяу Шығыс тұрғындары мұнайды қару – жарақ, ... ... ... Б.э.д. мұнай мен газ бассейндері Қара және
Каспий теңізі ... ... ... Қытайда бамбукты құбырлар көмегімен
мұнай бұрғылау жүргізілген. Алайда әлемде мұнайдың жүйелік өндірісі 2000
жылдан басталды. 1950 – 1974 ... ... ... шикі ... ... есеге дейін артқан – 700 млн. т – дан 2,9 млрд. т – ға ... жылы ең ірі ... ... ... ... АҚШ, Сауд ... және
Мексика атанды.
1990 жылы әлем бойынша сұйық көмірсутектер қоры 125 ... Т. ... 63% ... және Таяу ... шоғырланған. Сауд Арабиясы, Кувейт,
Иран, Біріккен Араб Эмираттары, Ирак елдері мұнай қоры бойынша ең ... ... ... Ең ірі ... ... АҚШ, Жапония және Батыс
Еуропа елдері ... ... ... аналитиктерінің бағалауы бойынша, әлемдік мұнай
қорының 2/3 Парсы шығанағы елдеріне тән, олар 2001 жылы АҚШ – ының ... ... 22,8% ... Иракта 112,5 млрд баррель мұнай кен
орындары анықталған. BP ... Review of World Energy ... Ирак ... қоры жөнінен Сауд Арабиясынан кейін екінші орында [4].
Отандық мұнай өнеркәсібінің тарихына тоқталсақ. Ең ... рет ... ...... бастаған әскери экспедиция Атырау ... ... ... ... бірқатар мәліметтер жинаған болатын. Кейін
Орал – Ембі аймағын көптеген әйгілі зерттеушілер ... И. ... ... П. ... (1772 ж.), П. ... (1775 ж.). С. ... (1783 ... (1836 ж.) және т.б. Қазақстан мұнай өндірісі тарихының келелі
оқиғасы ретінде 1979 жылы ... ... ... кен ... ... Теңіз кен орнын атап айтқан жөн. 1892 ж. Доссор, Ескене, Қарашұңғыл
аймағында мұнайдың бары дәлелденіп, ... ... ... ... 1899 жылы 13 қарашада Гурьев (қазіргі ... ... ... ... ... №7 ... ... 40 м, тәуліктік дебиті
22 – 25 т. ... ... ... ... Он екі жыл өте ... аймағы толық
игерілді. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары мұнай кен ... ... ... шет ... ... келісімшарттар жасалды [5].
Мұнайды өндіру жылдан жылға артып отыр. Атап айтсақ, Қазақстанда 1911
ж. 16,7 мың т, 1927 ж. 250 мың т, 1946 ж. 739 мың т, 1968ж. 7,4 млн т, ... 18,7 млн т, 1991 ж. 21,8 млн т, 1998 ж. 25,9 млн т, 2002 ж. 26млн ... ж. 51 млн т. ... ... ... жері де ... газ және басқа да пайдалы қазбаларға ... ... қоры ... еліміз 13, газ бойынша 15 орын ... 15 ... ... ... ... ... ...
Үстірт – Бозащы, Оңтүстік – Маңғыстау – Үстірт, Арал, Солтүстік – Торғай,
Оңтүстік – ... ... ...... Ертіс маңы, Сырдария,
Балқаш маңы, Зайсан, Алакөл, Батыс – Іле, Шығыс – Іле. ... ... ... ... ... ... мұнай газ
белгілері анықталған. Алайда мұнай өндіру тек Батыс ... ... ... ... ...... зерттеу әдістерінің негізгі түрлері
Мұнай және оның ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Бұл көрсеткіштер мұнай және оның ... ... ... ... ... және құрылымдық
ерекшеліктеріне, эксплуатациялық көрсеткіштеріне тікелей және жанама ... ... ... мен оның ... ... ... мен табиғаты әр
бөлек заттардан тұрғандықтан мұнай өнімдерінің қасиеттері орташа шамалармен
сипатталады және әртүрлі ... мен ... ... ... ... ... фракцияларында әр бөлек болады [7].
Бұл тұрақтылардың кейбірі мұнай өңдеу зауыттарының аппатарураларын
есептеуде қолданылса, ... ... ... ... және ... ... ... кең қолданыс тапқан.
Көпшілік жағдайда мұнай шикізатының құрамының күрделілігіне ...... ... салыстырмалы мәні қолданылады.
Тығыздық басқа тұрақтылармен қоса мұнай және мұнай ... ... ... ... ... ең негізгі көрсеткіштердің бірі ... ... ... ... ... ... ... зор. Тығыздық абсолютты және салыстырмалы
өлшемдермен анықталады.
Абсолютты тығыздық деп ... ... ... ... айтады.
Абсолютты тығыздықтың өлшем бірлігі кг/м3 немесе г/см3 .
Өндірісте өлшемсіз шама мұнайдың салыстырмалы тығыздығын қолдану кең
таралған. Салыстырмалы тығыздық ... ... ... 20°С ... су ... ... анықталады.салыстырмалы тығыздық деп
белгіленеді.
Судың 4°С температурасы ... тең ... ... ... ... ... тең болады.
Салыстырмалы тығыздық гомологтық қатарда келесі түрде өседі:
алкандар → олефиндер → нафтендер → ароматты көмірсутектер.
Гомологтық қатарда салыстырмалы тығыздық малекулалық ... ... ... ... ... деп ... шыны ... 0,0001
дәлдікпен анықталады. Пикнометр 0,5мл – ден 5 мл – ге дейін көлемде болады.
Молекулалық ... ... мен оның ... бу түзу жылуын, бу
көлемін, мұнайдың жіңішке фракцияларының ... ... ... ... ... ... ... және оның ... ... мен ... да қосылыстардың қоспасы болғандықтан салыстырмалы
молекулалық массаның мәні алынады.
Мұнай ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым жоғары болады. Сонымен қатар бір ... ... ... ... ... ... көмірсутектік
құрамына сай әрбөлек болады.
Молекулалық массаны анықтаудың ең кең тараған түрі криоскопиялық ... әдіс ... ... ... ... ... немесе нафталин)
салып, еріткіштің қату температурасын анықтауға негізделген.
Кейде мұнайдың молекулалық массасын анықтауда эбулиоскопиялық ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... анықтауға негізделген.
Практикада молекулалық массаны есептеу үшін эмпирикалық ... Ең көп ... ... Б. П. ... ... болып
табылады:
M = a + bt + ct2
Мұндағы a, b, c – мәні әрбір көмірсутекке тән ... t – ... ... ... температурасы.
Парафинді көмірсутектер үшін:
М = 60 + 0,3t + 0,001t2
Мұнай фракциялары үшін:
М = (7 – 21,5) + (0,76 + 0,04K) t + (0,0003K – 0,00245) ... ... ... ... ... ... ... бу және
сұйық фаза көлемдерінің арақатынасы анықталған, сұйық фазамен тепе – теңдік
күйіндегі жағармайдың бу ... ... ... бу ... ... теңескен температурасы заттың қайнау температурасы деп аталады.
Қаныққан бу қысымы ... ... ... ... ... ... ... қаныққан бу қысымымен сипатталады.
Қаныққан бу қысымын анықтаудың бірнеше әдістері бар. ... ... кең ... ... ... әдіс – Рейд бомбасын
қолдану.
Қаныққан бу қысымын ... ... ... ... ... t ... ... сұйықтың қаныққан
бу қысымы; манометр көрсеткіші; атмосфералық қысым; ... ... ... ... бу ... ... моторлы жағармайдың сапасын
салыстырмалы бағалауда ... ... бұл әдіс тек ... ... анықтайды.
Қаныққан бу қысымының абсолютты мәнін толықтай ... үшін ... ... ... қол ... ... ... Қазіргі жоғары қысымда жоғары температуралы
процестерді қолдану ерекшеліктеріне сай мұнайдың температура, қысым ... ... ... ... білу өте ... Заттың кризистік күйі
деп сұйық және бу фазалары арасында айырмашылық ... ... ... ... ... ... ... айтамыз. Әрбір затқа сұйыққа
айналмайтындай температура тән. Бұл температура кризистік ... ... ... ... ... тән ... бу ... кризистік қысым
деп, кризистік температура мен бу көлемі кризистік көлем деп аталады.
Мұнай ... ... ... ... ... ... ... үшін
Ароматты көмірсутектер үшін
Мұндағы, кризистік температура, °С; мұнай фракциясының орташа
қайнау температурасы, °С; ... ... °С; ... массасы; тұрақты, парафинді көмірсутектерде 2,5 – 5,3,
нафтенді көмірсутектерге 6,0 және ароматты көмірсутектерге 6,0 – 7,0 ... ... ... ... ... ... ... майлары және басқа да мұнай
өнімдерінің эксплуатациялық ... ... ... физикалық
тұрақтылардың бірі – тұтқырлық.
Тұтқырлық динамикалық және ... ... ... ... ... (η) немесе ішкі үйкеліс реалды
сұйықтарда қозғалыс кезінде пайда болатын ішкі кедергі. СИ ... ... ... ... ... Н х ... тұқырлық (ν) сұйықтың динамикалық тұтқырлығының оның
тығыздығына қатынасымен анықталады:
ν = η/ρ
Көмірсутектерде тұтқырлық ... ... ... ... мен ... ... өскен сайын тұтқырлығы да жоғарылайды.
Алкан мен нафтендер құрылысында ... ... ... да ... ... үшін ... ... құрылғы – вискозиметр
қолданылады. Стандартты әдістермен ... ... ... ... ... бар. Бұл әдістер ... ... ... ... ... сұйықтықта құлау уақытын есептеуге негізделген (Гепплер және
Гурвич вискозиметрлері).
3 Мұнайдың оптикалық қасиеттері
Зертханалық тәжірибелерде және ... ... ... мен ... химиялық құрамын анықтауда қолданылатын негізгі анализ олардың
оптикалық қасиеттерін анықтау болып табылады.
Мұнай және мұнай өнімдерінің оптикалық қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... ... мен белсенділігі
жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... мұнай өнімінің химиялық қасиетіне
жанама түрде әсер етеді және бұл көрсеткіштер МЕСТ – қа сай ... ... ... ... ... ... ... тазалану дәрежесін
де анықтауға болады.
3.1 Мұнайдың түсі. Колориметр, құрылысы, жұмыс істеу принципі
Мұнайдың түсі ақшыл – сарыдан қою ... ... қара ... ... болуы мүмкін. Тығыздығы 780,0 – 790,0 кг/м3 тең жеңіл ... ... ... (790,0 – 820,0 кг/м3) мұнайлар янтарь түсті, ал ауыр
мұнайлар қою қоңыр немесе қара түсті болады [8]. Сонымен ... «ақ» ... ... белгілі. «Ақ» мұнай – газоконденсатты, тығыздығы төмен
сұйықтық. «Қызыл» мұнай – тығыздығы салыстырмалы түрде жоғары және ... ... ... бай болады. Бакудағы Сарухан кен орнынан бірнеше мұнай
түрлерін кездестіруге болады. Онда 200м терңдікте ... 0,782 ... ... 420м тереңдікте тығыздығы 0,810 г/см3 «қызыл» мұнай, одан да
тереңіректе қою қоңыр немесе қара түсті мұнайды кездестіруге ... ... ... ... ... болып келеді. Мұнай мен оның
өнімдерінің түстері құрамында асфальты – шайырлы заттар, ... ... ... көмірсутектерінің болуымен сипатталады. Мұнай өнімінің түсі –
майлар сапасының негізгі көрсеткіші ... ... ... ... ең сенімді көрсеткіші болып табылады. Мұнай дистилляттарын терең
тазалау нәтижесінде түссіз мұнай өнімін алуға болады [10].
Мұнай ... ... ... деп ... ... ... жүзеге
асады. Мұнайдың түсі екі стандарттарға сәйкес анықталады:
МЕСТ 2667 – 82 ... ... ... ұшін ЦНТ және КНС ... және МЕСТ 25337 – 82 ... мұнайлар үшін КНС –2
колориметрлері) (сурет ... – 1 ... ... ... ... үшін мөлдір кюветаға
зерттелетін мұнай өнімін құйып, ... ... ... және призма жүйесі
арқылы окулярдан жарық өткендегі мұнай өнімінің түсін ... Диск ... ... ... ... 21 ... арқылы мұнай өнімінің
түсіне жақын түс орнатылады.
Өлшенген түс КНС – 1 ... ... ... 2 – ... ... 3 – ... ... жинағының дискісі; 4 ... 5 – ... 6 – ... ... ... 7 – окулярдағы сәуле; 8 –
кюветаны термостатауға ... ... 1. КНС – 1 (а) және КНС – 2 (б) ... ... – 2 ... ... істеу приципі КНС – 1 аппаратынікіне ... ... түсі 75°С ... ... ... ... кювета термостатта қыздырылған сұйықтыққа түскен сәулені 180°
бұруға арналған астында ... ... бар екі ... ыдыс ... ... ... сыну ... Рефрактометр, құрылысы, жұмыс істеу
принципі
Жарық сәулелерінің бір ортадан екіншісіне өткенде ... ... мен ... ... Бұл ... жарықтың сынуы немесе рефракция
деп аталады.
Сыну көрсеткіші тығыздықтары әр түрлі екі ортаның ... ... ... ... сипатталады.
Берілген заттың сыну көрсеткіші вакуумдағы жарықтың ... ... ... ... ... ... = C/ν
Бұл – жарықтың абсолютты сыну көрсеткіші. Әдетте ... ... ... ... сыну ... ... = n2/n1
мұндағы, n1 = 1,00027 [13].
Егер жарық опикалық тығыздығы аз ортадан оптикалық ... көп ... өту ... ... ... (сурет 2). Ал егер жарық
оптикалық ... көп ... ... ... аз ... өтсе, онда ол
перпендикулярдан алшақтайды. Жарықтың түсу бұрышы өзгергенде сыну бұрышы да
өзгереді, ... бұл ... бір ... ... ... ... сыну ... немесе көрсеткіші деп аталады.
Сурет 2. Жарықтың сынуы
Мұнай өнімдерінде сыну көрсеткіші жарық сәулесінің ауа ... ... ... ... сондықтан бұл көрсеткіш әрқашан бірден жоғары
[14].
Бір қатардың гомологтары арасында сыну көрсеткіші мен тығыздық ... ... ... бар. ... ең жоғары сыну көрсеткіші мен тығыздық
ароматты көмірсутектерге, ал ең азы ... ... 3 – те сыну ... ... ... мен ... ... көрсетілген. Әр көмірсутекке -мен молекулалық
масса арасында тәуелділік дәрежесі әр түрлі. Ең ... ... ... тән.
1 – парафинді; 2 – олефиндер; 3 – нафтенді; 4 – ароматты көмірсутектер
Сурет 3. Көмірсутектердің сыну көрсеткішінің молекулалық
массаға тәуелділігі
Сыну ... ... ... ... ... ... құрамын, ал
егер тығыздығы мен молекулалық массасын қоса есептесе, топтық – құрылымдық
құрамын анықтауға болады. Яғни, ... ... сыну ... ... ... ... Сонымен қатар, температурамен де тығыз
байланысты. Температура 1°С жоғарылаған сайын сыну көрсеткіші 0,0004 – ... ... сыну ... ... 1 – де ... ... ... көмірсутектердің сыну көрсеткіші
|Молекуладағы |Алкан ... ... ... |
|көмірсутек | | | ... ... | | | | |
| |nD20 |nD20 |nD20 |nD20 ... |1,3575 |1,3715 |1,4065 |– ... |1,3749 |1,3879 |1,4262 |1,5011 ... |1,3876 |1,3998 |1,4230 |1,4969 ... |1,3974 |1,4087 |1,4330 |1,4959 ... |1,4054 |1,4157 |1,4371 |1,4920 ... |1,4119 |1,4217 |1,4408 |1,4898 ... ... бір ... екіншісіне түрлендіру келесі
формуламен жүзеге асады:
nD20= nD' – α(20 – t)
Мұндағы, α – ... ... (1°С – ға 0,0004); nD' – ... ( 589,3) ... D – ... ... ... сыну көрсеткіші құрамының ... ... ... және ... ... ... А және В ... көлемдік құрамы; А және
В құрастырушыларының сыну көрсеткіштері.
Сыну коэффициенті мен ... ... ... ... – меншікті рефракция R болып табылады.
Лорентц – Лорентц бойынша:
Гладстон – Даль ... = (nD – ... ... спектрінің сары бөлігі үшін сыну көрсеткіші;
мұнай өнімінің ... ... ... топтық – құрылымдық құрамын анықтағанда
қолданылады.
Флюгтер және Ватерманның ... ... ... ... «сақина
анализінің» негізінде осы рефракция әдісі жатыр.
Егер әртүрлі қатардың көмірсутектерін салыстырсақ (сурет 3), ... ... ... ... ... рефракция мәні
аз. Ең үлкен меншікті сыну көрсеткіші ... ... ... ... рефракциясы әрбір құраушының меншікті рефракция мәнінің
орташа арифметикалық өлшеміне тең.
Меншікті рефракцияны ... ... ... ... ... ... ... заттың түскен сәуле толқынының ұзындығына
тәуелді. Неғұрлым түскен сәуле ... ... ... ... ... ... ... Жарықтың сыну көрсеткіші мен оның толқын
ұзындығына тәуелділігі ... ... ... дисперсиясы екі
сәуле ұзындығының ... ... ... ... көзі ... атом ... айқын элементтер алынады (кесте 2)
Зертханалық анализдерде жарық көзі ... ... сары ... ... көрсеткішін сипаттайтын туындысы – рефракцияның интерцепциясы
немесе рефрактометрлік айырым RI. Бұл ... сыну ... мен ... ... ... – (ρ20D/2)
Кесте 2.
Кейбір атом спектрлердің толқын ұзындығы
|Жарық көзі ... ... түсі ... ... ... | |нм ... ... |C ... |656,3 ... шам |D ... |589,3 ... ... |E ... |527,0 ... ... |F ... көк |486,1 ... шама ... бір ... қатарында тұрақты. Мәселен,
алкандардың рефракция интерцепті 1,046, алкендер 1,052, ... ... 1,063 ... ... сыну ... анықтауда екі түрлі рефрактометрлер
қолданылады.
Аббе рефрактометрі (ИРФ – 22). 1,3 және 1,7 ... ... ... ... өте тез ... ... Бұл
рефрактометрлерде әдеттегі күндізгі немесе электрлік ... ... Олар ... ... ... (ИРФ – 23). 1,33 х 10-4 – ... сыну ... ±1,5х10-5 дәлдікпен, тереңірек анықтауға
арналған. Бұл ... ... ... көздерінің монохромат
сәулелерін қолднады [16].
Рефрактометрді желдетілетін, 18 – 20 °С ... ... 80% ... ... ... тиімді.
Рефрактометрдің жұмыс істеу принципі жарық өткен ... ... екі ... ... ... ... қабілетіне
негізделген.
Жұмыс барысында жарық өткен кезде айна 2 жабық ... ... ал ... ... призмаға 3 бағыттайды (сурет 4). Өткен жарық призманың
3 гипотенузалы ... ... ... ... 4 ... және
өлшегіш призманың 1 үстелген жұмыс шекарасына әр түрлі бұрыштағы сәулелер
күйінде ... ... ... 1 жұмыс шекарасына қатысты φ < ... ... ... ... призмаға 1 өтеді. Айнада 16 шағылып,
компенсатор 5 және ... 6 ... де, ... ... ... ... және қою жолақ түрінде тор 7 қиылысының жазықтығында шоғырланады. Осы
кезде ... ... ... сыну ... сай ... 7 және призма шекарасының 9 жазықтығына айна 10, объектив және
призма 12 арқылы қозғалмалы ... 15 ... ... ... ... айна 14 және светофильтр 13 арқылы табиғи жарықтың
көмегімен жүзеге асады.
Окуляр 8 арқылы ... тор ... ... ... пен көлеңке
шекарасын және призманың қозғалмайтын рискісіне қатысты шкала 15 бөлігін
бақылауға болады.
1 – ... ... 2 – ... 3 – ... ... 4 ... ... 5 – компенсатор; 6 – жапсырылған линза; 7 – тор; 8 ... 9 – ... ... 10 – ... 11 – объектив; 12 – ... 13 ... 14 – ... 15 – ... 16 – ... 4. Рефрактометр ИРФ – 454 Б2М – нің оптикалық сызбанұсқасы
Рефрактометр құрылғысы жоғарғы ... ... 4 ... ... 1 ... ... 5). ... қондырғының дәлдігін келтіру
мақсатында, ± 5 диопротий аралығында ... ... ... ... ... 1 оң ... жарық пен көлеңке шекарасындағы бедерді орын
ауыстыруға арналған маховик 2, ... пен ... ... тесік
орналасады. Корпус 1 өлшегіш призмасы мен термометрі бар қозғалмайтын тірек
11 және ... ... мен ... 7 бар ... ... ... ... және анық ... ... ... 5, ... ... ... ... жақтаулары жағынан
алынып – салынатын жарықтандырғышпен 8 жабдықталады. Жарықтандырғышты
қоректендіру үшін қоректендіргіш блок 10 ...... 2 – ... 3 – заглушка; 4 – ... 5 – ...... ... тірегі; 7 – заслонка; 8 –
жарықтандырғыш; 9 – ... 10 – ... ... 11 ... ... ... 12 – ... 5. ... ... Б2М – нің сырт ... 16 сол ... ... 10 ... (сурет 6). Шкаланы
жарықтандыру үшін қақпаққа жақтаулы айналмалы айна 11 орналастырылған.
Өлшеугіш призманың жақтауында шарнирде 9 ... 7 ... ... ... үшін ... ... ... айналмалы
айна орналастырылған. Жақтаудағы өлшеуіш және жарықтандырғыш призмалар
корпусқа 16 тірек 17 ... ... ... ... 18 ... 17 ... ... материалдан жасалады .
1 – термометрлі штуцер; 2 – застежка; 3 – нониус; 4 – ... 5 ... 6 – ... 7 – ... 8 – ... 9 – шарнир; 10 – қақпақ, 11 –
айна; 12 – ... ... 13 – ... 14 – ... 15 ... 16 – корпус; 17 – тірек негізі; 18 – рефрактометрлік ... 19 ... 20 – ... 21 – ... ... 6. ... ... Б2М – нің сырт көрінісі
Зерттелетін заттың сыну көрсеткішінің ... ... ... ... 4 нониус 3 бекітіледі. Рефрактометрдің бөлшектерін
сақтауға арналған арнайы қорабы 13 ... ... ... бөлім
4.1 Мұнай мен мұнай өнімдерінің сыну көрсеткішін анықтау әдістемесі
Мұнай өнімінің сыну ... оған ... ... ... ... ... ... Осы кезде жарықтың түсу бұрышының синусы ... сыну ... ... ... ... және мұнай өнімінің сыну
көрсеткіші деп аталады. Сыну көрсеткішін анықтау толық ішкі ... ... ... ... Сыну ... ... ... құралмен анықталады.
Сыну көрсеткіші температура мен жарық толқынының ұзындығына тәуелді.
Жарық сәулесі неғұрлым көп болса, сыну көрсеткіші соғұрлым төмен ... ... сыну ... ... 20°С ... ... ... анықталады және nD20 деп белгіденеді. Сыну көрсеткіші мен
температура арасындағы тәуелділік ... ... ... nD' – α(20 – ... nD' – мұнай өнімінің ... ... ... ... α – түзету коэффициент, 1°С – да 0,0004 – ке тең; t ... ... ... сыну ... температура артқан сайын төмендейді.
Түзету α коэффициентін 15 – 30°С аралығында қолданған жөн.
Сыну ... ... ... ... немесе мұнай
фракцияларының тазалығын болжауға болады. Көмірсутектердің ең аз сыну
көрсеткіші н – ... тән, ... ... ... ... сайын оның сыну көрсеткіші де жоғарылайды. Сыну көрсеткіші 200 ... ... ... ... ... – топтық құрамын
анықтайтын ең ... ... ... ... ... – газойльді және
майлы фракциялардың топтық көмірсутектік құрамын ... ... ... сыну ... ... ... ... Бұл жағдайда
парафинді – нафтенді көмірсутектерге nD20= 1,4900 ... ... ... ... ... ... фазалық
ауысулары жайында болжауға болады. Бұл кезде изотропты сұйық фаза ... бір ғана ... ... ... ... фаза сыну
көрсеткішінің екі мәнімен сипатталады. ... ... ... ... кейбір
температуралық интервалда екі сыну көрсеткішімен сипатталады: ... ... ... ... әр түрлі есептік формулаларда қолданылады (мысалы,
тығыздықты анықтауда).
Сыну көрсеткішті ИРФ – 454 ... ... ... ... – 454 ... ... шыны таяқша немесе пипетка, петролейн
эфирі немесе этил ... ... ... ... ... дизельді жанармай, мата,.
ИРФ – 454 рефрактометр мұнай ... сыну ... 1,2 – ... D сызығы үшін ±2 х 10-4 дәлдікпен анықтайды. Рефрактометрдің
жұмыс істеу принципі сыну көрсеткіштері әр ... екі ... ... ... ... ... негізделген.
Сыну көрсеткіші күндізгі немесе электр ... ... ... жарық көзі жарықтандырғыш призмаға немесе айнаға түсетіндей
етіп орналасады. Айнаға түскен ... ... ... бағыттайды.
Призмалар мен зерттелетін мұнайды термостаттау үшін ... ... ... ±0,2°С дәлдікпен жүзеге асады.
Жұмысты бастамастан бұрын жарықтандырғыш призманы ... ... ... алған жөн. Призманың бетін петролейн эфирімен немесе
спиртпен дымқылданған таза, жұмсақ мата сүртеді. ... ... ... бақылау пластинасы арқылы рефрактометрдің 20°С ... ... ... ... призманың үстелген бетіне жарықтандырғыш
призмаға тиіп кетпей, шыны таяқшамен немесе пипеткамен зерттелетін ... 2 – 3 ... ... ... мұнай өнімдерін өтетін жарықта,
жарықтандырғыш призманың ... ... ... ... ... ... ... Окуляр қиылысқан сызықтың айқын көрінетін жеріне
орналасады. Айнаны айналдыру арқыла ... ... ... ... ... ... бұрау арқылы жарықкөлеңке шекарасын ... ... ... жөн. ... ... сызықтың боялған шекарасы
жойылғанша бұралады. ... ... ... ... ... дәл ... қиылысына қойып, сыну көрсеткішін шкала
бойынша анықтайды. Бөлік құны 1х10-3 бүтін, ондық, жүздік, ... ... ... ал он ... ... ... ... Боялған немесе қою
мұнай өнімдерін шағылған жарық арқылы зерттейді.
2. Тәжірибе нәтижесін талдау
Негізгі зерттеу жұмыстары ... ... ИРФ – 454 ... ... ... Тәжірибеге қазіргі кезде кең қолданыс тапқан
мұнай өнімдері – ... ... ... ... ... ... ... алынды [18].
Тәжірибе 26°С температурада жүзеге асырылды.
Тәжірибе нәтижелері кесте 3 келтірілген.
Кесте 3.
Сыну көрсеткіштерінің сандық мәні
| ... ... ... жанармай |
| | ... | |
| | ... | ... |1,4528 |1,4399 |1,4625 ... n | | | ... сыну ... мәнін 20°С температурадағы сыну көрсеткішіне
есептейміз.
α = 6 х 0,0004 = 0,0024;
nD20= nD' – α(20 – t) = 1,4528 – ... – 26) = ... ... ... ... температурадағы сыну көрсеткіші кесте
4 берілген.
Кесте 4.
Қалыпты температурадағы сыну көрсеткішінің ... ... ... |Дизельді жанармай |
| | ... | |
| | ... | ... |1,4384 |1,4255 |1,4481 ... n | | | ... ... ... ... ... ... ... анықталды. Сыну көрсеткіші мен температура арасындағы
тәуелділік қарастырылды. Температура жоғарылаған сайын сыну көрсеткіші 1°С
температураға 0,0004 – ке ... ... ... ... ... оптикалық қасиеттерін
зерттеу мақсаты қойылды. Курстық жұмыс мақсатына жету үшін келесідей
міндеттер ... ... ... физикалық – химиялық қасиеттері талданды. Мұнай мен
мұнай өнімдерінің негізгі физикалық – ... ... ... температуралық көрсеткіштерімен қатар оптикалық қасиеттері
жатады. Бұл ... ... МЕСТ – қа сай ... мен ... ... ... қасиеттері ретінде атап айтылған.
2 Мұнай көмірсутектерінің оптикалық қасиеттерінің теориялық негіздері
меңгерілді. ... ... ... ... мен оның өнімдерінің
химиялық қасиеттеріне жанама түрде әсер етеді. Сонымен ... ... ... ... ... құрамын анықтайды.
3 Рефрактометрлік талдау әдісі қарастырылды. Рефрактометрлік әдіс
арнайы ... ... ... ... Рефрактометрдің жұмыс істеу
принципі жарық ... ... сыну ... екі ... ... ... ... негізделгені анықталды.
4 Мұнай өнімдерінің сыну көрсеткіші тәжірибе жүзінде анықталды.
Тәжірибе нәтижесінде сыну ... ... ... ...... ... маңызды саласы ғана емес, сонымен қатар
тәуелсіз мемлекеттің нышаны, жақсы болашаққа деген сенімділік» [19] деп ҚР
Президенті Н. Ә. ... атап ... ... ... жерінің басты
байлығының бірі, әрі бірегейі. Сондықтан жер қойнауынан шыққан ... ... мен ... білу ең ... ... ... құрамындағы қосылыстардан әр түрлі салаларда ... ... ... ... бензин, керосин сияқты түрлі жанар ... ... ... ... көмірсутектерінен көптеген иіс ... ... ... және т.б. алынады. Мұнайдың құрамындағы
шайырдан пластикалық массалар, жасанды дәрі – ... ... және т.б. ... [20]. ... ... өңдеу процестерінің
заманауи бағыттары мұнайдың химиялық потенциалын, құрамындағы гетероатомды
қосылыстар мен ... ... ... тиімді қолдануға
негізделген. Осы тұрғыдан алғанда мұнай мен оның өнімдерінің топтық ... ... ... ең ... ... бірі. Мұнайдың топтық
және бөлшектік құрамын анықтаудың бірнеше әдістері белгілі. Солардың бірі
мұнай мен оның өнімдерінің ... ... ...... қасиеттері
арқылы талдау болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Евдокимов И. Н., Лосев А. П. ... ... ... ... и ... топлив и масел. 2007, №2, 38 –
41 бет.
2 Вержичинская С. В., Дигуров Н. Г., Синицин С. А. ... и ... и ... М.: ... ... – М, 2007. – 400 ... Турниязова А. Б. Еще раз о происхождении нефти/Нефть и Газ. 2010
№1, 97 – 99 бет.
4 ... ли Вы... 2009 – год 110 – ... ... ... ... вехи ... ... отрасли)/ Нефть и Газ.
2009, №4, 129 – 140 бет.
5 Знаете ли Вы... 2009 – год 110 – ... ... ... ... вехи развития нефтегазовой отрасли)/Нефть и Газ.
2009, №3 147 – 154 ... ... Ж. ... және газ ... ... ... А.:
«ҚазТУ», 2007. – 280 бет.
7 Батуева И. Ю., Гайле А. А., Поконова Ю. В. және т.б. ... ... ... 1984. – 360 ... ... ... ... 1 бөлім: Первичная перепаботка нефти./
Под ред. О. Ф. ... және В. М. ... М.: ... ... – 400 ... ... Ғ. М., ... Қ. Н. Мұнай және газды өндіріп,
өңдеу. А.: «Альманах», 1999. – 464 бет.
10 Ахметов С. А. ... ... ... ... и газа. Уфа:
Изд. «Гилем», 2002. – 672 бет.
11. Мановян А. К. ... ... ... ... и ... Изд. 2. М.: «Химия», 2001. – 568 бет.
12 Рябов В. Д. Химия нефти и ... М.: ... ТУМА ... 2004. ... ... ... О. Я. Органическая химия. М.: «Высшая школа», 1990. – 751
бет.
14 ... В. В., ... В. Н., ... Л. В. ... – химические
исследованя углеводородного сырья. М.:2001
15 Надиров К. С. Физико – химические методы исследования нефти, газа и
угля. «Шымкент»:2003.
16 ... А. И., ... А. А., ... В. В., Драбкин А. Е.,
Неручев С. Г., ... В. А., ... Д. А., ... М. ... А. М. ... нефти и газа. СПб.: «Химия»,1995. – 448 бет.
17 Рефрактометр ИРФ – 454 Б2М/ руководство по ... ... ... ... С. В., ... О. ... Л. К. Способ прогназирования и
оценки стабильности моторных топлив/Химическая технология. 2007, №4,
215 – 217 ... ... Б. С. ...... богатство и основа экономики
страны/Нефть и Газ. 2009, №5
20 Омаралиев Т. О. Мұнай мен ... отын ... ... ... «Фолиант», 2005. –360 бет.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұзақ уақыт сақталған коллекциялық штамдардың деструктивті белсенділігін анықтау47 бет
"Темперамент."11 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Дене тәрбиесінің әдіс- тәсілдері26 бет
Дене шынықтыру жүйесі7 бет
Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың психологиялық-педагогикалық негіздері50 бет
Мектептегі тәрбие үрдісінің мазмұны7 бет
Ойлау және логика8 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін ұйымдастыру17 бет
Тұлғаның индивидуалды қасиеттерін зерттеудің стратегиясы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь