Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Мұнай мен газдың алғашкы тарихынан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1Мұнайдың пайда болуы жөнінде жалпы түсініктеме ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Мұнай өңдеу өндірісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.3 Мұнай өңдеу саласындағы проблемалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.4 Мұнай және оның қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.5 Термиялық крекинг және пиролиз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.6 Мұнай өнімдерін асылдандырудың гидрогенизациялық
процестері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.7 Шикізат гетероорганикалық қосылыстарының гидрогенолизінің
негізгі реакциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.8 Гидротазалау процестерінің негізгі параметрлері ... ... ... ... ... ... ... ...21
1.9 Мұнай қалдықтарын гидрокүкіртсіздендіру
және гидрокрекингтеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
1.10 Төменгі қысымда жүретін гидрокрекинг процесі ... ... ... ... ... ... ... ..25
1.11 Мұнай қалдықтарын гидрокүкіртсіздендіру және
гидрокрекингтеу процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
2.1 Мұнай құрамындағы көмірсутектердің термиялық және
термокаталитикалық айналуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау тәжірибе жүзінде анықтау. Бұл көрсеткіш арқылы мұнай өнімдерінің химиялық қасиеттері анықталады. Анықталған мәндер арқылы мұнай сапасын меңгеру болып табылады.

Курстық жұмыстың мақсаты. Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау.

Курстық жұмыстың міндеттері.
1. Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау туралы жалпы түсінік беру;
2. Мұнай құрамындағы көмірсутектердің термиялық және термокаталитикалық айналуын тәжірибе арқылы анықтау;

Тірек сөздер: бензотиофен, гидротазалау, гидрокрекингтеу, гидрокүкіртсіздендіру, гудрон, кокстеу, катализатор, көлемдік коэффициенті, каустебиолит, кинематикалық тұтқырлық, қысым, меркаптан, мұнай, нафтен, олефин, парафин, пиролиз, пропан, термиялық крекинг, температура, тығыздық, тұтқырлық.

Қысқартылған сөздер.

МДЖ – мұнай дисперсті жүйе;
МЕСТ – мемлекеттік стандарт;
МӨЗ – мұнай өңдеу зауыты;
КС – көмірсутектер;
ОС – октан саны

Курстық жұмыс 2 бөлімнен, пайдаланылған әдебиеттен және қосымшадан тұрады. Келтірілген бөлімдер бес суреттен, төрт кестеден, 20 падаланылған әдебиеттен құралған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Изд. 2. М.: «Химия» 2001. – 568 бет.
2 Технология переработки нефти. 1 бөлім: Первичная перепаботка нефти./ Под ред. О. Ф. Глаголевой және В. М. Капустина. М.: «Химия, Колосс» 2005. – 400 бет.
3 Смирнов А. С. Технология углеводородных газов. М.: «Гостоптехиздат» 1946. – 544 бет.
4 Каминский Э. Ф., Хавкин В. А. Глубокая переработка нефти: технологический и экологический аспекты. М.: «Техника» 2001. – 384 бет.
5 Вержичинская Е. В., Дегуров Н. Г., Синицин С. А. Химия и технология нефти и газа. М.: «Форум» : Инфра-М, 2007. –400 бет.
6 Гуреевич И. Л. Технология переработки нефти и газа. М.: « Химия» 1972. 368 бет.
7 Мановян А.К Технология первичной переработки нефти и природного газа – М. «Химия» 2001.- 568 бет.
8 Ахметов С.А Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа: Гилем, 2002. – 672 бет.
9 Глаголева О.Ф, Капустин В.М, Чернышева Е.А Технология переработки нефти.- М.: «Химия» 2005.- 400 бет.
10 Скобло А.И, Молоканов Ю.К, Владимиров А.И, Щелкунов В.А Процессы и аппараты нефтепереработки и нефтехими. – М.: «Химия» 2000 - 677 бет.
11 Сафиева Р.З Физикохимия нефти.Физико – химические основы переработки нефти.- М.: «Химия» 1998. - 448 бет.
12 Фукс Г.И Вязкость и пластичность нефтепродуктов. –М. Ижевск 2003. -328 бет.
13 Воюцкий С.С. Курс коллоидной химии. – М.: «Химия» 19767 – 400 бет.
14 Данилов А.М. Введение в химмотологию. – М.: «Техника» 2003.- 464 бет.
15 Сюняев З.И Нефтяной углерод. – М.: «Химия» 1980. - 272 бет.
16 Позднышев Г.Н. Стабилизация и разрушение нефтяных эмульсий. – M.: Недра, 1992. -223 бет.
17 Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.: «Химия» 1976 – 720 бет.
18 Эрих В.И. Химия нефти и газа. М.: –Л. «Химия» 1967.- 220 бет.
19 Омаралиев Т.О Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы. Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім. – Алматы.: «Білім» 2001. – 450 бет.
20 Антониади Д.Г Научные основы разработки нефтяных месторождений термическими методами.- М.: «Недра» 19957 – 314 бет.
        
        Жоспар
Кіріспе.................................................................
.............................................3
1 Мұнай мен газдың алғашкы
тарихынан......................................................4
1.1Мұнайдың пайда болуы жөнінде жалпы
түсініктеме.............................4
1.2 Мұнай өңдеу
өндірісі....................................................................
............5
1.3 Мұнай өңдеу саласындағы
проблемалар................................................7
1.4 Мұнай және оның
қасиеттері..................................................................
.8
1.5 Термиялық крекинг және ... ... ... ... ... Шикізат гетероорганикалық қосылыстарының гидрогенолизінің
негізгі
реакциялары.................................................................
................17
1.8 Гидротазалау процестерінің негізгі
параметрлері...............................21
1.9 Мұнай қалдықтарын гидрокүкіртсіздендіру
және
гидрокрекингтеу.............................................................
................24
1.10 Төменгі қысымда жүретін ... ... ... ... және
гидрокрекингтеу
процесі.....................................................................
.27
2 Тәжірибелік
бөлім.......................................................................
...............29
2.1 Мұнай құрамындағы көмірсутектердің термиялық және
термокаталитикалық
айналуы................................................................29
Қорытынды...............................................................
......................................32
Қолданылған әдебиеттер
тізімі.....................................................................3
3
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. ... ... ... ... процестерді
талдау тәжірибе жүзінде анықтау. Бұл көрсеткіш арқылы мұнай өнімдерінің
химиялық қасиеттері анықталады. ... ... ... ... ... ... табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді
талдау.
Курстық жұмыстың міндеттері.
1. Мұнай өңдеу ... ... ... ... ... ... беру;
2. Мұнай құрамындағы көмірсутектердің термиялық және термокаталитикалық
айналуын тәжірибе арқылы анықтау;
Тірек ... ... ... ... ... ... ... көлемдік коэффициенті,
каустебиолит, кинематикалық тұтқырлық, қысым, ... ... ... ... ... ... ... крекинг, температура, тығыздық,
тұтқырлық.
Қысқартылған сөздер.
МДЖ – мұнай дисперсті жүйе;
МЕСТ – мемлекеттік ...... ... ......... саны
Курстық жұмыс 2 бөлімнен, пайдаланылған әдебиеттен және қосымшадан
тұрады. Келтірілген бөлімдер бес суреттен, төрт ... 20 ... ... ... мен ... алғашқы тарихынан
Мұнай грек халқының "нафта" деген сөзінен шыққан "нафта" жарып ... бар ... ... білдіреді. Шынында, жер бетінде кездесетін мұнай
мен газ көздерінің терең ... ... ... екені белгілі.
Бірақ бұл жағдай алғашкы кездерде адам баласына ... ... ... ... жер ... жарып шығып атқылаи, кейде бұлақ болып ағып
жататын ... ... ... от ... ... тұратын танғажайып
жаратылыс кубылыстары халыққа әр заманда "құдіретті күш" деп танылды.
Ерте дәуірлерде адам баласы тepicтік ... ... жер ... ... қайнар болып ағып жатқан мұнайды ... ... ... ... ... ... ретінде пайдалануды білген. Геродот озінің
шығармасында Tигр мен Евфрат озендерінің бойында көптеген мұнай ... ... ... ... ... ... Вавилон қаласында
құрылыс материалдары (цемент) есебінде қолданғаны туралы айтады.
Плутарх "Александрдың өмipi туралы" ... ... бақи ... тұратын көгілдір жалын туралы әсерелеп жазған.
Византия мемлелетінің жауынгерлері өздерінің дұшпандарына ... ... ... (пакля) ағаш басына орап, оны мұнайға малып
алып тұтатып, жау кемелеріне лақтыру арқылы жеңіске ... ... ... "Грек оты" деген атпен қалды.
Француздар Пенсельванияның терістік батыс жағын бетіп жаулап ... ... ... ... есебінде пайдаланатынын сезіп,
сол кездегі ағаш пен ... ... ... мұнайын өз еліне
тасыған.
1.1 Мұнайдың пайда болуы жөнінде жалпы түсініктеме
Мұнайдың неден жаратылып, алғашқы пайда болуы дұрыс ... ... оның ... ... ... ... ... қабаттарға көшіп,
шоғырланатын жерлерін білу онша қиынға түспеген болар еді. Бұл ... ... ... ... ... да қысқа иерзімде әрі
экономикалық ... ... ... ... еді. ... осы күндерге дейін
мұнайдың жаратылу тарихы (генезисі) және орналасуы әлі ... ... ... ... болуы туралы бірнеше теориялар (болжамдар-гипотезалар)
бар. Бұл ... екі ... ... Олар ... және ... ... болжамдар-гипотезалар.
Аталған топтардың өздері бірнеше бөлімшелерден тұрады. ... ...... ... мен өсімдіктердің және аралас-
өсімдік пен жәндіктердің қалдығынан пайда болуының мүмкіндігін ... ... ... ... ... карбид теориясы, жанартау
теориясы, космос т.б. теориялар арқылы дәлелденеді. ... ... ... және ... ... ... ... болуын органикалық теория бойынша дәлелдегендердің бірі
М.В.Ломоносов еді. Ол алғашқы рет 1763 жылы ... жер ... ... ... ... әрі ... ... көмірленіп,
өзгерген қалдықтарынан түзіллу мүмкіндігін атап көрсетті. Бірақ мұнай
жөнінде нақтылы ынта-ықылас қойылған кез ХІХ ... ... ... ... ... Л.Лекер мұнайды балдырдың шіруімен байланыстырды. Ал, К.Энглер
мен Г.Гефер мұнайдың пайда болуын терең білу үшін лабораториялық зерттеуге
теңіз жануарларның ... ... ... ... ... ... ... И.М.Губкин, В.В.Вебер, Н.Б.Воссаевич,
П.Смит болды. Мұнай туралы оорганикалық теория осылай орныға бастады.
Атақты мұнайшы академик ... ... ... ... және газ ... ... келе іргелі теориямен байланысты «Учение о нефти» деген
еңбегін жазды. Бұл еңбегінде ол жер ... ... газ ... мұнайдың орналасу заңдарын жете зерттей келе мұнайды органикалық
жағдайлармен байланыстырады.
Орал-Еділ, Каспий ойпатында, Қазақстанда ... ... ... т.б. ... ұйымдастырылған мұнай іздестіру, барлау,
мұнай газ кен орындарын ашып игеру, олардың ... ... ... ... өте ... ... ... елімізде және шет мемлекеттердегі мамандар мен
оқыммыстылардың көбі И.М.Губкиннің мұнай органикалық жолдарымен пайда
болады ... ... ... органикалық қалдықтардан пайда болуының мүмкіндігін дәлелдеу
мақсатында жер қойнауында кездесетін әр ... ... ... ... ... ... және Д.Вельте (ФРГ) деген мұнайшы-геохимиктер.
1.2 Мұнай өңдеу өндірісі
Дүние жүзінде ... ... ... өңдеу көлемі оның өндіру мөлшеріне
сәйкес өзгереді. Мұнай «дауы» уақытында (60-70 жылдары), арзан ... ... ... бар ... ... ... мұнай өңдеу
зауыттардың (МӨЗ) саны және олардың қосынды қуаты тез қарқынмен ... ... ... ... ... сонымен қатар, өркендеуші Латын
Америка, Жақын және Орта ... және ... ... ... ... терең емес өңдеу немесе аздау терең өңдеу жүйесі орын алды.
АҚШ-та қозғалтқыш отынының қолдануының жоғарылығынан және ... ... ... арзан қорының барлығынан, мұнай терең өңдеу жүйесі іске
асырылды.
Дүние жүзілік ... ... ... ... және ... ... ... кезеңде мұнай бағасының күрт төмендеуі, оның
өндірілуін және қазанпеш отыны ... ... ... иұнайды
терең өңдеу керек екенін күшейте түсті. 1979ж. кейін мұнай өңдеу көлемі,
МӨЗ қосынды ... мен саны ... азая ... өз ... ... қуатын асырды.Мұнай өңдіру көлемінің кемуі МӨЗ-да бос қуат қалып
қоюына алып кеп соқты, негізінен мұнайды тіке ... ... ... ... кезектегі процестерде қайтадан өңдеу көзделінді.
Мұнай өңдеу көлемі мұнай өнімдерін өндіру жағынан ... ... ... ... арасында АҚШ жетекші орында.АҚШтың мұнай өңдеу ерекшелігі,
оның өте жоғары өңдеу тереңдігі (қозғалқыш ... ... ... жүзінде ең
жоғары көрсеткіште 75%), МӨЗ бағыты «бензин ... ... ... өңдеу процестерді көп қолдану арқылы , дәлірек айтқанда
каталитикалық ... (~38%), ... ... (~23%), ... гидрокүкіртсіздендіру (~54%), гидрокрекинг (7,2%), кокстеу, алкилдеу,
изомерлеу және басқа процестері басым.АҚШ-та ең көп ... ... ... отынына қатынасы 2,1/1 тең.Қазан отыны, мұнайға
есептегенде, аз ... ... ... ... ... ... ... қолданумен, әсіресе вакуум газойлін және мазутты
каталитикалық ... ... ... және кокстеу процестерін көп
қолдану нәтижесінде жетеді. Бұл процестердің қуаты ... АҚШ ... ... бәрінен ілгері. Канада мұнай өңдеуде, мұнай өнімдерінің
қолдану және өңдіру құрылымы жағынан, отын сапасы ... ... ... процестердің көптігі жағынан және басқа көрсеткіштерімен АҚШ-қа
үлкен ұқсастық ... ... ... МӨЗ ең ... ... ... Еуропа (Италия,
Франция, ГФР, Ұлыбритания), сонымен катар ... ... ... ... және Жапония МӨЗ-дағы мұнай өңдеу тереңдігі АҚШ-
қа қарағанда төмен.Бұл көрсеткіш Жапония мен Италияда ең төмен (60%төмен),
Франция, Англия және ГФР МӨЗ ... мен ... ... ... ... оларда өздерінің көмір және табиғи газ қорларының
жоқтығынан.Жапония мен Италиядағы МӨЗ-да (мотор) қозғалтқыш отынының шығымы
(53,7 және 50% ... ... ал ... ГФР, ... және ... ... жоғары. АҚШ пен Канададан кейін Ұлыбритания МӨЗ-да бензин шығымы
-25% жоғары.Бұл көрсеткіш басқа ... ... ... ... ... ... ... Еуропа МӨЗ-да дизель отынының көбірек
өндірілу себебі, бұларда автомобиль көліктерін дизель ... бет ... мен ... ... ... ... бірінші орында қазан отыны (35 және 37%тиісінше).Басқа
өркендеген Батыс ... және ... МӨЗ ... ... ... қамтылу жағынан АҚШ-тан әлде ... ... ... процестер үлесі (термиялық, гидрокрекинг, каталитикалық крекинг
және ... ... 1985 ж. 60,8% ... ... ... ... ... іске асырылуда, каталитикалық крекинг, висбрекинг,
гидрокрекинг және кокстеу процестері көбеюде.АҚШ-та каталитикалық ... ... ... ... ... ... ... құрылысы
соңғы жылдары бәсеңдеді.Соның есебінен, ... ... ... ... ... өсе ... және БатысЕуропа елдерінде этилденген бензинді пайдалану азайып
келеді, ал Жапонияда ... ... ... өндірмейді де.Бұл жағдай
автобензинді жоғары октанды басқа отынмен ауыстыру қажеттілігін ... ... ... ... бутанол, этанол және басқа қолданыла
бастады.Мұнай ШШЕБ мүшелері 1985 ж. 52 МӨЗ-да 278 ... ... ... ... ең ірі ... МӨЗ-тары Венесуэла мен Сауд Арабияда (7және ... ... ... ішінде мұнай өңдеу Мексикада жақсы өскен (9
МӨЗ, мұнай өңдеу көлемі-60млнт/ж).Мұнайды шетке шығаратын елдердің ... ... ... ... ... ... ... мұнай
өнімдерінің шығымы-45%) және МӨЗ құрамында ... ... ... аз (45%).
1.3 Мұнай өңдеу саласындағы проблемалар
Дүниежүзілік жаңа мұнай өңдеу саласының алдында ... ... ... ... ... ... одан әрі треңдету, бұл оны ... және ... ең ... ... ... ... санын қорғасын антидетонаторын қолданбай
көбейту;
- катализ ... ... іске қоса ... процестердің
талғамдығын көтеру және энергия сыйымдылығын кеміту; жылу және масса
алмасу процестерін жақсарту, мұнайды терең ... және ... таза ... ... пен ... ... жасау;
- мұнайдың ауыр қалдықтарын каталитикалық және термодеструкциялы ... ... ... ... мұнай шикізатын өңдеп қозғалтқыш
отындарын өндіруді альтернативті шикізаттар ... ауыр және ... ... ... ... кезеңі деп
қарау керек.
Біздің ел мұнайды өңдеу көлемі жағынан дүние жүзінде АҚШ-тан кейін 2-ші
орында.Осы жақын кезеңге дейін елде ... ... ... оның ... өсіп ... соғысқа дейін іске қосылғандарды және ... ... ... ... ... терең өңдеуге бағытталған еді.
1960-1970 жылдары Поволжье, Маңғыстау-өзен және Батыс Сібірден арзан мұнай
өндіру көбейген соң, ... МӨЗ ... ... ... емес ... ... ... әсіресе Еуропалық бөлігіндегілері.Мұнай өңдеу өсуі тек
сан жағынан ғана емес, сонымен қатар жоғары ... ... ... тұрған қондырғылардың жұмысын жаңарту арқылы, сапа жағынан да
өзгерді.Осылай ... ... ... сапасының төмендеуі (1980ж. күкіртті
және жоғары күкіртті мұнай үлесі 83,7% жетті) және мұнай өнімдеріне ... ... ... өсуі жағдайында іске асуда.Қазір елде ең көп
пайдаланатын ... ... ... ... ... (42%) ... болып
мұнай өнімдерінің ішінен өндіру көлемі жағынан дизель отыны (23%), себебі
өте ауыр ... ... ... тракторлар және комбайындар, карбюратор
қозғалтқыштарына ... ... ... ... ... ұшақ және ... өндіру
көлемі (16%), дизель отыны өндіруге қарағанда, төмен (бензин/дизель отыны
есебінен, ... ... ... ... ... ары қарай
өсуі күтілуде (2000ж. Бұл қатынас ½-3жетеді).
Соңғы он жылдықта, мұнай өңдеу тереңдігінің өзгеруі мынадай: ... ... және ... ... ... тағы да бензин
мен қозғалтқыш отынының қосынды шығымына қарап, біздің елдің мұнай ... ... ... дүние жүзілік орта көрсеткіштерден төмен екендігі
байқалады.Бұл жағдай мұнай ... ... ... ... ... ... іске ... процестердің, бірінші кезектегі
процестерге қарағанда, іске қосылуы кенже қалуының әсерінен.
Мұнай ... ... ... ... өнімдерінің сапасын әрдайым
көтеруде. Жоғары октанды бензин өндіу (А-80, АИ-93, АИ-98 және ... ... ... 80% ... ж. ... А-66, А-72 ... өндіру
тоқтатылды.Аз күкіртті дизель отынының үлесі оның жалпы өндірілуінің 95 ... ... ... ... сапасының артуына қарамай, қазір біздің
кейбір мұнай және ... ... ... ... сапа ... ... ... өте маңызды мынадай техника-экономикалық
көрсеткіштерден ... ... ... ... зауыттардың өндіріске
пайдалану жөнінен көрсеткіштері жоғары, өндірісті автоматтандыру деңгейі
төмен, жұмыс істейтін адам саны көп және ... ... ... ... ... және физикалық ескеруінен ғана емес.Тіптен,
соңғы жылдары жасалып іске қосылған, жоғары ... ... ... ... бұл ... ... шет ... өзіне ұқсас
процестерден көрсеткіштері өте төмен.МӨЗ-да мөлдір мұнай өнімдерін, оның
мұнайдағы бар мөлшері ... ... алу да, ... ... ... колонналарда дизель фракциясының толық ... ... ... ... ... ... және ... жағынан шет елден алынған катализаторлардан төмен.
1.4 Мұнай және оның қасиеттері
Мұнай – сұйық каустебиолиттер қатарына жататын табиғи ішкі зат. ... ... ... және ... ... кейде қара түсті болып келетін, өзіне
тән исі бар, ультракүлгін сәуле жарығын шығаратын ... Оның ... ... ... Кей ... түсі ақшыл мұнай да
кездеседі, мысалы, Азербайжан мемлекеттеріндегі ... кен ... ... мұнай өндіріп келеді. Генетикалық тұрғыдан алғанда мұнай шөгінді ... ... ... болған, басқаша айтқанда мұнай ... ... ... ... органикалық заттардың қалдығынан өз
алдына көшу (миграция) арқылы шоғырланып жиылған табиғи консентрат ... ... ... ... ... ... ... (СпН2п), ароматтық (СпН2п-6) қатарларының күкіртті, азотты және
оттекті қосылыстардың қоспаларынан тұрады. ... ... ... ... ... (СН4), этаннан (С2Н6), ... ... ... бастап гексакантанға (С60Н122) дейінгі
көмірсутектерінен тұрады. Ароматтық ... ... (С6Н6) ... (С6Н5) ... ... нафталин сияқты қоюланған жүйелер де
ұшырайды. Нафтендер шекті және ароматтық көмірсутектер аралығынан ... ... ... ... көміртек, 11,5-14,5 % сутек кездеседі.
Мұнайдың физикалық қасиеттеріне оның тығыздығы жатады. Бұл көрсеткіш
тұщы судың тығыздығымен 1 г/см3 салыстырылады. ... ... ... ... ... ... деп екіге бөлінеді. Жеңіл мұнай қатарына тығыздығы ... ... ал ауыр ... ... ... 0,9 ... ... жатады. Мұнайдың тығыздығы жоғарлаған сайын қайнау температурасы
арта бастайды. Мұнай құрамында 0,001-5,3%, ... одан да ... ... ... ... 0,7% ... ... көбірек парафин ,
35%-ке дейін (әдетте 5-10%) асфальт-шайырлы заттар болады. Мұнайдың құрамын
зерттеу мақсатныда ... және ... ... қолданылады.
Фракциялық құрамына байланысты мұнай бензинді-керосинді және бензинсіз
болып ... ... ... ... аз күкіртті және
құрамында 2%-ке дейін күкірті бар мұнайлар көбірек тараған. Негізінде мұнай
өз денесінен электр тогын нашар ... ... ... ... ... бірақ тұрақты эмульсия құрауы мүмкін. Мұнайдың жылу бөлгіштік
қабілеті 10400-11000 ккал/кг шамасында, бұл ең ... жылу ... ... жатады.
Жер қойнауындағы мұнайдың физикалық жағдайын оны жер ... ... ... ... ... жер ... мұнай
шығаруға температура және қабат қысымымен байланысты сақталады. Ал, оны жер
үстіне шығарғанда температура ... ... ... ... ... ... ... көлемі кішірейеді.
Мұнайдың қабат бойындағы физиккалық қасиеттерін білу, әсіресе мұнай
қорын ... ... ... ... ... ... техникалық
және технологиялық шараларды іске асырып, меңгеру жұмыс ... ... ... ... ... жер ... шығарғандағы көлеміне
қатынасы – мұнайдың көлемдік коэффициенті деп аталады. Ол былай жазылады:
b = Vпл/Vпор
мұндағы: b – ... ... ... = Vпл – ... ... ... м3; Vпор – мұнайдың жер бетіне шығарылғандағы көлемі, м3.
Бұл коэффициент ... жер ... ... 1 м3 мұнай жер астында
қандай орын алатынын білуге болады. Көп ... бұл ... 1 ... ... ... 3-ке ... ... же мүмкін.
Мұнайдың негізгі қасиеттерінің бірі - тұтқырлық. Мұнай ... ... ... өте зор. Ол ... ... ... ... оны
құбыр арқылы айдағанда жұмыс қарқынына көптеген әсер келтіретіні белгілі.
Тұтқырлығы төмен, жеңіл, сұйық ... ... ... тез ... ... ... қою мұнайды өндіру, жинақтау, құбыр арқылы жүргізу
жұмыстары ... ... ... ... ... ... тұтқырлығына әсер ететін жағдайлар-оның құрамындағы
парафин, шайыр ... және ... ... әр ... болып келіп, кезекте орын алады.
Мысалы, Грозныйдағы парафинді мұнай 110С салқындықта да ... ... ... ... ... ... Ал, сол кен орнының парафиннің 190С
салқындықта сұйық күйінде сақталады. Маңғышлақтағы ... және ... ... парафині көп болғандықтан +340С жылылықта қоюланып,
жылжып ақпайтын жағдайға келеді т.б.
Мұнай кейбір органикалық – ... ... эфир ... ерітінділерде
тез ериді. Сонымен бірге ол йод, күкірт, каучук, шайыр, өсімдік майлары
ерітетін еріткіш ретінде ... ... ... суда ... ... жер қойнауының қосымша мұнай өндіру жұмыстарында қабатқа су айдау
процестерінде мол қолданып, оның ... ... ... ... ... ... ... және пиролиз
Жоғары температураның әсерімен ... ... ... ... деп ... Оған ... ... жоғары температура
әсерінен қарапайым көмірсутектерге ыдырату (термиялық крекинг),ауыр ... ... ... ... қанықпаған көмірсутектер көп
болып келетін газдар қоспасын алу үшін жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... – термиялық полимерлену мен конденсациялану – нәтижесінде
қанықпаған және ... ... шикі ... құрамына кіретін
заттар – көмірсутекті газдары, сұйық мұнай өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ... қалдығы) түзіледі. Мұнай
шикізатын термиялық өңдеу жүйелері шарттарға және тағайындалуына байланысты
крекинг, кокстеу және пиролиз ... ... ... Шикі ... ауыр ... белгілі
температурадан аса қыздырылуы жағдайында қосымша бөліну икемділігі крекинг
жүйесін ... ... ... ... ... ... қайнайтын фракцияларының бөліну кезеңінде, С-С байланыстары
бұзылады,сутегі ... ... ... нәтижесінде бастапқы шикі
мұнай құрамымен салыстырғанда, түрлі өнімдер спектрі шығарылады.
Мысалы, 290-4000С температура ... ... ... ... газ, ... және ауыр ... ұқсас қалдық
өнімдерін шығарады. Крекингтеу жүйесі шикі мұнайдан ... ... ... аса ауыр ... мен қалдықтарды деструкциялау
жолымен жанармайдың шығарылуын ұлғайтады.
Бүгінгі таңда қазіргі қозғалтқыштардың талаптарына ... ... ... ... ... сапалылығы үшін (жанармай), термиялық
крекинг басқа, мұнайды қайталау өңдеудің қазіргі әдістерімен ... ... ... ... жаңа ... енді ... ал әрекеттегі құрылғыларды каталитикалық крекинг және ... ... ... ... ... Ал термиялық крекинг
негізінде кокстеу қондырғының дистиллятты шикізатын термодаярлау, оның бір
түрі – висбрекинг ... ... іске ... ...... ... төмендету мақсатында мұнай шикізатын термиялық өңдеу процесі.
Кокстеу немесе көмірді жартылай қортқылау және ... ... ... ... ... жүретін термиялық деструкция процестерін ... ... ... ... ал ... – 11000С дейін жүргізеді.
Термиялық крекингте қортқы ... ... ... ... шектейді. Гудрон немесе мазут крекинггінде ашық ... ... 35-40 %-дан ... Егр ... ... ... санап, қортқы көмірдің түзілуінен ... ашық ... ... ... ... қортқылау – термиялық әрекеттердің бір түрі. Көмірді қортқылау
кезінде сутекті қатты қалдық – қортқы көмір – шығатын ... өнім ... ... қатар, қортқы көмірмен қоса – ... ... мен газ ... ... Көмірді қортқылау арқылы ашық-түсті ... ... ... май ... ... секілді өнімдер
алынады. Мұнда тауарлық сапасы жөнінен ... ... ... ... ... ... – жоғары молекулалық мұнай қалдықтары – гудрон
,термиялық крекингінің ... ... және ... ... ... ... шайыры.
Шикізат сапасының негізгі көрсеткіші – көмір қортқыланушылығы, күкірт
пен күл ... және ... ... ... ... ...
асфальты заттар неғұрлым көп болған сайын , оның кокстелуі, яғни, ... ... ... болады. Егер кокстену 10 % тең төмен болса, онда
пештің ... ... ... сондықтан кокстеу әрекетіне шикізатты
дұрыс таңдаған жөн.
Кокстеу өнімдерінің қабілеті. Газ – ... ... ... крекинг
газына ұқсамағанмен, онда олефинді көмірсутектер аздау болады . ... ... ... КС ... , ... ... аз, октан саны –
ОС – 68-72.
Мұнайлы кокс – электрод, ... ... ... ... және ... да ... салаларда қолданылады.
Кубте кокстеу - мерзімдік әрекет, көп ... ... ... ...... кокс ... өтеді –
баяулатылған кокстеу. Баяулатылған кокстеу шикізатты құбыр пішіндес пешке
5000С дейін қыздырылады және ол ... ... тік ... ... кокс ... жіберіледі. Шикізат камерада ұзақ жатады да бұрын
жинақталған жылу арқасында кокстеледі. Жұмыс ... ... ... ... келеді. Реактор коксқа толған кезде, шикізат тобы ... ... , кокс ... ... кокстеудің артықшылығы
– кокс көп мөлшерде шығарылады.
Кокстеу процесін 0,1-0,4 МПа қысымда және 470-5400С ...... ... ... көмірсутектерді алуға негізделген
жоғары температуралық процесс. Мұнай өндеудің термиялық жүйесінің ең қатаңы
болып ... ... ... ... ... үшін ... ... пропилен, бутадиен, бензол және басқа да өнімдер
шығаруда ... ... Бұл ... ... ... ... және ол мұнай – химиялық синтез шикізаты – жоғары
бағалы олефин сутегін өндіруде қолданылады.
Олефин алуға ... ... ең ... ... ... болып саналады. Қалыпты парафиндердің – өзгеруінен : этан
тұтастай этилинге ... ... мен ... ... шығымымен этилен
мен пропилен түзіледі, сутегі атомдарының саны 4-тен асатын ... 45-50 % ... ... , ... және ... С4
көмірсутегісі алынады. Изопарафиндер пиролизінде газ ... ... ... ... және оның ... ... ... Орташа
температурадағы пиролиз кезінде ароматты көмірсутегілер балласт болып
табылады, ал аса ... ... ... дәрежеде кокс пен шайыр
түзеді.
Табиғи және серіктес газдар, сондай-ақ мұнай өңдеу өнімдерін пиролизге
түсіруге болады. ... ... ... 93-98 % ... 2 % ... ... 1 % ... пропан кездеседі. Пиролизге этан мен ... ... ... ... ... үшін ... ... шикізат болып
саналады.
Серіктес газдар мен мұнайды тұрақтандырушы өнімдердің ... ... ... ... және жақсы қайнағыш парафинді КС болады, сондықтан бұлар
бағалы пиролиз шикізаттары болып табылады. Кейде ... ... ... ... одан ... алынған этан , пропан және бутанды ғана
салуға болады.
Мұнай пиролизде қолданылатын өңдеу өнімдеріне ... ... ... ... ... ... ... шыққан бензин-
рафинат жатады. Бензин фракцияларын пиролиз кезінде ... ... ... ... ... ... өнімдер алумен қатар , күл
мен нафталин өндірісіне қажетті шикізаттар ... ... ... ... жанармайдан артықшылығы, оның
құраиының негізгі бөлігі парафин көмірсутегілерінен тұрады, ал тазартылған
жанармай құрамында 50 %-ға дейін ғана ... ... ... ... пештердегі пиролиз үшін шикізат ...... ... қолданылуы мүмкін. Бірақ бұл шикізат ... ... ... яғни оны күкіртті ... ... ... ... ...... қорытынды өнімдері – тек өте
жоғары температура кезінде термодинамикалық тұрғыда тұрақты келеді.Этилен
үшін бұл ... 7500С ... ... ... пиролиз
процесінің ең басты параметрлері – пиролиз температурасы , ... , ... ... ... ... ... пиролизі кезінде
температураны жоғарлату этилен мен пропиленнің шығымын ... ... ... ... ... этилен мен
пропиленнің шығымын және арақатнасын реттеп ... ... мен ... ... ... ... өзгерту арқылы
да басқаруға болады. Шикізаттың парциалды қысымның төмендетілуі ... ... ... атмосфералық қысыммен шамалас қысымда
жүргізіледі, ал парциалды қысымды шикізатты су буымен ... ... су ... ... ... молекулаларының өзара
бір-бірімен соқтығысу ықтималдығын азайтады,соның нәтижесінде полимерлеу
және ... ... ... төмендейді. Газ түріндегі немесе
тығыздалған газ пиролизі ... ... 10-20% су буы ... ... және өзге де ауыр ... ... 25%-дан 30%-ға су буы
араластырылады.
Пиролиз кезінде пиролиз газы мен пиролиздің ... ... ... ... ... ... көп көлемдегі түрлі заттар бар. ... ... ... ... ... болу ... ... және бастапқы шикізат сапасына байланысты. Әрекеттесу уақыты ұзақ
болғанда (2-3 секундтан жоғары) шикізат сипаты пиролиз ... ... әсер ... Пиролиз газы құрылғының газ бөлу ... , ... ... ... , ... ... қоспаларына
бөлінеді. Бутилен-бутадиен қоспасынан бутадиен-1,3 алынады, бұл шикізат
синтетикалық көк қағаз өнеркәсібінде қолданылады.
Пиролиз ... деп ... ... сұйық С5 – тен жоғары
көмірсутегілерді ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Шикізатының құрамында 10-15 % ... 10-15 % ... 25-30 % ... 10-15 % ... ... және инден , циклоолефин-циклопентадиен секілділердің шектеусіз
қоспасы және тағы ... ... ... ... екі ... жылулық және
химиялық жолмен жүзеге асуы мүмкін.
Пиролиз процесінің химиялық өзгерістері негізгі ... ... ... реакциясы (әсіресе, шикізат ретінде мұнай
фракциялары пайдаланылған олефин және парафин түзетін көмірсутегі қатарының
крекинг.Оның алғашқы ... одан әрі ... ... ... , олефиндері мол жеңіл көмірсутегілер қоспасы дайындалады.
Сәйкес олефиндердің дигидрленуі ацителен мен оның ... , ... ... реакциялық қабілетті бутадиен және басқа да диенді
көмірсутегілердің ... ... (ІV). ... ... жағдайында
циклдеу реакциясына түседі (V). Циклоолефиндерді дегидрлеуде арендер
құрастырылады, жекелей ... , ... ... (VІ). Ол ... мен ... (VІІ) ... қалаушы болып табылады. Соңғы
реакцияның (яғни коксты шетке ... ... ... ... ... ... туғызады.
Келесі қалаусыз жүйе – пиролиз жағдайында қанықпаған көмірсутегілердің
полимерленуі іс-жүзінде жүзеге асырылмайды. Бұл ... ... ... ... ... бұл ... ... және жылдамдығы жоғары ... ... тез өту , ... ... ... ... міндет. Шикізаттың жоғары температуралы орындарда болу ... ... ... қалаусыз өзгерістерін ұлғаюына үлес қосады.
Сондықтан ... ... ... жоғарлату үшін
әрекеттесу ауқытын азайту қажет. Алайда, мұндайда; шикізатты өндеу дәрежесі
өту ... ... , сол ... өнім ... ... – ал ... ... жайларды есепке ала ... , ... ... ... ... ... ... and Webster» фирмасының VSC пештері , КТІ фирмасы шығарған
соңғы үлгідегі GK – пештерінде шикізаттың ... ... болу ... 0,2-
0,3 секундтан аспайды, ал « Kellog» фирмасының ... ... ... ... ... , ... процесін жүргізу негізгі шарттары :
1. Әжептауір жылу мөлшерін ... ... ... ... ... ... ,
3. ... (контакт) уақыты,
4. Олефинді қажетсиз полимерленуін болдырмау үшін реактордан шығатын
пиролиз газдарын неғұрлым аз уақытта салқындату.
Іс жүзінде осы ... ... ... үшін пиролизді құбыр пештер
қолданылады. Құбырға бастапқы шикізат пен бу, ал ... ... ... салынады. Құбырдың ішкі қабырғаларына түскен коксты
мезгілді күйдіріп тұрады.
Пиролизді пештер шикізаттың реакциялық ... 0,01-0,1 сек ... ... ... ... температуралы қыздыру үшін әдейлеп
құрастырған.
Қазіргі кезде пиролиз процесі мынадай бөлімдерден тұрады: ... ... ... газын сығу және тазарту , газ бөлу, пиролиз
шайырын өңдеу. Көп жағдайда , ... ... ... ... сипатына байланысты анықталады. Бірақ, қандай құрылғы болмасын
оның ең негізгі екі ... ... ... ... пиролизі мен
рецикл өтетін, ыстық деп аталатын бөлімі , және алынатын ... бөлу ... ... ... , суық деп аталатын бөлім. Бастапқы шикізатты
пештің конвективтік аймағына (бөлігіне) салып, оны су ... ... газ ... ... температураға қыздырады.
Содан соң, көмірсутегі мен будың қосындысы пештің радиантты аймағына
түседі. Мұнда ... ... өтуі ... ... жылуы арқылы жалғасады. Өнімдер ... ... ... ... ... ... аталатын
қажетсіз әрекетті болдырмау үшін, ... ... ... ... ... арқылы екі кезеңде жасайды.
Бірінші кезеңде (түзу емес ысылту) – су ... және ... ... ... ... түзілген пиролиз майымен ... ... ... ағымы ауыр қоспаларды ала келетін алғашқы
фракциялану тізбегіне түседі Мұнда ортаңғы қатардағы бөліктерден ... мен су ... ... ... ... тізбектің
жоғарғы қатарына шығады. Сығымдаудан соң, сілті ерітіндісімен шайылып және
кептіріліп, оларды құрылғының суық ... ... ... ... ... ... бар : аз ... көп
қоспалы сутегі, 99,9% тазалықтағы этилен ,95-99,5% тазалықтағы пропилен ... 50% ... ... бар С4 қосындысы , С5 қосындысы және ароматты
көмірсутегілерге бай ... ... ... бойынша шығымды жоғары деңгейге жеткізу үшін (нафта кеінде 30%-
дан жоғары) 8500С температураны қолданады, әрекеттесу ... 0,2-0,3 с ... ... ... ... 0,5-0,6 ... ... онжылдықта жүйені дамытылуының қатаңдығын ұлғайтуға бағытталуда.
Яғни мүмкіндігінше , ... ... ... уақытын кеміту
жолдары қарастырылуда. Жанармай ... ... ... суретте 28 берілген. ... 1,0-1,2 МПа ... ... ... 1000С -қа дейін қыздырылады.Содан соң , ыстық бумен
араластырылып , пиролиз пешінің конвекциялық бөліміне түседі.Мұнда жанармай
буланып, ол ... ... ... ... ... ... ... радиант бөліміне салынады .Пештен 7500С өтетін температурада
және 0,2-33 МПа қысымда шыққан пиролиз газы ысылту бөліміне жіберіледі. Бұл
жерде ... ... бу ... ... 7000С ... дейін
жылдам суытылады. Жылдам суыту арқылы олефиндердің екінші рет полимерлеу
және конденсациялау реакцияларын болдырмайды.
Одан ... жылы су буын ... ... ... ... газы 4000С температураға дейін суытылады. ... ... 7000С ... ... май ... ... өтеді.
Пиролиз газдары 1800С дейін суытыладыжәне келесі өңдеулерге ... ... ... ... жылуалмастырғыштары бар пештер орналастырылған
пиролиз пештері, ысылту бөлімінің , пиролиз , ... ... ... ... аппаратының пештері болады. Сцытылған пиролиз газдары барлық
пештерден жалпы ... ... және ол ... рекфикация тізбегінде
шайылуға жіберіледі. Газдың төменгі бөлігі күйе мен кокстан ауыр ... жуу ... ... ал жоғарғы бөлігі жеңіл сіңдіргіш майды
буландырып ... ... ... Бл ... ауыр ... да ... Пиролиз газы тізбектен су қоспалары – тоңазытқышқа
түседі, мұнда жеңіл майлар мен су ... ... ... ... май ... мен су , кейін сығу аймағына, газ бөлу
және газ тазарту бөлігіне түсетін ... ... ... ... май, күйе мен ... тазартуға арналған фильтрлерге
төменнен сорғышпен сорылып алынады. Тазартылған май екі ағымға бөлініп ... бірі ... ... шаюға жіберіліп, екіншісі 7000С дейін суытылып
аппаратқа жіберіледі. Құрамында тізбектен табылған ... ауыр ... ... ... бір бөлігі қоймаға немесе ... ... ... ... ... ... ... процестері
Мұнай өңдеу процестерінің арасында екінші кезектегі гидронизациялық
процестер бүкіл ... ... рөл ... Бұл ... себептерге
негізделген:
- жалпы баланста күкіртті және жоғары күкіртті мұнайлардың үлесінің
үздіксіз өсуіне;
- табиғатты ... және ... ... ... ... ... және талғамды катализаторларды қолданатын каталитикалық
процестердің шикізатты алдын ала терең асылдандыруды ... ... ... ... және ... ... мұнайды одан әрі терең өңдеу қажеттігіне;
Гидрогенизациялық процестерге, әдетте жататындар:
- отын (және май) фракцияларының шикізаттағы гетероқосылыстарды бөлу
мақсатында гидротазалау, ... ... ... ... көмірсутектерді гидрлеу;
- ауыр мұнай қалдықтарын күкіртті аз қазан отынан алу мақсатында
гидрокүкітсіздендіру ... ... оны ірі ... ... ... ( ... ... крекинг процестерімен)
гидрокүкіртсіздендіру;
- вакуумдық газойлдерді және ауыр ... ... ... ... ... тереңдетуші мотор (қозғалтқыш) ... ... ... ... ... ... процестердің әртүрлі модификациялары
белгілі. Бұл процестердің ең ... ...... ... ... шығыны, баспалдақ саны, сонымен қабат процесті (қозғалмайтын,
қозғалатын ... ... ... ... технологиялық ыңғайлы және
тиімді жасау.
1.7 Шикізат гетероорганикалық қосылыстарының гидрогенолизінің негізгі
реакциялары
Мұнай өнімдерін ... ... ... ... ... ... нәтижесінде олар гидрленіп тез
бөлінетін күкіртті ... ... суға және ... ... майда тесіктері аузында отыратын негізінен металл
қосылыстарына айналады. ... ... ... ... ... ... ... көмірсутектерлің гидрокрекингі, ароматикалық ... ... ... ... ... ... бұл реакциялардың үлесі
гидротазалауда көп емес. Мысалы, Батыс-Сібір мұнайының 180-3500С дизель
фракциясын гидротазалаудан 96% ... ... ... 2% ... және 0,75% ... газды алады, қалғаны – күкіртті
сутегі, ... және ... ... ... ... ... сульфидтер, әртүрлі тиофендер және олардың туындылары күйінде
кездеседі. Меркаптандар және сульфидтер ... ... ... және ... түзеді. Активтік қатар шамамен мынадай:
RSH>RSSR>RSR> тиофендер. ... ... ... ... ... ... ... Алкилалмастырылған тиофендер жалпы ... ... ... ... ... ... да ... жөнінен
үлкен, алкил тобының орнына байланысты алшақтық бар. Метил ... 2 ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
активтікті күштілеу кемітеді. Екібензотиофенде метил топтарының 4 немесе
4 және 6 орналасу ... ... көп ... ... қабат, егер бұл
топтар 3 және 7 немесе 2 және 8 ... ... ... ... ... ... ... факторлар маңызды рөл
атқарады.
Тиофен гидрогенолизінің тепе-теңдік тереңдігі 4МПа қысымда, сутегінің
қажетті стехиометриалық мөлшерінде температураға байланысы ... С |227 |327 |427 |529 ... |100 |99,8 |99,0 |96,6 ... % | | | | ... кезде бензиндердің күкірттен қажетті ... ... ... 1,0млн-1 ) тура айдалған бензиндер үшін күкірттің бастапқы мөлшері
200-1000млн-1 тура айдалған бензиндер үшін 99,8% ... ал ... ... үшін бастапқы күкірт мөлшері 1,0% ... ... 99,99% ... ... ... ... ... активтігінің процесті мүмкіндігінше төменгі температураларда (350 С
төмен) жүргізуге көмектесетін, маңызы зор. Тиофен сақинасы одан ... ... ... ... ... сатысы әрі күкірт
атомының бөлінуін, әрі сутегінің екі атомдарының қосылуын құрай алады.
Кинетика жөнінен жүргізілген ... ... ... ... ... әртүрлі активті орталарда жүретіндіктерін көрсетті.
Азотты қосылыстар реакциялардың жылдамдығын әдәуір төмендетеді.
Бензотиофен ... ... өзін ... ... ... ... және алмаспаған да бензотиофенде күкірттің бөлінуінен бұрын тиофен
сақинасы гидрленеді.
Метилтуынды қосылыстар да бұл ... да ... ... ... ... ... ... түседі және аздап фенилциклогексан
түзеді.
Гидрогенолиздің барлық реакциялары ... ... ... ... ... ең ... мөлшеріне жету термодинамикалық тепе-
теңдік жағдайында мүмкін емес. Сонымен, өнімдердегі ... ең аз ... ... ... – CH =CHR/ + H2S ↔ ... + H2 + ... ... экзотермиялы және ол температураның төмендеуімен солға
ығысады. ... ... ... ... 4МПа қысымда
сутегінің стехиометриялы мөлшерінде температураға экстремалды ... ... ... ... күкіртті қосылыстардың гидрогенолизінің
тепе-теңдік константасының температуралық байланысы берілген. LgKp ... ... ... аралығындағы мәні оң екендігі көрініп тұр.
Тиофенге тән еңкіш ... ең ... ... яғни ... ... ... температураның өсуімен тез
төмендейді. Гидрогенолиз жылдамдығы күкіртті қосылыстардың гидрогенолиз
жылдамдығы меркаптандардан ... ... мен ... сульфидтерге
ауысқанда кемиді. Құрылымы тиофен ... ... ... ... ... саны өскенде), қосылыс тұрақтығы өседі.
Сурет 1.
Күкіртті қосылыстардың гидрогенолиз реакцияларының тепе-теңдік
константасы: 1-этиленмеркаптандар; 2- тиоциклогексан; 3-2- пропилсульфид; 4-
тиофен; 5- ... ... ... (1) жжәне оның өнімінің гидротазалау (2)
хроматогрммалары: І- екібензотиофендер; ІІ- бензотиофендер;
ІІІ-тиофендер.
2-суретте күкіртті вакуум ... ... ... және ... ... ... Егер тиофендер мен бензотиофендерден
тегіс тазартылса, онда қосбензотиофендер жеткілікті мөлшерде қалып қоятыны
байқалады.
Гидротазалау ... ... ... ... ... мынадай реакциялар жүреді:
азот қосылыстарының гидрогенолизі:
2RNH+3H2 – 2RH+2NH3
оттегі қосылыстарының бөлінуі.
ROH+H2 – RH+H2O
диенді ... ... +2H2 - ... ... гидрленуі:
CnH2n + H2 – Cn H2n+2
ароматикалық қосылыстардың ... ... H22+ H2 – 2C5 ... негізгі реакциялары жылу шығарумен жүреді. Гидротазалау
процестерінде қанықпаған және ... ... ... Ең тез ... ... ... бар гидрленеді, одан кейін
олефиндер. Ароматикалық көмірсутектер ең қиын ... ... ... ... ... ... тұрақсыздау: сақиналардың
біреуі сутегімен нафтенге дейін қанығады, бұл гидрогенолизге оң әсер етеді.
Гидротазалау процесі ... ... ... қосылу реакциясы көлемнің азаюымен жүретіндіктен, қысым процесс
тереңдігіне шешуші әсер етеді. Қосынды жылу эффекті гидротазалаудың оң және
тура ... ... ... 70-87 ... Тура ... ... ... процестердің фракцияларын 30%
дейін қосу реакция жылуын 125-187 кДж /кг ... ... ... ... ... ... ... процестерінің негізгі параметрлері
Гидротазалауға әртүрлі фракциялық және химиялық ... ... ... ... сондықтан параметрлер
режимін және сутегі шығынын елеулі өзгертіп тұрады. Жеңіл дистилляттар,
мысалы, бензиндер ... ... ... ... ... ... сульфидтер) жеңілірек түседі. Шикізаттың
ауырлауымен оның құрамында ... ... ... ... және егер ... екінші процестерден алынған ... ... ауыр ... ... көп ... ... мұнайының тауарлы қоспа фракцияларындағы күкірттің,
азоттың, металдардың және кокстенуінің мөлшері
|Фракция ... ... ... % ... |Кокстену, |
| ... | |% ... |
| ... С | | |
| | | ... ... ... | |
| | | | ... | |
|Бензин |85-180 |0,05 |Ізі ғана |- |- ... |140-240 |0,1 |0,003 |- |- ... |180-350 |1,3 |0,01 |- |- ... | | | | | ... |350-500 |1,6 |0,11 |0,3 |0,3 ... | | | | | ... |350-540 |4,8 |0,14 |0,8 |0,8 ... | | | | | ... ... шикізат ауыр болған сайын гидротазаланған өнімге
күкірттің мөлшері жөнінен қойылатын талап бәсеңдей ... ... ... ... шегі – ... ... жүретін
каталитикалық риформинг қондырғысының шикізаты құрамында 1млн-1 , реактив
отыны, құрамында ол 0,05% -дан аспау ... ... ... - 0,2% , ал
вакуум дистиллятында - 0,3%. Бұл ... ... ... құрамдағы
тазалауды реттейді (Кесте-2). Сутегі шығыны гидротазалауға шикізаттың алыну
табиғатына және ондағы күкірт мөлшеріне байланысты.
Кесте ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері
|Көрсеткіш |Бензин |Дизель отыны |Вакуум ... |
| ... | | ... ... С |300-400 |340-400 |380-410 |380-410 ... МПа |1,5-2,0 |2,5-4,0 |4,0-5,0 ... |
|Шикізатты берудің|5,0-10,0 |3,5-5,0 |1,0-2,0 |0,5-1,0 ... ... | | | ... | | | | ... ... |150 |200 |500 |1000 ... ... айналуы, | | | | ... | | | | ... ... |0,00001 |0,1-0,2 |0,1-0,5 |0,3-0,5 ... | | | | ... |99 |92-97 |85-95 |70-75 ... % | | | | ... |100 |150-200 |50-80 |- ... ... | | | | ... /кг | | | | ... |5-8 |4-6 |2-4 |1-2 ... уақыты,| | | | ... | | | | ... саны |2-3 |2-4 |2-3 |1-2 ... ... бензин фракциясында күкірт мөлшері 0,02- ден ... жай ... ... және күйе ... ... ... ... қондырғыларының бензинінде ол 0,6-0,8% (мас.) болады.
Күкіртсіздену тереңдігі сонымен ... ... ... шикізатты беру көлем жылдамдығына, қысымға, шикізат
сапасына, СГ ... ... оның ... және т.б. ... және ... беру ... ... дизель отынын
күкүртсіздендірудің 4МПа АКМ катализаторында тереңдігіне әсері ... ... ... ... 340 С және ... ... 4-
5сағ-1 күкіртсіздендіру тереңдігі 60%-тен жоғары ... ... ... шикі ... ... ... ... 350 С
дейін іс жүзінде 90-93% жетіп өзгермейді. 420С ... ... ... ... және ... ... ... 3.
Дизель отынын күкіртсіздендірудің тереңдігінің Г шикі затты берудің
көлем жылдамдығына V 4МПа және әр ... ... ... 4.
Дизель отынын күкіртсіздендірудің тереңдігінің Г шикі затты берудің
көлем жылдамдығына V және ... ... ... 1-15; 2-10; ... 5-1,1; 6-0,55МПа.
Ең жоғарғы тиімдікті қысымды 1,1-1,2МПа дейін көтеру, ... ... ... 2,2 МПа және ... көлемдік жылдамдықта
күкіртсіздену 90% жетеді.
1.9 ... ... ... ... аз қазан отындарын алуға байланысты жұмыстың басталуының
негізгі себептерінін бірі, ... ... ... ... ... ... ... қалдықтардан қорғау, әсіресе халық тығыз орналасқан
мемлекеттерде, ... ... Бұл ... ... ... қиындықтар гидрокүкіртсіздендіру реакциясының өзін ... ... ол ... екі ... ... және ... қосылыстармен улануына алып кеп
соғатын, жалғаспалы құбылыстарына байланысты болады.
Әртүрлі ... ... ... ... ... және ... және асфальт-шайырлы заттар мұнайды айдаудан қалған
қалдықтарда жиналады. Металлорганикалық қосылыстардың, ... ... ... ... ... ... және пайдаланған
катализатор әсерін зерттеудің нәтижесінде, катализаторды модификациялау
және мұнай қалдықтарын ... ... ... ... ... ... Егер ... қалдықтағы металдар қоспа
мөлшері 25млн аз болғанда, ... ... ... ... жоғары-техника-экономикалық көрсеткіштермен жоғары
гидрокүкіртсіздендіру активтігімен және аз ... ... ... ... ... 25-50 млн-1 болғанда екі түрлі ... ... өте ... тағы да ... ... металл сыйымдылығын
және гидрокүкіртсіздендірушілігі жоғары емес активтілік көрсетуі қажет.
Екінші катализатор ... ... ... активтік
көрсетуі қажет. ... ... ... технологиялық
жарақтаудағы соңғы жетістіктер ауыр мұнай қалдықтарынан төмен күкіртті
қазан ... ... ... ... дайындауға және төмен
күкіртті кокс өндіруге мүмкіндік береді, металдар мен ... ... ... ... ... ... шешуге болады. Бірақ
бұған каталитикалық крекингпен ... ... күрт ... ... бір ... сутегін өңдірудің өзіндік
құнын төмендету, ... с.қ. 600 С ... ... ... ... және ... ... кеміту. Алдағы тұрған
мақсаттың күрделілігі және ... ... ... технологиясы варианттарының санының көптігін анықтады.
Соңғы кездерде катализаторларды жетілдірудің арқасында, сонымен қабат
процесті 3 ... ... ... 15 МПа ... ... ... кез келген мұнай қалдығын гидрокрекингке салуға
мүмкіндік пайда болды.
Өндірісте ... ... ... ... үш ... көп қолдану тапты: катализатордың ... ... ... ... дөңгелек катализаторлардың қозғалушы
«бункерлі» тәсіл деп аталатын ... және ... үш ... ... ... тұратын қабатта 15МПа қысымда. Барлық
жағдайларда процесс 2 немесе 3 реакторларда, әрі бірінші ... ... ... ... ... гидродеметалдау және гидродеасфальттауды
жүргізеді, екіншіде – гидроасылдандыруды , ал үшіншіде (қажет ... ... іске ... ... ... ... ... процесі
РФО ҒА мұнай химия институтында Я.Р.Кацобашвили басшылығымен мұнай
қалдықтарын ... ... (3 МПа ... ... ... регенерацияланумен микросфералы қайта айналушы катализатор
ағымында жүргізудің аз қуатты ... ... іске ... Процесте
катализатор активтігін белгілі деңгейде ұстау негізінен жоғары қысымды
қолдану есебінен ... ... ... регенерациялау есебінен
жетіледі. Шикізатты гидрокрекингтеу және кокстелген ... ... ... мен ... ... қайнаушы қабатында жүргізіледі. Бұл процестің реактор блогы
конструкциялық ... ... 43-103 ... ... ... реактор жүйесіне өте ұқсас. Бұл процеске механикалық жағынан
қатты және тұрақты микросферикалы ... ... ... мен ... ... 5% ... , ... беті 180 м2 /г
алу технологиясы жасалған.
Мазуттарды гидрокрекингтеу процесін ... ... ... С қысымы 3 МПа, шикізатты берудің көлемдік ... ... ... ... ... ... қатынасы 800-1000 м3 /м3.
Гидрокрекинг сұйылтқыш есебінде б.қ. - 3500 С ... ... ... есебінде – 350о С-тан жоғары гидрогенизат қалдығы әр қайсысы 25 ... ... ... ... ... ... мазуттар қасиеті
және оларды тәжірибе-өндірістік қондырғыда гидрокрекингтеудің ... 3 және 4 ... ... ... көп ... сынау нәтижесінде шикізатқа есептегенде
0,05-0,1% (мас.) құрайды.
Катализаторды үздіксіз ... ... ... процесі
өңделетін шикізатқа (мазуттар, гудрондар, битумды мұнайлар және т.б.) өте
жоғары универсалдық көрсетеді, отынның өте көп ... ... ... ... өңдегенде ол мұнай қалдықтарының толық жеңіл
қозғалтқыш аз ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Кесте 3.
Күкіртті (І), жоғары күкіртті (ІІ) және битумды (ІІІ) мұнайдың өңделуші
мазуттарының қасиеті.
|Көрсеткіш |І |ІІ |ІІІ ... г/см3 |0,942 |0,965 |0,993 ... ... | | | ... |2,52 |3,24 |5,30 ... |4,55 |6,75 |8,20 ... ... |10,65 |16,95 ... ... (І), ... ... (ІІ) және ... (ІІІ) ... ... алюмоникельмолибденді катализаторда гидрокрекингтеу
процесінің сипаты
| ... |І |ІІ |ІІІ ... ... | | | ... МПа |3,0 |3,0 |3,0 ... оС |440 |445 |450 ... беру ... |2,0 |2,0 |2,0 ... ... м3/м3 |900 |1000 |1000 ... баланс, %(мас.) | | | ... | | | ... |100 |100 |100 ... |40,0 |50,0 |50,0 ... |1,4 |1,8 |2,1 ... |141,4 |151,8 |152,1 ... | | | ... |90,7 |89,8 |86,5 ... ... | | | ... –С4 ... |3,3 |2,9 |3,1 ... |21,2 |20,8 |18,9 ... ... |53,4 |50,6 |50,9 ... С жоғарғы қалдық |12,8 |15,5 |16,7 ... |40,0 |50,0 |50,0 ... ... |5,1 |5,6 |6,6 ... |3,2 |3,6 |5,9 ... |1,0 |1,0 |1,0 ... |141,4 |151,8 |152,1 ... қасиеті: | | | ... г/см3 |0,855 |0,861 |0,964 ... ... ... |0,270 |0,279 |0,341 ... С ... қайнайтын, % |77,8 |76,0 |73,0 ... ... ... гидрокүкіртсіздендіру ... ... ... ... ... ... ... тәсілдер
қолдану (рисайкл, шикізатты сұйылту және т.б) және ... ... ... ... және ... ... және ... варианттары жасалған. H-OiI технологиясына ... үш ... ... ... бір сатылы процесс; бірінші сатысы қайнаушы
қабатпен және ...... ... ... процесс; үш
сатылы әрбір сатысында қозғалмайтын қабатты процесс.
Мұнай қалдықтарын тіке гидрокүкіртсіздендіру немесе гидрокрекингтеудің
ең негізгі себебі – катализатордың тез ... ... ... ... ... шикізатты металсыздайтын катализатор да жасалуда.
Металсыздауды кеуек ... ... ... 140-170 млн -1 ... мұнай қалдықтарына жүргізілген. Катализат шығымы 94% , ... - 20-1. ... ... сатысына есептегенде
катализатор шығыны үш есе кемиді.
Катализатор қабаты ... ... ... ... ... ... ... жоғары болғанда өңдеуде қажеттілігі
көрсетілген. Бұл цифрлар ... емес және ... ... ... тексеруді, мұнайдың бағасымен сапасына, алынған ... ... ... катализатордың сапасына және бағасына
байланысты және т.б. ... ... ... ... ... гидрокүкіртсіздендірудің
және гудронды қайнаушы қабатта негізгі көрсеткіштері төменде берілген:
| ... ... ... |
|Шикі зат: | | ... г/см3 |0,947 |1,002 ... ... | | ... ... |2,2 |2,65 ... % ... |0,24 |0,45 ... млн-1 |68 |114 ... млн-1 |28 |57 ... % ... |5,4 |17,2 ... ... ... және ... ... мақсатында ауыр бензин фракциясынан бастап гудронға
дейін, ... ... ... ... Оптималды құрамды таңдауда және
активті компаненттерді, цеолитті, активті талғампаздықты және ... ... ... ... механикалық қаттылығын көбейтуді
таңдау жұмысын әрі қарай ... ... ... ... ... ... сқ-5400 С вакуум
дистиллятын күкіртсіздендіру қондырғысын жеңіл ... ... ... ... СГ ... H2 S ... ... және СГ қайта айналуын өсіріп, ағым ... ... ... кокс ... ... жабдықты жетілдіріп, шикізат
пен СГ реакторлардың қиылысы мен биіктік бойында ... ... ... бір ... 60% ... ... ... алатындай жетілдіру
қажет. Мазуттар мен гудрондарды металдар мөлшері 100млн -1 және одан ... ... ... жүйені металсыздандыруға және асфальтсыздандыруға
бірінші сатыда домалақ тәрізді тесігі үлкен қозғалып тұратын катализаторды
және қозғалмайтын ... ...... және ... сатыларында 2-
3 МПа қысымда металсыздандыру және асфальтсыздандыру ... ... ... ... қажет.
2 Тәжірибелік бөлім
2.1 Мұнай құрамындағы көмірсутектердің ... ... ... ... ... кезінде кезектесіп ... ... ... ... және ... ... ... және конденсация жүреді.
Крекинг жағдайында тұрақтылық өлшемі ретінде түзілу энтальпиясын алуға
болады Нтүз .
СnН2n+2 < Δ СnН2n < СnН2n < ... сай ... ... ... алкандар түседі, сосын ... мен ... Ең ... ... ... ... ... кезінде алкандарға қатысты біріншілік реакциялар, яғни
деструкция жүреді.
СnН2n+2 → СрН2р+2 + СqН2q
және дегидрлену
СnН2n+2 → ... + ... ... арқылы жүреді (ΔΗ>0). Термодинамика ... ... ... ... Сондықтан крекинг кезінде ... ... ал ... бөлінуі процесстің соңғы сатысында жүреді.
Екіншілік процесстерге деструкция, изомеризация, алкендердің циклденуі
жатады.
Каталитикалық крекинг кезінде әрекеттесу бірнеше секунд және 450 ... ... ... ... нәтижесінде сұйық және газ тәрізді өнімдер, аз
мөлшерде қатты ... ... ... ... ... қондырғысы шикізатты
беру, реактор және өнімді ұстап қалу бөлімдерінен тұрады.
Сурет 5.
Каталитикалық крекинг қондырғысы
Реактивтер: керосин, алюмосиликатты катализатор, жоқ болса саз балшық,
тұз ... ... (1:1), бром суы, ... ... ... ... процесі келесі бөлімдерден тұрады: 1)
катализаторды дайындау; 2) ... ... ... 3) ... ... 4) ... және газ ... массасын анықтау; 5) есептеу ... ... Егер ... ... ... оны ... саз
балшықтан дайындайды. Катализаторды дайындау үшін құрамында қоспалары ... ... ... ... айырылу үшін саз ... ... ... ... ... ... күн ... қояды. Содан
кейін қоспаны сумен шаяды, ...... ... сосын Бюхнер
воронкасы көмегімен бөледі. Шайылған саз балшықты ауада кептіреді, содан
кейін 150 – 200 оС ... ... ... Катализаторды толықтай
дайындау үшін ұсақталған ... ... сол ... ... ... ... ... құбырды жүйеден бөліп, құбырдың
2/3 бөлігіне катализаторды толтырады.
Крекинг процесін ... ... ... ... ... ... ... (480 – 520°С ). Температураға жеткен соң,
бюретканың краны ашып 1, реакторға керосинді 5 сек 1 ... ... ... 5 мин 2 мл). Патрубоктан бөлінген газдың құрамыда ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... Егер жану кезінде жарылыс болмаса, кран 11 ашып, абсорберді 10
газометрмен жалғайды 12, газ ... ... ... ... Ол ... 13 ... суды ... ағызу арқылы жүйеде 25 – 40 гПа қысым ... Оны ... 14 ... ... отырады. Реакторға 25 мл керосин
берілгеннен кейін кранды ... ... ... ... ... ... ... 5 мин жұмыс күйінде қалдырады. Кранды 13 жауып, кран 11
ауаға шығарып, ... ... ... ... ... жиналған газдың
көлемін жазып алып, тексеру үшін процесс барысында газометрден судың
көлемін ... және газ ... ... ... ... өнімдердің массасын анықтау. Каталитикалық крекингтің сұйық
өнімдеріне алкандар, алкендер, ароматты қосылыстар кіреді. Олардың ... ... ... Жүйеден бөлінген, қабылдағыш 7 абсорбер 10 сыртынан
сүртіп техникалық таразыда өлшейді. Бром суы және калий перманганаты арқылы
сұйық ... ... ... Ол үшін ... 7
пробиркаға конденсаттың бірнеше тамшысын құйып, 2 мл бром суы немесе калий
перманганатын қосып, шайқайды.
Б) Газ ... ... ... ... ... газ тәрізді
өнімдерінің құрамына төменгі алкандар, алкендер, бутадиен-1,3 және сутегі
кіреді. ... ... ... ... газдың көлемі арқылы есептейді
немесе газдың тығыздығын есептеу арқылы анықтайды.
Есептеу және қорытындылау. Алынған ... ... ... ... ... = mг +mл +mк ... mкер — процесске берілген керосин массасы, г;
mг —газометрде жиналған газдың массасы, г;
mл — абсорбердегі жеңіл ұшқыш өнімнің ... ...... ... ... ... ... — шығын массасы, г
Газ тәрізді заттардың массасын газдың тығыздығы бойынша ... ... ... ... формуламен анықталады:
ρ = [В-(А-С)] /V ... А — ... ... ... ... ... — крекингтегі газ тәрізді өнім мен колбаның массасы, г:
V — колба көлемі, мл:
С - 0,0012 — ... ... ... ... ... ... жеңіл ұшқыш өнімдердің массасын келесі ... ... = m1 – m2. ... ... ... ... ... келесі формула бойынша
анықтайды:
mк= m3 – m4 . ... m1 — ... ... ... ... ... , г;
m2 — крекинг процесіне дейінгі абсорбердің массасы, г;
m3— ... ... ... ... ... — бос қабылдағыштың массасы, г.
Реакторға берілетін керосиннің массасын алдын – ала техникалық таразыда
0,01 гиль дәлдікпен өлшейді. Көлемі мен тығыздығын қосымшадан ... ... ... ... ... ... ... ... г ... ... ... ... | ... газы | | |
| | ... өнімдер | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... | ... | |1,0 ... жұмыстың мақсатына cай мұнай өңдеу ... ... ... және ... болды. Осыған орай курстық жұмыстың
міндеттеріне ... ... ... ... грек ... "нафта" деген сөзінен шыққан "нафта" жарып
шығатын ... бар ... ... ... ... жер ... мұнай мен газ көздерінің терең орналасқан қабаттармен байланысты
екені ... ... бұл ... ... ... адам ... ... келеді. Кейбір ойпаттарда жер қойнауын жарып шығып атқылаи, кейде
бұлақ болып ағып жататын "қарамай" ... ... от ... ... ... ... ... халыққа әр заманда "құдіретті күш" ... ... ... ... ... ... ... процестер бүкіл әлемде жетекші рөл атқарады. Бұл мынадай
себептерге ... ... ... ... және жоғары күкіртті мұнайлардың үлесінің
үздіксіз өсуіне;
- табиғатты қорғауға және мұнай өнімдеріне қойылатын ... ... және ... ... қолданатын каталитикалық
процестердің шикізатты алдын ала терең асылдандыруды қажет ететін
(мысалы, каталитикалық риформинг және крекингтің) өсуіне;
- мұнайды одан әрі ... ... ... ... ... кезіндегі химиялық процестерді талдау экспериментальді
әдістемесі игерілді. Қазіргі заманғы ғылыми жетістіктермен жазылған ғылыми
зерттеу әдістемелерімен ... ... ... ... С. А. ... ... переработки нефти и газа. Изд. 2.
М.: «Химия» 2001. – 568 бет.
2. Технология переработки ... 1 ... ... ... ... ред. О. Ф. ... және В. М. ... М.: «Химия, Колосс»
2005. – 400 бет.
3. Смирнов А. С. Технология углеводородных газов. М.: ... – 544 ... ... Э. Ф., ... В. А. ... ... нефти:
технологический и экологический аспекты. М.: «Техника» 2001. – 384 ... ... Е. В., ... Н. Г., ... С. А. ... и ... и ... М.: «Форум» : Инфра-М, 2007. –400 бет.
6. Гуреевич И. Л. Технология переработки нефти и газа. М.: « ... 368 ... ... А.К Технология первичной переработки нефти и природного газа
– М. «Химия» 2001.- 568 бет.
8. ... С.А ... ... ... ... и газа.- Уфа:
Гилем, 2002. – 672 бет.
9. Глаголева О.Ф, Капустин В.М, Чернышева Е.А ... ... М.: ... 2005.- 400 ... ... А.И, ... Ю.К, ... А.И, Щелкунов В.А Процессы и
аппараты нефтепереработки и нефтехими. – М.: «Химия» 2000 - 677 ... ... Р.З ... нефти.Физико – химические основы переработки
нефти.- М.: «Химия» 1998. - 448 ... Фукс Г.И ... и ... нефтепродуктов. –М. Ижевск ... ... ... С.С. Курс ... ... – М.: ... 19767 – 400 бет.
14. Данилов А.М. Введение в ... – М.: ... 2003.- 464 ... Сюняев З.И Нефтяной углерод. – М.: «Химия» 1980. - 272 бет.
16. Позднышев Г.Н. Стабилизация и разрушение ... ...... 1992. -223 ... ... В.Д. ... ... и газа. – М.: «Химия» 1976 – 720 бет.
18. Эрих В.И. Химия нефти и газа. М.: –Л. «Химия» 1967.- 220 ... ... Т.О ... мен газ ... химиясы және технологиясы.
Құрылымды өзгертпей ... ... 1 ...... ... – 450 бет.
20. Антониади Д.Г Научные ... ... ... ... ... М.: ... 19957 – 314 бет.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңажол кен орны65 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Мұнай өндірісі48 бет
Табиғи, ілеспе газдар және оларды өңдеу мен тазалау әдістері20 бет
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."4 бет
R , L ─ тізбекті тұрақты кернеуге қосқандағы өтпелі процесті зерттеу 9 бет
«Цитрамон П» өндірісінің автоматты басқару жүйесі10 бет
Автоматтандырылған оқыту жүйесі65 бет
Адам, табиғат және климат13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь