Мұнай дисперстік жүйелерiнiң құрылымды-механикалық берiктiгiн анықтау

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Мұнай дисперстік жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Коллоидты.дисперсті құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Құрылымды.механикалық беріктігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3 Түзілу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.4 Мұнай өнімдерін алу процестеріне әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

2 Мұнайдың молекулалық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1Коллоидтық бөлшектер қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.2 Беттік активтік заттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3 Беттік құбылыстарға сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

3 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
3.1 Мұнай эмульсиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
3.2 Мұнай эмульсияларын бұзу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3.3 Мұнайды сусыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
3.4 Мұнайды тұзсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
3.5 Электротұзсыздандыру құрылғыларының негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ...27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Мұнай дисперстік жүйелерiнiң физикалық-химиялық механикасы ─ коллоидты химияның маңызды дербес бөлімдерінің бірі.

Курстық жұмыстың мақсаты – мұнай дисперстік жүйелерiнiң құрылымды-механикалық берiктiгiн анықтау және өңдеу технологиясын дамыту

Курстық жұмыстың міндеттері:
1) Құрамы бойынша күрделі көп компонентті мұнай жүйелеріндегі молекулалардың әсерлесуін сипаттау
2) Мұнай дисперсті жүйесінің құрамын анықтау
3) Мұнай шикізатын өңдеуге дайындау;
4) Мұнай эмульсияларын бұзу әдістерін қолдану.

Курстық жұмыстың мазмұнын ашатын тірек сөздер: асфальтен, ассоциат, бөлшектер, беттік күштер, беттік активті заттар, гель, дисперстік жүйе, дисперсті орта, дисперсті фаза, золь, кристаллит, карбен, карбоид, көпіршік, көбік, құрылымды бірлік, молекулааралық әсерлесу, метатұрақтылық, мицелла, өлшем, суспензия, сольватты қабат, сусыздандыру, тұзсыздандыру, эмульсия, экстремальды.

Курстық жұмыс: 3 бөлімнен, 8 суреттен, 3 кестеден, 32 беттен, 21 пайдаланылған әдебиет көзінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Смирнов А. С. Технология углеводородных газов. М.: «Гостоптехиздат», 1946. – 544 бет.
2. Каминский Э. Ф., Хавкин В. А. Глубокая переработка нефти: технологический и экологический аспекты. М.: «Техника», 2001. – 384 бет
3. Вержичинская Е. В., Дегуров Н. Г., Синицин С. А. Химия и технология нефти и газа. М.: «Форум» : Инфра-М, 2007. –400 бет.
4. Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Изд. 2. М.: «Химия», 2001. – 568 бет.
5. Гуреевич И. Л. Технология переработки нефти и газа. М.: « Химия», 1972. 368 бет.
6. Мановян А.К Технология первичной переработки нефти и природного газа – М. Химия, 2001.- 568 бет.
7. Технология переработки нефти. 1 бөлім: Первичная перепаботка нефти./ Под ред. О. Ф. Глаголевой және В. М. Капустина. М.: «Химия, КолосС», 2005. – 400 бет.
8. Ахметов С.А Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа: Гилем, 2002. – 672 бет.
9. Глаголева О.Ф, Капустин В.М, Чернышева Е.А Технология переработки нефти.- М.: Химия, 2005.- 400 бет.
10. Скобло А.И, Молоканов Ю.К, Владимиров А.И, Щелкунов В.А Процессы и аппараты нефтепереработки и нефтехими. – М.:Химия, 2000 - 677 бет.
11. Сафиева Р.З Физикохимия нефти.Физико – химические основы переработки нефти.- М.: Химия, 1998. - 448 бет.
12. Скобло А.И., Трегубова И.А., Егоров Н.Н. Процессы и аппараты, нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности. М.: Государственное научно-техническое изд., 1962.
13. Воюцкий С.С. Курс коллоидной химии. – М.: Химия, 19767 – 400 бет.
14. Данилов А.М. Введение в химмотологию. – М.: Техника, 2003.- 464 бет.
15. Судо М. М. Нефть и горючие газы в современном мире. М.: Недра, 1984.
16. Позднышев Г.Н. Стабилизация и разрушение нефтяных эмульсий. – M. Недра, 1992. -223 бет.
17. Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.:Химия. 1976 – 720 бет.
18. Ғ.М.Нұрсұлтанов – «Мұнай және газ өнеркәсібінің орысша-қазақша түсіндірме терминдер сөздігі» ҚазҰТУ баспа-көбейту лабораториясы.
19. Омаралиев Т.О Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы. Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім. – Алматы.: Білім,2001. – 450 бет.
20. Нестеров И.И., Рябухин Г.Е. Тайны нефтяной колыбели. Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1984.
21. Рабинович В.А. Расчет процесса осаждения в электрическом поле.Справочник. Санкт-Петербург: Химия, 1992.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
....................................................3
1 ... ... ... ... ... ... өнімдерін алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Мұнай дисперстік жүйелерiнiң физикалық-химиялық
механикасы ─ коллоидты химияның маңызды дербес бөлімдерінің ... ... ...... ... ... құрылымды-
механикалық берiктiгiн анықтау және өңдеу технологиясын дамыту
Курстық жұмыстың міндеттері:
1) Құрамы ... ... көп ... ... ... ... сипаттау
2) Мұнай дисперсті жүйесінің құрамын анықтау
3) Мұнай шикізатын ... ... ... ... бұзу ... ... жұмыстың мазмұнын ашатын тірек сөздер: асфальтен, ассоциат,
бөлшектер, беттік күштер, беттік ... ... ... дисперстік жүйе,
дисперсті орта, дисперсті фаза, золь, кристаллит, ... ... ... ... ... ... ... метатұрақтылық,
мицелла, өлшем, суспензия, сольватты қабат, ... ... ... ... 3 ... 8 ... 3 кестеден, 32 беттен, 21
пайдаланылған әдебиет көзінен тұрады.
1 Мұнай дисперстік ... ... ... мен ... өнімдерінің коллоидтық-химиялық
қасиеттері мұнай өндіру, оны тасымалдау және өңдеу процестерін қарқындату
мақсатында, сонымен ... ... ... алу ... олардың сапасын
жақсарту мақсатында кеңінен қолданылып келеді.
Мұнайдың қасиеттері көпшілік жағдайда олардың ... ... ... ... ... да ... мен ... коллоидтық химиясының дамуына негізгі үлкен әсер ... ... ... ішінде мұнайдың дисперстілік жүйесін зерттеу
кезінде айтылған академик Ребиндердің ... ... ... ... ... ... теориясы мен практикасына белсенді атсалысуы
оның халықаралық және шет ... ... ... ... даму
кезеңінде (1960жылға дейін) мұнай фракциялардың дисперстік күйіне көңіл
бөлгенде орын алды. Мұнай ... ... ... ... ... құрылымдар түзу сұрақтары бойынша Гурвиятті, Кусаковты айта
кеткен жөн. Қазіргі кезде 1971жылы V ... ... ... ... ... тапқан ғылымның дамушы саласы - мұнай
жүйесінің коллоидты ... ... ... ... ... ... ... алынатын мұнай өнімдерінің сапасына мұнай шикізатын қайта
өңдеудегі технологиялық жағдайлардың әсер ... және ... ... жоғары температуралық (вакуумдық қайта айдау, кокстеу) және
төмен ... ... ... ... ... фазааралық алмасумен байланысты мұнай технологиялық өндірісінің
идентификациясы үшін сарамандық мәні бар ... ... ... ... және комплексті ... ... ... ... ... әсер ... факторлардың ішіндегі
кең тарағандары – температура, қысым, белсенді ... ... және ... ... ... топтық құрамында және ішкі шарттардың қосындысы кезінде
мұнай дисперстік ... оның ... және ... ... ... сай келетін оптимальды құрылысқа ие
болады. Экстремальды күйге ауысу фазалардың беттік бөлінуі мен фазааралық
энергияның ... ... ... ... ... ... ... молекулалық құрылысының өзгеруімен бірге жүреді. ... ... ... ... әсер ... ... ... ауысуы - ... ... ... ... Коллоидты-дисперсті құрылысы
Мұнай жүйесіндегі дисперсті фазалардың қалыптасуы жүйенің физикалық-
химиялық қасиеттерін, ... ... ... ... ... ... ... әсерлесуге бейімділігіне
негізделеді. ... ... ... ... зерттеулерінде
молекулалааралық әсерлердің әр ... ... ... ... соңғысы аз эффективті. Көпкомпонентті ... ... ... ... ... арнайы өңдеу
әдістерін, олардың теориялық жазбасы мен ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі деңгейіне
сәйкес олардың табиғаты ескерілген ... екі ... үшін ... ... көрінуі мүмкін. Леннарда-Джонстың теңдігі түріндегі
теориялық қатынас екі ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Екі изолирленген молекулалардың
әсерлесуінің потенциалдық энергиясы U ... ... ... Н тәуелді. Сонымен, бұрыннан белгілі 21 кДж/моль шамасындағы
түзілетін энтальпиямен сипатталатын О - Н ... О ... ... ... С – Н ... О және С – Н ... С ... ... түзілетіні
бекітілген, бұлардың түзілу энтальпиясы шамамен О – Н ... О ... ... ... ... ... түзілуіне
негіз болған сутектік байланыс ... ... ... ... ... ... ... тәуелді (біріншілік,
екіншілік, үшіншілік) 2-4 кДж/моль сутектік байланыс есебінен С – Н ... ... ... ... ... бойынша күрделі көп компонентті мұнай жүйелерінде молекулалардың
коллективті ... ... ... ... ... өте қиын және әлі
де шешілмеген міндет немесе мәселе болып табылады. Мұнай жүйесіндегі төмен
және жоғары ... ... ... әсерлесуінің нәтижесі әр
түрлі типті ... ... ... ... көмегімен
қалыптасуымен сипатталады. ... ... ... ... ... ... жалпы жағдайда, «күрделі құрылымды
бірлік» термині ... ... ... ... ... ... ... көрінді,
оның қалыпты жағдайларда өзіндік өмір сүруге қабілеті бар. ... ... ... ішкі ... (немесе ядро) және ядроны қаптап
тұрған сольватты қабат.
Мұнай дисперсті жүйесіндегі құрылымды бірлік классификациясы 1-кестеде
көрсетілген. Күрделі ... ... ішкі ... ... ... фазаның көпіршіктерімен көрсетілген. Соңғы екеуіне
қарағанда карбендер мен ... ... ... ... құрылысы қайтымсыз, сыртқы факторлардың ... ... ... ... тұрақты болады.
1-кесте.
Мұнай дисперстік жүйесіндегі құрылымды бірлік классификациясы.
| | | | ... ... ... |МДЖ ... |МДЖ |
| ... | |қасиеті- |
| | | |нің |
| | | ... |
| | | | | ... ... ... ... | | | |
| ... құрылымды бірлік ... ... ... | ... |пектері |— ... ... | | | ... |Моноциклды алкан-|Қайтымды |Май, отын ... ... мен ... ... ... мен | ... ... | |
|циклоалкандар) | | ... | ... ... ... ... |Экстре-ма|
|көпіршіктері ... түр- ... ... |льды |
| ... ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |мицелла |аз БАЗ-дың | ... ... ... дифильді |ерітінді- |мицелла |— |
|топтары ... ... ... ... | |
| ... ... | ... | ... ... ... мен құрылымды-механикалық беріктігі
Мұнай және олардың фракцияларының ... ... ... бiрi ... ... ... ... тектiң кеңiстiк
құрылымдарын зерттеу және олардың деформация және берiк секілді механикалық
қасиеттерiнiң түрлi қабылдауларымен реттеу ... ... Осы ... ... ... ... дербес облысы - мұнай бытырамалық
(дисперстік) жүйелерiнiң физикалық-химиялық ... ... ... ... ... жалпылануы жұмыста макрореология
тұрғысынан көп компоненттi мұнай бытырамалық жүйелерiндегi температураның
өсуi құрылымды-механикалық берiктiгінің ... ... ... ... ... ... әр түрлi және битумдар үшін мұнай
тұтқырлығы ығысу ... ... ... ... қиратылған
құрылымдағы ньютонды әдетпен сипатталады.
Мұнай жүйесi ... ... ... ... көзқарастан ерекшелеуi, жүйенiң жiктелуiне алып келген қатты
көмiрсутектерге қарағанда ... ... ... ... ... ... ... пластикалық ағымы бұзылатын құрылымды және шектi
ығысу кернеуiнің түзілуіне әкеледi. Молекулаүстi құрылымдардың арасындағы
коагуляция ... ... ... мұндағы температураның
төмендету шарасы бойынша механикалық жүктеменiң ... мен ... ... ... ... ... ... жүйесi қозғалғыштығын
жоғалтады және аз берiктiкпен және тиксотропиямен сипатталатын коагуляция
құрылымды болып ... ... ... ... ... кезінде де
пайда бола алады. Бұл жағдайдағы қанықтыру ... ... ... ... ... пайда болуының
нәтижесiнде болады. ... ... ... ... ... бар ... сұйықтық қалыптасады.
Ал асфельтен, карбен, карбоидтердің молекулаүстi құрылымдары ... ... ... және ... бекiтiлмеген түрiнiң
кристаллдану құрылымдарының тығыздалуы реакцияларының нәтижесiнде құрылымды-
механикалық берiктiгiнiң қатты өсуiмен жүреді.
Мұнай бытырамалық ... ... ... ... ... ... ... олар конустық пластометрдiң
әдiсi, жазық параллель ... ... ... ... ... таңдалуы мұнай ... ... ... толтырылуы дәрежесімен анықталады және тәжiрибенiң өткiзілуі
температурамен ... ... су ... ... ... ... жүйелерiн
сипаттау үшiн агрегаттық орнықтылық факторлары ұғымын пайдаланады.
Беріктік ... ... ... көлемiндегi бөлшектердiң үлестiрiлуiн
даралық және бiр қалыптылығын сақтау белгiлi бiр ... ... ... мүмкіндігін сипаттайды. Орнықтылық факторы төмен температуралы және
жоғары температуралы ... үшін әр ... ... ... Сараман
мақсаттары үшiн бұл ыңғайлы эмпирикалық параметрлер.
Оның агрегаттық орнықтылығынын анықтамасына негiзделген майлардың
жұмысқа ... ... жаңа ... ... ... ... атауын алған тиiстi параметр
барлық түрлерi бар дисперстік ортаның өзара әрекеттесуiн есепке алумен және
дисперстiк ... ... мен ... ... физикалық тұрақтылықты
бағалауға интегралды мүмкiндiк бередi
Мұнай бытырамалық жүйелерiнiң құрылымдық ... ... ... факторлар қатарының әсерiмен реттеуге мақсатты түрде
мүмкiндiк бередi.
Диссоциацияның нәтижесiнде ескi және жаңа молекулааралық байланыстардың
құрылуы сыртқы ... ... ... ... ... ... келiсушi өлшемдер өзгеруi болады: сольватты ... ... ... ... және ... ... жаңа энергетикалық күйін анықтап, мұнай бытырамалық жүйелерiнiң
макроскопиялық ... ... ... ... олар ... ... құрылымды-механикалық сипаттамалар.
Мұнай бытырамалық жүйелерiн өңдеу технологиясының тәжірибе есептерiнiң
бірқатар мәселелерін шешу үшiн ... ... ... ... ... құрылымдық бiрлiктiң өлшемдерiнiң байланысына
мақсаттылық ықпал ету керек. ... ... ... ... ... аз жылдамдықта деп есептей отырып, жұмыста кинетикалық ... ... ... ... ... ... орнықтылықты өзгерiс
және мұнай бытырамалық жүйелерiнiң құрылымды-механикалық берiктiгiне
сәйкес ... ... ... ... H мен молекулаүстi
құрылымының ... R ... ... бір ... мұнай жүйесi нақтылы күйiнде фаза бөлiнiсiнiң
бетiнiң ең үлкен мәні сипатталатын ... ... ... Бұл ... құрылымын өлшемі Rмин, сольватты қабаттың қалыңдығы максималды
түрде Hмакс. Томсон-Кельвиннің теңдеуiне сәйкес молекулаүстi құрылымды
беттiң ... ... ... ... ... ... ... ауытқу көрсетіледі. Осылай, депрессаторларды
енгiзумен 50-70 градусқа мұнай жүйелерiнiң қату температурасын ... ... ... ... ... ... ... құрылымды
радиустың максимал үлкеюi және сольватты қабат жуандығының төмендетуiмен
бейнеленедi. Молекулаүстi құрылымды өлшем Rмакс және сольватты ... ... ... ... ... ... қату температураларының жақын
тепе-теңдiк мәндерiне және мұнай жүйелерiнiң қайнауын көрсететін ... ... ... ... ... құрылымды радиустың қысаң өзгерiстерi және жуандық
сольватты қабат қалыңдығы ... - ... ... тәуелдiлiгi
және мұнай жүйесiнiң агрегаттық орнықтылығын сипаттауға ықпал етедi. Бұл
қасиеттердiң өзгеруі
көптеген мұнай ... сай ... ... ... ... мұнай
бытырамалық жүйелерiнiң орнықтылығы максимал: ... ... ... ... ... ... ... бұл қабыршақтану процесінiң
қозғаушы күшiн азайтады. Молекулаүстi құрылымдардың арасындағы дисперстік
ортаның ... ... ... минимумға жететiн мұнай бытырамалық
жүйелерiнiң ... - ... ... ... Молекулаүстi
құрылымдардың беттегі сольватты қабаттар фазадағы жүйенiң қабыршақтануының
қозғаушы күшiн жоғарлатады. Сольватты қабаттың негізгі ... ... ... орта молекулаүстi құрылым әрекеттесіп, оның толық қиратуы
жүреді.
Күрделi құрылымдық бiрлiктер бiрiншi және екiншi ... ... ... ... және ... ... бойынша өте
маңызды.
Қамтамасыз етілетiн шарттарда Rмин жағдайында және сәйкесiнше ең үлкен
фаза бөлiнiсiнiң бетi фазааралық энергияның түбегейлi өзгерiсiнсiз, ... үшiн ... ... ... ... қамтамасыз етуi бар
мұнай өнiмдерi, айыру және ең ... ... бар ... ... компаундеуінің процестері тиiмдi ағады.
Екінші қысаң күйде молекулаүстi құрылымда радиус фазадағы мұнай
бытырамалық ... ... үшiн ... ... ... ... ... қатардың өткiзуi Rмакс орынға жетеді.
1.3 Түзілу жолдары
Мұнай - ... ... ... ... Ол ... ... және ... көмірсутектердің қоспалары болып
табылады. ... ... ... көмірсутектердің туындылары да: оттек-, күкірт-
және азоткосылыстары, тотығу реакциялары мен ... ... ... ... ... қосылыстар , көміртектік
бөлшектер (карбендер мен ... және ... да ... ... Шикі ... ... сонымен бірге су, ... тау ... ... мен ... ... ... ... мөлшері әрқалай
болып келеді, олар мұнай кен орнына байланысты. Балқу температуралары
жоғары ... - ... ... ... ... ... дисперстік бөлшектер түрінде ... ... ... ... екінші бір қоры – ол жеке ... ... ... ... ... ... олар ерітіндіден
бөлінеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, коллоидтық ... ... ... ... және концентрациялары мицелла
түзудің критикалық концентрациясынан жоғары жатқан әртүрлі ... ... ... ... ... бір жолы ... тығыз байланыста, бірақ ол майлар көмірсутектеріне тән. Мұндай
майлардың ... ... ... ... (450-650) өте жоғары
және температура төмендеген сайын күрт өсіп отырады. Мысалы, температураны
20°С-тан 10°С дейін төмендеткенде майлардың тығыздығы 5-10 ... ... да көп ... өсуі ... Бұл қасиетін былай түсіндіруге болады:
майлы көмірсутектер мен майлардың молекулалары ассоциацияланған, яғни ... ... ... ... ... ... ... байланысқан.
Температура төмендеген сайын молекулалардың ассоциациялануы арта ... ... ... ... ... ... Екіншіден
бір-бірімен байланысқан молекулалар тармақтарының қозғалуы баяулайды.
Мұнай дисперстік жүйелері түзілуінің төртінші жолы - ... және ... мен су. Бұл ... ... көбісі кездейсоқ
жағдайда түзіледі және олар ... ... ... ... барысында жүйеден бөлініп шығады.
Демек, мұнай - көпкомпонентті күрделі дисперстік жүйе. Мұндай жүйеде
дисперстік фаза мен дисперстік ортаның ... ... ... ... ... байланысты үнемі өзгеріп отырады. Дисперстік фазаның
жеке бір түрлері ... ... ... ... ... ал БАЗ молекулалары қатты бөлшектер ... ... ... ... ассоциациялануы динамикалық кұбылыс болып
табылады, олар мен мұнайдың ... ... ... бөлу ... мүмкін, яғни олар бөлшектер түзбеуі ықтимал
1.4 Мұнай өнімдерін алу процестеріне әсері
Мұнай шикiзатының коллоидты - ... ... ... ... негiзiнде жаңа технология - ... ... ... ... дамиды. Мұнай молекуларалық ерiтiндiлерiнiң қайта өндіру
технологясынан ... оның ... ... - ... өнiмдерi шығуға
және сапа бойынша ұтымды қайта өңделетiн мұнай бытырамалық жүйелерiнiң
экстремальды ... ... ... ... ... ... ... Жаңа
технология белгiлi технологиялық үдерiстердi көпшiлiктiң интенсификациясы
үшiн қолдана алады: мұнайдың алғашқы өңдеуiнiң әзiрлеулерi; тазартулар және
мұнай ... ... ... және ... ... ... ... өнімдерінің компаундирленуі және даярлаулары.
Өндiрiлетiн мұнайда су, ... ... ... тұздар да
болады. Өңдеуге түсетiн мұнай эмульсиясы ... және ... ... ... ... ... суспендирлеген қатты
бөлшектердiң коллоид ... ... ... ... бiрлiктердiң төмен температурада құрастыруы болып табылады.
Мұнайда су тамшысының дисперстеулері процесте 1%-да 1 л-ге ... ... ... ... , ... эмульсиясы үлкен фаза
бөлiнiсiнiң бетiн ... ... 0,1-10 мкм ... бар ... ... болып табылады. Егер бұл процеске ... ... ... ... ... ... ... судың
глобулаларының коалесценсиясы көрінеді: құрылымды-механикалық тосқауыл,
дисперстік ортаның тұтқырлығының жоғарылауы. Суды ... ... ... ... ... ... берiктiгiн жоғарылату
анықталған - саз ... ... ... туғызады. Мұнай
эмульсияларының агрегаттық ... ... ... бар ... етiледi: осылай, ромашкин мұнай эмульсияларының эмульгаторлары
және арлан ... ... - ... ... болып табылады, манғышлак
мұнайының эмульсиялары – құмартқан.
Мұнай эмульсияларының ... ... ... кезеңдерден тұрады:
олардың жартылай коалесценсиясы, фазаға дейiн ... ... ... ... төмендету мен су глобулалардың
арасындағы ... ... ... жеңуi.
Технологтардың есебі сәйкесiнше бұл ... ... ... үшiн ... ... ... ... атап айтқанда: топтық мұнай құрамы
анықталатын деңгейге дейiн, кейбiрiне ... ... ... төмендету, температурасын жоғарылатуында ... ... бiр ... ... жуып ... суды ... қабаттық суды минералданудың дәрежелерiн кiшiрейту; ... ... ... ... ... тұзсыздандыруға және құрғату бойынша технологиялық қабылдауларды
әбден жетiлдiру үшiн құрылымдық ... ... ... ... әрі ... ... ... керек болады, құрылымды-
механикалық тосқауылға ... ... ... су және ... ... ... болады.
Түзу және мұнайларды вакуумда айыруының жанында құрылымдық бiрлiктердiң
құрастыру мүмкiндiгі iс жүзiнде есепке алынбайды. Жарыс және ... ... бас ... буды ... ... ... ... - сұйық, тәуелдiлiктiң компоненттерiнiң оның құрамы
және сыртқы шарттарынан ... ... ... ... ... ... болып табылады. Құрғаған мұнайдағы қазiргi
ұсыныстарымен сәйкес газ ... және ... ... ассоциат
құрылуының процесiндегi құрылымдық бiрлiктерi жоғары температураларда
қалыптаса алады.
Мұнайларды қыздыруды шара ... ... ... ... ... ... процестерімен салыстырғанда ассоциаттар түрдегi
дисперстiк фазаның бөлшектерiн құрастыру процестерi ... ... және ... ... әр түрлi қабылдаулармен реттеуге
болады. Теориялық пiкiрлерден және ... ... ... ... ... жоғары қысаң ... ... ... жете ... күту керек. Әр түрлi технологиялық әдiстердi осы
мақсатта қолданады: нақтылы ... ... ... бойынша айыратын
компаундирлеу, жүйедегi әр түрлi ... ... ... ... ... ... ... өрiстердiң жүйесiне әсер енуі.
Осылай, қабылдауды бос тұруы нәтижесінде ендi - әр ... ... ... ... - ... ашық шығуын үлкеюі
аддитивтiктiң ережесі бойынша алған 3-5% ... ... ... ... және мұнай қалдықтарының қысаң күйiндегi ... ... және ... ... ... көмiрсутектердiң
сандық және сапалық басқа үлестiрiлуi ескертедi. ... ... ... ... ... ... және ... крекингтiң келесi май
процестерi үшiн шикiзат сияқты дистилляция фракцияларының сан және сапасына
ықпал етуге көрiнедi, ... ... ... өндiрiс үшiн шикiзат
ретiнде қолданылатын қалдықтардың шығуы.
2 Мұнайдың молекулалық құрылымы
Мұнай - дисперстік ортадан және дисперстік фазадан тұратын ... ... орта деп ... ұсақ ... ... ... ... Ал дисперстік фаза деп дисперстік ортада ұсақ бөлшектер түрінде
таралған фазаны айтады. ... ... ... ортаның рөлін су
немесе төменгі және ... ... ... көмірсутектер атқарады, ал
дисперстік фаза болып шайыр - асфальтендік заттар саналады.
Молекулааралық әрекеттесу күштерінің әсерінен шайыр-асфальтендік заттар
ассоциаттар-конденсирленген ароматтық ... ... ... ... ... көмірсутектік фазада таралып, мұнай бөлшектерінің
ядроларын құрады. Шайырлар мұнай бөлшектерінің бетін қаптап, ... ... ... соң шайырлар бетіне орташа молекулалық массалы
көмірсутектер адсорбцияланып, өтпелі қабат ... (1 ... ... ... ... қабатта молекулаларды бір-бірімен байланыстыратын, дәлірек айтқанда
молекулалар арасындағы тартылысты қамтамасыз ететін күштер өте әлсіз десе
де болады. ... ... ... нәтижесінде түзілген мұндай
жүйелер термодинамика тұрғысынан ... ... ... ... олай
болса бөгде зат немесе материал әсерінен олар оп-оңай бұзылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... ыдыстың немесе мұнай
тасымалдау құбырының қабырғасы атқара алады. Сол ... ... ... оның ... ... заттар қосу арқылы
тұрақтылығын арттыру керек.
Мұнай жүйелерінің кұрылымдарын ... үшін ... ... ... ... және ... ... тұнбаға
түсіру, сатылы экстракция, гель-өтпелі хроматография) әдістерін қолданады.
Жоғарыда аталған әдістерді ... ... ... ... ... ... толық мәліметтер алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... түзуге)
бейімділігі бойынша бір-бірінен үлкен ... ... ... ... ... ... олардың кұрамындағы дисперстік бөлшектердің
өлшемін және олардың өлшемдері бойынша таралуын анықтауға мүмкіндік береді.
Мұндай мағлұматтар технологиялық ... үшін ... ... ... ... (компаундау), мұнай дисперстік жүйелерін (мысалы,
мазуттарды, крекинг-қалдықтарын және т.б.) ... ... және ... барысында қажет болады.
Мұнай өндіру, тасымалдау және өңдеу процесінде дисперстік жүйелер мен
беттік құбылыстардың маңызы зор. Көптеген мұнай ... ... ... пластикалық жаққыштар, осындай жүйелерге жатады. Мұнай өнімдерін өндіру
және пайдалану барысында коллоидтық химияның заңдылықтарын қолдана отырып
олардың ... ... және ... ... болады. Соның
нәтижесінде мұнай өнімдерінің шығынын күрт ... ... ... мен ... ... - ... қасиеттері бар,басқаларына ұқсамайтын
өзгеше дисперстік жүйелер болып саналады.
2.1 ... ... ... мен ... - заттардың негізгі ... ... ... ... саналатыны белгілі, алайда жеке ... ... ... ... оның ... ... анықтай алмайды. Тек қана
молекулалардың өте көп санына қатысты (молекулалық-кинетикалық теорияға
сәйкес ) ... ... ... ... ... ... ... болады. Өйткені
заттың агрегаттық күйі бөлшектердің қозғалғыштығына және олардың ... ... ... ... күйді анықтайтын молекулалар
саны олардың қасиеттеріне және ... да ... ... бір ... ... ... ең кіші ... құрамында кем дегенде
20-30 молекула болуы тиіс деп саналады. Төменгі молекулалық заттардың
мұндай бөлшектерінің ... 10-60 ... ... ... ... қасиеттер тән. Мысалы, сұйықта
(немесе газда) мұндай бөлшектер қоршаған ... ... ... ... ... Бұл ... оны бірінші ашқан ғалымның
құрметіне «броундық» қозғалыс деп ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Бөлшек өте
кіші болғанда оған жан-жақтан соқтығысатын орта ... ... ... ... сол себептен бөлшек молекулалардың соқтығысуы
көп жаққа қарама-қарсы бағытта қозғалады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... өсе түседі және орта
молекулаларының соқтығысу импульстарының ... ... да ... ... ... бәсеңси түседі. Сұйықтарда диаметрі 10 000-50 000
А°-нен аспайтын ... ғана ... ... ... Броундық
қозғалыс жасайтын, яғни өлшемі 10-60 А°-нен 10 000-50 000 А°-ге ... ... ... коллоидтық бөлшектер деп атайды.
Коллоидтық бөлшектерге көптеген ерекше қасиеттер тән. Олар көрінбейтін
болғандықтан, олардың сұйық ортадағы жүзінділері сырт ... ... ... ... ... мұндай ерітінділерді коллоидтық
ерітінділер деп атайды. Коллоидтық бөлшектер ауырлық ... ... ... салып айналдырғанның өзінде де тұнбаға түспейді.
Бөлшектердің өлшемі ұлғайған сайын, яғни жоғары дисперстік ... ... ... ... ... ... немесе дөрекі
дисперстік бөлшектер деп ... ... ... кейбір қасиеттері
секірмелі түрде өзгерсе, енді біреулері баяу өзгереді. Біріншісіне броундық
қозғалыспен байланысты ... ... ... ... ерітінділер
ұзақ уақыт бойы фазалық өзгеріске ұшырамайтындығы белгілі ... ... ... ... өз ... ыдыс түбіне шөгеді. Біріншісіне
кинетикалық тұрақтылық тән, екіншісі кинетикалық тұрақты емес жүйе ... ... ... ... ... ... ... фазалардың бөлінуі болуы үшін бөлшектер ... ... ... ... ... өлшемі дөрекі дисперстік
бөлшектердің өлшеміне шамалас келеді. Екінші жағынан ... ... ... ... өте үлкен болса, ол кезде бөлшектер бір-біріне
ыдыс түбіне шөгуіне кедергі жасайды да, дөрекі ... ... ... ... ... ерітінділер сияқты, салыстырмалы түрде
тұрақты, дисперстігі төмендеу жүзінділер де дисперстік жүйелерге ... ... ... бөлшектер (дисперстік ... ... ... ұсақ ... ... ... таралған.
Дисперстік жүйелер коллоидтық ерітінділерге, ... және ... ... ... ... ... ... таралған, эмульсияларда бір сұйық екінші сұйық ортада ұсақ
тамшылар түрінде ... ал ... ... фаза газ ... Газ ұсақ ... ... сұйық ортада таралған. Концентрлі
эмульсиялар мен көбіктердің қасиеттері дисперстік фаза бөлшектерін ... ... ... жұқа ... ... ... өте ірі (өлшемдері 50-100 мкм) болғанда, оларға әсер ететін
ауырлық күші де ... ... ... ... ұзақ ... ... таралған күйінде бола алмайды. Бұл дөрекі дисперстік бөлшектер
өлшемінің ең ... ... ... ... Ал ... ... төменгі шекті мәні ... ... ... тұратын
агрегаттың өлшемін алады.
Коллоидтық бөлшектермен бірге өте ірі, яғни ... ... ... ... массасы жүз мың, тіпті одан да көп ... ... ... ... коллоидтық бөлшектердің өлшемдеріне
шамалас келуіне немесе тіпті одан да үлкен болуы мүмкін. Олардың сұйытылған
ерітінділері қасиеттері бойынша шын ... ... ... Ал ... ерітінділеріне коллоидтық ерітінділерде байқалатын қасиеттер
тән. Мысалы, коллоидтық ерітінділерде де, макромолекулалар ... ... ... ... Беттік активті заттар
Коллоидтық бөлшектер қатарына беттік-активті заттар (БАЗ) молекулалары
түзетін бөлшектерді де ... ... БАЗ ... ... ... ерітінді-онымен араласпайтын екінші сұйық арасындағы ... ... ... ... тән.
БАЗ молекуласының беттік-активтігі оның қүрылысына байланысты. БАЗ
молекуласы екі бөліктен, полюсті ... ... ... ... ... және ... ... (көмірсутектерде) жақсы еритін полюссіз
бөліктен тұрады. БАЗ-ға майлы қышқылдарды, ... және ... ... ... ... ... полюсті бөлігін дөңгелек
түрінде белгілейді де, ал полюссіз бөлігін-сызықша түрінде ... (2, ... және ... ... араласпайтын екі сұйық арасындағы, мысалы
су мен май ... бөлу ... БАЗ ... ... ... ... ... полюстігі жоғары сұйыққа (суға) ... да, ал ... ... - ... ... ... ... бағытталады. Осылай бағытталу арқылы БАЗ екі сұйықта да бір мезгілде
ериді. Мұндай ерігіштік БАЗ ... ... ... БАЗ ... ... ... ... түзуі мүмкін.
Бастапқы ассоциациялану барысында молекулалардың ди-, үш-, ... ... (2, ... ... ... ... полюсті топтары «өзара әрекеттесіп байланысады», ал суда -
полюссіз топтары «өзара әрекеттесіп байланысады».
а - БАЗ молекуласы; б - ... ... в - ... ... шар тәріздес
мицелласы (тура ... г - ... ... ... шар ... (кері мицелла); д - полюссіз ... ... ... ... БАЗ ... ... (1) және полюссіз (2) - топтары.
2-сурет.
Беттік-активті зат (БАЗ) ... ... ... мицеллаларға өту ерітіндінің белгілі бір
концентрациясында секірмелі түрде іске ... ... ... ... қажетті минимальды концентрациясын мицелла түзілудің критикалық
концентрациясы (ККМ) деп атайды.
Судағы ерітіндідегі мицеллада ... ... ... ... ... ... ал полюссіз бөліктері - ... ... ... ... ... тура ... деп ... (2, в-сурет).
Полюссіз ортада, керісінше, молекулалардың полюсті ... ... ... ал ... ... - сырт ... ... орналасқан (2,
г-сурет). Мұндай мицеллаларды кері мицеллалар деп атайды. Бұдан былай біз
оларды мицеллалар деп ... ККМ ... ... шар ... ... ... ... арттырғанда шар тәріздес мицеллалар эллипс,
таяқша немесе пластинка тәріздес пішінге ... (2, ... Бұл ... ... саны ... Көптеген ғалымдардың айтуына қарағанда
бұл да концентрацияның жоғары облысында секірмелі түрде іске асады.
Молекулалық (шынайы) ... ... ... құрамын шексіз ұзақ
уақыт бойы сақтай ... ... ... ... ... ... мысалы ретінде қанттың судағы ерітіндісін немесе бензол мен
гептанның қоспасын ... ... ... ... ... ... мицеллалық
ерітінділері сырт көзбен қарағанда біртекті болып көрінеді. Бірақ оларды
молекулалық деңгейде зерттегенде ... ... ... болуы
нәтижесінде олар біртекті емес екендігін аңғаруға ... ... ... ... деп ... ... ұсақ дисперстік фаза
бөлшектері броундық қозғалыста болуы ... ... ... ұзақ ... бойы ... біртекті қасиетін сақтай алады.
2.3 Беттік құбылыстарға сипаттама
Ауырлық күші - дисперстік жүйелердің қасиеттеріне ықпал ететін бір ... ... ... ... анықтайтын тағы бір фактор - ол беттік
құбылыстар. 3 -суретте ... ... ... құралған кристалл
жаңқасы (молекулалық кристалл) көрсетілген. Онда молекулалардың бір-біріне
тартылысы кристаллдың беріктігін, оның балқу ... және ... ... ... ... ... ішінде молекулалардың тартылыс
күштері өзара компенсацияланған. Бет жағындағы ... ... Осы ... күштер жиынтығы интегралдық
беттік күшті құрайды, онымен байланысты бос беттік ... ... ... ... ... ... болғанымен, олардың кейбір
қасиеттері молекулалық тартылыс ... ... ... ... молекулалар, мысалы, көмірсутек ... ... ... ... ... Бұл ... Ван-дер-Ваальстік күштер деп
атайды. 3-суреттен беттік күштердің тағы бір ... ... ... бүкіл бет бойынша біртекті емес - ... ... ... ... ... ... ... күштер, дәлірек айтқанда бөлшектердің еркін беттік энергиясы
дисперстік жүйелерге қажетті екі ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның молекулаларын жұту
(адсорбциясы) арқылы компенсацияланады. Соның ... ... ... ... ... оның ... сольваттық қабаттар
түзіледі.
Егерде сұйықта БАЗ немесе басқа заттар ... ... онда ... да ... бетіне адсорбцияланып, нәтижесінде адсорбциялық-
сольваттық қабат түзіледі.
Екіншіден, бөлшектер бір-біріне жақындағанда, әсіресе броундық қозгалыс
нәтижесінде соқтығысқанда, олардың арасында тартылыс ... ... ... ... ... мүмкін. Бөлшектер жабысуы нәтижесінде
агрегаттар түзіледі.
3сурет.
Кристалл бетінің сызба нұсқасы және онда ... ... ... кіші ...... ... ... молекулааралық
тартылыс күштерінің әсері ... ... ... осы күштердің
компенсацияланбаған бөлігі көрсетілген.
Өлшемдері ... ... - 5 ... ... ... бөлшектердің
броундық қозғалысы жойылады да, ауырлық ... ... олар ... ... ... ... және дисперстік жүйелердің
бұзылуын агрегаттық тұрақтылықтың жойылуы деп ... ... ... ... жабысуын
болдырмайды, олардың тұрақтылығын сақтайды. ... ... ... ... ... ... бар. Адсорбциялық-
сольваттық қорғау механизмі оның құрамына және ортаның ... ... ... бөлшек бетіне адсорбцияланатын иондар оған
заряд береді. Аттас зарядталған бөлшектер бір-бірімен тебіседі. Тек ... ... аз ... ғана ... ... энергиясы тебіліс
күштерінен басым болып келеді де, ... ... ... ... ... ... жабысуы міндетті емес, ... ... өте жұқа ... ... ... ... жабысуы барысында олар ыдыс түбіне шөгуі міндетті емес, яғни
агрегаттық тұрақтылығының жойылуы бөлшектердің ... ... ... де ... ... ... үшін ... тығыз болуы
тиіс.
Бөлшектер кеуек, яғни кеңістіктік агрегаттар түзгенде олар дисперстік
жүйеде құрылым ... Бұл ... ... ... ... отырып, оның көптеген қасиеттерін өзгертеді. Егерде құрылым әлсіз
дамыған болса, онда ол ... ... ... әсер ... ... ... жағдайда жүйеде беріктік шегі пайда болады, жүйе аққыштық
қасиетінен айырылады.
Уақыт өтуі барысында құрылым түзетін агрегаттар ... бос ... ... ... ... нығыздалуы өте терең жүріп, кеңістіктік
құрылым нығыздалған құрылымға өтуі ... Бұл ... ... ... ... ... мүмкін.
3 Тәжірибелік бөлім
Забұрын кен орнының мұнайын өндеуге дайындаудың негізі
3.1 Мұнай эмульсиялары
Мұнайды өндіру кезінде көбінесе мұнаймен бірге ... суы да ... ... ... газдар ерітілген: көбінесе хлоридтер және натрий,
кальций, магний бикарбонаттары, аз ... ... және ... Қабат суларындағы тұздың құрамы кең көлемде өзгермелі болып
келеді: елеусіз ... - 30 % ... ... ... ... су мен тұздардың бар болуы мұнай өндіру зауыттарының жұмысына
кері әсер етеді. Егер мұнай ... ... ... ... көп болса, онда
мұнай айдау құрылғыларының аппараттарында қысым артады, яғни аппаратардың
өнімділігі кемиді және ... ... және суды ... бөлінетін
жылу жоспардан көп шығындалады.
Бұдан да қатты кері әсер етушілер - хлоридтер. Олар ... ... мен пеш ... ... ... қабатты
құрайды, бұл өз алдына құбырларды жиі тазалауды қажет етеді және жылу
алмасу ... ... ... әсіресе кальций және магний,
тіпті суық температураларда да ... ... ... ... ... әсер ... ... аппаратураларының металы
коррозияға ұшырайды. Әіресе гидролизденген хлорлы тұздардың ... ... ... ... тез ... ... ... түпкілікті мұнай өнімдерінде - мазутта және гудронда
жинақталып, олардың сапасын төмендетеді. Демек, мұнайды өндеуге жіберместен
бұрын, оны ... және ... ... алу керек.
Суды және тұзды (мұнайдан) мұнайды жер қойнауынан шығарғаннан кейін
және мұнай өндеу зауыттарында ... ... суды және ... бөлудің
технологиялық процесінің екі типі бар - сусыздандыру және тұзсыздандыру.
Екі процестің ... ... ... ... технологиясы жатыр.
Сусыздандыру кезінде мұнайдың және ... ... ... ... құрылған табиғи эмульсиялар бұзылады. Сусыздандыру ... ... ... жүргізіледі және дегазациямен қатар тасымалдау және
өндеу үшін мұнайды дайындаудың бірінші сатысы болып табылады. Тұзсыздандыру
үшін ... ... тұщы ... ... ... ... бұзылатын эмульсияны жасайды. Мұнай өндірісте және мұнай ... ... ... мен су ... ... салқындату әдісімен судың негізгі массасын бөліп алу процесі аса
бір қиын шаруа емес, егер ... ... ... ... ... ... өкінішке орай мұндай эмульсиялар көп жағдайда
қалыптасып, сусыздандыру ... кері ... ... ... ... ... өндеуге болмайды. Тіпті эмульсия құрылмаған жағдайда
да мұнайды өндеуге ... ... сол ... елеусіз мөлшері қайткенменде
мұнайда ерітілген немесе бөлшекті күйде қалып қояды. Эмульсия деп біреуі
екіншісінің құрамында микроскопиялық ... өте көп ... ... ... екі ... ... немесе араласпайтын сұйықтықтардың
жүйесін айтамыз. Глобулалар эмульсияның бір ... ... ... ... бар ... дисперсті орта, ал
дисперсті ортада орналасқан екінші сұйықтықты дисперсті фаза деп атаймыз.
Мұнай ұңғы бойымен ... ... ... ... ... ... ... сатыларында, мысалы сілтілеу кезінде, мұнай
және оның погондары сумен ... ... ... ... ... ... жиі ... Қалыпты жағдайда мұнай эмульсияларының
қабатсызданып бөлінуі кейде өте ұзақ уақыт ... ғана ... ... ... қабатсыздану процесі жүреді және соның салдарынан су мен
мұнай қабаттары ... ... ... ... ... түрі ... тұрақты эмульсиялар ақшыл-сары түстен қара түске
дейінгі қою май тәріздес ... ... ... ... сулы-сілтілі
тазалаудан кейін қалыптасқан эмульсиялар кейде қаймақ ... ... ... ... ... су мен мұнай тұтқырлығынан едәуір жоғары.
Мұнай эмульсиялары көбінесе су мұнайда типіндегі ... ... ... ... орта - ... ал дисперсті фаза - су ... ... ... ... суда ол ... ... ал бензинде
және басқа ерітінділерде бірқалыпты араласады. Кейде дисперстік орта ... ... суда ... ... ... Олар да гидрофильді:
суда ол бірқалыпты араласады, ал бензинде тұнбаланады немесе батады.
Эмульсияның ... ... ... қабатының қасиетіне
байланысты. Сұйықтықтың сыртқы қабаты ауамен немесе ... ... ... сипатқа ие болады, яғни сұйықтықтың өз қабатының
үлкеюіне кері әсер ететін күшке ие ... ... және ... ... қабаттарының керілуі 0,02-0,05 н/м аралығында шектеледі. Тәжірибе
көрсеткендей, таза мұнай погондарына кйбір қоспа ... ... ... ... сыртқы қабаттың керілуі төмендейді. Бұл құбылыс ... ... ... ... аз ... еріту кезінде еріткіштің
сыртқы қабатының керілуін төмендетеді. Сыртқы қабаттың керілуін төмендете
алатын қоспа ... біз ... ... ... деп атаймыз. Бұл заттардың
сипатты ерекшелігі - олардың құрамына ... ... ... ... және ... бір полюсті топтар молекуланың гидрофильді
бөлігі кіреді. Полюсті қоспа ... әсер етуі ... екі ... ... фазалар шекарасының бөлінісінде ... ... ... қоспа заттың сол жүйенің компонентінде бірқалыпсыз
араласуымен түсінділеді. Еріткіштің ... ... ... ... ... ... қоспа заттардың мөлшері көп болады. Басқа
сөзбен айтқанда, қосылған полюсті ... ... ... қабатымен
абсорбирленеді және сонымен қатар оның сыртқы энергиясын төмендетеді.
Нәтижесінде фазалар ... ... ... қабат пайда
болады. Бұл қабатты еріткіштің сыртқы қабатындағы сырттай активті ... ... ... деп те ... болады.
Тұтқырлы эмульсия, соның ішінде мұнай эмульсиясы да, ... екі ... ... ... әсер етумен
дисперсияланатын, яғни сұйықтық өте ұсақ бөлшектерге бөлінетін, болса ғана
қалыптасады. ... ... ... ... ... ... болса,
тамшылардың пайда болуы немесе сұйықтықтың жалпы сыртқы қабатының үлкеюі
соғұрлым жеңіл ... яғни ... аз ... ... ... ... ... екі таза сұйықтықтарды араластырғаннан кейін алынған
эмульсия аса ... ... ... ауыр сұйықтық тұнба сияқты ыдыс түбіне
жататын болса, дисперстік фазаның тамшылары бір-бірімен ... ... ... Бұл екі ... ... ... қабатының
қабатсызданып бөлінуіне әкеледі. Тек дисперстіліктің өте жоғары деңгейінде,
яғни дисперстік фаза ... ... ... ... ... ... және ... күштер гравитациялық күштермен
теңескен сайын ғана эмульсияның бұзылуы ... де екі ... ... ... ... ... оның құрамында адсорбарциялық қабат құру арқылы сыртқы қабаттың
керімділік қасиетін төмендететін қандай да бір ... ... ... заттар
болатын болса жағдай мүлдем басқаша болатын еді. ... ... ... ... еді, ... ... дисперстік
ортаның молекулаларымен емес, адсорбицилық қабатпен қоршалады. ... ... әрі ... ... ... өте ауыр эмульсиялар
құрылады, себебі, ... ... ... ... ... және ... қосыла алмайды. Кейбір кезде адсорбин қабаты қалың
болып келеді, тіпті оны ... ... ... ... мен тұрақтануына көмектесетін қоспа заттарды
эмульгаторлар деп аталады. ... ... ... қоспалары жатады:
шайыр, асфальтен, асфальтогенді қышқыл және олардың ангидриттері, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша арланск және ромашкин ... ... ... мен асфальтеннен басқа 50%-ға ... ... бар. ... ... ... ... ... құрылуына әр түрлі қатты көмірсутектер де қатысады.
Парафиндердің, церезиндердің және ... ... ... ... ... сыртқы
қабаттарында адсорбирленеді, басқаша айтқанда, ... бір ... ... ... эмульгатордың қасиеттеріне байланысты. Шикі
мұнайда негізнен су мұнайда типіндегі гидрофобты эмульсия ... ... ... ... ... шайыр орындайды. Олар мұнайда ... де , суда ... ... ... ... бөлінісінің сыртқы
қабатында адсорбирленеді, мұнай ... ... ... су ... ... қабатшаны құрайды.
Мұнай қышқылдарының алюминнит, кальций, магний және темір сабындары да
мұнайда жақсы ериді, ... олар ... ... құрылуына
жақсы әсер етеді. Мұнай қышқылдарының натрий сабындары керісінше суда жақсы
ерісе, ал көмірсутектерде нашар ... ... да олар су ... жағынан
сыртқы қабатта адсорбирленеді, мұнай тамшыларын пленкамен қоршап, мұнай
суда типіндегі гидрофильді эмульсияның құрылуына әсер ... екі ... ... қолдана отырып эмульсияның
типін ауыстыруға болады, яғни бір типтен екінші ... ... ... ... ... бұзу ... ... Мұнай эмульсияларын бұзу әдістері
Мұнай эмульсияларын бұзу ... ... ... ... ... соқтығысуы, глобулалардың ірі тамшыларға бірігуі, тамшылардың
түсуі.
Эмульсияны бұзу үшін өндірістік тәжірибеде ... ... - ... ... ... ... - мұнайды судан жылыту және тұрақтандыру, ыстық сумен ... - ... және ... ... ... өндеу;
химиялық - әр түрлі деэмульгаторлармен өндеу;
Араластыру және ... ... әсер етуі су ... ықтималдығын өсіру үшін қолайлы жағдай құрайды, жылу су ... ... ... ... тұтқырлығын төмендетеді, бұл
өз алдына су тамшыларының тез әрі ... ағып ... ... етеді.
Деэмульгаторлардың көмегімен - арнайы ... ... ... су
тамшыларын қоршайтын қабаттардың ... - ... ... ... ретінде әр түрлі сырттай активті ... ... ... ... ... әсер ету механизмі өте
күрделі және аз зерттелінген.
Су ерітінділерінде деэмульгаторлардың әсер ету ... ... ... және ионактивті емес болып бөлінеді. Біріншілері, егер
ерітінділерде катиондарға және ... ... ... ... ... және шетелде жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, ең
жақсы деэмульгаторлық әсер ... ... емес ... ... ... емес деэмульгаторлардың шығыны он есе аз және 1 ... ... ... ... ионогенді қоспаларды
қолданғаннан гөрі бес есе ... ... ... ... ... бұзу үшін анионактивті
деэмульгатор - нейтрализденген қара байланыс (НЧК) ... ... ... ... ... осы ... ... уақытта әртүрлі ионогенді емес деэмульгаторлардың қолданысы
кеңеюде, олардың қатарында ең ... - ОЖК және ОП-10. ОЖК ... ... қышқыл, ОП-10 оксиэтилирленген алкилфенол болып
табылады.
Эмульсияны бұзудың ең кең тараған ... ... ... ... Кернеулігі жоғары электр өрісінің әсерінен ... ... ... ... ... ... кеңістіктегі
электр өрісі жиілігінің өзгеруі салдарынан су ... ... да ... олар ... соқтығысып бірігеді.
3.3 Мұнайды сусыздандыру
Өндірісте мұнайдан суды бөліп алудың ең онай әдісі - атмосфералық
қысымның ... ... ... 30-50 ... ... мұнайға деэмульгатор қосады, одан кейін мұнай салқындау үшін оны
резервуарға құяды. ... ... ... ... ... емес
резервуарларда салқындау уақытында өте көп ... ... ... ... -шикі мұнай; II -сусыздандырылған мұнай; III - су.
4 ... ... ... ... ... кемшіліктер қысыммен термохимиялық салқындату кезінде келтіріледі
(4-сурет). Шикі ... Е-1 ден Н-1 ... ... ... ... ... араластырылады, Е-3 терможинақтаушы сыйымдылыққа Т-
1 жылуалмастырушы және Т-2 бумен жылыту ... ... ... ... мұнай 15 атмосфералық қысымға тең болатын
қысымның астында 1-3 сағат аралығында ... ... ... ... ... ... Е-4 резервуарына бағытталады. Резервуарда қосымша
тағы да судан бөлінеді. Жиналған су Е-5 ... ... ... ... А-1 ... ... ... шыққан судың біраз бөлігі
ағын (жинақталған) судың ... ... ... ... шикізат сораптардың қабылдаушысына қайта қайтарылады. Мұнай
қақпанынан сусыздандыруға қайта түседі.
3.4 Мұнайды ... ... ... кезінде қабат суының құрамында тұз аз болса,
онда олардың толық кетірілуі мүмкін. Бірақ, мұнайдың көп ... ... ... ... ... ... ... үшін
термохимиялық әдіс қолданылады, бірақ көп ... ... ... ... ... ... өндеуді ұштастырған әдіс
қолданылады. Соңғы типтегі құрылғылар ... ... ... ... ... ... II - ... III -сілті; IV -таза су; V ... ... VI - су ... ... сурет.
Мұнайды тұзсыздандыру құрылғысының сызбасы
Мұнайды тұзсыздандыру құрылғысының технологиялық сызбасы 5- ... ... жуу ... және ... ... ... сатылы Э-1 электродегидраторларға Т-1 жылуалмастырушы және Т-2
бумен жылыту құрылғылары арқылы Н-1 ... ... ... ... ... негізгі массасы кетіріледі олардың құрамы 8-10 есе ... ... ... Э-1 ... ... термохимиялық
саты орналасады. Э-1-ден мұнай қайта ... үшін ... ... Э-2
электродегидраторына бағытталады. Э-2-нің алдында су мұнайға қайта
құйылады. ... ... ... ... шығыны өнделетін мұнайдың 10%
құрайды. Кейбір құрылғыларда таза су тек тұзсыздандырудың екінші ... ... ал ... сатыда екінші сатыдан шыққан жуынды су мұнаймен
араласады. Сөйтіп ... ... ... екі есе ... мұнай Э-2 ден Т-1 жылу алмастырушы, мұздатқыш
арқылы өтіп, ... ... ... беріледі.
Электродегидраторлардан бөлінген су ... үшін Е-1 ... ... бағытталады. Ұсталынған ... ... ... ... ал су ... ... ағызылады және
тазартуға беріледі.
3.5 Электротұзсыздандыру құрылғыларының негізгі түрлері
Құрылғылардың басты аппараты - электродегидратор - ... ... ... ... ... ... ... және зауыттық ЭЛОУ құрылғыларының пайдалануында әртүрлі
конструкциялы ... бар: тік, шар ... ... ... ... 3м, ... 5м және ... 30м
цилиндрлік ыдыс болып табылады. Ішінде электродтар - фарфорлы изоляторларға
ілінген метал ... бар. Ток ... 5ква ... ... екі ... ... беріледі. Электродтар арасындағы
кернеу 15 тен 33кв-қа дейін жетті. Шикізат ... ... ... биіктігінің ортасында аяқталатын аппарат ... ... ... ... ... Бастапқы мұнай және ... ... ... ... ... ... бұралмалы ағыммен
ағатындай етіп құрастырылған. Өнделген ... ... ... ... ... ... ал ... су - төменгі түбі арқылы
ағызылады. Тік электродегидраторлардың кемшіліктері - өнімділік деңгейінің
төмендігі, тұзсыздандыру температурасының төмендігі. ЭЛОУ ... ... 6-12 ... ... ... тура ... ж.ж. жасалған аса қуатты электротұзсыздандырғыш құрылғыларда
сыйымдылығы 600м және ... 10,5м ... шар ... ... ... Оның ... ... принципі
көлденең аппараттың жұмыс істеуіне ұқсас болып келеді, бірақ шикізат құюға
арналған бөлгіш ... бар ... және ... бір ... шар ... ... олар үшеуден.
Шар тәріздес дегидраторлар тік дегидраторларға қарағанда өнімділігі жағынан
10-15 есе артық, бірақ олар өте ... және ... ... ... өте ... ... етеді. ... ... олар ... қысымда
пайдаланбайды.
Электродегидратордың есепті қысымын арттыру үшін аппарат ... ... ... ... ... - ... 2 - ... 3, 4 - изоляторлар; 5 - трансформаторлар;
6 - манометр; 7 - сигналды шамдар; 8 - бөлуші ... 9 - ... ... ... электродегидратор
Соңғы жылдары біздің елде және шет ... ... ... кең өріс ... ... 18 ат. ... және ... 140-160
°С температурасына есептелінген ... ... ... көрсетілген. Горизонталды электродегидраторлардың диаметрі 3-3,4
м және көлемі 80 және 160 м болады. ... ... және ... маңызы үлкен, себебі қиын тұзсыздандырылатын ... ... және ... мүмкіндік береді.
7 сурет.
ЭГ типті горизонталды электродегидратор
Горизонталды электродегидраторларға шикізат аппараттың ... ... ... ... енгізіледі. Мұнай аппаратқа енген
бойымен ... су ... ... ... ... ... аймаққа,
электродаралық кеңістікке және ... ... ... ... ... ... жағында өнделген мұнайды ... ... Бұл ... ... - ... ... үлкендігі және аппаратта өнделу уақытының ұзақтығы.
Себебі басқа электродегидраторлармен ... ... ... еңгізу
құралы едәуір төмен орналасқан. Соған байланысты судың тұрақтану жағдайы
жақсарады.
2 кесте
Электродегидратор ... ... ... |Тік |Шар ... ... | ... ... ... |
|Электрод орнатылған |8,14 |98 |33,2 |33,2 ... ... м2 | | | | ... ... м2 |6,6 |31,2 |29,8 |19,6 ... қиюға арналған |81,0 |52,5 |90,0 |59,0 ... ... % | | | | ... ... |0,023 |0,008 |0,084 |0,023 ... ... с | | | | |
| ... болу ... с |0,163 |- |0,013 |0,013 ... ... ... |10 - 15 |3 - 3,4 |3 - 3,4 ... | | | | |
3 ... ... электрогидраторлардың жұмысының көрсеткіштері
|Шамалардың құрылымы |Тік |Шар ... |
| | ... | ... ... |25 |400 |200 ... м3 |30 |600 |160 ... м2 |7 |86 |60 ... жылдамдығы, м/сағ |4,3 |7 |2,7 ... м: | | | ... |3 |10,5 |3,4 ... ... |5 |- |17,6 ... ... МПа |0,4 |0,7 |1,0 ... ... кг |- |1(105 ... ... электродегидраторлардың ... ( ... №2 және №3 ... ... ... Бұл кестелерге қарап
горизонталды электродегидраторлардың салмағының жеңілдігін, ... және ... ... өз ... ... байқауға болады.
Сонымен қатар, горизонталды электродегидраторларда судың ірі тамшылары
электродаралық кеңістікте орналасқан ... ... ... ... ... ... құрамынан түсіп қалады.
Әртүрлі конструкциялы электродегидраторларды салыстыра отырып,
горизонталды аппараттың ... ... көп ... ... ... меншікті өнімділігі ... ... 2,6 есе ... ал металлдың меншікті
шығыны 25% кем.
Тұзсыздандыру режимі. Тұзсыздандыру процесінің температурасы мен қысымы
аппарат құрылысына байланысты. Мұнайдың тұзсыздану қасиетінің ... ... көп ... 70-90 °С температурасында жақсы тұзсызданады. Бірақ
ромашкин ... ... ... ... ... нашар дайындалған
болса, тұзсыздандыру температурасын 100-160 °С-ге дейін ... ... ... ... көтерілуі электр өтімділікті және ток
күшін көбейтеді, изоляторлардың жұмыс істеу жағдайын қиындатады.
Мұнайға деэмульгатордың бірқалыпты берілуі де аса ... ... ... ... ... НЧК - 500 ден 5000 г/т дейін,
ОЖК - 20 дан 60 г/т ... ОП-10 - 35 тен 50 г/т ... НЧК ... таза ... құйылады, ал ионогенді емес деэмульгаторлар 2-5% ... ... ... ... сілті де құйылады. Ол тұзсыздандыру кезінде
нейтралды немесе ... ... ... құру үшін қажет. Мұндай ортада
деэмульгация процесі ... ... ток күші ... ... ... ұшырауын төмендетеді. Мұнайдың 1 тоннасына 50
грамм сілті шығындалады.
Электродегидратор жұмысының негізгі параметрлері:
сұйықтық бойынша өнімділігі 350 кг/сағ;
жұмыстық ... 0,8 ... ... ... 20-25 ... ... ... фазасының тогы 240 А;
мұнайды жылытудың оптималды температурасы, 45-50 (С.
Электродегидратордың негізгі өлшемдері:
тұрақтану облысының ... 21000 ... ... ... 23720 ... диаметрі 3400 мм;
қабырғасының қалындығы 46 мм;
шикізатты еңгізетін құбырдың диаметрі (300 мм;
мұнай шығатын құбырдың диаметрі ... су ... ... ... ... кетірілуі (300(3;
мұнайдың сораппен шығарылып алынуы (150(1;
Қорытынды
Курстық жұмыстың мақсатына cай ... ... ... құрылымды-
механикалық берiктiгiн анықтау және өңдеу технологиясын дамыту ... орай ... ... міндеттеріне сүйене отырып зерттелді.
Келесідей теориялық және тәжірибелік мәліметтер қоры ... ... ... ... ... қалыптасуы жүйенің физикалық-
химиялық қасиеттерін, сонымен бірге спектральды қасиеттерін зерттеу
кезіндегі ... ... ... ... ... көпкомпонентті мұнай жүйесінің ... ... әр ... ... ... ... соңғысы аз эффективті. Көпкомпонентті ... ... ... ... ... арнайы өңдеу
әдістерін, олардың теориялық жазбасы мен тәжірибелік ... ... ... - ... ортадан және дисперстік фазадан тұратын
коллоидтық жүйе. Дисперстік орта деп ... ұсақ ... ... ... айтады. Ал дисперстік фаза деп ... ... ... ... таралған фазаны айтады. Мұнай жүйелерінде дисперстік
ортаның рөлін су ... ... және ... ... массалы
көмірсутектер атқарады, ал дисперстік фаза болып ... - ... ... Суды және ... ... ... жер ... шығарғаннан кейін
және мұнай өндеу зауыттарында бөледі. Мұнайдан суды және тұзды бөлудің
технологиялық процессінің екі типі бар - ... және ... ... ... ... ... ... технологиясы жатыр.
Сусыздандыру кезінде мұнайдың және ... ... ... ... құрылған табиғи эмульсиялар бұзылады. ... ... ... ... ... және дегазациямен қатар тасымалдау және
өндеу үшін мұнайды дайындаудың бірінші сатысы болып табылады. Тұзсыздандыру
үшін ... ... тұщы ... ... кейінен уақыт
өтісімен бұзылытын эмульсияны жасайды. Мұнай өндірісте және ... ... ... Мұнай эмульсияларын бұзу механизмі бірнеше сатыдан тұрады: су
глобуларының соқтығысуы, ... ірі ... ... ... бұзу үшін өндірітік тәжірибеде келесідей ... ... - ... ... дыбыспен өндеу;
- термикалық - мұнайды судан жылту және тұратандыру, ыстық сумен ... ... - ... және ... ... өрісінде өндеу;
- химиялық - әр түрлі деэмульгаторлармен өндеу;
Қорытындылай келе, мұнайдың ... ... ... ... және ... ... анықталады.
Мұнай жүйесіндегі дисперсті фазалардың қалыптасуы жүйенің физикалық-
химиялық ... ... ... спектральды қасиеттерін зерттеу
кезіндегі ... ... ... ... Бірақта көпкомпонентті мұнай жүйесінің зерттеулерінде
молекулалааралық әсерлердің әр ... ... ... себебінен соңғысы аз эффективті. Көпкомпонентті көмірсутектік
жүйелерде молекулааралық әсерлесуді бағалаудың қажеттілігі ... ... ... ... ... мен ... әдістемесін талап
етеді.
Мұнай жүйелерінің кұрылымдарын зерттеу үшін оптикалық (рентген сәулелері),
электрондық (кондуктометрия) және фракциялау ... ... ... ... гель-өтпелі хроматография) әдістерін қолданады.
Жоғарыда аталған әдістерді физика-химиялық ... ... ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
Мұнай дисперстік жүйелерін зерттеу олардың кұрамындағы дисперстік
бөлшектердің ... және ... ... ... ... ... ... Мұндай мағлұматтар технологиялық процестер үшін шикізат
таңдау, тауарлық өнімдер даярлау (компаундау), мұнай дисперстік ... ... ... және т.б.) сақтау, пайдалану және
қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... А. С. Технология углеводородных газов. М.: «Гостоптехиздат»,
1946. – 544 бет.
2. ... Э. Ф., ... В. А. ... ... ... и экологический аспекты. М.: «Техника», 2001. – 384 ... ... Е. В., ... Н. Г., ... С. А. ... и ... и ... М.: «Форум» : Инфра-М, 2007. –400 бет.
4. Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Изд. 2. ... 2001. – 568 ... ... И. Л. ... ... ... и газа. М.: « Химия», 1972.
368 бет.
6. Мановян А.К Технология первичной переработки нефти и природного газа ... ... 2001.- 568 ... Технология переработки нефти. 1 бөлім: Первичная перепаботка нефти./ Под
ред. О. Ф. ... және В. М. ... М.: ... ... 2005. ... бет.
8. Ахметов С.А Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа: Гилем,
2002. – 672 ... ... О.Ф, ... В.М, Чернышева Е.А Технология переработки нефти.-
М.: Химия, 2005.- 400 ... ... А.И, ... Ю.К, ... А.И, Щелкунов В.А ... ... ... и нефтехими. – М.:Химия, 2000 - 677 бет.
11. Сафиева Р.З Физикохимия нефти.Физико – ... ... ... М.: Химия, 1998. - 448 бет.
12. Скобло А.И., Трегубова И.А., ... Н.Н. ... и ... и ... ... М.: ... изд., 1962.
13. Воюцкий С.С. Курс коллоидной химии. – М.: ... 19767 – 400 ... ... А.М. ... в ... – М.: Техника, 2003.- 464 бет.
15. Судо М. М. Нефть и горючие газы в современном мире. М.: ... ... ... Г.Н. ... и ... нефтяных эмульсий. – M. Недра,
1992. -223 бет.
17. Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.:Химия. 1976 – 720 ... ...... және газ ... орысша-қазақша
түсіндірме терминдер сөздігі» ҚазҰТУ баспа-көбейту лабораториясы.
19. Омаралиев Т.О Мұнай мен газ ... ... және ... ... өңдеу процестері 1 бөлім. – ... ... ... ... ... И.И., Рябухин Г.Е. Тайны нефтяной колыбели. Свердловск: Средне-
Уральское книжное издательство, 1984.
21. Рабинович В.А. ... ... ... в электрическом
поле.Справочник. Санкт-Петербург: Химия, 1992.
-----------------------

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнайды сусыздандыру технологиясы42 бет
Ұзақ уақыт сақталған коллекциялық штамдардың деструктивті белсенділігін анықтау47 бет
Титан және оның қорытпалары3 бет
Титан және оның қорытпалары.Магний және оның қорытпалары6 бет
"Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары"6 бет
SQL құрылымдық сұранымдар тілі32 бет
XVII ғасырдағы ғылыми революцияның механикалық дүние көрінісінің дамуы. И.Ньютон6 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Қазпочта» АҚ құрылымдылық ұйымы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь