Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық-химиялық қасиеттерінің маңызды параметрі тығыздықтың әсерін зерттеу

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3
1 Мұнай және оның әлемдік экономикадағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Табиғи энергиялық тасымалдағыштар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Отын энергетика балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5
2 Мұнайдың шығу тегі, оны тасымалдау тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7
2.1 Мұнай және газдың пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.2 Мұнай өңдеу өндірісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
2.3 Заманауи мұнай өңдеу саласының алдына қойған мақсаттары ... ... ... 9
3 Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық . химиялық қасиеттерін зерттеу әдістерінің негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
3.1 Тығыздық. Салыстырмалы және абсолютті тығыздық ... ... ... ... ... ... . 15
3.2 Тығыздық ең негізгі химмотологиялық көрсеткіш ретінде ... ... ... ... ... ... 17
3.3 Мұнай өнімінің тығыздығын анықтау үшін қордағы сынаманы таңдау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

19
4 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
4.1 Әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
4.2 Жұмыстың жасалу барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Тығыздықты талдау арқылы мұнай өнімдерінің эксплуатациялық қасиеттерін анықтап, талданған мәндер арқылы мұнай өнімдерінің физикалық-химиялық қасиеттерін меңгеру болып табылады.

Жұмыстың мақсаты.
Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық-химиялық қасиеттерінің маңызды параметрі тығыздықтың әсерін зерттеу.

Жұмыстың мақсатына сай міндеттері:
1) Мұнайдың шығу тегі, оны тасымалдау тарихына шолу және мұнайдың әлемдік экономикадағы орнын бақылау;
2) Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық химиялық қасиеттерін сараптау;
3) Мұнайдың тығыздығының әдістерін зерттеу және тығыздықтың тәжірибелік әдістемесін талдау;

Тірек сөздер: абсолютті тығыздық, салыстырмалы тығыздық, тығыздық, тұтқырлық, балқу температурасы, қату және қайнау температурасы, жану жылуы, молекулалық массасы, қаныққан бу қысымы, кризистік параметрлер.

Қысқартылған сөздер:

ОЭБ – отын энергетика балансы;
МӨЗ – мұнай өңдеу зауыты;
БашНИИНП – мұнай химия өндірісінің ғылыми зерттеу институты;
МЕСТ мемлекеттік стандарт.

Курстық жұмыс: 4 бөлімнен, 3 кестеден, 3 суреттен, 30 беттен, 19 пайдаланылған әдебиеттер көзінен, 1 қосымшадан құралған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Смиридович Е. В. Технология переработки нефти и газа. М.: Химия, 1968, - 380 бет.
2 Гуревич И. Л. Технология переработки нефти газа. Ч. 1. Общие свойства и первичные методы переработки нефти и газа. М.:Химия, 1972 360 с.
3 Мановян А. К. Технология первичной переработки нефти и природного газа: Учебное пособие для вузов. 2 изд. М.: Химия, 2001. – 568 c.
4 12 Богомолов А. И., Гайле А. А., Громова В. В., Драбкин А. Е., Неручев С. Г., Проскуряков В. А., Розентель Д. А., Рудии М. Г., Сыроежко А. М. Химия нефти и газа. СПб.: «Химия»,1995. – 448 бет.
5 Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Уфа: Гилем, 2002. – 672 с.
6 Омаралиев Т.О. Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы.
Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері - Алматы.: Білім, 2001.-276 б.
7 Ахметов С.А. Глубокая переработка нефти и газа.- Уфа.: Гылым, 2002. -320с
8 13 Рысқалиев Б. С. Нефть – главное богатство и основа экономики страны/Нефть и Газ. 2009, №5.
9 Омаралиев Т.О. Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы.
Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім.-Алматы.:Білім, 2001.-450 б.
10 Под ред. О. Ф. Глаголевой и В. М. Капустина. М.: Химия, КолосС, 2005. 400 с.: ил. (Учебники и учебные пособия для студентов высших учебных заведений).
11 Потехин В. М., Потехин В. В. Основы теории химических процессов в технологии органических веществ и нефтепереработки.Санкт − Петербург: «Химиздат», 2005, - 911бет.
12 Шур A.M. Высокомолекулярные соединения. -М.: Высшая школа, 1981 г. - 656с.
13 Батуева И. Ю., ГайлеА. А., Поконова Ю. В. және т.б. Химия нефти. Л.: «Химия», 1984. – 360 бет.
14 Рабартдинов З. Р., Денисламов И. З., Сахаутдинов Р. В., Сероводород как индикатор технологичности систем сбора и подготовки нефти \\ Нефтеное хозяство 2009 №12. С 118-119.
15 Турниязова А. Б. Еще раз о происхождении нефти/Нефть и Газ. 2010 №1, 97 – 99 бет
16 В. Н. Зайченко (служба горючего Северо Кавказского округа).\\ Мұнай өнімінің тығыздығын анықтау үшін қордағы сынаманы таңдау әдісі \\ Нефтепереработка и нефтехимия. 2003. вып. 4. С 36 40. 17 Евдокимов И. Н., Лосев А. П. особенности анализа ассоциативных углеводородных сред/Химия и технология топлив и масел. 2007, №2, 38 – 41 бет.
18 Надиров К. С. Физико – химические методы исследования нефти, газа и угля. «Шымкент»:2003. 493 бет.
19 Бишімбаева І. Қ., Букетова А. Е. Мұнай және газ технологиясы. А.: «Білім», 2003, - 587 бет.
        
        Жоспар
|Кіріспе |3 ... ... | |
|1 ... және оның ... ... орны |4 |
| ... | ... ... |4 |
| ... | ... ... |5 |
| ... |
| |... | |
|2 ... шығу ... оны ... |7 |
| ... | ... және газдың пайда болу |7 |
| ... | ... ... ... ... |8 |
| |................................... | ... ... ... ... алдына қойған мақсаттары........... |9 |
|3 |Мұнай және ... ... ...... қасиеттерін |12 |
| ... ... ... | |
| ... |
| |. | ... ... және ... |15 |
| ... | ... ең ... ... ... |17 |
| ... | ... ... ... ... үшін ... ... таңдау | |
| ... |
| ... | |
|4 ... ... ... |24 ... |
| |....................................... | ... ... |25 |
| ... |
| ... | |
| ... …………………………………………………………………...........28 |
| ... ... ... ... ... ... ... арқылы мұнай өнімдерінің
эксплуатациялық қасиеттерін анықтап, талданған мәндер ... ... ... ... ... болып табылады.
Жұмыстың мақсаты.
Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық-химиялық қасиеттерінің ... ... ... ... ... сай ... ... шығу тегі, оны тасымалдау тарихына шолу және ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерінің физикалықхимиялық қасиеттерін
сараптау;
3) Мұнайдың тығыздығының әдістерін зерттеу және ... ... ... сөздер: абсолютті тығыздық, салыстырмалы тығыздық, тығыздық,
тұтқырлық, балқу температурасы, қату және қайнау ... жану ... ... ... бу қысымы, кризистік параметрлер.
Қысқартылған сөздер:
ОЭБ – отын энергетика балансы;
МӨЗ – мұнай өңдеу зауыты;
БашНИИНП – мұнай химия ... ... ... ... ... ... 4 ... 3 кестеден, 3 суреттен, 30 беттен, 19
пайдаланылған әдебиеттер ... 1 ... ... ... және оның ... экономикадағы орны
Екінші жүз жылдық бойы мұнай адамзат қауымының ... көзі ... роль ... ... қатар мұнай химия синтезінің бағалы шикізаты
болып, еріткіштерден коксқа және техникалық көмірге дейін әртүрлі ... ... ... пайдаланылады.
Қазақстан, Ресей әлемдегі мұнай шығаратын ең негізгі елдердің ... ... ... ... қамтитын және ондағы мұнай ... ... шын ... бәсекелес шартта жұмыс жасайды.
Ұтымды тереңірек мұнай өңдеу проблемасы ... ... ... өзекті сапалы өнім алу болып табылады. Отандық мұнай өңдеу
өнеркәсіптерінен XXI ... ... ... ... ... ... ... бар, инженер – ... ... ... ... қиын. Осыған орай алдағы мақсатта ... ... ... дайындауға, өндіріс ұйымдастыруға және отандық
мұнай өңдеу өнеркәсіптерін зерттеу ... ... ... ... үшін ... ... энергиялық тасымалдағыштар
Көп жылдан бері энергияның негізгі көзі ретінде табиғи қазбалар ... ... ... ... энергияның жаңа альтернативті көзін өңдеуге
өзгертудің маңызы артуда.
Табиғи жанғыш қазбаларға шымтезек, ... ... тас ... табиғи газ, табиғи битумдерді жатқызуға болады. Бұлардың бәрі
энергияның орны толмас көздері ... ... ... ... орны толатын
энергия көздерін пайдаланған, күн сәулесін, желдің энергиясын, су ... ... мен ... және тағы ... ... ... күннің, желдің және т.б. энергия көздері
тек қана орны толатын қасиетімен ғана емес, сонымен қатар экологиялық ... көзі ... де ... бар.
Өнеркәсіп салаларында әртүрлі жанғыш қазбаларды тасымалдау және өңдеу,
сонымен қатар энергияның өндірілуі және бөлінуін кешенді энергетикалық отын
деп атайды. ... отын ... ... ... ... ... потенциалдық қортағы 80% жуығы органикалық энерготасымалдағыш
ретінде қатты жанғыш қазбаларды (көмір, тақтатастар, шымтезек, ... ... тас ... ... Бірақ қазіргі уақытта мұнай және газдың
ролі ерекше, олар тек қана энергия көзі болып қана қоймай, ...... ... ... ... ... және газ мемлекеттің потенциялын және де әлеуметтік ... ... ... ... оның саясатына да қатысты.
XXI ғасырдың басында дәлелденген нәтиже бойынша, мұнай қоры 144,7 млрд
т құраса, ал газ – 145,7 трлн ... м. ... өте келе жаңа ... газ ... ... ... бұл көрсеткішті өзгертіп отыруда.
Белсенді іздеу, барлау жұмыстарының артуымен, 1998 жылы ... ... ... болып алға жылжыды. Ал Каспий теңізі – әлемдік
назардағы келешегі бар аймақ. ... ... ... ... Аляскада, Солтүстік Атлантикада, сол сияқты Мексика шығанағынан да
өз жұмыстарын жалғастыруда.
Алайда қазіргі уақытқа дейін негізгі мұнай өндіруші елдерге 15 мемлекет
жатқызылады. ... ... деп ... ... ішінде 1 млн. баррель
(159 л ) мұнай өңдеп шығаратын мүшеге кіретін елдер.
Ескертетін жайт, мұнай ол – бірден бір орны ... ... ... ... ... ... ... мақсатындағы сұрақтарды шешпесе,
шарасыз үлкен проблемаға соқтығысуы ... ... ... отырып, мұнай
өңдеу деңгейдегіден басқа мұнай қоры - 43 жылға, ал ... газ – 63 ... ... ... Бұл тек ... ... болжанған. Мұнайдың ауыр
қорлары 3-4 есе жоғары, алайда ... ... аса ... ... ... ... Отын энергетика балансы
Шамамен алғанда, адамзат қауымы 2000 жыл бойы әлемдегі барлық дерлік
энергияның жартысын тұтынды. Бұл энергия қажеттілігі бара – бара ...... ... ... жер бетінлегі мекен етіп жатқан әр
адамға шаққанда 2,5 - 3,0 т ... тез ... ... әр адамға
орташа энерготұтынысы дүниежүзілік елдерде аса біркелкі емес . Мәселен,
экономикасы дамыған елдерде, США да, бұл сан 12 т, ал ТМД ... – 6 ... ... ... келе жатқан елдерде – 0,2 т алады.
Дүние жүзінде XX ... ... ... ... көзі ... ... Әлемдік отын – энергетика баллансында ... және газ ... орын алып ... ... және ... ... ... жұмыстарының
кеңеюі, сондай – ақ құбыр жүргізу транспорттарының дамуы, мұнай және ... көзі ... ... ... арттыра бастады. Содан XX ғасырдың
50-60 жылдары әлемдік Отын – Энергетика ... ... және ... тез ... ... 80 ... бұл ... аздап баяулап, соған орай
қазірге дейін сол үрдіспен ОЭБ - да мұнайдың үлесі төмендеуде (кесте ... ... отын ... ... ... көзі үлесінің өзгеруі (%)
|Энергиялық |1900 ж. |1980 ж. |1990 ж. |2000 ж. |2020 ж. ... | | | | | ... |3,7 |43,5 |37,6 |36,0 |21,2 ... |1,1 |18,8 |20,8 |19,0 |19,0 ... отын |93,2 |28,9 |29,1 |24,0 |33,2 ... энергия|0 |2,5 |5,6 |6,0 |13,6 ... |2,0 |6,3 |6,9 |15,0 |13,0 |
2 ... шығу ... оны ... ... грек ... "нафта" деген сөзінен шыққан, "нафта" жарып
шығарылу ... бар ... ... білдіреді. Шынында, жер бетінде
кездесетін мұнай мен газ көздерінің терең орналасқан қабаттармен ... ... ... бұл жағдай алғашкы кездерде адам баласына жұмбақ болып
келеді. Кейбір ойпаттарда жер қойнауын ... ... ... ... бұлақ
болып ағып жататын "қарамай" немесе үзілмес от болып ... ... ... ... ... әр ... ... күш" деп
танылды.
Ерте дәуірлерде адам баласы тepicтік Италия мемлекетінде жер қойнауын
жарып шығып, ... ... ағып ... мұнайды тастан жасалған ыдыстарға
құйып, караңғы мезгілдерде жарық ретінде ... ... ... озінің
шығармасында Tигр мен Евфрат озендерінің бойында көптеген мұнай көздерінің
болғандығын, ... ... ... ... ... Вавилон қаласында
құрылыс материалдары (цемент) есебінде қолданғаны туралы айтады.
Плутарх «Александрдың өмipi туралы» шығармасында ... бақи ... ... ... ... туралы әсерелеп жазған.
Византия мемлелетінің жауынгерлері өздерінің ... ... ... ... ... ағаш басына орап, оны мұнайға малып
алып тұтатып, жау кемелеріне лақтыру арқылы жеңіске жетіп ... ... ... оты» ... атпен қалды.
Француздар Пенсельванияның терістік батыс жағын бетіп жаулап алғаннан
жергілікті халыктардың, мұнайды дәрі-дәрмек есебінде пайдаланатынын сезіп,
сол ... ағаш пен ... ... құдықтардың мұнайын өз еліне тасыған
[3].
2.1 Мұнай және газдың пайда болу тарихына қысқаша шолу
Мұнайдың неден жаратылып, ... ... ... ... зерттеліп, шешілген
болса оның қандай табиғи жағдайлармен байланысты басқа қабаттарға көшіп,
шоғырланатын жерлерді білу онша ... ... ... еді. Бұл жағдайда
мұнай жатақтарын іздестіру, ... ... да ... ... ... тиімді жағдайда орындалған болар еді. Бірақ осы күндерге дейін
мұнайдың жаратылу тарихы (генезис) және ... әлі дс ... ... ... ... ... туралы бірнешее теориялар (болжамдар-гипотезалар)
бар. Бұл болжамдар екі топқа бөлінеді Олар органикалық және ... ... ...... топтардың өздері бірнеше бөлімдерден ... ... ...... ... мен ... және аралас-
өсімдік пен жәндіктердің қалдығынан пайда болуының мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... космос т.б. теориялар арқылы дәлелденеді.
Көрсетілген теориялардың негізіне тәжірибелік және ... ... ... [4].
2.2 Мұнай өңдеу өндірістері
Дүние жүзінде соңғы жылдары ... ... ... оның өндіру мөлшеріне
сәйкес өзгереді. Мұнай «дауы» уақытында (60-70 ... ... ... Латын Американың мұнайы бар кезде, ... ... ... өңдеу
зауыттардың (МӨЗ) саны және олардың қосынды қуаты тез қарқынмен өсті.Осы
кезде өркендеген ... ... ... сонымен қатар, өркендеуші Латын
Америка, Жақын және Орта ... және ... ... мұнай өңдеудің
негізінен терең емес өңдеу немесе аздау терең өңдеу жүйесі орын алды.
АҚШ-та ... ... ... ... және ... ... ... арзан қорының барлығынан, ... ... ... жүйесі іске
асырылды.
Дүние жүзілік мұнай өңдеу өсуінде ... және ... ... ... ... Осы ... ... бағасының күрт төмендеуі, оның
өндірілуін және қазанпеш отыны есебінде пайдалануын ... ... ... ... ... ... түсті. 1979ж. кейін мұнай өңдеу көлемі,
МӨЗ қосынды ... мен саны ... азая ... Бұл өз ... ... қуатын асырды. Мұнай өңдіру көлемінің кемуі МӨЗ-да бос қуат қалып
қоюына әкелді, негізінен мұнайды тіке айдау ... ... ... ... ... ... ... көзделінді [5].
Мұнай өңдеу көлемі мұнай өнімдерін өндіру жағынан дүние жүзінде және
өркендеген ... ... АҚШ ... ... АҚШтың мұнай өңдеу
ерекшелігі, оның өте жоғары өңдеу тереңдігі ... ... ... ... ең ... ... 75%), МӨЗ бағыты «бензин өндіру»
жүйесіне, екінші кезектегі өңдеу процестерді көп ... ... ... ... крекинг (~38%), каталикалық риформинг (~23%),
гидротазалау және гидрокүкіртсіздендіру (~54%), ... ... ... ... және басқа процестері басым. АҚШ-та ең көп
қолданылатын өнім- автобензин. Бензиннің дизель отынына ... 2,1/1 ... ... ... есептегенде, аз мөлшерде өндіріледі-8%. АҚШ-та мұнайды
өңдеудің тереңдігі терең өңдеу ... ... ... ... және ... каталитикалық крекингке, гидрокрекингке салу және
кокстеу процестерін көп қолдану нәтижесінде жетеді. Бұл ... ... АҚШ ... ... ... ... ілгері. Канада мұнай өңдеуде,
мұнай өнімдерінің қолдану және ... ... ... отын ... ... кезектегі өңдейтін процестердің көптігі жағынан және басқа
көрсеткіштерімен АҚШ-қа ... ... ... ... ... МӨЗ ең ... қуаттары Батыс Еуропа (Италия,
Франция, ГФР, Ұлыбритания), сонымен катар Жапонияда ... ... ... ... және Жапония МӨЗ-дағы мұнай өңдеу тереңдігі АҚШ-
қа қарағанда төмен. Бұл көрсеткіш Жапония мен ... ең ... ... ... және ГФР МӨЗ ... Жапония мен Италияда мұнай өңдеу
тереңдігінің төмендігі оларда өздерінің ... және ... газ ... ... мен Италиядағы МӨЗ-да (мотор) қозғалтқыш отынының
шығымы (53,7 және 50% тиісінше) төмен, ал ... ГФР, ... және ... ... ... АҚШ пен ... ... Ұлыбритания МӨЗ-да бензин
шығымы -25% жоғары Бұл көрсеткіш басқа елдердің МӨЗ-да 12-22%. Бензиннің
дизель ... ... ... ... ... ... ... отынының
көбірек өндірілу себебі, бұларда автомобиль ... ... ... бет ... ... мен ... МӨЗ-да
мұнай өнімдері құрылымында, бірінші орында ... ... (35 ... ... ... ... Еуропа және Жапония МӨЗ ... ... ... ... ... ... әлде қайда төмен.
Мұнай өңдеуді тереңдету ... ... ... ... ... және ... ... 1985 ж. 60,8% болды. Батыс
мұнайды терең өңдеу процестерінің бағдары іске ... ... ... ... және ... процестері көбеюде. АҚШ-та
каталитикалық крекинг қуаты бензинге ... ... ... ... құрылысы соңғы жылдары бәсеңдеді. Соның есебінен,
дизель отынын өндіретін қуат гидрокрекинг есебінен өсе ... және ... ... ... этилденген бензинді пайдалану азайып
келеді, ал Жапонияда этилденген бензинді тіпті өндірмейді де. Бұл ... ... ... басқа отынмен ауыстыру қажеттілігін туғызды,
метанол, метилтретбутил эфирі, ацетон, бутанол, этанол және ... ... ... ШШЕБ ... 1985 ж. 52 ... 278 ... мұнай өңдеді,
олардың ішінде ең ірі қуатты МӨЗ-тары Венесуэла мен Сауд Арабияда (7және ... ... ... ... ... өңдеу Мексикада жақсы өскен (9
МӨЗ, мұнай өңдеу көлемі-60 млнт/ж). Мұнайды шетке шығаратын елдердің ... ... ... ... ... ... (мөлдір мұнай
өнімдерінің шығымы-45%) және МӨЗ ... ... ... ... аз (45%) ... Заманауи мұнай өңдеу саласының алдына қойған мақсаттары
Мұнай өңдеу саласындағы мәселелер
Дүниежүзілік жаңа мұнай өңдеу саласының алдында қазіргі кезде ... ... ... ... одан әрі ... бұл оны үнемдеуде және дұрыс
пайдалануда ең тиімді жол;
- автобензиндердің октан санын ... ... ... ... ... ... іске қоса ... процестердің
талғамдығын көтеру және энергия сыйымдылығын кеміту; жылу және ... ... ... мұнайды терең қалдықсыз және экология
жөнінен таза өңдеудің жетік пен интенсивті технологиясын жасау;
- ... ауыр ... ... және термодеструкциялы жолмен
өңдеудің тиімді технологиясын жасауда мұнай шикізатын өңдеп қозғалтқыш
отындарын ... ... ... ... - ... ауыр және ... ... алудың ауыспалы кезеңі деп
қарау керек [7].
Біздің ел мұнайды өңдеу көлемі жағынан дүние жүзінде АҚШ-тан кейін 2-ші
орында. Осы ... ... ... елде ... өңдеу көлемі оның өндірілуіне
байланысты өсіп келді. МӨЗ ... ... іске ... және ... ... істегендерінде мұнайды едәір терең өңдеуге бағытталған еді.
1960-1970 жылдары Поволжье, Маңғыстау-өзен және Батыс Сібірден арзан ... ... соң, ... МӨЗ ... ... ... емес ... бағыт алды, әсіресе Еуропалық бөлігіндегілері. Мұнай өңдеу өсуі тек
сан жағынан ғана емес, сонымен қатар жоғары өнімді ... ... ... ... ... жаңарту арқылы сапа жағынан да өзгерді.
Осылай саланың ... ... ... төмендеуі (1980ж. күкіртті және
жоғары күкіртті мұнай үлесі 83,7% жетті) және мұнай өнімдеріне сапа жөнінен
қойылатын ... өсуі ... іске ... ... елде ең ... ... өнімдерінің қатарында қазан отыны (42%) тұр. Екінші
болып мұнай өнімдерінің ішінен өндіру ... ... ... ... (23%),
себебі өте ауыр заттар таситын автокөлік, ... және ... ... ... ... ... тиімді
дизельқозғалтқыштарымен жабдықталған. Елде ұшақ және автобензиндер өндіру
көлемі (16%), ... ... ... ... ... ... отыны
есебінен, автокөліктердің дизель қоғалқыштарын пайдалану есебінен ары ... ... (2000ж. Бұл ... ... он жылдықта, мұнай өңдеу тереңдігінің өзгеруі мынадай: 1975ж.-
57,9; 1980ж.-56,2; және 1985-58,2%. Осы көрсеткішке қарап, тағы да ... ... ... қосынды шығымына қарап, біздің елдің мұнай өңдеу
деңгейі, сонымен қатар, дүние жүзілік орта көрсеткіштерден ... ... Бұл ... ... өнімдерінің қалыптасқан пайдалану құрылымынан
және екінші кезектегі іске асатын ... ... ... ... іске ... ... қалуының әсерінен [8].
Мұнай өңдеу саласы өндірілген мұнай ... ... ... ... ... бензин өндіу (А-80, АИ-93, АИ-98 және басқа) оның
жалпы өнімінің 80% жетті.1970 ж. ... А-66, А-72 ... ... Аз ... ... отынының үлесі оның жалпы өндірілуінің 95 %
құрайды. Бірақ, мұнай өнімдерінің сапасының артуына қарамай, қазір ... ... және ... ... дүние жүзілік сапа жөніндегі
стандарттан, сонымен қатар өте ... ... ... де – ... ... ... ... зауыттардың өндіріске
пайдалану жөнінен көрсеткіштері жоғары, өндірісті автоматтандыру деңгейі
төмен, жұмыс істейтін адам саны көп және ... ... ... процестердің моральді және физикалық ескеруінен ғана емес. Соңғы
жылдары жасалып іске қосылған, жоғары қуатты ... және ... бұл ... ... шет елдегі өзіне ұқсас процестерден
көрсеткіштері өте төмен. МӨЗ-да ... ... ... оның ... ... деңгейінде бөліп алу да, қапағаттанарлықтай емес, бұл атмосфералық
колонналарда дизель ... ... ... ... ... ... тұрақтығы, талғамдығы және басқа көрсеткіштері
жағынан шет елден алынған катализаторлардан төмен [9].
3 ... және ... ... ... қасиеттерін зерттеу
әдістерінің негізгі түрлері
Мұнай және мұнай ... өз ... ... пен және ... қоспалардан тұратынын көрсетеді. Мұндай қоспаларда ... ... алу үшін ... ... ... Сондықтан технологиялық
есептерде шикізаттың сапасын, мұнай өңдеу және мұнай ... ... ... техникалық анализдерді жиі қолданады, яғни ол ... ... ... ... және ... қасиеттерін
анықтаудан құралған.
Бұл мақсатпен келесі әдістер қолданылады:
1) Химиялық, яғни ол аналитикалық ... ... әдіс ... ...... ... ... температурасын, қату және
қайнау, жану жылуы, молекулярлық массасы, ... ... ... ... ... ... әдіс) анықтау .
3) Арнайы – моторлы отынның октан және цетан санын анықтау, (химиялық
тұрақты) отынның және ... ... ... ... ... температурасын анықтау және т.с.с.[10].
Мұнай және оның тауарлы өнімдерін өңдеудің ... ... ... ... ... Бұл процестерді басқару үшін мұнайдың, оның
фракцияларының, қалдықтарының физикалық, физикалық химиялық, және ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіштер мұнай
және оның өнімдерінің құрамына, мұнай жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... тікелей және
жанама түрде әсер етеді.
Бұл қассиеттерді ... ... ... мұнай заводтарының
аппаратураларының есебінің формулаларына енгізіледі. Ал басқалары бақылау
параметрлерінің режиміне және сапалы өнімнің көрсеткішіне ... ... ... ... ... ... шикізатының
физикалық - химиялық қасиеттерінің орташа мәнін қолданады. Бұл қасиеттері
неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... негізі
үшін техникалық есептердің нәтижесі дәл шығады.
Молекулалық масса
Мұнай мен оның ... бу түзу ... бу ... ... ... ... анықтауда қолданылатын ең негізгі көрсеткішінің
бірі. ... және оның ... ... ... мен ... да
қосылыстардың қоспасы болғандықтан салыстырмалы молекулалық массаның мәні
алынады.
Мұнай фракцияларының молекулалық массасы қайнау ... ... ... ... ... болады. Сонымен қатар бір ... ... ... молекулалық массасы фракцияның көмірсутектік
құрамына сай бөлек болады.
Молекулалық массаны анықтаудың ең кең тараған түрі ... ... әдіс ... ... ... ... ... немесе нафталин)
салып, еріткіштің қату температурасын анықтауға негізделген.
Кейде мұнайдың молекулалық ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... еріткіштің қайнау
температурасын анықтауға негізделген.
Практикада молекулалық массаны ... үшін ... ... Ең көп ... ... Б. П. Воинованың формуласы болып
табылады:
M = a + bt + ... a, b, c – мәні ... ... тән ... t – ... молекулалық қайнау температурасы.
Парафинді көмірсутектер үшін:
М = 60 + 0,3t + 0,001t2
Мұнай фракциялары үшін:
М = (7 – 21,5) + (0,76 + 0,04K) t + (0,0003K – 0,00245) ... бу ... бу ... ... ... температурада өлшенген, бу және
сұйық фаза көлемдерінің арақатынасы анықталған, сұйық ... тепе – ... ... бу ... ... ... бу қысымының жүйе
қысымымен теңескен температурасы заттың қайнау температурасы деп аталады.
Қаныққан бу ... ... ... сайын жоғарылайды. Жеңіл мұнай
фракциялары жоғары қаныққан бу қысымымен сипатталады.
Қаныққан бу қысымын анықтаудың бірнеше ... бар. ... ... кең ... ... ... әдіс – Рейд бомбасын
қолдану.
Қаныққан бу ... ... ... ... анықтайды:
Мұндағы, температура t болғандағы зерттелетін сұйықтың қаныққан
бу қысымы; манометр көрсеткіші; атмосфералық қысым; қоршаған
ортаның температурасы, °С.
Рейд ... бу ... ... моторлы жағармайдың сапасын
салыстырмалы бағалауда ... ... бұл әдіс тек ... мәндерді
ғана анықтайды.
Қаныққан бу қысымының абсолютты мәнін толықтай анықтау үшін НАТИ
аппараттарын қолдану арқылы қол ... ... ... ... қысымда жоғары температуралы процестерді қолдану
ерекшеліктеріне сай мұнайдың температура, қысым және ... ... ... білу өте ... ... кризистік күйі деп сұйық және бу
фазалары арасында айырмашылық (шекара) жойылған күйін, яғни олардың бірдей
қасиет көрсетуін ... ... ... ... айналмайтындай температура
тән. Бұл температура кризистік температура деп аталады. ... тән ... бу ... ... қысым деп, кризистік
температура мен бу ... ... ... деп ... ... ... параметрлері эмпирикалық формулалармен
анықталады.
Мәселен алифатты көмірсутектер үшін
Ароматты көмірсутектер үшін
Мұндағы, кризистік температура, °С; ... ... ... температурасы, °С; кризистік температура, °С; фракцияның
молекулалық массасы; тұрақты, парафинді көмірсутектерде 2,5 – ... ... 6,0 және ... көмірсутектерге 6,0 – 7,0 тең;
кризистік қысым, МПа [12].
Қазандық отыны, дизельді жағармай, мұнай майлары және басқа да ... ... ... ... негізгі физикалық
тұрақтылардың бірі – тұтқырлық.
Тұтқырлық ... және ... ... ... (абсолютты) тұтқырлық (η) ... ішкі ... ... ... ... пайда болатын ішкі кедергі. СИ жүйесі ... ... ... ... Нс/м2.
Кинематикалық тұқырлық (ν) сұйықтың динамикалық тұтқырлығының оның
тығыздығына қатынасымен анықталады:
ν = η/ρ
Көмірсутектерде тұтқырлық химиялық ... ... ... мен қайнау температурасы өскен сайын тұтқырлығы да жоғарылайды.
Алкан мен нафтендер ... ... ... ... да ... [13].
3.1 Мұнайдың тығыздығы. Абсолютті және салыстырмалы тығыздық
Тығыздық мұнай және мұнай өнімдерінің химиялық және фракциялық құрамын
басқа константалар жиынтығымен ... ... ... беретін
қасиет. Тығыздықты абсолютті және салыстырмалы мөлшермен ... ... ... көлем бірлігіндегі заттың массасы болып табылады.
Оның өлшем бірлігі .
Мұнай өңдеу ... ... ... ... тығыздығы
қолданылады, яғни 20-ғы мұнайдың тығыздығын 4-ғы судың
тығыздығының ... тең. ... ... деп ... ... 4 ... 1-ге тең болғанда, соншалықты
салыстырмалы және абсолютті тығыздықтарының ... мәні сай ... шет ... стандартқа сәйкес мұнайдың және судың 60 немесе
сәйкесінше 15,5 тең болатын ... ... деп ... ... ... ... деп белгіленеді.
және тең мәндерін келесі формула ... ... ... - 1 ... ... ... және тығыздықтың
өзгеруін түзеу коэффициенті.
Мұнай өнімдеріне орташа ... ... мәні 2 ... ... өнімінің тығыздығына арналған орташа температуралық түзету
мәндері
|Тығыздық ρ420 |Түзету γ ... ρ420 ... γ ... -0,6999 ... ... ... ... |0,000897 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|0,7300-0,7399 ... ... ... ... ... ... |0,000633 ... ... ... ... ... 2-нің ... |0,000818 |0,9200-0,9299 ... ... ... ... ... |
|0,7800-0,7899 |0,000792 ... ... ... |0,000778 |0,9500-0,9599 ... ... ... ... ... |
|0,8100-0,8199 ... ... ... ... ... ... |0,000528 ... ... ... |0,000515 ... ... ... ... ... және ... да елдерде 1 оС-ғы API-мен өлшенетін тығыздық мөлшері
кең қолданылады. Яғни қатынасына байланысты:
оAPI ... және ... да ... ... 0,1 МПа ... 0 оС ... ... жағдай қолданылады. Әдетте газдың
тығыздығына ауаның тығыздығына (1,293 ) қатынасы бойынша ... ... ... газдың тығыздығын стандартты жағдайда 1
кмоль көлемдегі, яғни 22,4, оның молекулярлық ... бөлу ... ... ... ... (, ) ... да жақсы
жағдайда анықталуы мүмкін:
(3.4)
Мұндағы, М – газдың молекулярлық массасы.
Төменде 0 оС және 0,1 МПа ... мен ... ... да ... ... ... және мұнай өнімдерінің тығыздықтары температураны көтерген ... Бұл ... ... ... ие және Д.И. Менделеев
формуласымен жақсы сипатталады:
(3.5)
Мұндағы, – мұнай өнімінің ... ... ...... ... ... ... ( оС)
салыстырмалы тығыздығы.
Д.И. Менделеев теңдігі температурасы 0 оС 150 оС ... ... ... 5 – 8 ... жағдайда температура интервалы 300 оС дейінгі аралықта, және
төменгі қателікте (3% ... яғни ... ... ... К. Мановян теңдігімен есептейді:
(3.6)
Барлық мұнай өнімдері өз алдына әр түрлі топтағы көмірсутек қоспаларын
құрайды. ... ... ... ... мұнай өнімдерінің
орташа тығыздығын аралас ережесімен анықтайды:
(3.7)
Мұндағы ,,..., - қоспадағы компоненттердің ...... ... ... ... Тығыздық ең негізгі химмотологиялық көрсеткіш ретінде
Әртүрлі геологиялық кезеңдегі мұнай тектес пластарының және сәйкесінше
әртүрлі тереңдіктен ... ... ... бір ... ... жағдайда неғұрлым геологиялық кезеңі көп және
сәйкесінше кен орнының ең жоғарғы тереңдікте болса, ... ... ... ... ... ... және майдың эксплуатациялық қасиеттерін анықтайтын ең
негізгі химмотологиялық көрсеткіш. Реактивті қозғалтқыштарға ... ... 20°С ... 755-840 тең ... ал тез
жолды дизельде - 830-860 , орташа ... және аз ... - 930-970 , ... газ ... – 935 ... ... t = 20 - 250 °С ... болатын мұнай өнімдерінің
тығызыдығын анықтау үшін келесі формула қолданылады:
(3.8)
АҚШ және Англияда салыстырмалы ... ... зат пен ... ... яғни 15,56оС тең болған жағдайда анықталады.
Салыстырмалы ... 20оС ... ... ... ... ... ... мұнайдың тығыздығы 830-960 кг/м3 аралығында
кездеседі. ... ... ... аз болса, соғұрлым оның құрамындағы
шайырлы асфальтенді заттар аз болып, ... ... ... ... ... және дистиллят фракциясының тығыздығын келесі формула
көмегімен есептелуі мүмкін:
ρ420=2,037 nD20 – 2,112 (мұнайға ... ... nD20 – 2,0666 ... ... ... парафин нафтенді қасиетке ие және пD20 мәні 1,50 ден ... ал ρ420 мәні 0,88 ... ... ... фракцияға
ұсынуға қолданылады.
Ароматты қосылыстарға байытылған фракциялар үшін келесі тәуелділік тән:
ρ420 =1,188 nD20 – 0,8875 ... ... ... ... ... ауытқуы 4 % астамын
құрайды.
БашНИИНП ... ... ... ... мына формула арқылы
есептейді:
(ρ420 ) = (3.13)
Жоғарыда келтірілген тәуелділіктерінің ішінен тығыздықты дәл ... ... ие ... ... ... ... 0,5% ... Ол
мұнайды зерттейтін жалпы одақтық бірыңғайлау бағдарламаға енгізілген.
Ескеретін жайт, мұнайдың және мұнай өнімдерінің қасиеттерін ... көрі ... ... ... ... ... дәл ... Бұның
себебі, нақтылы статистикалық материалдан математикалық тәуелділіктер
алынуымен байланысты (анықталған мұнай және ... ... әр ... ... ... Есептеу әдісін әдетте тек қана мұнайдың
қасиеттерінің ... ... ... ... Химиялық құрамы
белгісіз жаңа мұнайларды зерттеу тәжірибелік ... ... ... ... ... тәжірибелік тығыздығын үш стандартты әдістер
арқылы анықтайды: ариометрмен (нефтеденсиметр), Вестфаля-Мора ... ... және ... ... ... ... ... әдіс болса, ал анағұрлым нақтылығы жағынан пикнометрлік
болып табылады. Сонымен қатар пикнометрлік әдістің тағы бір ... ... ... ... аз мөлшерін қолдану [15].
3.3 Мұнай өнімінің тығыздығын анықтау үшін қордағы сынаманы ... ... ... ... ... тығыздықты
өлшеуге әртүрлі заманауи әдістер ... ... ... лазерлі және т.б. Бұндай әдістермен өлшеудің
сапалығы анағұрлым жоғары, алайда оларды қолдану тек қана ... ғана ... ... кететін жайт, күнделікті қызметте мұнай
өнімінің ... ... ... ... ... ... ... Мұндай құрылғылар көпке щыдамайтын, сынғыш, тез тозғыш ... Ал ... олар ... жағдайда өзін барабар алмастыра алмайды.
Кейбір мұнай базаларында өзінің кезегінде нәтижесінің ... ... ... ... ... қолданылады. Ондаған жылдар бойы
тұтынушылардың міндеттерін қанағаттандыратын белгілі стандартты ... ... ... қатаң формаға келген қазіргі кездерде қосымша
жұмысты талап етеді [16].
Құралардың сенімділігі мен ұзақ қызмет етуін қамтамасыз ету ... ... мен ... дайындалған материалы өте үлкен маңызды
болып табылады. Шыныдан жасалған цилиндрлер мен сынама алғыштарды ... ... ... тек ... жағдайда қолдануға әкелді, себебі жиі
тұрақтандыру ... олар ... ... ... түседі. Металл
тәрізділердің енгізілуі олардың салмағын күрделендірді.
Әр түрлі типтегі цилиндрлер және сынама алғыштармен жұмыс жасаудағы ... ... ... 1) жұмыс өтілімі ұзақ сақтау резервуарларында бұл құрал
– жабдықтарда тұрақтандыру кезінде жоғары температурада жеткіліксіздік, ... сол ... ... ... ... ... артық мөлшері
анықталады.
а) 1 — бөтелке; 2 —металды каркас; 3 — ... 4 — ... 1 — ... 2 — ішкі ... 3 — ... ... 1 — ... астындағы штуцері бар қақпақ; 2 — енгізгіш түтікті
корпус;
г) 1 — ... 2 — ... ... 3 — ... шток; 4 — корпус; 5–
түбі
Сурет 1. Сынама алғыштың стандартты түрлері
Тығыздықтың қатуы кезінде дәлсіздікті жою және ... ... ... ... (2.б - сурет) термостатикалық цилиндр мен ... ... ... (2.а -сурет) сынама алғыш көмегімен
жүргізілетін сынаманы алудың әдісі ... ... ... әр ... екі ... ... тұрады және де кіші өлшемді құбыр үлкен диамертлі құбырдың ішінде
орналасқан, ол ... ... ... ... кету мен салқындаудың
жағымсыз салдарын төмендету мақсатында сұйық қабатын қорғау үшін ... бір жағы ... ал ... ... ... ... және ішіне нүктелі сынаманы құятын түтіктері бар тұндырғышпен
жабылған.
1 —сынама алғыштың ұстағышы ; 2 — ... ... ... — ішкі ... 4 — ... цилиндр; 5 — тығын
Сурет 2. Термостатикалық сынамаалғыш (а) және цилиндр (б)
Термостатикалық сынама ... ... ... жасалған, бірақ
айырмашылығы бар: ішкі құбыр резервуардың қалыпты деңгейінде құбыр ... ... ... ... ... ... нық ... үшін жоғары
сақинасы бар конусты тығынмен жабылған.
Термостатикалық цилиндрдің шыныдан жасалғанға қарағанда артықшылығы –
қоршаған орта теспературасының тербелісінің ... ... ... ететін құбыраралық кеңістікте сұйық қабатының (қататын отын)
болуы. Шыны цилиндрдің қабырғасына ... ... ауа ... әсер
етеді және де оның тербелісі неғұрлым көп болған ... ... ... өседі. Сонымен қатар, термостатикалық цилиндр мен ... ... ... ол былай жүреді: алюминийдан, ал жапқыш пен
тығын бронзадан дайындалады. Шыныдан жасалғанға қарағанда жаңа ... ... ... ... сенімді және ... және ... ... әдіспен қатыру кезінде әдетте жоғары деңгейдегі нүктелі
сынаманың мұнайлы денсиметрмен анықталатын ... ... ... отырып "шынайы мән" деп белгіленеді. Автордың көрсеткен
әдісін анықтау келесі сатымен өтеді: тығынсыз сынамаалғышты және ... ... ... ... ... соң құралды өнімнің
температурасын қабылдағанша 5 минут ұстай тұрады. Әрі қарай ... ... да, ... ... ... ... ... сынаманы
көтерген соң, отынды цилиндрдің ішкі құбырынан ағызып алады, ал құбыраралық
кеңістік ... ... ... ... ... соң ... ... толтырады да, келесі резервуарға ауысады, мұнда ... ... ... ... ... өнімнің температурасы сақталып тұрады.
Табельді және тік стационарлы резервуарларда нүктелі сынаманы ... ... ... ... ... сынаманы алу жоғарыдан төменге
қарай жүргізіледі. Сынама ... ... ... да, ... ... ... ... одан кейін орта, содан соң төменгі деңгейге
уақыт бойынша тоқтатпай түсіреді, өйткені ол ... ... ... ... ... ... сынама МЕСТ-қа сәйкес үш деңгейден алынады:
жоғарғысы – ... ... ... 250 мм төмен, ортанғысы – мұнай
өнімінің биіктігінің ортасында, төменгісі – ... ... 250 ... ... ... резервуарлардан: жоғарғы деңгей - мұнай өнімінің
бетінен 200 мм төмен. ... ... ... және төмен толтырылған
көлденең қозғалмалы резервуарларда ... ... алу екі ... ... өнімінің биіктігінің ортасынан және резервуар түбінен 250 мм
жоғары. 60 м3 ... бар ... үшін ... ... ... ... ... құрылады, ал 100 м3 сыйымдылығы бар және одан
да үлкендері үшін 1:3:1 ... ... ... ... және ... ... 0,33 ... деңгейіндегі бір ғана нүктелік
сынама алынады.
Нүктелік сынаманың әрбір ... ... ... ... ... соң қарқынды араластырылады. Тек ... ... ... ... ... ... ... бөлек термометрмен
анықтайды, себебі денсиметрдің термометрі жіберушінің ... ... ... ... жақынырақ мәнді көрсетеді. Қатты
жел дәне атмосфералық қалдықтар кезінде сынаманы алуды ... ... Үш ... ... ... ... сынамаалғышпен
алу мүмкіндігі, бұл деңгейлердің температурасының сақталуы және 50%
қателікті ... ... ... ... ... ... цилиндрде нүктелі сынамалардың бірігуі ... ... дәл ... ... ... [17].
Үш жыл ішінде әр күн сайын сынама алу және авторлы және дәстүрлі
әдіспен ... ... ... ... ... ... көз жеткізу үшін резервуардан резервуарға толтырылған шыны және
термостатикалық цилиндрлерлермен ауысады. Тұрақтандыруды РВСК-1000 (4 шт),
РВСК-500 (2 шт) типті ... ... Р-50 (2 шт) ... ... Р-
60 (2 шт) типті жерге қазылып салынған А-76 ... ... ... және ... ... резервуарларда жүргізеді. Мысал
ретінде, желтоқсан айында ... ... ... ... ... ... үшін ... нәтижелері келтірілген. Россия
Федерациясының көптеген бөліктерінде жыл ... ... ... бұл ... ... мерзім аралық уақытқа ... әсер ... ... ... ... мен ... және авторлы
әдістермен автобензиндердің массасын есептеу кестеде көрсетілген. Кестеде
көрсетілгендей, ... құю ... ... ... әртүрлілігіне қарамастан бірдей болып келеді, сәйкесінше,
тығыздықтың мәні секіріс түрінде өзгере алмайды. ... ... ... ... ... ... ... мәнінің
қисығы анық көрінген амплитудалық сипат беретіні көрініп тұр.
Қоршаған ауаның температурасы 14°С-тен төмен болған ... ... ... артады. Аязда термостатикалықпен салыстырғанда шыны
цилиндр қатты салқындайды. Шыны ... ... ... ... ... есеппен 2-3°С-қа төмен (кестені
қараңыз). Шыны цилиндрдің қабырғасының салқындауы қателіктің ... ... ... табылады. Минус 14 (кестенің 1-қатары ) кезінде
дәстүрлі әдіс бойынша тығыздық 0,748 г/см3, ал ... ... - 693832 ... ал автордың әдісі бойынша сәйкесінше — 0,741 г/см3 және 687339 ... 6493 кг ... ... ... Шындығында резервуарда
автобензиннің артық мөлшері жоқ, бірақта ... ... ... ... ... кезіндегі қателіктің
пайыздығымен жабылмайтын арияметикалық мән шығады.
Диаграммада ... 3) ... ... ... цилиндр
көмегімен тұрақтанған тығыздықтың өзгеруі ирек ... ... ... әдістің қателіктері бар екенін білдіреді, алайда дәстүрліге
қарағанда ... ... ... 3. ... (■) және авторлық (▲) әдістермен өлшенген
тығыздықтың мәні.
4 Тәжірибелік ... ... ... тығыздығын ареометрмен анықтау
Құрал – жабдықтар, реактивтер:
ареометр,
диметрі шынылы немесе металдық цилиндр,
және керосин.
Ареометр аспабымен мұнайдың, 50 -та ... 200 мм2/с ... және ... ... өнімдері мен майлардың, сонымен қатар сұйылтылған
кезде тұнба түзбейтін аса тұтқыр мұнай ... ... ... құрал. Ұшқыш мұнай өнімдерінің, соның ішінде петройльді эфирдің
және газды ... ... ... құралымен анықтау
ұсынылмайды. Ареометр ... ... ... ... ... ... шкаласына дейін толығымен батыпауы және сол
аралықта ... ... ... ... ... ареометрмен
анықтау Архимед заңына негізделген.
Тығыздықты анықтаудан бұрын зерттелетін ... ... ... ... ... келгенше ұстап тұрады. Ол үшін ... ... ... ... ... 200 мм2/с аспайтын ашық және күңгірт ... мен ... ... ... келесі бейнеде анықтайды.
Мұнайдың мөлшерін ... ... ... үшін ... айтып өткендей арнайы
өлшегіш диметрі шынылы немесе металдық цилиндрлер ... ... ... ... ... ... ... айналасында
ешқандай заттардың жоқтығына назар аударғанымыз жөн.Зерттелетін ... ... ... ауа ... ... ... ... көпіршіктер болған жағдайда оларды мұқият фильтр қағазымен сүртіп
алады.
Зерттелетін мұнай ... ... ... дейін және кейін
өлшейді. Өлшеу термометрі ареометрде орналасқан ... ... ... термометрін сұйықтықтың жоғарғы бөлігіне дейін көтеріп қояды. Яғни
термометр бағанасы өлшенген кезде көрініп ... ... 5 см кем емес таза және ... ... берік тұрғыға
қондырылған цилиндрге баяу және сақтықпен, яғни ... ... ... ... ... ... ағып ... етіп, мұнай сынамасын
шыны таяқшамен немесе қабырға бойымен құяды. Содан ... таза және ... ... ... ... ... мұнай сынамасына баяу және сақтықпен
жібереді. Ареометрдің жоғарғы бөлігін бірден жіберіп қоюға ... ... ... және ... ... ... ... мәнін жоғарғы минискі бойынша есептеп қарау керек. Сонымен
қатар ... ... ... көзімен бірдей болуы қажет.Бір
уақытта ареометрдің термометрімен немесе қосымша термометр ... ... ... ... мүмкін) көмегімен мұнайдың (мұнай
өнімінің) температурасын анықтайды.
Анализдік температурада мұнайдың тығыздығын арометрдің шкаласы бойынша
есептеп шығарады. ... ... pf ... ... ... үшін ... ... қолданылады:
ρ'4= ρ420 – γ (t – 20) (4.1)
Ареометрдің типіне байланысты тығыздықтың паралельді ... ... ... ... қажет.
Тұтқырлығы 50 -та 200 мм2/с аспайтын жоғары тұтқырлы мұнай мен
мұнай өнімдерінің тығыздығын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... белгілі тығыздығымен теңбе-
тең көлемін анық сұйылтады. Егер ... ... ... ... ... сол ... анықтауға болады.
Зерттелетін тұтқыр мұнайдың (мұнай өнімінің) тығыздығын теңдеу бойынша
есептейді:
ρ= 2ρ1 - ρ2 ...... ... , ...... ... ... типіне байланысты тығыздықтың паралельді анықтамаларының
арасындағы айырмшылығы 0,004-0,008 аспауы қажет ... ... ... ... ... ең жуық мәнге дейін айналдырып, бірінші
қосымшада берілген ... ... ... 20 ... және 20 ... ... мәндері
берілген. Сол мәндерді қолдана отырып өлшеу нәтижесін есептейді.
4.2 Жұмысты жасалу барысы
Мұнай өнімінің тығыздығы 27,5 ... 0,648 ... ... ... бұл ... ... емес ... өнім
тығыздығын қайта есептеу үшін алынған тығыздық мәнін ... ... ... 0,650 ... ... ... 0,640 мәні ... оны
кестеге сәйкестендіріп біледі. Кестеде бастапқы 0,648 мәннен жуықталған
мәнді 0,640 ... яғни 0,648 0,640. Бұл ... ... кестедегі
20- ғы мәнге қосу қажет. Мысалы, 20 мәні 0,647 делік, сонда
0,647 тең.
Ал дәл сол сияқты, бірақ кестеде ... 0,648 ... ... мәнді
0,650 алсақ, яғни 0,6500,648 тең болады.
Егер температурасы 8 ... ρ ... оның 2-ғы ... тығыздығын табу қажет. Мұндағы оның тығыздығы қосымша 1-
кестедегі 20 температурадағы тығыздығын табу керек. Содан кейін ... ... ... есептелінеді:
мұндағы, зерттелетін температурадағы мұнай өнімінің тығыздығы;
1-кестеден алынатын ... ... ... ... температурасы.
Кесте қолдана отырып, 20 температура 0,8016 тең ... ... ... 0,8010 тең деп бастапқы зерттелетін тығыздықты
дейін төмендетілуін ескере отырып, оның 20 тығыздығын табу ... ... ... ... 2 ... тығыздығы
мынандай:
ρ
Тәжірибелік бөлімнің нәтижелері
Кесте2.
Зерттелетін мұнай сынамаларының физикалық қасиеттері
|Мұнай |Түсі ... ... | | ... | | | | | ... ... ... |825 |25,2 |25,4 ... ... ... |790 |26 |26 ... ... |815 |26 |26,2 |
| |ңыр | | | | ... ... |780 |26,5 |26 |
| |р ... ... | | | |
| | |А | | | |
| | ... | | | ... 3. ... ... ... ... паралельді
анықтамаларының арасындағы айырмашылықтары
|Мұнай сынамасы ... ... |0,820 |
| | |
| |0,825 ... |0,790 |
| | |
| |0,790 ... |0,810 |
| | |
| |0,815 ... ... |
| | |
| |0,780 ... бөлімнің қорытындысы
Тәжірибенің барысында зерттелетін мұнайға ареометр құралын 20
температурада батыру ... ... ... ... ... ... бөлме температурасына 20 айналдыру көрсеткішіне салынды.
Өлшенген температураны ең жуық мәнге дейін айналдырып, бірінші қосымшада
берілген ... ... 20 ... және 20 кейін айналдырудың мәндері
берілген. Сол мәндерді ... ... ... ... ... ... ... құралының көмегімен бөлме ... ... ... ... 20 есептеулер жүргізілді.
Ареометрдің типіне байланысты тығыздықтың ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жұмыс
барысында мұнай ... ... ... яғни ... ... күйлері талданды.
Қорытынды
Курстық жұмыстың барысында мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық-
химиялық қасиеттерінің ... ... - ... ... ... қойылды. Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер ... ... шығу ... оны ... ... ... берілді.
Мұнай және мұнай өнімдерінің тығыздықтарының тәжірибелік көрсеткішінің
мәні өте үлкен. ... және ... ... ... ... ... егер олар парафинді ... ... ... ... аз ... Ал егерде олар жоғары ароматтық ... ... онда оның ... көбірек екені анықталды.
2) Мұнай және мұнай өнімдерінің ... ... ... Ол ... ... ... температуралық
көрсеткіштерімен қатар оптикалық қасиеттері жатады. Бұл көрсеткіштер арнайы
МЕСТ – қа сай ... мен ... ... ... ... ретінде атап айтылған.Мақсатына сай тығыздықбасқа физикалық
– химиялық константалармен (қайнау ... сыну ... ... ... және т.б.) байланыстырғанда мұнай және мұнай
өнімдерінің химиялық табиғатына, шығу тегіне және ... ... ... ... ... ... ... тығыздығының әдістерін және тығыздықтың тәжірибелік
әдістемесін талдау; Мұнайдың (мұнай ... ... ... үшін үш ... әдістер қолданылады: ариометрмен
(нефтеденсиметр), Вестфаля-Мора атты ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелік бөліміндегі мұнай
сынамаларының, соның ішінде, Жаңаөзен, Қарашығанақ, Ақтөбе, Чинорева ... ... ... үшін ... ... ... ... әдіс анағұрлым жылдамы.
Қазақстанәлемдегі мұнай шығаратын ең ... ... ... ... ... ... қамтитын және ондағы мұнай салалары
экономикалық секторда шын мәнісінде бәсекелес шартта ... ... ... ... ... мәселесі болып, жақсартылған экологиялық
қасиеттеріне өзекті сапалы өнім алу ... ... ... ... ... XXI ... ... сыйымды экономика саласына
ауысуына, заманауи ... бар, ... ...... ... қиын. Осыған орай елімізге арнайы технолог мамандар дайындауға,
өндіріс ұйымдастыруға және ... ... ... ... зерттеу
негізінде маңызды тапсырмаларды шешу үшін алға мақсаттар көзделінеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Смиридович Е. В. Технология переработки ... и ... М.: ... - 380 ... ... И. Л. ... переработки нефти газа. Ч. 1. Общие свойства
и первичные методы переработки ... и ... ... ... ... А. К. Технология первичной переработки нефти и природного
газа: Учебное пособие для вузов. 2 изд. М.: ... 2001. – 568 c.
4 12 ... А. И., ... А. А., ... В. В., Драбкин А. Е.,
Неручев С. Г., Проскуряков В. А., Розентель Д. А., ... М. ... А. М. ... ... и газа. СПб.: «Химия»,1995. – 448 бет.
5 Ахметов С. А. Технология глубокой переработки нефти и ... ... 2002. – 672 ... ... Т.О. Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы.
Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері - Алматы.: Білім, ... ... ... С.А. ... ... нефти и газа.- Уфа.: Гылым, 2002.
-320с
8 13 Рысқалиев Б. С. Нефть – ... ... и ... ... и Газ. 2009, №5.
9 Омаралиев Т.О. Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы.
Құрылымды ... ... ... 1 ... ... Под ред. О. Ф. Глаголевой и В. М. Капустина. М.: Химия, ... 400 с.: ил. ... и ... ... для ... ... заведений).
11 Потехин В. М., Потехин В. В. Основы теории ... ... ... ... ... и ...... 2005, - 911бет.
12 Шур A.M. Высокомолекулярные соединения. -М.: Высшая школа, 1981 г. -
656с.
13 Батуева И. Ю., ГайлеА. А., ... Ю. В. және т.б. ... ... ... 1984. – 360 бет.
14 Рабартдинов З. Р., Денисламов И. З., Сахаутдинов Р. В., Сероводород
как индикатор ... ... ... и ... нефти \\
Нефтеное хозяство 2009№12. С 118-119.
15 Турниязова А. Б. Еще раз о ... ... и Газ. 2010 ... – 99 бет
16 В. Н. Зайченко (служба горючего СевероКавказского округа).\\
Мұнай өнімінің тығыздығын анықтау үшін қордағы ... ... ... ... и ... 4. С 3640. ... И. Н., Лосев А. П. особенности анализа ... ... и ... ... и ... 2007, №2, 38 ... бет.
18 Надиров К. С. Физико – химические методы исследования нефти, газа и
угля. «Шымкент»:2003. 493 ... ... І. Қ., ... А. Е. ... және газ ... А.:
«Білім», 2003, - 587 бет.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дискілік галактикаларды моделдеу4 бет
Фотометриялық анықтаулар9 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
« сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу»18 бет
«Адал» ЖШС өндіретін сүт өнімдерінің микрофлорасын зерттеу33 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь