Пантеизм, гуманизм, диалектика ұғымдары, Эмпиризм мен рационализмнің бір-бірінен айырмашылығы, Субстанция ұғымы,Готфрид Лейбниц, Дж. Беркли, Дж.Юм

1. Пантеизм, гуманизм, диалектика ұғымдары
2. Эмпиризм мен рационализмнің бір.бірінен айырмашылығы
3. Субстанция ұғымы
4. Готфрид Лейбниц, Дж. Беркли, Дж.Юм
1) Пантеизм (гр. pan – бәрі, tcheos – құдай) – Құдай мен әлем біртұтас деп танитын, құдіретті табиғатпен бірлікте қарастыратын философиялық ілім; Құдай барлығы деген ілім; бар ғаламды, табиғатты дәріптеу ілімі.
Пантеизм табиғаттың ішкі сырларын бейнесіз әлемдік рух деп танып, табиғаттан тыс бастамалардың барлығын жоққа шығарады. Пантеизм терминін философияға алғаш енгізген ағылшын философы Джон Иолланд (1670 – 1722) болды. Ол деизмді өткір сынға алып, дүниенің жаратылуын, жанның мәңгілік екендігін, о дүниедегі өмірдің бар екенін жоққа шығарды. Пантеистік идеялар үнді (брахманизм, индуизм, ведант), қытай (даосизм), ежелгі грек (Фалес, Анаксимандр, Анаксимен) философияларында дамыды. Ежелгі грек философы Ксенофан өзінің пантеистік көзқарасында табиғатты сезіммен біліп болмайды, тек ақылмен ғана ұғынуға болады деп санады. Кейінірек стоицизмнің натурфилос. және этик. ілімдері пантеистік сипатта болды. Пантеизмнің натуралистік сипаттары И.С. Эриугена мен П.Абеляр ілімдерінде кездеседі. Материя, ақыл және құдай бір нәрсе деп, Пантеизмді материалистік тұрғыда алғаш тұжырымдаған Д.Динанский болды. Пантеизм қайта өркендеу дәуірінде кең өріс алды. Бұл дәуірдегі алғашқы Пантеизм өкілдерінің бірі Н.Кузанский болды. Ол “адам өзінің ақыл-ойының, іс-әрекетінің арқасында құдаймен қатар тұрады” деп тұжырымдады. Еуропада 16 – 17 ғасырларда пантеистік бағытты дамытқан Д.Кардано, Т.Кампанелла, Дж.Бруно, т.б. болды. Бруноның пікірінше, “табиғаттан тыс ешқандай күш жоқ. Табиғат өз заңдылығымен дамиды. Әлем мен құдай бір. Әлем – әмбебап бастама, сондай-ақ жалғыз ғана мәнділік”. Нидерланд философы Б.Спиноза пантеистік дәстүрге сүйене отырып, өзінің жан-жақты материалистік философиялық жүйесін қалыптастырды. Бұл ілімде “құдай” және “табиғат” ұғымдары бір-біріне барабар. Қазіргі кезде Пантеизм ғылымды дінге жақындастырумен, табиғаттың заңдылықтарын, ішкі сырын діни, мифтік тұрғыда сипаттаумен ерекшеленеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Қазақша энциклопедия 7 том
2.Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005
3.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б.
4.Қазақ Энциклопедиясы, V-том
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ТҰРАР РЫСҚҰЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
СОӨЖ
Тақырыбы: Пантеизм, гуманизм, диалектика ұғымдары, ... ... ... ... ... ... Лейбниц,
Дж. Беркли, Дж.Юм
Тексерген:
Сыбанбаев Қ. Ү.
Орындаған: Борашева Жайна
Тобы: Туризм-241
Алматы ... ... ... ... ұғымдары
2. Эмпиризм мен рационализмнің бір-бірінен айырмашылығы
3. Субстанция ұғымы
4. Готфрид Лейбниц, Дж. Беркли, ... ... (гр. pan – ... tcheos – құдай) – Құдай мен әлем біртұтас
деп танитын, құдіретті табиғатпен бірлікте ... ... ... ... деген ілім; бар ғаламды, табиғатты дәріптеу ілімі.
Пантеизм табиғаттың ішкі сырларын бейнесіз әлемдік рух деп ... тыс ... ... ... ... ... ... алғаш енгізген ағылшын философы Джон Иолланд (1670 – 1722)
болды. Ол деизмді ... ... ... ... ... ... ... о дүниедегі өмірдің бар екенін жоққа шығарды. Пантеистік идеялар
үнді (брахманизм, индуизм, ведант), қытай (даосизм), ... грек ... ... ... дамыды. Ежелгі грек философы
Ксенофан өзінің пантеистік көзқарасында ... ... ... ... ақылмен ғана ұғынуға болады деп санады. Кейінірек стоицизмнің
натурфилос. және этик. ілімдері пантеистік сипатта болды. Пантеизмнің
натуралистік сипаттары И.С. Эриугена мен ... ... ... ақыл және ... бір ... деп, ... материалистік тұрғыда
алғаш тұжырымдаған Д.Динанский болды. Пантеизм қайта өркендеу дәуірінде кең
өріс алды. Бұл ... ... ... өкілдерінің бірі Н.Кузанский
болды. Ол “адам өзінің ақыл-ойының, іс-әрекетінің арқасында ... ... деп ... ... 16 – 17 ... пантеистік бағытты
дамытқан Д.Кардано, Т.Кампанелла, Дж.Бруно, т.б. болды. Бруноның ... тыс ... күш жоқ. ... өз ... дамиды. Әлем мен
құдай бір. Әлем – әмбебап бастама, сондай-ақ жалғыз ғана мәнділік”.
Нидерланд философы Б.Спиноза пантеистік дәстүрге сүйене отырып, өзінің жан-
жақты ... ... ... ... Бұл ... ... “табиғат” ұғымдары бір-біріне барабар. Қазіргі кезде Пантеизм ғылымды
дінге жақындастырумен, табиғаттың заңдылықтарын, ішкі сырын ... ... ... ... ... (латынша Нumanitas — адам табиғаты) — адамның еркін
ойлауының әр түрлі көріністерімен байланысты; оған сәйкес еркіндікті,
адамның индивидуалдық дамуын уағыздайды.[1] Қоғамдық жағдайы мен ... ... ... ... жеке бас ... ... түрде,
адамның құндылығын, адамдардын арасындағы тендік, әділеттілік, адамгершілік
қатынастарды қуаттайтын көзқарастар мен идеялар ... — әдеп ... ... ... және жеке ... мұратқа қатысты жағымды адамгершілік мәнін бейнелейді,
моральдық-қоғамдық сананың неғұрлым жалпы ұғымдарының бірі. Ізгілікке
қарама-қарсы ұғым — ... Нақ ... ... ... ... ... ... сапасы, адамдардың қарым-қатынастары не әлеуметтік
қызметі) орай, ізгілік неғұрлым нақты ұғым ... ...... әділеттілік және т.б. Әдеттегі ұғынуда ізгілік ұғымының
мазмұны ... ... қоса ... да ... ... ... игілікпен теңдестіріліп, жағымдыны, пайдалыны, белгілі бір әлеуметтік
топтардың мүдделеріне сай келетін мақсатқа лайықтыны білдіреді. Бірсыпыра
жағдайларда жеке және ... ... ... бағытталған іс-
қимылдар арасындағы, өткінші жағдайлардың ықпалымен жасалған бағамдаулар
мен жалпы адамзаттық негізі бар пайымдаулар арасындағы, субъективтік
тілектерден не сол сәттегі көкейкесті ... ... ... ... ... құлшыныстан туыңдаған шешімдер арасындағы шектерді
дұрыс анықтау қиынға соғады. Тарихи тұрғыда ізгілік адамдар арасындағы
бытыраңқылық пен жатсынуды жеңуге, ... ... ... ... ... бірлікті орнықтыруға жәрдемдесетін іс-қимылдар мен қоғамдық
бастамаларды білдіреді. Ізгілікті бұлайша ұғыну — мұратқа ұмтылған адамның
өз нәпсілерінен, материалдық ... жеке ... ... ... қоғамдық қысымнан тәуелсіз болуына себептесіп, ізгіліктің тарихи және
жағдаяттық ... ... ... ... ... ... ... құлшынысын бейнелейді. Ізгілік зұлымдыққа антитеза
ретінде ұсынылғанда жеке тұлғаның іс-әрекетінде, қасиеттерінде бейнеленеді.
Зұлымдыққа қарсы қойылғанда ізгіліктің мазмұны іс ... ... ... Адам ... таңдағанда зұлымдыққа қатысып анықтап алуға, оны жою
қажеттігін, ізгілік пен зұлымдықтың осы қарама-қарсылығын туғызған
себептерді жеңу керектігін ұғынуға тиіс. Ізгілік ... ... ... ... ғана ... ... ... алдындағы және өзінің алдындағы
міндеттері жүзеге асырылғанда өзінің әлеуметтік нақты мәніне ие болады.
Ізгілік пен парыздың ... ... ... ... философия
қойған болатын. Бұл ұғымдар идеялық түрде адамдардың мінез-құлқын реттеу
амалдарының әр алуан, өзара тәуелді сәттерін ... ... ... адамдардың мінез-құлқына реттеушілік ықпал жасайды да, осы арқылы
әлеуметтік талап, міндеткерлік түрінде көрінеді.
Диалектика теориясының мәселелері
Диалектика теориясының мәселелері. Диалектика жүйе хақында.
Диалектиканың ... ... ... және ... ... ... категорияларының мәні. Диалектиканың
категориялық аппараты. Диалектика адмның ғылыми-танымдық және практикалық
түрлендірулік іс-әрекетінің логикасы және методологиясы ретінде.
Диалектикалық терістеу құбылыстың ішкі заңдылықтары мен ... ол өзін - өзі ... ... ... ... ... ... көмегінсіз ешқандай даму да, өзгеріс те болмайды. Бірақ терістеу
өткенді жалаң ... ... ... оған жан – жақты баға беру, сондай
аналитикалық бағалаудың нәтижесінде оның өміршең, бағалы жақтарын анықтап,
оны ұстап қалуға ... ... ... ...... ... ... аса маңызды заңдылықты –
сабақтастықты түсіндіруге болады. терістеу, сабақтастық – жалпы дамудың,
соның ішінде ... ... ... да объективтік заңдылығы. Сабақтастық
жоқ жерде ілгері өрлеу, даму болмайды. Адамзат баласы тарихи дамудың әр
сатысында әдебиет пен көркемөнерді, ғылыми жетістіктерді қайта ... ... ... ... ... ... әдеби туындымен таныс
болмасақ, онда біз дүниені танудың бұрыннан белгілі әдіс, жолдарын қайта
қарастырып, уақыт өткізер едік. Сабақтастықтың арқасында мұндай жағдайды
бастан ... ... ... ... ... істі, қалыптасқан эстетикалық талғам мен
ой – пікірді өзінің тың көзқарасымен, жаңа мүмкіндігімен ілгері дамытып
жетілдіреді, оны неғұрлым жоғары сатыға ... ... ... екі түрі ... ... ... ... «уақыт пен
кеңістік» деп атаймыз. «Уақыт» және «кеңістік» сабақтастығы – бір дәуірден
екінші дәуірге өту арқылы болатын ... ... ... Мысалы,
біздің эрамыздан әлде қайда бұрын өмір сүрген Сократ, Конфуций, Гаутама
өздерінің болашаққа қол созған өміршең ... ... ... ... ... ... қарапайым нұсқалары бүгінгі әдебиеттің
қалыптасуына негіз болды. «Кеңістік» ... ... не ... ... ... әсер – ықпалымен байланысты. Әрине, сабақтастықтың
бұл түрі де уақыт, тарихи кезеңді аттап өте алмайды. Ұлтаралық мәдени әсер
– ықпал қоғамдық ... ... ... жан – ... ... негізгі принциптері:
- Жалпы байланыс принципі
- Жүйелік принципі
- Себеп – салдарлық байланыс принципі
- Тарихилық принципі
Жалпы байланыс қоршаған әлемнің біртұтастығын, оның ішкі ... ... ... ... өзара бір – бірімен тығыз
байланыстығын білдіреді.
Байланыстар сыртқы және ішкі, ... және ... ... ... ... және ... кездейсоқ және қажетті болуы мүмкін.
Ең көп тараған байланыс – сыртқы және ішкі байланыстар. Мысалы, адамның
ішкі байланыстары биологиялық түр ретіндегі ішкі ... ... ... адамның әлеуметтік жүйенің мүшесі ретіндегі байланыстары.
Жүйелілік айналадағы көп ... ... ... ... бір ... ... бар ... көрсетеді. Осындай ретті өзара
бағынгушылықтың арқасында дүние ішкі мақсатты бүтіндікте өмір сүреді.
Себеп – салдарлық байланыс біреуі екіншісін тудыратынына меңзейді. ... ... ... - өзі ... болмайды, олардың әрқайсысының не ішкі не
сыртқы себептері бар.
Себеп салдар туғызады, ал салдардың өзі басқа бір ... ... ...... ... осындай жағдайдың жалпылық сипатын
дәлелдейді.
Тарихилық қоршаған ортаның мәңгілігін, тарихтың, әлемнің жойылмайтындығын
және уақыттың шексіздігін көрсетеді. Диалектиканың категориялары заттар ... ... ... ... ... негізгі категориялары:
-Мән мен құбылыс
-Түр мен мағына
-Себеп пен салдар
-Мүмкіндік пен шындық
-Қажеттілік пен ... біз атап ... ... негізгі принциптері мен заңдары
оның негізгі идеяларын қорытындылауға мүмкіндік береді.
Біріншіден, құбылыстардың бір – бірімен тығыз байланыстығы идеясын әлем ... ... ... дәлелдейді. Екіншіден, әлемнің өмір сүруі мен
дамуының негізгі шарты – оның ішкі қайшылықтары идеясы. Үшіншіден, әлемдегі
құбылыстардың ұдайы өзгеріп отыратындығы туралы идея.
Диалектика ... мен даму ... ... ... бола ... ... ... Ең алдымен, әрине, диалектика дүниетанымдық функцияны
орындайды, өйткені, ол әлемдегі заттар мен құбылыстардың бір – ... ... ... ... ... ... теориялық түрде
дәлелдейді.
Сонымен қатар, диалектика методологиялық функцияны орындайды. Ол
дүниені танудың, игерудің негізгі ... ... ... Оның негізгі
ұғымдары, идеяларын, заңдарын дұрыс меңгерген адам өз іс - әрекетінде ... ... ... Жаңа дәуір философиясында ғылыми танымның әдістері туралы
ізденістерде бір – біріне қарама – қарсы екі бағыт қалыптасты: эмпириялық
және ... ... ... ... ... негізі, қайнар көзі –
тәжірибе. Тәжірибе сезімдік таныммен, ... ... ... ... ... жаны ақ ... тап – ... Оған белгі түсіріп,
жазу жазатын сыртқы дүние, ал сыртқы дүние сезім мүшелері арқылы бізге әсер
етіп, білім береді. Білімнің негізі ... ... ... ... ... ... адамның
сезіміне негізделген тәжірибе барлық ғылымдарға ортақ әдістің негізі бола
алмайды. Қабылдаулар мен түйсіктер алдамшы. Пәрменді ... ... ... ақыл – ойы, ... ... ... ақыл – ойын ... негізі етіп алады.
Эмпиризм мен рационализм арасындағы осындай пікір таласы жалпы таным
теориясына оң әсер етті. Өйткені олардың әрқайсысы өз пікірін дәлелдеу
мақсатымен ... ... ... ... оның мүмкіндіктерін, шегін,
әртүрлі деңгейін жан – жақты талқылауға, талдауға кірісті. Мұндай
аналитикалық талдау адамның танымдық қабілетінің бұрын онша айтыла
бермейтін жаңа ... мен ... ... жол ашты.
Эмпиризм де, рационализм де бір жақтылыққа ұрынды. Шын мәнінде таным
процесінде сезімдік мүмкіндіктердің және ақыл – ой, ... ... ... ... бір – ... қарама – қарсы қоймай, бір тұтастықта қарастыру
ақиқатқа әлдеқайда жақын ... ... ... ...... ... ... назар аударып, оны әртүрлі жағынан анықтау.
Жаңа дәуірдегі Голландия философиясының ... ... ... (1632-1677)
Р.Декарт идеяларын жалғастырды. Субстанция, таным теориясы, этика, еркіндік
пен қажеттілік мәселесін зерттеді. Спиноза философияның ... ... ... ... ... қабылдады. Оның - атрибуттары ойлау мен
табиғат. Табиғат өзін - өзі жаратушы, яғни субстанция өзінің сансыз көп
модустары (түрлі күйлері, қасиеттері) арқылы ... ... ... - ... Дүниенің өз себебі деп жариялай отырып, Спиноза сол арқылы
әлемді ... ... жоқ ... ... ... жақтай отырып,
ол Құдай табиғаттың өзі деп жариялайды. Спиноза еркіндік мәселесіне ерекше
көңіл бөлді. Оның пікірінше, еркіндік ұғымы қажеттілік ұғымына ... ... Жаңа ... ... ... өкілі Бенедикт Спиноза
(1632-1677) Р.Декарт идеяларын жалғастырды. Субстанция, таным теориясы,
этика, ... пен ... ... ... Спиноза философияның
негізі ретінде біртұтас субстанция туралы идеяны қабылдады. Оның -
атрибуттары ойлау мен табиғат. Табиғат өзін - өзі ... яғни ... ... көп ... ... күйлері, қасиеттері) арқылы көрінеді.
Осындай модустардың бірі - қозғалыс. Дүниенің өз себебі деп жариялай
отырып, Спиноза сол арқылы әлемді жаратушы Құдайдың жоқ ... ... ... ... ол ... табиғаттың өзі деп жариялайды. Спиноза
еркіндік мәселесіне ерекше көңіл бөлді. Оның пікірінше, еркіндік ұғымы
қажеттілік ұғымына қайшы емес.
Субстанция (лат. ... – мән, ... ...... мәндік қасиетін, оның барлық өзгерістерінің негізін,
себебін, тіршілік ... ... ... ... ... қатар дүниенің бірлігі неде, сол бірлік неден туындайтынын
көрсететін, ұғымдық дәрежеде түсіндіретін форма. ... ... ... ... сай ... (бір ... (екі ... плюрализм (бірнеше Субстанция) болып бөлінеді.
Антикалық философияда ең алғаш субстанция ... ... ... ... бір зат ... ... Ол бөлінбейтін қарапайым зат
(су, ауа, апейрон, от, атом, т.с.с.). Кез келген өзгерістерде өзгермей,
сақталып ... ... ... ... заттан бөлінбейтін бірінші
мәнмен теңестірген. Аристотельдің форманы алғашқы себеп ретінде қарастыруы
ортағасырлық философияда субстанциялық формалар туралы айтыстың тууына
себепкер болған. Жаңа дәуірдегі философияда ... ... екі ... ... Біріншісі Ф.Бэконның эмпиризмінде орын алған субстанцияны
болмыстың негізі, заттың формасы ретінде түсінумен байланысты. Декарт оған
қарсы екі субстанция (материя және ойлау) ... ... ... Олар ... ... ... ... субстанция деп білді. Спиноза пантеистік
монизмді ұсынды: субстанция біреу, оның одан ажырамайтын екі жағы бар:
көлемділік және ойлау. Классик. неміс философиясы субстанцияға ... ... Кант ... ... ... яғни ... ... синтетик. бірлігі болу мүмкіндігінің шарты деп қарастырған. Кант
субстанцияны диалектикалық тұрғыда ... ... ... ойын
жалғастыра отырып, субстанцияның ішкі қайшылығын, оның өзіндік дамуын
дәлелдеді. Ол субстанцияны идеяның даму сатысы ретінде қарастырды. ... ... ... ... ... оның ... теріс пікір қалыптасты.
4) Готфрид Лейбниц (1646-1716) – неміс ғалымы, математик, юрист,
философ, рационализмді дамытушы. Негізгі ...... ... ілім. Монада
қарапайым, бөлінбейді, материалдық заттық құрылым емес.
Монада – бұл ұдайы өз күйін өзгертіп тұратын – іс - әрекет. Оған тырысу,
қызығу, ... елес ... ... ...... идеализмнің өкілі. Оның
пікірінше, өмір сүру дегеніміз – қабылдану. Жеке заттар ... ... ғана адам ... ... өмір ... ... Берклидің ілімін агностицизм бағытында дамытты. Оның
пікірінше, адам өз түйсігінен тыс шыға ... ... тыс ... ... Ол объективті себептілікті жоққа шығарды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Қазақша энциклопедия 7 ... ... ... ... ... “Аруна Ltd.”
ЖШС, 2005
3.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану
бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар:
«ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 ... ... V-том

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңа заман философиясы(xvii-xix ғасырлар)14 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Mario ойынның алғашқы ұғымдары12 бет
Windows жүйесінің негізгі ұғымдары6 бет
WINDOWS-тың негізгі ұғымдарымен танысу6 бет
«жанұя» және «неке» ұғымдары4 бет
«Қазақ халқының идеалындағы «жетілген адам», «толық адам» ұғымдары»6 бет
Іріктеу және бағалау ұғымдарының түсінігі 27 бет
Адамға қатысты түсініктер: индивид, жеке тұлға, даралық ұғымдарындағы көлемдік және мазмұндық айырмашылықтар жайлы6 бет
Алгоритм және алгоритмдеу ұғымдары69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь