Халықаралық стандарттау және техникалық реттеу (сүт өнімі мысалында)

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
СТАНДАРТТАУ ЖӨНІНДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҰЙЫМ ЖӘНЕ ТАМАҚ ӨНІМДЕРІ ҚАУІПСІЗДІГІН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІ ... ... ...
ИСО.ның құрамы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасында стандарттарды халықаралық деңгейде қолдану барысы
НАССР Жүйесі . Тамақ Өнімдері Қауіпсіздігін Басқарудың Осы Заманғы Тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ТЕХНИКАЛЫҚ РЕТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚР Мемлекеттік стандарттау жүйесінің стандарттау бойынша нормативтік құжаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
«Сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар» техникалық регламенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОСЫМШАЛАР
Мемлекетіміздің индустриялды-инновациялық бағдарламасы- ның ең бір басты мақсаты – бәсекеге қабілетті және экспортқа ұялмай шығара алатын өнімдерді өндіру. Қазақстандық өндірушілерді ішкі және сыртқы нарықта жетістіктерге жеткізетін бірден-бір құрал – ол халықаралық стандарттарға көшу болып отыр.
Халықаралық сауданы дамытудың проблемаларын шешуде стандарттардың арақатынастық функциясы анық көріне бастады. Халықарлық стандарттау адамдардың, энергияның және ақпараттың алмасуына жәрдемдеседі. Осыған байланысты халықаралық стандарттар нарықты ашатын құлып деген ұғым қалыптасқан.
Халықаралық стандарттар ашық және мөлдір ортада жасалады, онда әрбір мүдделі тарап өз үлесін енгізе алады. Қазақстанда құрылған стандарттау жүйесі Қазақстан Республикасының 2005 жылы қабылданған “Техникалық реттеу туралы” Заңымен белгіленген құқықтық негізге құралған. Мемлекеттік стандарттардың өнімнің, жұмыстар мен қызметтердің адамдар өмірі мен денсаулығына және қоршаған ортаға қауіпсіздігін, өнімдердің үйлесімділігі мен бірін-бірі алмастыра алатындығын, өнімдерді маркалауды, бақылау әдістері бірлігін қамтамасыз ететін талаптары заңмен міндетті түрде сақталатын болып айқындалған.
Әлемдік қоғамдастық сапаны басқаруға– сапаны жоспарлауға көшті. Негізгі мақсат – өнім өндірушілердің тұтынушыны толық қанағаттандыруы.
Бұл тенденция стандарттың жаңа түрінде-ISO (International Organization for Standardization) 9000 анық көрініс тапты. ISO — ұлттық ұйымдардың (ИСO комитет-мүшелерінің) әлемдік федерациясы саналатын стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым.
Өнім өндіру және қызмет көрсету компаниялары мемлекеттік ұйымдар мен тапсырушылар тұтынушылар тарапынан тұрақты қадағалауға алынуы тиіс. Тамақ өнімдерін өндіру саласында қауіпсіздікті басқаруды стандарттауға арналған әкімшілік жүйені құрып жетілдіруге деген ұмтылыс туындауда. Ондай стандарттарда НАССР қағидаларына негізделген сапа жүйесінің элементтері қамтылады. Бұл қағидалардың негізгі мағынасы: компанияның өндіріс жағдайы мен технологиялық үрдістерінің өнім қауіпсіздігі үшін қатерлі болып табылатын кезеңдеріне баса назар аударуына жәрдем жасау. Сол арқылы компания НАССР жүйесін енгізіп, құжат түрінде рәсімдеп, жұмыс жағдайында ұстап отыру мүмкіндігіне ие бола алады. Нәтижесінде осы кәсіпорыннан өндірілген өнім тұтынушы үшін зиянсыз болатынына кепілдік беріледі.
ҚР Мемлекеттік стандарттау жүйесінің стандарттау бойынша нормативтік құжаттары «Техникалық реттеу» Заңына сәйкес тағайындалған.Оған кіретіндер:
ҚР мемлекеттік стандарттары (ҚР СТ);
Технико-экономикалық ақпараттың мемлекеттік сыныптауыштары (ТЭА МС);
Мемлекетаралық стандарттар (МСТ),техникалық-экономикалық ақпараттың сыныптауыштары;
Салалық стандарттар;
Ұйым стандарттары.
Осы айтылған стандарттарды мысалыға сүт өнімдеріне айтатын болсам, сүт өнімі- табиғаттың ең құнды өнімі. Адам ағзасы оның құрамындағы қоректік заттардың 98-99% пайдаланады. Сүт-тағамдардың ішіндегі ең құнарлы,әрі таңдаулы түрі.Оның құрамында жүзден астам витаминдер, қант, минералдық тұздар, т.б. түрлі элементтер бар. Мұның бір ерекшелігі – сол элементтердің бәрі адам ағзасы үшін өте пайдалы. Сондықтан да одан түрлі тағамдар, шипалы сусындар жасауға болады, демек, сүттің адамға сіңімділігі, қоректілігі және оның диеталық қасиеттері өте күшті.
Сонымен қатар сүт өнеркәсіптерінің жоспарлау қызметін ұйымдастыру мен ауыл шаруашылығы және өндірістік кәсіпорындарының бірігуін қамтамасыз ету керек. «Сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар» техникалық регламенті (бұдан әрі - техникалық регламент) Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» 2002 жылғы 10 шілдедегі, «Техникалық реттеу туралы» 2004 жылғы 9 қарашадағы және «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» 2007 жылғы 21 шілдедегі заңдарына сәйкес әзірленді және сүт және сүт өнімдерінің (бұдан әрі - сүт және сүт өнімдері) қауіпсіздігіне қойылатын ең аз қажетті талаптарды белгілейді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Акишов К., Далибаева Г. «Стандарттау, метрология және сәйкестікті бағалау» «Фолиант» баспасы: Астана, 2008
2. Самсаев М., Самсаев И., Жүнісбаев Б., Ислямов Х., Сафарғалиев А. «Өзара ауыстырымдылық, стандарттау, сертификаттау негіздері және техникалық өлшеу. Сапа менеджменті»: Алматы, 2008
3. Иванов В.А., Марусина М.Я., Ткалич В.Л. Прикладная стандартизация:Учебное пособие. – СПб.: СПбГИМО(ТУ), 2003. – 104 с.
4. Основы стандартизации, метрологии, сертификации и менеджмента качества: Учеб.пособие / Мырзабай М.М., Ивлева О.П. и др. – Алматы: Казахстанская ассоциация маркетинга, 2003. – 564 с.
5. Основы стандартизации, сертификации, метрологии: Учебник для вузов. – 3-е изд.,перераб. и доп. – М.:ЮНИТИ-ДАНА, 2006.-671с
6. Сағадиев К., Смағұлов А., Барақбаев Б., Қалиев А. Сертификаттау: оқулық. Алматы 2000.-211 б.
7. Махамбетов Ж.Ж. Стандарттау, сертификаттау және метрология негіздері. Оқу құралы. Алматы 2008 - 262 б.
8. Аскаров А.С. Стандартизация, сертификация и метрология. Учебное пасобие. – Алматы 2005 – 222 б.
9. Поярков И.В. Квалиметрия. Управление качеством продукции. - Алматы: Қазақ университеті, 2005.-162с.
10. Фомин В. Н. Квалиметрия: Управление качеством. Сертификация: Учебное пособие. - М.: Ось-89, 2002. - 364 с.
11. Управление качеством продукции: Справочник / Под ред. В.В. Бойцова, А.В. Гличева. — М.: Изд-во стандартов, 1985. — 320 с.
12. «Сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар» техникалық регламенті
13. http://finefinance.ru/news/2012/03/13/132105/hassp-moloko-i-princip-ego-proizvodstva
14. ews.d2d.ru/standardsnormdocuments/backgroundandtools/2140-razrabotan-novyy-mezhdunarodnyy-standart-iso-na-molochnuyu-produkciyu.html
        
        * ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАУ
Халықаралық стандарт - стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым қабылдаған және тұтынушылардың көпшілігі қол жеткізе алатын стандарт.
Халықаралық ... даму ... ... ... ... тек қана бір ел ... ... мүмкін емес. Барлық елдердің арасында сауда, экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастығын құру үшін халықаралық стандарттаудың маңызы өте зор. ... ... ... ... ... ... ... келе жатыр, өйткені, халықаралық нарыққа шығарылатын өнімдер ... ... ... және ... ... арасындағы айырмашылықтар халықаралық сауданы дамытуға кедергіні жасауда.
Халықаралық сауданы дамытудың проблемаларын шешуде ... ... ... анық ... бастады. Халықарлық стандарттау адамдардың, энергияның және ақпараттың алмасуына жәрдемдеседі. Осыған байланысты халықаралық стандарттар нарықты ашатын ... ... ұғым ... ... ... ... ... - сенімділікті қамтамасыз ету, олар барлық ... ... ие ... Оған өнім мен ... ... экологиялық тазалығы, қауіпсіздігі, сенімділігі, үйлесімділігі және тиімділігі жатады. Сол сияқты халықаралық стандарттар экономикалық шығындарды азайтуды қамтамасыз етуге ... ... үшін ... ... ... сенім мен ұсыныстың бірігуі болып табылады. Көптеген ұйымдар өздерінің өнімдерінің немесе қызметтерінің халықаралық ... ... ... баға ... ... атап ... ... айтқанда, халықаралық стандарттар сенім баламасы тәрізді. Халықаралық стандарттардың осы кепілдік және ... беру ... ... әлемнің бизнес-секторында және экономикасында өзін танытқан соңғы жаһандық қаржы дағдарысы көрінісінде тіпті де зор бағаға ие болды. ... ... ... ... ... ... ... де, барлық әлемде сенімді қалыптастыру, тұманды жағдайды және басқарушылық тәуекелдерін ... үшін іс ... ... ... етеді. Осызаманғы әлемде өзіміз күткендегідей барлығы тегіс жұмыс істейтін жоғары деңгейлі күтім болуы қажет. Айталық, біз телефон тұтқасын көтерген кезде ... ... кез ... ... ... ... ... деп күтеміз. Сол сияқты Интернетке енген кезімізде жаңалықтар мен ақпараттарды жедел алуды күтеміз. Ал ауырған кезімізде зерттейтін және емдейтін ... ... ... артамыз. Өз автокөлігімізді жүргізер болсақ, біз оның моторының, рулінің, тежегіш желісіне және балалардың ... ... ету ... сенімділігіне үміт артамыз. Біз электрмен жабдықтауда болатын іркілістерден және экологияны ластаудың зиянды зардаптарынан ... ... ... ... ... ... осындай сеніммен қамтамасыз етеді. Іс жүзінде стандарттаудың негізгі мақсаттарының бірі ... ... ... ... ... Жүйелер, өнімдер және қызметтер олардан күткеніміздей халықаралық шарттарда ... ... ... ... орындалуда. Олар өндірушілерге әлем нарықтарына шығу қабілеттілігіне және өнімдерінің жаһандық көлемде ұсыныла алатынына ... ... ... ... ... ... танытып, пайдаланушыларға қайда болса да тең қызмет алуларына сенімділіктерін арттырады. Сөйтіп, халықаралық стандарттар тұтынушыларға да, өндірушілерге және қызметтер ... де ... ... ... Оның ... ... жаңа өнімдер мен қызметтерді жылжытуды және енгізуді ... ... ... ықпал ететінін атап өту маңызды.
Жалпы ИСО деген не? Әлемдік қоғамдастық сапаны басқаруға - сапаны ... ... ... ... - өнім ... тұтынушыны толық қанағаттандыруы.
Бұл тенденция стандарттың жаңа түрінде-ISO (International Organization for Standardization) 9000 анық көрініс тапты. ISO -- ... ... (ИСO ... ... ... ... стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым.
ISO мақсаты -- түрлі ... және ... ... ... ... ықпал ететін стандарттау және жобалау қағидаларын дамыту.
Халықаралық стандарттау ұйымы (ИСО) - халықаралық стандарттарды әзірлейтін және ... ... ... ірі ... ИСО - бір ел бір ... - ... білдіретін 157 елдің стандарттау бойынша ұлттық ұйымдар (комитет - мүшелер) желісі. Орталық хатшылығы Женевада, ... ... ... ... - ... және жеке секторды байланыстыратын үкіметтік емес ұйым. Бір ... ... ... ... - ... өз ... мемлекеттік құрылымының бөлігі болып табылады немесе өз үкіметтерінің мандаттары болады. Екінші жағынан, басқа да комитет - ... ... ... ... ... серіктестік арқасында дүниеге келген жеке секторға кірді. Осылайша, ИСО қоғамның айтарлықтай кең қажеттілігі сияқты, ... ... да ... ... шешімдер негізінде жетуге тиіс консенсусқа мүмкіндік береді. ИСО атауы Халықаралық стандарттау ұйымы (ИСО) атауында әр ... ... ... ... ... еді ... орыс ... "IOS" ағылшын тілінде, "OIN" француз тілінде), сондықтан оның негізін қалаушы оған барлығын қанағаттандыратын қысқа атау ... ... Олар грек ... isos, яғни деген мағынаны білдіретін "ИСО" деген сөзді таңдады. Қандай да бір елге және ... ... ұйым ... ... түрі ... ИСО ...
Халықаралық стандарттар ашық және мөлдір ортада жасалады, онда әрбір ... ... өз ... ... ... ... ... стандарттау жүйесі Қазақстан Республикасының 2005 жылы қабылданған "Техникалық реттеу туралы" Заңымен белгіленген құқықтық негізге құралған. Мемлекеттік стандарттардың өнімнің, ... мен ... ... өмірі мен денсаулығына және қоршаған ортаға қауіпсіздігін, өнімдердің ... мен ... ... ... ... ... бақылау әдістері бірлігін қамтамасыз ететін талаптары заңмен міндетті түрде сақталатын болып айқындалған. Мемлекеттік стандарттардың өнімдердің ... ... оның ... қасиеттеріне, кепілдік мерзімдеріне қатысты басқа талаптарына еркіндік берілген. ... ... ... ... мен ... мемлекеттік қорында 64453 стандарттау жөніндегі мемлекеттік құжат бар, оған мемлекеттік, халықаралық, ұлттық және өңірлік стандарттар енеді. Мемлекеттік ... ... 3721 ... ... оның ... халықаралық талаптармен үйлестірілгені - 2562 бірлік, ол жалпы үйлестірудің 68,8 ... ... 2011 ... 1 ... және 1 ... ... экономиканың басым бағыттарын есепке ала отырып жасалған 2010 жылдың 250-ден астам мемлекеттік стандарты іске қосылды. Мемлекеттік стандарттардың салалар бойынша саны ... ... көп сан ... ... - 322 (61,1% немесе абсолюттік өлшемде 197) және ... пен ... жол ... - 297 ... ... - 74,7% ... ... көрсеткіште 222 стандарт); мұнай-газ саласында, аралас өндірістер - 288 (85,4% немесе абсолюттік көрсеткіште 246) және ... ... мен ... саласында - 194 (72,6% немесе абсолюттік көрсеткіште 141); металлургия және тау-кен жұмыстары саласында - 138 (71,0% ... ... ... 98); ... ... - 120 (53,3% ... абсолюттік көрсеткіште 64); ауыл шаруашылығында - 115 (46,0% немесе 53); энергетика мен электротехникада - 99 (74,7% ... 74); ... ... - 99 (84,8% ... 84) және химия технологиясы мен лак-бояу өнеркәсібінде - 85 (67,0% ... ... ... 57). ... Республикасындағы 2010-2014 жылдарға арналған техникалық реттеу және сапа инфрақұрылымын құру жөніндегі бағдарламаның" негізгі ... бірі ... ... ... өнім өндіру үшін жағдай туғызу, менеджмент жүйесі мен технологиялық қайта құруды енгізу болып табылады. Аталмыш бағдарламаның мақсаттары мен ... ... ... ... ... барлығын халықаралық талаптарға жауап беретін жаңа мемлекеттік стандарттарды белсене енгізуге шақырамыз. 2011 жылға ... ... ... ... жұмыстар жоспары бекітілді және 2012 жылдың осындай жоспары талқылауға ұсынылды. Қазақстан Республикасындағы экономика салаларындағы ... ... үшін ... ... мол ... ... кадрлары бар стандарттау жөніндегі 49 техникалық комитет жұмыс істейді, олар 15 ТК ИСО жұмысына белсене қатысады. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... және ... ақпараттар классификаторлары туралы ақпарат "Қазақстандық стандарттау институты" РМК Интернет-дүкені ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Интернет-дүкен техникалық реттеу және метрология комитеті ... ... ... болып табылады және www. memst. kz мекенжайы бойынша орналасқан, Интернет-дүкеннің барлық ақпараттық өнімі нақтылы, маңызды ... ... және ... ... бар. Өндірістің де, өнімнің де бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында халықаралық стандарттарды одан әрі жетілдіре беру қажет.
Стандарттар неге ... ... ... ... ... ... зор үлес ... Стандарттар бұйымдар мен қызмет көрсетудің қажетті мысалы, сапа, достық қоршаған ... ... ... ... және ... алмасушылық, дұрыс экономикалық құндылығы үшін маңызды сипаттамаларды қамтамасыз етеді. Бұйым және көрсетілетін қызметтер біздің қажеттілігімізге сәйкес келетін ... біз мұны ... ... ... және бұған стандарттың қандай рөлі бар екеніне ойланып қарамаймыз. Ал стандарт жоқ болса, мұны байқай бастаймыз. Біз сапасы нашар ... ... ... емес ... ... ... ... үйлеспейтініне, сенімсіз және қауіпті екеніне алаңдаушылық таныта бастаймыз. Егер бұйым, машина және құрал ... ... ... ... істейтін жағдайда, ол стандарт талаптарына қанағаттандыратындықтан қауіпсіз жұмыс ... ҚР СТ ИСО ... Сүт және сүт ... ... құрамын анықтау. Гравиметрлік әдіс(Бақылау әдісі). (ISO 1736:2008 Dried milk and dried milk products - ... of fat content ... method ... method), IDT), ... ... ... ... мыңдаған стандарттарға жауап беретін ұйым - ол ИСО. Стандарт болмаса, ондай жағдайды ... ... ... ... толық құқылы комитет - мүше өз елінің экономикасы үшін ... деп ... кез ... ... ... қатыса алады. Осы экономика көлеміне немесе беріктігіне қарамастан, әрбір ИСО ... - ... бір ... болады. Әрбір елде стратегиялық деңгейде ИСО жұмыстары бағытына сияқты, жеке стандарттардың мазмұнына әсер ... тең ... ... ... стандарттары ерікті болып табылады. Үкіметтік емес ұйым ретінде ИСО заңды өкілеттілікті ... ... ... ... ИСО ... немесе заңнамамен айналыспайды. Алайда мүше елдер ИСО стандарттарын қабылдау туралы шешім енгізе алады, көбінесе, регламент ... ... ... ... ... заңдарда сілтеме беру үшін ретінде денсаулық, қауіпсіздік немесе экология мәселелеріне қамқорлық жасайтын елдер. Оның үстіне ИСО ... ... ... олар ИСО 9001 Сапа ... жүйесі немесе жүк контейнері және банк карточкалары өлшемді ... ... ... жүре алады. ИСО реттеумен немесе заңнамамен айналыспайды.
▪Нарықтық жағдай жасау
ИСО нарық сұранысына ие стандарттарды ғана әзірлейді. ... ... ... пайда болған және кейіннен оларды қолданысқа енгізетін өнеркәсіптік, техникалық және ... ... ... ... ... ... осы облыстағы мамандар арасында халықаралық консенсусте негізделген. Консенсус ... ... ... және ИСО ... ... ... одан әрі қолданылуын, актуальданатынын немесе күші жойылатынын шешу үшін кемінде әрбір бес жыл сайын кезеңді қайта қарауды қажет ете ... ... ... ... ... ... де ... аударады. ИСО стандарттары ғылым және техниканың қазіргі заманғы жағдайын бейнелеу сияқты өзінің позициясын сақтайды.
▪Кең ауқымды мағынада релевантты ИСО стандарттары ... ... ... ... құрылымын қамтамасыз ететін техникалық келісімді білдіреді. Олар бүкіл әлемге пайдалы кең ... ... ... ... ИСО ... бүкіл әлемге пайдалы болды. Бүгінгі таңда ИСО ... ... ... және ... ... (терминология үнемі беріледі және басқа тілдерде беріледі) 620000 астам беттен тұратын 16000 халықаралық стандарт болып табылады.
ISO сертификаты - ... сапа ... ... ... ... ISO ... ... Халықаралық мекемемен жасалатын халықаралық сертификат болып табылады. ISO сертификатының болуы сіздің ... ... және ... ... ... ... ... Сертификат өнім сапасының немесе тұтынушыға қызмет көрсету барысында белгі, сенімділіктің қосымша кепілдігі.
Сертификат жарамдылығы 3жыл.
ISO-ның және ISO сертификатының ... - ... ... ... ... ... ... стандартизация принциптерінің дамуы. ISO сертификаты және сапа менеджменті сертификаты әлбетте, компанияны берік мекеме ретінде позициялайды, бірақ жұмыс ... тек сапа ... ... ... болатынын көрсетеді.
* СТАНДАРТТАУ ЖӨНІНДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҰЙЫМ ЖӘНЕ ТАМАҚ ӨНІМДЕРІ ҚАУІПСІЗДІГІН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІ
+ ИСО-ның құрамы мен құрылымы
1923 жылы бірінші Халықаралық ... ... ... оның аты оның мүшелер саны 20. Бұл ұжымен 32 Халықаралық стандарттар зерттелініп дайындалынып ұсынылды. ИСА ... ... ... кезінд өзінің қызметін тоқтатты.
Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (ИСО) 1947 жылы құрылды. ИСО-ның қызметі электроника мен электротехникадан басқа ... ... ... қамтиды. 2003 жылдың 1 қаңтарынан ИСО жұмысына 146 ел қатысты, оның ішінд 94 ел ИСО ... ... 37 ... жән 15 қол ... ... бар мүшелер(1-сурет). ИСО мүшелерінің ИСО комитеттерінің кез келген ... ... ... жобаларына дауыс беруге, ИСО кеңес құрамына сайлануға және Бас ассамблея отырысына қатысуға құқысы бар. Корреспондент-мүшелері ИСО жұмыстарында ... ... ... бірақ зерттеп дайындалып жатқан стандарттар туралы ақпарат ала алады. ИСО-ның ... ... ИСО ... ... ... ... комитеттер, орталық секретариат, Жоғарғы органы-Бас ассамблея. Бас ассамблея ИСО-ның жоғарғы органы болады, ол - мүшелер, ... ... мен ... жиналысы.
██ мүше елдер
██ корреспондент мүшелер
██ жазылушы елдер қатары
██ ISO 3166-1 ... ... ... бірақ мүше емес елдер
1-сурет. Халықаралық Стандарттау Мекемесінің ISO мүше елдер картасы
Әр мүшенің үш ... ... ... беру ... бар. ... мен қол ... жиналысқа бақылаушы ретінде қатысады. Бас ассамблеяның сессиялары арасында ИСО жұмыстарын ИСО ... ... оның ... ИСО Президенті тұрады. Техникалық комитеттер жалпытехникалық және техниканың нақтылы саласына қатысты болып екіге бөлінеді. ... ... ... техникалық комитеттер (ИСО құрамында олардың саны 26) жалпытехникалық және салааралық мәселелермен шүғылданады. ... ... ... (ТК 12), (ТК 19) ж.б. бар. ... ... ... (ИСО құрамында олардың саны шамамен 140) техниканың нақты салаларына қатысты. Мысалы, (ТК 22), (ТК 39) ж.б. ТК ... ... ... ... ... ... космостың техника ж.б.) олардың құрамында комитет бөлімдері және жұмыс топтары құрылады. Халықаралық стандарттың жобасын ... үшін ТК ... ... ... ... ... 2000 ... басында шамамен 12 мың халықаралық стандарттар қолданыста болған. Халықаралық стандарттарды қолдану міндетті емес, яғни әрбір ел оны толығымен, тек қана ... ... ... ... ... жалпы қолданбауы да мүмкін. Бірақ та халықаралық нарықтағы бәсекелестіктің артуы жағдайында өндірушілер өз өнімдерінің ... ... ... ... ... ... қолдануға мәжбүр. Шетел мамандарының бағалауларына қарағанда кейбір өндірістері дамыған елдерде ИСО-ның стандарттар қорының 80%-ына дейін қолданылады. ... ... ... (ХЭК) ... ... және байланыс салаларында қолданылатын стандарттарды дайындайды. Ол1906 жылы, яғни ИСО-дан көптеген жылдар бұрын құрылған. Әр уақытта құрылғандықтан және ... ... әр ... ... осы ... мекемелердің екеуі де бүгінгі күнде жұмыстарын жалғастыруда. ИСО мен ХЭК ... ... ... ... ... және ... ... органдардың жұмыстарында жарыса жүргізуді болдырмау үшін мекемелер арасында өзара келісім жасалған. Келісім, біріншіден, іс-қимылдар шеңберін шектеуге, екіншіден, техникалық қимылдарды үйлестіруге ... ... ... ... ... ... ... дамуы деңгейінің төмендігіне байланысты ХЭК мүшелерінің саны (шамамен 60) ИСО мүшелерінің санынан аз. ХЭК ... ... - ... ... ... өкілдерін қамтитын Кеңес. ХЭК бюджеті ИСО бюджеті сияқты үйым мүшелерінің жарна ... және ... ... ... сатудан түскен қаржылардан құрылады. ХЭК техникалық органдарының құрылымы ИСО құрылымына ұқсас - техникалық ... ... 80), ... ... және жұмыс топтары. Осы органдар қазіргі кезде 3000-нан ... ... ... ... стандарттау саласында ИСО, ХЭК-тен басқа да ұйымдар бар. Олар - Біріккен Ұлттар Үйымының Еуропалық экономикалық комиссиясы, Халықаралық сауда палатасы. Стандарттау ... БҰҰ ... ... МАГАТЭ ж.б. ұйымдар да қатысады. Дүние жүзіндегі ... ... жеті ... ... ... ... ... ЛатынАмерикасында, Арабия аймағында, Афикада, Еуропалық Одақ (Е.О). Бұлардың ... ЕО ... ... ерекше атауға болады. Кеңес 18 мүшеден тұрады, стандарттау бойынша ұлттық ұжымдардың укәкілеттіліктері, олар үш жылға ... ... ... ... ... құрылды, ол ИСО-ның техникалық комитеттерін басқарады. Ұйым құрамында 200-де аса ... бар. Штаб ... ... орналасқан. ИСО-ның жоғарғы басшылық органы Бас ассамблея 3 ... бір рет ... ... ... ИСО ... ... ... координациялық жұмысты жеті комитет атқарады(1-сұлба).
Бас ассамблея
ИСО кеңесі
ПЛАКО
ИНФКО
РЕМКО
КАПОЛКО
ДЕВКО
КАСКО
СТАКО
Атқару бюросы
Орталық секретариат
Техникалық комитеттер
Кіші комитеттер
Жұмысшы топтар
* сұлба. ИСО құрылымы
СТАКО - ИСО ... ... ... ... ... ... ... Барлық жұмыстары жұмыс тобының шеңберінде жүргізіледі. Мысалы стандарттау принциптері, стандарттаудың тиімділігі, мемлекеттерде халықаралық стандарттарды қолдану т.б. ... ... ... ... ... тобы ... ... атқаруда. Бұл комитеттен дайындап шығарған терминология мен анықтамалар стандарттау, сертификаттау және сынақ жүргізу бойынша қолданылатын ... бір ... ... ... берді. Қазіргі кезде СТАКО-ның негізгі іс қызметі стандарттау саласында мемлекетаралық тәжрибе алмасу мақсатымен ... ... ... ... ... ... жоспарлау жөнінен ұсыныстар дайындайды, техникалық жұмыстарды үйлестіріп, ұйымдастырады. Сондай-ақ техникалық комитеттерді құру, тарату жөніндегі ұсыныстарды ... ... ... ... талаптарына сәйкестігін ұйымдастыру мәселелерін зерттейді. Негізгі жұмыс саласы сертификаттаудың ұлттық және аймақтық жүйесін ... тану ... ... ... жасау.
ИНФКО - ИСО-ның ақпараттық жүйесін құрады (қалыптастырады). Стандарт НҚТ-дың автоматтырылған тізімін жүргізу, стандарттар жөніндегі ақпарат ... ... ... ... ... үйлестіреді.
-Стандарт, НТҚ-ды жіктеу, индекстеу жөнінен нұсқаулар беру.
-НТҚ жөніндегі ақпараттық жүйесінің ... ... ... ... жасайды.
ДЕВКО - стандарттау саласы бойынша дамып келе жатқан елдердің сұранысын (қажеттілігін) зерттейді. Дамыған елдермен тәжірибе алмасу, ... ... ... ... ... ... ... саласындағы ынтымақтастықты дамыту мәселелерімен айналысады.
КОПОЛКО - тұтынушылар үшін өнімді стандарттаудың тиімділігін арттыру жолдарын ... ... ... ... ... ... туғызады. Тұтынушылар мәселесі бойынша ИСО ұйымдарымен байланыс жасайды.
РЕМКО - стандарттың үлгі, эталондарға қатысты жетекшілік құжаттар әзірлеуіне ИСО-ға ... ... ... ... ... стандарттарды халықаралық деңгейде қолдану барысы
Қазақстан ИСО, МЭК, МОЗМ сияқты халықаралық ұйымдар- дың мүшелеріне 1994 жылдан бастап ене ... ... МГС ... стандарттау жөніндегі кеңестің) және МНТКС (құрылыста техникалық ... және ... ... ... ғылыми-техникалық комиссияның), сол сияқты ЕврАзЭС (Эвразиялық экономикалық ынтымақтастығы) және ШОС (Шанғай ... ... ... ұйымдарының тең құқылы мүшесі бола алды. Елімізде Саудадағы техникалық кедергілер мен санитарлық және фитосанитарлық шаралар Орталығымен тығыз ... ... ... Орталық құрылды. Техникалық реттеу және стандарттау саласындағы нормативтік ... ... ... қоры халықпен тығыз жұмыс істейді. Онда 48 мыңнан астам нормативтік құжаттар, сондай-ақ ИСО, ... МЭК ... ... да бар. Бүгінгі таңда тұтынушылардың стандарттар базысынан компьютер арқылы нормативтік құжатын оңай ... ... ... жағдай жасалынған.
Мемлекетіміздің индустриялды-инновациялық бағдарламасының ең бір басты мақсаты - ... ... және ... ... ... ... ... өндіру. Қазақстандық өндірушілерді ішкі және сыртқы нарықта жетістіктерге ... ... ... - ол ... стандарттарға көшу болып отыр.
Қазақстан Республикасы стандарттау жөніндегі халықаралық ұйымның (ИСО) толық құқылы мүшесі, халықаралық электр-техникалық комиссияның (ХЭК) ассоциациялық мүшесі және ... ... ... ИСО ... ... атап ... ОТК 1 , ... 18 , ИСО Ж 34 , ИСО/ТК 37 , ... 67 , ... 135 , ... 176 , ... 193 , ИСО/ТК 207 , толық құқылы қатысушысы ... ... ... ... ИСО (халықаралық стандарттау ұйымы), МЭК (Халықаралық электротехникалық комиссия), МСЭ (Халықаралық телекоммуникациялар ... ... ... өте ... ... әлемнің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде деп айтуға болады. Ол стандарттар нарықтық жағдайда да, үкіметтік, не болмаса аймақтық деңгейде де ... өте ... ... өндіріліп жатқан өнім, не қызмет түрі тасымалдануы керек, біреуден біреуге берілуі, яғни өндірушіден ... ... ... ... ... Ал халықаралық стандарттау осы алмасуларды бір-бірімен үйлестіре түсіп, тиімділігін арттырады. Бүгінгі күні саудадағы жаңа кедергілерді жою үшін ең ... ... ең озық ... ... арқылы жетістіктерге жете аламыз. Одан біз ұлттық қауіпсіздігімізді және қауіпсіздік регламенттерін әзірлеуді қамтамасыз етеміз. Халықаралық стандарттардың маңыздылығын бүгінгі таңда әлем ... ... және ... 2011 жылғы 17-18 наурызда өткен ИСО кеңесінің отырысы шеңберінде, Кеңеспен 5 546 швейцарлық франкті құраған (18/2011 қарар) ... ... ... ... ... ... Осы ... сәйкес Қазақстан үшін 2012 жылға мүше жарнасын төлеу 44 368 швейцарлық франкты құрады. ИСО техникалық комитеттері мен ішкі ... ... ... ... 16 ИСО ... ... ... құқықты мүшесі болып табылады ИСО (P-Member)Төмендегідей техникалық комитеттердегі толық құқықты мүшелер:
1. ТББ 1 Ақпараттық технологиялар
2. TК 18 Мырыш және ... ... TК 20 ... және ... ... ТК 27 ... ... отын
5. ТК 28 Мұнай өнімдері және майлау материалдары
6. TК 34 Тамақ өнімдері
7. TК 37 ... және ... ... және ... қорлар
8. ТК 67 Мұнай және газ өнеркәсібіне арналған материалдар, жабдық және теңіз платформалары
9. TК 135 Бұзылмайтын бақылау әдістері
10. TК 176 ... ... және ... ... ету
11. TК 193 Табиғи газ
12. TК 207 Экологиялық менеджмент
13. ТК 242 Энергетика менеджменті
14. ТК 59 Ғимаратты салу
15. ТК 205 ... ішкі ... ... ТК 146 Ауа ... ... ... ИСО техникалық комитеттерінің бақылаушы мүшесі (O-Member) болып табылады:
1. TC 22 - Жол ... ТС 30 - ... ... ... ағынын өлшеу
3. TC 46 - Ақпарат және құжаттама
4. TC 68 - Банк ісі және ... ... ... TC 181 - ... қауіпсіздігі
6. TC 183 - Мыс, қорғасын және мырыш кені және ... TC 215 - ... ... ... ... TC 219 - ... ... жабын
9. TC 223 - Қоғамдық қауіпсіздік
10. TC 228 - Туризм және оған байланысты қызметтер
11. TC 229 - ... TC 254 - ... ... жыл ... ... ... мүше ... ИСО/ТК 68 , ИСО/ТК 181 , ИСО/ТК 215 қатысты.2012 жылы - бақылаушы мүше ретінде ИСО/ТК 266 ... ... ... - ... ... ... ... Осы Заманғы Тәсілі
Қазіргі кезеңде НАССР (Hazard Analysis Critical Control Points) қазақша мағынасы тәуекелдерді талдау және сыни бақылау нүктелері) ... жүз ... ... ... ... қамтамасыз етудің ең тиімді әдісі ретінде мойындалып отыр. НАССР жүйесі өнім өндіру ... ... ... ... қауіпті факторлар мен соларға қойылатын бақылау шараларын анықтайтын тамақ өнімдері қауіпсіздігін қамтамасыз ету басқарудың осы ... ... ... ... ... ... жүзі ... өндірістік практикада кең қолданыла бастауының негізгі себебі оның төменде көрсетілген артылықшылықтарына ... ... ... ... ... өндіріске қабылдаудан бастап, өнім
өндіру, тұтынушы пайдалануының барлық сатыларын қамтитын жүйесі көзқарасқа негізделген
-Жарамсыз ... ... ... ... ... ... (жою) бойынша кешігіп жасалынатын іс қимылдардың есесіне керсінше олардың ... алу, дер ... ... ету ... ... ... өнімдері қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі жауапкершілікті нақтылы анықтау
-Қауіпті (сыни) үрдістерді қатесіз айқындау және ... ... ... ... өндірілген өнім көлімдегі жарамсыздықтың үлесін азайту есебінен болатын айтарлықтай үнемділік
-өндірілген өнімнің қауіпсіздігіне қатысты сенімділіктің ... ... ... ... Бұл ... ... ... жасау және сәт талқылауы кезінде маңызды, сонымен қатар ИСО ... ... ... үшін ... ... ... жүйесін енгізу кәсіпорынға бірқатар сыртқы артықшыларды береді:
-өндірілген өнімге тұтынушының сенімділігі жоғарлайды
-жаңа, ... ... ... ... шығу мүмкіндігі ашылып, өткізу нарығының ауқымы кеңейеді
-маңызды тендерлерге қатысу ... ... ... ... ... артады;
-инвестиция тарту қабілеті артады
-өнім сапасының тұрақтылығын қамтамасыз ету нәтижесінде тұтынушылардан түскен шағым ... ... және ... өнім ... жөнінен өндіруші беделінің артуы.
HACCP-та, әсіресе сапа бақылау мәселесіне жүйелік ... ... ... ... Біздіңше, бақылауды жүзеге асыру тұрғысынан алып қарағанда, қорлар мен қызметкерлер күшін ... ... ... ... ... ... беретін себепті HACCP ең пайдалы жүйе болып табылады. Ал жобаны жүзеге ... ... ... ... ... арттыру, компанияның беделін көтеру нәтижесінде өтеледі. Сондай-ақ бұл жүйе сауданың арықарай кеңеюі мен сыртқы нарыққа шығу кезінде бәсекелестікке қосымша артықшылық ... HACCP ... ... мен ... адам ... мен ... төнетін қауіптілікті айтарлықтай азайтады.
НАССР жүйесінің басты жетістігі дайын өнімді бақылау арқылы қателіктерді анықтауда емес, керісінше қателіктердің алдын алуға ... ... ... ... ... кезінде пайда болуы мүмкін қауіптілікті алдын ала байқауға жәрдемдеседі, ... өнім ... ... ... кепілдікті қамтамасыз етеді.
НАССР жүйесі алғаш АҚШ-та 1960 жылдары ғарышкерлердің азық-түлігін өндіру кезінде қолдануға бастады. 1985 жылы АҚШ-да ресми құжат ... ... ... бұл жүйе ... ... құжаттарға , соның ішінде ет өнімдері, құс еті және теңіз өнімдері т.б. ... ... ... ережелерге енгізілді. 1993жылы ЕЭО 93/43 директиваларына осы ... ... ... ... ... Ал 1997 жылы НАССР жүйесі ФАО/ДД7 Кодекс Алиментариусқа енгізілді. ... ... ... ... ... ... ... негізі ретінде шын мәнінде әлемдік деңгейде мойындалып отыр.
НАССР-тың шынайы мән маңызын түсіну үшін ... ... ... мен ... бақылау жұмысы қандай түрде жүзеге асырылып келгеніне тоқталайық: әдетте көбінесе өткізуге (сатуға) дайын болған соңғы ... ... ... ... ... Бұл ... барлық өнім топтамасының сапасына кепілдік бере алмайды. Ондай кепілдікті беру үшін барлық өнім топтамасы бойынша әрбір тауар ... ... ... ... қажет болады Практика жүзінде ол мүмкін емес. Сондықтан не істеу керек? Бұл сұраққа ... ... ... бере ... Яғни ... ... сапасы мен қауіпсіздігін бақылауды өнім өндірудің соңғы сатысында ғана ... ... ... ... ... ... технологиялық өңдеу, дайын етіп шығару, сақтау, тасымалдау, ... ... ... ... ... болуы мүмкін қауіпті факторларды қадағалау арқылы қауіптілікті болдырмау шараларын іске асыру нәтижесінде тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ет өнімдерін алайық. Ет өнімдерінің қауіпсіздігіне әсер ететін факторлар малды бағып-күту, жемдеуден бастап, малды союға дайандаудың ... ... ... ... ... ... өндіру технологиялық үрдісі кезінде жүргізілетін бақылау шаралары өнімнің сапасы мен қауіпсіздігіне қатысты менеджмент жүйелерін өнімнің барлық өмірлік кезеңдерін қамти отырып ... Оны ... ... үшін тиісті кәсіпорындардың іс қимылын өзара оңтайлы үйлестіру талап ... ... ... ... әсерлерден қоршаған ортаның көптеп ластауына байланысты ауыл шаруашылық өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі күрделене ... ... ... ... ... ... ... зиянды заттар (ауыр металл тұздары, пестицидтер, радионуклеидтер, нитраттар т.б.) өсімдіктерден мал өніміне, мал ... (ет, сүт) адам ... ... оның ... мен ... ... әсер ... бұл мәселе әлемдік деңгейде ерекше назарға алынып отыр. Сондықтан тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігін бақылауды дайын өнімге ғана ... ... ... ... ... қолға алу қажет.
Технологиялық үрдістерді бақылау іс қимылын күшейту өз кезегінде өндірістік ... пен ... ... рецептуралық нормаларды қатаң сақтауға ықпал етеді. Ал нормативтік құжат талаптарын қатаң сақтау өнім ... ... ... ... ... ... үрдістерді бақылау іс қимылдарын жетілдіру үшін ИСО 22000 стандарты талаптарын жүзеге асыру қажет. Ол үшін ИСО 22000 талаптарын ескере отырып ... ... ... ... микробиологиялық, химиялық және басқа факторлардың деңгейіне байланысты өнім сапасы мен қауіпсіздік көрсеткіштерінің өзгеру заңдылықтары туралы ғылыми ақпараттарды зерттеу, өндірістік ... ... және сапа мен ... ... ... ... талаптарға талдау жасау, қауіпті факторларды анықтап, қатерлерді бағалау, бақылау нүктелерін айқындау, шекті параметрлерді ... ... ... белгілеу шараларын іске асыру қажет. Қатерлі бақылау нүктелерін анықтау арқылы олардың пайда болу мүмкіндігінің алдын ... ... ... ... ... ... ... (біріктірілген) менеджмент жүйесіне (ИМЖ) негізінен сапа менеджменті, экологиялық менеджмент, өндірістік қауіпсіздік және денсаулық сақтау менеджменті, ... ... ... ... ... ... Сапа ... жүйесін енгізген кәсіпорындар соған қоса біртіндеп басқа ... ... ... ... ... менеджмент жүйелерін кешенді түрде біріктіре отырып толықтай интеграцияланған менеджмент жүйесін (ИМЖ) ... ... ... ... ... ... жүйесін құру ИСО 9000 стандарттар топтамасы қағидаларына негізделуі тиіс. Яғни интеграцияланған менеджмент жүйесін ... ... ... ... үрдістік және жүйелік тәсіл, басшының озықтығы, қызметкерлерді тарту (жұмылдыру) принциптерін негізге алу қажет. Менеджмент саласы бойынша Европа мен ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне ИСО 9001 стандартын біріктіре отырып ұйымның барлық іс қызметін қамтыған менеджмент жүйесін құра алады. Бұл дегеніміз шын мәнінде ... ... ... ... ... ... жаппай сапа басқару қағидасын жүзеге асыру деген сөз (TQM - Total Quality ... Өнім ... ... ету ... ... ... қанағаттандыруына жәрдемдеседі. Тұтынушыға өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын өнім қажет. Тұтынушы қажеттілігі өнім сапасына қойылатын белгілі талаптар бойынша анықталады. Ал тұтынушылардың ... мен ... ... ... ... ... ... ұшырайды. Сондықтан олар өз өнімдерін үнемі жетілдіріп отырулары тиіс. Отандық кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін арттыру мақсатымен Елбасы және ... ... ISO-9000 ... ... сериясы мен өнім қауіпсіздігінің НАССР жүйесін енгізу арқылы өнім, қызмет сапасын тиімді басқару саясаты жүргізілуде.
Өнім өндіру және ... ... ... мемлекеттік ұйымдар мен тапсырушылар тұтынушылар тарапынан тұрақты қадағалауға алынуы тиіс. Тамақ өнімдерін өндіру саласында қауіпсіздікті басқаруды стандарттауға арналған әкімшілік ... ... ... деген ұмтылыс туындауда. Ондай стандарттарда НАССР қағидаларына негізделген сапа ... ... ... Бұл ... ... ... ... өндіріс жағдайы мен технологиялық үрдістерінің өнім қауіпсіздігі үшін қатерлі болып табылатын кезеңдеріне баса назар аударуына жәрдем жасау. Сол ... ... ... ... ... ... түрінде рәсімдеп, жұмыс жағдайында ұстап отыру мүмкіндігіне ие бола алады. Нәтижесінде осы ... ... өнім ... үшін ... болатынына кепілдік беріледі. НАССР стандартының мәтіні қолдануға қолайлы болу үшін талаптар түрінде жазылады. НАССР-тың жеті ... ... ... рәсімдеудің негізі ретінде танылады. Оларды тиімді пайдалану үшін мекеменің барлық үрдістері мен қосалқы іс-әрекеттерін толықтай түсіну ... ... ... ... және нормативтік құжаттарға, қаулы, ережелерге тікелей сілтемелер жоқ. Дей тұрғанмен, олар ... ... әсер ... ... ... ... жасалуы сөзсіз. Осылайша ол нормативтік құжаттар сол мекеменің ... ... бір ... ... ... ... ... НАССР қағидаларын қолданудың тағы да басқа бір бағыты ұсынылуда. Мысалы НАССР жүйесі бойынша талдау жүргізгенде параметрін түсінігімен алмастыра ... сыни ... ... өнімнің дәмдік сапасына қатысты анықтау яғни сыни бақылау нүктелерін өнімнің кез-келген қасиетін анықтап, бақылау үшін ... ... Өнім ... ... ... көрсетуші әрбір мекемеде сапа басқаруға қатысты іс-шаралар жүзеге асырылады. Бірақта ол ... ... ... стихиялы түрде жүргізіледі. Тіпті ISO-9000 халықаралық стандарттары негізінде сапа жүйесін енгіздік дейтін кейбір мекемелер бұл жүйені тек қағаз жүзінде ... ... ғана ... ... Бұл әрине мекеменің өзін-өзі алдауы болып табылады. Өнім немесе қызмет ... ең ... ... жоба, технологиялық үрдіс, қызметкер, қор, бақылау, басқару сапасына байланысты қалыптасады. Сондықтан басқару жүйесіне осы кезеңдер тұтастай қамтылуы тиіс. Компанияның ... ... ... ... бес ... ... ...
1)қызметкерлер, олардың білімі мен біліктілігі, шығармашылық қабілеті, өзгеріске ұмтылысы (қалыптасқан жағдайдан ілгерілеуге талпыныс).
2)Басшылық, яғни қызметкерлерді басқара білу, қолдау, ынталандыру, ... ... ... ... ... яғни ... ... тұнықтылығы, сәтсіздікке төзімділік, өзгеріске ұмтылу кезінде тәуекелге дайын болу.
4)Компания стратегиясы. Стратегия қажет. Оның ... ... ... ... ... тиіс.
5)Іс-әрекетті ұйымдастыру. Ол компанияның жаңаруына ықпал етіп, қызметкердің жаңа шешімдерді сынау, тәжірибеден өткізуіне мүмкіндік ... ... ... өнім өндіру немесе қызмет көрсетуде ішкі және сыртқы нарық бәсекелестігіне қабілетті болу үшін сапа менеджментінің жүйесі ISO-9000 ... ... ... мен ... қағидаларына сәйкес болуы қажет. Сондықтан қазіргі кезеңде тамақ өнімдері қауіпсіздігінің менеджмент жүйесін ISO-9000 стандарттары мен ISO-22000 ... ... ... ... ... ... отыр. қағидасы>> Қазақстан Бүкіләлемдік Сауда ұйымына кіруге дайын және кірудің міндетті шарты-тамақ кәсіпорындарына сапа менеджменті жүйесі - ХАССП ... ... ... ... ... ... 2013 ... 1 шілдесінен бастап Кедендік одақ комиссиясының 2011ж. 9 желтоқсандағы №880шешімімен ... ... ... ТР ТС 021/2011 ... ... күшіне енеді. Осы регламентке сәйкес азық-түлік өнімдерін шығарушы ХАССП қағидаларына ... ... ... ... және ... ... сапа ... жүйесі дегеніміз не? ХАССП (ағылшын транскрипциясы бойынша HACCP - Hazard Analysis and Critical Control Points, ... ... және ... ... ... ... ... пайда болу ықтималы бар тамақ тізбегінің барлық кезеңдерінде, өндірістік процестің кез келген нүктесінде бақылауды қамтамасыз ететін азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін ... ... Ең ... ... ... әлемнің барлық өркенниетті елдерінің азық-түлік өнімдерін өндіруші компаниялары қолданады, ал АҚШ-та, Канадада, Жаңа Зеландияда, Жапонияда, тағы бірқатар ... ... ... ... ... енгізу талап етілген.
ХАССП жүйесін құру тарихы. ХАССП тұжырымдамасы 60 жылдары Америка ғарыш бағдарламасын ... ... ... ... ... ... ... және аэронавтика мен космонавтикалық ұлттық басқармасының (NASA) біріккен күштерімен әзірленді. NASA алдына ... ... ... пайда болу мүмкіндігін болдырмайтын жүйені әзірлеу және соның салдары ретінде тамақтан улануды болдырмау міндеті койылды. Аяққы өнімді немесе ... ... ... ... ... ... өткізу өнімнің қауіпсіздігіне кепілдік бермеді, бірақ технологиялық үдерісті күрделендіріп, өндірісті қымбаттатты. Осы ... шешу үшін 1971 жылы ... ... ... мәселелері жөніндегі Бірінші Америка Ұлттық конференциясында компаниясы ... ... ... ... ... ... (HACCP) ... қолдану мақсаты. Қазіргі таңда ХАССП (HACCP) жүйесі азық-түлік өнімдерінің сапасын басқарудың және реттеудің негізгі моделі, оның ... ... ... бас ... болып табылады. Мақсатты бақылау шараларының нәтижесінде азық-түлік өнімдерін ... ... ... ... ... түрлерін алдын-ала ескеріп, болдырмайтын, жоятын және қисынды деңгейіне дейін азайтатын аумалы ... ... деп ... ... ... көңіл бөлінеді. ХАССП жүйесі тәуекел факторларын болдырмау жүйесі емес. Оның негізгі бағыты - азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігіне байланысты болатын ... ... ... тәуекелдерді азайту.
ХАССП жүйесінің қағидалары.
ХАССП жүйесінің негізіне алынған жеті қағида бар және олар белгілі азық-түлік өнімдерін ... ... үшін ... құру ... ... түрде қолданылады:
1.Тәуекелдерге (қауіпті факторларға) мұқият талдау жүргізу;
2.Аумалы бақылау нүктелерін(АБН) анықтау;
3.Әр бақылау нүктесі үшін аумалы шектеулерді белгілеу;
4. Аумалы бақылау нүктелерінің ... ... ... ... кім?, ... ... іс-қимылдарын әзірлеу;
6.Есепке алу және құжаттамаларды жүргізу, рәсімдерін белгілеу;
7.Құжаттама жиынтығын тексеру рәсімдерін белгілеу.
ХАССП жүйесін енгізудің ұтымдылығы.
Азық-түлік өнімдерін ... ... ... ... ... жүйесін енгізе отырып, тауарлардың рыноктағы қозғалысы кезінде өздерінің өнімдерінің немесе сауда белгісінің қорғалуын қамтамасыз етеді. ХАССП ... ... да ... ... оның ... айқындау емес, атап айтқанда азық-түлік өнімдерінің өндірісінің барлық тізбегінде кезең-кезеңімен бақылау арқылы қателіктердің алдын-алу, болжау және ескерту болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... кезектегі басты міндет болып табылады және тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... ... етеді. ХАССП қағидаларына сүйенген жүйені өндірісте қолдану азық-түлік өнімдерін өндіруші компанияларға ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, Еуропаның тағам рыногындағы қатаң бәсекелестікке қабілетті өнімдерді шығаруға да мүмкіндік ... ... ... ету -- ... ішкі және ... ... жүргізуі кезінде кез-келген ел соқтығысуы мүмкін стратегиялық мәселе. Елдің тұрақты дамуы туралы ешқандай сөз ... ... ... егер ол ел өз ... ... ... өнімдерін тұтынудың толыққұнды және жеткілікті деңгейімен қамтамасыз ете алмайтын және өзінің жеке сыртқы саясатын жүргізе алмайтын болса. Сонымен қатар, ел ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі Қазақстан Республикасының "Тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігі туралы" (2004 ж.), "Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы" (1992 ж.), ... ... ... (2004 ж.), т.б. заң ... ... - тырылған. Осы заң актілерінде белгіленген талаптарды орындау, тамақ ... ... мен ... тұрақты түрде қамтамасыз ету үшін әлемнің көптеген елдерінде НАССР (Hazand Analysіs and Crіtіcal Control Poіnts) жүйесі сәтті пайдаланылуда. Қазақша мағынасы ... ... және сыни ... ... ... ... ... айтарлықтай әсер етуші қауіпті факторларды жүйелі түрде бірдейлендіру, бағалау және басқару тұ - жы - рымдамасы. НАССР жүйесі оны жүзе - ге ... ... ... ... ... мен өндірістік процестер және қорлардың жиынтығы болып табылады. Қазақстан Республикасында НАССР принциптері негізінде тамақ өнімдерінің сапасын ... ... сапа ... ... ... ҚР СТ ... ... енгізілген. Бұл жүйенің өнім қауіпсіздігінің технологиясы деп аталуы тегін емес. НАССР жүйесі ... ... ... ... орын алады және азық-түлік тауарларын өндіруші кәсіпорындар өнімдерінің қауіпсіздігіне деген ... ... ны - ... ... ... жүйесі бойынша тамақ өнімдерін өндіру саласындағы қауіптіліктерді анықтау және оларды басқару немесе алдын алу (жою) тәсілдері ғылыми негізде ... ... ... ... қызметкерлердің тамақ өнімдері қауіпсіздігі жоспарларын әзірлеу, бақылау құралдарын енгізу жұмыстарына белсенділікпен ... ... ... ала ... (даярлау) мамандар үшін процестерді талдай отырып, қауіпті фактордың ... болу ... ... ... ... ... және жою шараларын жедел түрде іске асыруға мүм - кіндік береді. Сонымен қатар, тамақ өнім - дерін өндіру, ... ... ... - ... ... пайда болдырушы кездейсоқ жағдайлардың алдын алу, өнімнің жоғары сапасын қамтамасыз ету жүйесін нығайтады. НАССР ... нә - ти - желі ... үшін ... ... ... құрал-жабдықтарды тех - никалық жақсарту (жаңарту) қажеттілігі де туындауы ықтимал.
Казіргі таңда Қазақстан Республикасы кәсіпорындарына НАССР жүйесін енгізу арқылы ... ... қол ... ... еді. ... тұтынушылардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін факторлардың алдын алу, оларды болдырмау немесе ең төменгі ұйғарымды деңгейден асырмау. Екіншіден, тамақ өнімдерін ... ... ... және ... ... ... - ділікті басқару жұмыстарын жолға қою арқылы өнім қауіпсіздігінің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Үшіншіден, технология - лық процестегі негізгі бақылау ... ... ... ... бақы - лаудың тиімді нұсқасы мен мониторинг жүйесін әзірлеп, қолданысқа енгізу.
Қазақстан Республикасында 2003 жылдан ҚР СТ ... ... ... НАССР принциптері негізінде тағам өнімдерінің сапасын басқару" ... ... 2005 ... ... ... Бұл стандарт Еуропа қауымдастық кеңесінің директиваларында берілген НАССР принциптері негізінде тағам өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігін басқару жүйелеріне қойылатын ... ... ... ... ... ғана ... өздеріне НАССР жүйесін енгізе бастады. Оларда негізінен НАССР жүйесін енгізуге міндетті болып саналатын елдермен ынтымақтастық орнатқан фирмалар ғана.
Бүгінгі күні ... ... ... ... ... сай қамтамасыз ете алатын кәсіпорындар ғана бәсекеге қабілетті бола ... ... ... ... ... ... ... өнім қауіпсіздігіне қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеуді өте қажет етуде. Алайда ... ... ... ... ... ... ... құруға айтарлықтай кедергі жасап келді. Осындай жағдайда қажетті сәйкестікке қол жеткізу үшін тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін басқару жүйесінің жаппай мақұлданған моделін ... ... еді. Осы ... ... 2005 жылдың тамыз айында ИСО 22000:2005 "Тамақ өнімдері қауіпсіздігінің менеджмент жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру және тұтыну саласындағы барлық ұйымдарға қойылатын ... ... ... ... өнімдерінің стандарттық құрамы. Жеткізілу мен сақталуы.
Тұтынудың қазіргі мәдениеті, ең алдымен, өнімнің қауіпсіздік кепілдігіне негізделетіндіктен сүт бірқатар талаптарға сай болуы ... тек дені сау ... ... тиіс;
Сүт өндірістік өнеркәсіп жағдайларында жылулық өңдеуден өту арқылы барлық микробтардан, ауру туғызатын бактериялалардан тазартылады;
Тазартылған өнім микроағзаларға қатыстырылмай оралуы ... ... сапа мен ... ... ... сай келетін өнім - қазіргі заман технологиясы бойынша өңделген орамадағы сүт. Ең соңғы жетістік технологиясы - ультрапастерлеу. Бүгінгі ... ... ... осы ... ... ... алуға ғана мүмкіндік бермейді, сонымен қатар сүттің пайдалы табиғи қасиеттерін сақтайды. ... ... ... сүт ... ... ... сатысынан өтеді, ал асептикалық орама ұзақ сақтау мерзімдерін қамтамасыз ететін ... ауа және ... ... ... ... ... ... минералды заттары құрамына Менделеев периодикалық жүйесінінің өте көп элементтері кіреді. Оның құрамында кальций, калий, натрий, магний, ... ... ... ... тұз және ... ... тұздары бар. Олар сүтте жеңіл сіңірілетін түрінде болады. Сүтте аздаған ... ... ... мыс, мырыш, марганец, фтор, бром, йод, күшала, ... бор, ... және т.б. ... Микроэлементтер қанды, лимфаны, ішек сұйықтығын, терді, жасты және т.б. ... ... үшін ... ... қатысуынсыз қалқанша безі, жыныс және т.б. маңызды ішкі секреция бездерінің жұмыс істеуі мүмкін емес болар еді. Микроэлементтердің тағамда жеткіліксіздігі денсаулықтың ауыр ... ... ... ... ... ... түзу үшін ... кобальттың В12 дәруменінің құрамына кіретіні, мырыштың көбею үрдістеріне қатысатыны, марганецтің тотығу-тотықсыздану үрдістері мен С, В мен D дәрумендерін түзуге ... ... ... ... жеткіліксіздігі ақыл-ес ауруларына әкеледі, фтор тіс жегісінен қорғайды. Ванадийдің жоқтығы өсуді ... ... ... ... қалқанша безінің ауыр дертін тудырады. Минералды тұздар ... ... ... ... Сүт ... ... тұздардың мөлшері салыстырмалы тұрғыда тұрақты болады, себебі ... ... ... ... олар сүтке сүйек ұлпасынан ауысады. Қышқыл сүт өнімдерін пайдалану ... ... ... ... ... ... және сүт ... сақтау және тасымалдау кезінде оның қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
Сүтті және сүт өнімдерін сақтауға арналған ... сүт ... ... ... ... жоқ ... емес материалдарды, қалдықтарды, тамақ өнімдері мен шикізатты бірлесіп ... ... ... және сүт ... ... ... ... (дайындау) субъектісі қоймадан бірінші кезекте сақтауға басқалардан ... ... ... сүт және сүт өнімдерін шығаруды көздейтін алмастыру жүйесі қолданылуы тиіс.
Сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) үшін сүт-шикізаты бар ... ... ... ... ... ... күйінде сақталуға және алғашқы мүмкіндіктің өзінде-ақ пайдаланылуы тиіс. Буып-түйілген материалдарды сақтау олардың кез ... ... ... болдырмауға тиіс.
Сүтті және сүт өнімдерін өндіруде (дайындауда) пайдаланылатын басқа да ... ... ... бар ... ... ұсталуға және сақталуға тиіс.
Сүтті және сүт өнімдерін сақтау ... ... ... ... ... режимде ветеринарлық-санитарлық және санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларға сәйкес жүзеге асырылады.
Сүт және сүт өнімдерін тасымалдау кезінде олардың ластануы мен ... ... ... ... ... сақталуы тиіс.
Сүт консервілерін, құрғақ және қоюлатылған сүт өнімдерін қоспағанда, сүт және сүт өнімдері тез арада бүлінетін өнімдердің қатарына ... және ... ... ... ... қауіпсіздігі саласындағы заңнамасында белгіленген талаптарды сақтай отырып, тасымалдануы тиіс.
Сүтті және сүт өнімдерін тасымалдау үшін ... ... ... мен ... ... сәйкес келетін, белгіленген тәртіппен ресімделген санитарлық паспорттары бар арнайы ... ... ... емес ... ... ... ... рефрижераторлар) пайдаланылуы тиіс.
Жылдың жылы уақытында тасымалдау:
1)тоңазытылған шанақтары бар арнайы көлікте алты сағаттан аспайтын;
2)суық емес изотермиялық шанақтарда бір сағаттан көп емес ... ... ... ... ... және сүт ... тасымалдау, сақтау шарттары бұзылған кезде, сүт және сүт өнімдері нәтижелері бойынша олардың одан әрі пайдаланылуы айқындалатын ветеринарлық-санитарлық және ... ... ... және сүт ... ... ... ... шыққан жерін, қауіпсіздігін, сақтау шарттары мен сақтау мерзімін растайтын құжаттар ілесе жүреді.
Сүттің құрамы өте күрделі - ... ... ... ... сүтпен ешбір табиғи тағаммен салыстыруға келмес. Сүттің химиялық құрамына пластикалық, минералды, энергетикалық, реттегіш заттар мен дәрумендер кіреді.
Сүттің пластикалық заттары. Сүт ... ет және ... ... ... әлде ... ... және тезірек қорытылады. Ақуыз адам ағзасында жаңа ... түзу үшін ... ... ... үш ... тұрады: шикі сүтте еріген күйінде болатын казеин, альбумин және глобулин. Сүттің барлық ақуыздары ... ... ... яғни олардың құрамында барлық 20 аминқышқылдары бар. Олардың ішінде - адам ағзасында синтезделмейтін және ... ... ... ... тиіс 8 ауыстырылмайтын амин қышқылдары. Осы амин қышқылдарының ең болмағанда біреуінің болмауы зат айналымының ... ... ... амин ... ... ... аса маңызды:
Метионин - май айналымын реттеп, бауырды май басудан қорғайды. Лизин - қан ... ... ... Оның ... ... ... қан ... бұзылуына, қанның қызыл түйіршіктері - эритроциттер санының азаюына, гемоглобин мөлшерінің ... ... ... ... ... ... азот айнылымы бұзылып, бұлшықеттің әлсіреуі байқалады, сүйектің кальцификациясы бұзылып, бауыр мен ... ... ... ... ... - кейбір маңызды қосылыстардың (никотин қышқылы, серотонин) синтезі үшін қажет. Триптофан айналымының бұзылуы жарыместікке әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, триптофан айналымының ... ... ... ... диабет сияқты аурулардың көрсеткіші болуы да мүмкін. Денсаулық сүті
Құндылығына қарамастан, сүт биологиялық өнім болғандықтан, ауа және ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен, өнімнің қауіпсіздік кепілдігіне негізделетіндіктен сүт бірқатар талаптарға сай ... ... тек дені сау ... ... ... өндірістік өнеркәсіп жағдайларында жылулық өңдеуден өту арқылы барлық микробтардан, ауру туғызатын бактериялалардан тазартылады;
Тазартылған өнім ... ... ... ... ... сапа мен ... ... нормаларына сай келетін өнім - қазіргі заман ... ... ... ... сүт. Ең ... ... ... - ультрапастерлеу. Бүгінгі таңда жылулық өңдеудің осы тәсілі қауіпсіз өнімді алуға ғана мүмкіндік бермейді, сонымен қатар сүттің ... ... ... ... ... ... ультрапастерленген сүт микробтардан тазартудың бірнеше сатысынан өтеді, ал ... ... ұзақ ... ... ... ... өнімді ауа және жарық әсерінен сақтауға мүмкіндік береді. ... ... - ... ... ... заттар Сүттің минералды заттары құрамына Менделеев периодикалық жүйесінінің өте көп элементтері ... Оның ... ... ... ... магний, темір тұздары, лимон, фосфор, тұз және басқа қышқылдарының тұздары бар. Олар сүтте жеңіл сіңірілетін түрінде болады. ... ... ... микроэлементтер: кобальт, мыс, мырыш, марганец, фтор, бром, йод, күшала, кремний, бор, ванадий және т.б. болады. ... ... ... ішек ... ... ... және т.б. ... келтіру үшін қажет. Олардың қатысуынсыз қалқанша безі, жыныс және т.б. ... ішкі ... ... ... істеуі мүмкін емес болар еді. Микроэлементтердің тағамда жеткіліксіздігі ... ауыр ... ... ... Мысалы, мыстың гемоглобинді түзу үшін қажеттілігі, кобальттың В12 ... ... ... ... ... үрдістеріне қатысатыны, марганецтің тотығу-тотықсыздану үрдістері мен С, В мен D ... ... ... ... ... литийдің жеткіліксіздігі ақыл-ес ауруларына әкеледі, фтор тіс жегісінен қорғайды. Ванадийдің жоқтығы өсуді тежейді. ... ... ... ... безінің ауыр дертін тудырады. Минералды тұздар ағзаның қышқылдық-сілтілік тепе-теңдігін сақтайды. Сүт құрамындағы минералды тұздардың мөлшері салыстырмалы тұрғыда тұрақты ... ... ... ... ... ... олар ... сүйек ұлпасынан ауысады. Қышқыл сүт өнімдерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... заттары Лактоза, немесе сүт қанты, лактаза ферментінің әсерінен глюкоза және галактозаға ыдырайды. Лактоза жүйке жүйесін ынталандырушы мен ... ... ... алу ... ... ... Лактаза синтезінің бұзылуы жаңа туған нәрестелердің туа біткен сүтті қабылдамау қасиетінің ... ... ... ... лактаза белсенділігі төмендеуі мүмкін, ол кезде де сүт ... ... ... ... ... ас қорыту жолының дерттері немесе сүтті ұзақ мерзім бойы қабылдамау. Сүт майы - ағза үшін ... бай ... Май ... ... ... ... май өте ... май түйіршіктері түрінде болады. Сүт майы - ең ... оның ... осы ... ... ... май ... оның ... ағзамен синтезделмейтін, бірақ тағаммен бірге келетін алмастырылмайтын май қышқылдары кіреді. Сүт майы жануар майларында мүлдем ... A, D, Е және К ... ... ... ... - тағамның таптырмас заттары, ағзада маңызды биохимиялық қызметтерді атқаратын ... ... ... ... ... ... орын алатын барлық өмірлік маңызы бар үрдістерге қатысады. Ағзаның дәрумендермен жеткіліксіз қамтылуы әртүрлі дерттерді туғызып, оның ауруларға қарсы түру ... және ... ... тонусты төмендетеді. Қазіргі уақытта сүттің құрамында кездесетін 30-дан астам дәрумендер белгілі. Сүт А, В1, В2 дәрумендерінің елеулі көзі болып табылады.
Демек, осы ... ... шыр етіп ... ... сәтінен бастап, сонау кәрілікке дейін қалыпты өмірді қамтамасыз ... ... ... заттар бар.
Күніне ішілген жарты литр сүт адамның келесі қажеттіліктерін қамтамасыз етеді:
* 30% ақуыз,
* 25% май,
* 75% кальций мен фосфор,
* 50% ... ... ... ... ... ... ... алуына көмектеседі деуге болады.
Қолдану бойынша нұсқаулықтар
Сүт жеңіл қорытылуы ... оны аш ... ... ... ... жақсы сіңуі үшін ауызда біраз ұстап тұру қажет.
Сүт ... ... ... және ... ... ... Асқазан-ішек жолы үшін сүт мусстары, пудингтер, жеміс-жидек қосылған көпіршіктелген қаймақ өте ... ... ... ... ... ... ... ішпеген жөн. Бұл жағдайда ішекте желдің пайда болуы мен іш бұрауды туғызатын ашу үрдісі басталады.
Ақиқат пен аңыз. ... ... ... ... ... ... египеттіктер сүтті емдік мақсатта қолданған. Ежелгі Рим мен Грецияның дәрігерлері мен ғалымдары сүтті құрт ауруы, тұз ... қан ... ... үшін ... ... сүтпен тұз байлануды, жүйке жүйесінің бұзылуын, ас қорыту мүшелерінің ауруларын, қан аздықты емдейді. Диетологтар сүт өнімдері тәуліктік ... 1/3 ... ... тиіс деп ... Ал денсаулық туралы ең көне ғылым - Аюрведа - сүтті ғаламдағы ең құнды өнім деп есептейді, ... ол ... ... және рухани дамуына жағдай жасайды - сүт психиканың бұзылуымен байланысты ауруларды: ашушаңдық, тынышсыздық, зорығуды емдейді, ұйқы ... ... ... ... бойы сүт тағам ретінде ғана емес, ем ретінде де ... ... ... И. П. ... мысалы, деп жазған еді. Профессор С. П. ... сүт ... және ... ... емдеуге көмектеседі деп санаған. Ежелгі дәрігерлер де сүтті ем ретінде санаған: ... оны көк ... ... ... Авиценна сүттің әлсіз балалар үшін пайдалылығын айтқан. аздап қант қосылған сүт - бронхитке қарсы ... ... ... Тек бір ... ... тыныс алу жүйесін және ас қорыту жүйесін емдеуге болады.
Емдік шөптер мен дәмдеуіш қосып даярланған сүт таңғы ... ... ... ... ... ... көңіл тоқтату және оқу қабілеттіктері артады.
Тарихи мәліметтер Жануар сүтін тағам ретінде адам ең алғаш рет біздің заманымызға дейін 8-9 мыңжылдықта, Орта ... ... қой мен ... ... ... кезде қолдана бастады. 7 мыңжылдықта қазіргі Түркия территориясында адамдар сиыр баға ... ... ... өз тағамын қазіргі ең танымал өнімдерінің бірімен байытты.
* ТЕХНИКАЛЫҚ РЕТТЕУ
3.1 ҚР Мемлекеттік стандарттау жүйесінің стандарттау бойынша нормативтік құжаттары
ҚР Мемлекеттік стандарттау ... ... ... ... ... Заңына сәйкес тағайындалған.Оған кіретіндер:
ҚР мемлекеттік стандарттары (ҚР СТ);
Технико-экономикалық ақпараттың мемлекеттік сыныптауыштары (ТЭА МС);
Мемлекетаралық стандарттар (МСТ),техникалық-экономикалық ақпараттың ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар,техникалық шарттар (ТШ),сондай-ақ мемлекетаралық ережелер мен ұсыныстар.
Тағайындалған тәртіпке халықаралық,аймақтық және ... ... ... сыныптауыштары,техникалық шарттар,ережелер,жағдайлар,әдістемелік нұсқаулар және стандарттаудағы ұсыныстар қолдануға жіберіледі.
Стандарттау бойынша нормативтік құжаттардың тағайындауына қойылатын талаптар,ғылымның, техника мен ... ... ... ... және ҚР ... ... ... керек.
Техникалық реттеу саласындағы нормативтік құқықтық актілер келесі бағыттарда жүргізіледі:
* Өндірістік және өнеркәсіптік ... ... ... және ... ... территоррияның қауіпсіздік жағдайында;
* Өрт қауіпсіздігінде;
* Биологиялық;
* Электромагниттік үйлесімділік;
* Экологиялық;
* Ядролық және радияциялық;
* Химиялық;
* Электрлік;
* ... ... ... ... ... Өлшем бірлігінде.
3.2
техникалық регламенті
1. Қолдану саласы
1. техникалық регламенті (бұдан әрі - техникалық регламент) Қазақстан Республикасының 2002 ... 10 ... 2004 ... 9 ... және 2007 ... 21 ... заңдарына сәйкес әзірленді және сүт және сүт өнімдерінің (бұдан әрі - сүт және сүт өнімдері) қауіпсіздігіне қойылатын ең аз ... ... ... техникалық регламент пайдаланылатын технологиялардың ерекшеліктеріне байланысты сүт ... ... ... ... ... ... жартылай фабрикат немесе басқа да шикізат ретінде пайдаланылатын, Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... және шетелде өндірілген (дайындалған) сүт-шикізаты мен дайын сүт және сүт өнімдеріне қолданылады.
2. Осы ... ... ... ... ... өнім ... мен ... Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық қызметінің тауарлық номенклатурасының жіктеуіші ... ... ... әрі - СЭҚ ТН) осы ... ... ... ... Осы техникалық регламенттің талаптары, сүт және сүт өнімдерін өндірумен (дайындаумен) қайта өңдеумен, сақтаумен және өткізумен айналысатын барлық жеке және ... ... ... ... Осы ... ... балалар тағамдарына арналған, емдік, алдын алу және диеталық мақсаттағы үй жағдайында дайындалған ... және сүт ... жеке ... ... сүт және сүт ... сондай-ақ сүт өнімдерін өндіруде (дайындауда) қолданылатын тағамдық қоспаларға, бояғыштар мен хош ... ... ... Осы ... ... ... терминдер пайдаланылады:
1) байыту - сүтке және сүтті қайта өңдеу өнімдеріне витаминдерді, микро- және макроэлементтерді, пробиотикалық заттарды, ... ... ... ... ... ... ... фосфолипидтерді, пробиотикалық дақылдарды енгізу процесі;
2) биоөнім - ашытатын микроорганизмдерді пайдалана отырып, ашытқылау процесінде және (немесе) одан кейін монодақылдардағы ... ... ... тірі ... және ... ... қоса отырып дайындалатын сүтті қайта өңдеудің байытылған өнімі;
3) зарарсыздандыру - микроорганизмдерді, олардың вегетативті жасушалары және ... ... ... ететін тығыз жабылған ыдыстарда 100оС-дан жоғары температура кезінде сүтті термикалық өңдеу процесі;
4) контаминант (ластағыш) - сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... ... ... кез келген биологиялық немесе химиялық фактор, тамақ өнімдеріне әдейі қосылмаған бөтен материал немесе басқа заттар;
5) қайта қалпына ... - оның ... ... су қосу ... сүт ... дайындау процесі;
6) қалыпқа келтіру - сүттегі немесе сүтті қайта өңдеу өнімдеріндегі сүттің құрама бөлшектерінің қамтылуы мен ... ... ... пастерлеу - өнімнің бастапқы құрамынан кемінде 99,0% микроорганизмдердің патогендік және вегетативтік ... ... ... ... ... ... дейінгі температура кезінде термикалық өңдеу процесі;
8) пребиотиктер - тоқ ішектегі бір немесе саны ... ... ... ... және ... ... оң әсер ... қорытылмайтын тағамдық ингредиенттер;
9) пробиотикалық микроорганизмдер - ас қорыту жолдарындағы микрофлоралардың құрамына және биологиялық белсенділігіне қалыпқа келтіру әсерімен адам организміне оң әсер ... ... ... ... ... ... токсигенсіз микроорганизмдер;
10) сүтті қайта өңдеу өнімдері - сүт өнімдері, құрамдас сүт ... ... сүті бар ... ... сүт шикізаты;
11) құрамдас сүт өнімі - өнім құрамындағы сүттің құрамдық бөліктері 50%-дан астамын құрайтын сүттің ... ... ... құрамдық бөлігін ауыстыру мақсатында енгізілетін, сүтті қайта өңдеудің жанама өнімдеріне және сүтке жатпайтын компоненттерді қоса отырып немесе ... ... және ... сүт өнімдерінен дайындалатын тағамдық өнім;
12) суыту - технологиялық процестердің талаптарына сәйкес температураны төмендету;
13) құрамында сүті бар өнімдер - өнімнің құрғақ ... ... ... ... үлес ... ... 20%, сүт ... жатпайтын майларды және (немесе) белоктарды қоса алғанда, сүттен және (немесе) сүт өнімдерінен және (немесе) сүтті қайта өңдеудің ... ... және ... сүт ... ... құрамдас бөліктерден дайындалған тағамдық өнім;
14) ашыған сүт өнімдері - тірі ашытқы микроорганизмдерін қамтитын, рН-ді және ... ... ... әкеп соғатын ашытқы микроорганизмдерін пайдалана отырып, сүттің құрамдас бөліктерін ауыстыру мақсатында енгізілетін, сүтті және (немесе) сүт өнімдерін және ... ... ... ... ... бөліктердің қоспаларын ашыта отырып әзірленетін сүт немесе сүттің құрамдас өнімі;
15) сүт ... - ... ... ... ... ... ингредиенттерді қамтуы мүмкін сүт құрамына жатпайтын майларды және белокты пайдаланбай-ақ сүттен және (немесе) оның құрамдас бөліктерінен дайындалатын тағамдық ... ... ... ... - ... ... қасиетін өзгертетін технологиялық операциялар кешені;
17) сүтті тазарту - сүтті механикалық қоспалардан тазарту процесі;
18) ... ... - ... ... ... ... ... сүт - сүттің құрамдас бөлшектері реттеуге ұшырамаған сүт;
20) табиғи сүт өнімі - табиғи сүттен дайындалған сүт өнімі;
21) термоөңдеу - сүтті ... сүт ... ... өңдеу процесі;
22) тамақ өнімдерін әзірлеу (жасау), өндіру (дайындау), айналымы, кәдеге жарату және жою субъектісі (бұдан әрі - субъекті) - ... ... ... ... ... ... ... кәдеге жарату және жою жөніндегі қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;
23) тамақ өнімдерін өндіру (дайындау) объектісі (бұдан әрі - ... ... ... - тамақ өнімдерін өндіру (дайындау) жөніндегі кәсіпорын;
24) тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі - тамақ өнімдерін әзірлеудің (жасаудың), ендірудің (дайындаудың), ... ... ... және ... барлық процестерінде (сатыларында) адам өмірі мен денсаулығына зиян келтіруімен және тұтынушылардың заңды мүдделерінің ... ... ... ... іске ... және оның ... ... мүмкіндігінің үйлесімін ескере отырып, жол берілмейтін қатердің ... ... ... ... (УЖТ, ... - микроорганизмдерді, олардың вегетативті жасушалары мен спораларын жоюды қамтамасыз ететін 135оС-дан астам температурада кемінде 2 секунд ... ... ... және оның ... ... ... өнімдерін термоөңдеу;
26) ферментті препараттар - сүтті қайта өңдеу өнімдерін ... ... орын ... ... ... жүзеге асыру үшін қажетті белоктық заттар.
3. Сүтті және сүт өнімдерін сату ... оның ... ... ... Сүт және сүт ... ... ... нормативтік құжаттамаларына сәйкес тамақ өнімдерін қабылдау, бақылау, сәйкестендіру және сақтау ... ... ... ішкі ... ... санитарлық-гигиеналық нормативтерді сақтай отырып жүзеге асырылады.
7. Сүтті және сүт өнімдерін өткізу үшін негізгі шарттар мыналар ... ... ... ... болуы;
2) сүт және сүт өнімдері туралы ақпараттың болуы;
3) сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігін растайтын құжаттың (санитарлық-эпидемиологиялық қорытындының, ... ... ... ... ... сертификаттың, ветеринариялық анықтаманың, сәйкестік сертификатының) болуы.
8. Өткізу мерзімін ... және сүт ... ... ... ... ... құжаттарға сәйкес өндірушілер (дайындаушылар) белгілейді. Сүт және сүт ... ... ... ... ... орындалуы тиіс.
9. Сүт және сүт өнімдері тұтынушылық немесе топтық орамда (ыдыста), немесе оларсыз: құйылып немесе таразыға тартылып ... және сүт ... ... және ... ... ... орамда (ыдыста) өткізуге жол берілмейді.
Сүт және сүт өнімдерін құйылмалы немесе таразылап ... ... ... және ... арналған арнайы жабдық, сондай-ақ таңбаланған сауда мүкәммалы (төсеніштер, ... ... және т.б.) ... ... сүт ... тікелей таразыларда орама материалдарсыз тартуға жол берілмейді.
10. Сүт және сүт өнімдерін өткізуге белгіленген тәртіппен міндетті түрде медициналық тексеруден өткен ... ... және сүт ... ... ... асыратын адамдардың арнайы киімі болуы тиіс.
4. Сүт және сүт өнімдерін өндіру ... үшін ... ... қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
11. Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған сүт-шикізаты, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасына сәйкес жеке тапсырушылардан немесе жұқпалы ... ... ... ... ... ... ұсталатын дені сау жануарлардан алынуы тиіс. Сүт және ... сүті бар ... ... ... үшін ... шикі түрінде беріледі.
12. Жануарларды ұстау, азықтандыру және сауу, жануарлардың жай-күйін бақылау шарттары, шикі сүтті өндірудің ... ... шикі ... ... ... ... және тасымалдауды қоса алғанда, ветеринарлық-санитарлық және санитарлық-эпидемиологиялық ... мен ... ... талаптарына сәйкес келуі тиіс.
13. Сүт-шикізат сауылғаннан кейін 2 сағат ішінде кешіктірілмей шаруашылық жүргізуші субъектілерінде ... ... және (4 + 2)оС ... ... ... ... тиіс.
Сүт-шикізатын өндірушіде (дайындаушыда) қайта өңдеу жеріне тасымалдауға арналған уақытты ескере ... 24 ... ... (4 + 2)оС ... ... жол беріледі.
14. Сүт-шикізатын қайта өңдеу орнына тасымалдау уақытында және тіпті оны ... ... ... ... оның ... ... ... өңдеу үшін келіп түскен сүт-шикізатты қайта өңдеуші кәсіпорнында сақтауда тұрған ... ... жол ... өндірушіде (дайындаушыда) бұрын сақтауда тұрған сүттен басқа:
1) 4[о]С температурасына дейін суытылған - 6 ... ... 6[о]С ... ... ... - 4 ... ... сүт-шикізатты қайта өңдеушіде сақтауға (резервтеуге) жол беріледі.
Қабылдау кезінде температурасы бойынша белгіленген талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... ... Бұзаулағаннан кейінгі алғашқы жеті күнде және суалту алдындағы соңғы бес күнде сиырлардан ... ... ... ... ... қышқылдық титрі жоғары, термикалық өңдеуге жатпайтын сүт және сүт қамтылған өнімдер қайта ... ... ... жоқ ... ... ... ... оның ішінде қайта өңдеу басталғанға дейінгі термикалық өңделген сүт-шикізатты сақтау (резервтеу) оған арналған жекелеген таңбаланған ... ... ... ... ... бойынша қолайсыз шаруашылық субъектілері үшін, сау жануарлардан алынған сүт-шикізаттың өндірістік қайта өңдеуге жарамдылығы ветеринарлық анықтамамен және пероксидазасы жоқ ... ... ... ... ... ... ... зерттеумен расталады.
Жұқпалы аурулар бойынша қолайсыз шаруашылық субъектілері үшін сүт-шикізатпен ілесе жүретін ілеспе құжаттарда өңдеу температурасы мен уақыты көрсетіле ... ... ... ... ... белгі қойылуы міндетті.
18. Сүт-шикізатындағы, қаймақ-шикізатындағы уытты элементтердің, микотоксиндердің, антибиотиктердің, ингибирлейтін заттардың, пестицидтердің, радионуклидтердің болу деңгейі осы техникалық регламентке 2-қосымшада көрсетілген ... ... ... аспауға тиіс.
Сүт-шикізатта ингибирленетін заттардың, оның ішінде жуу-дезинфекциялық құралдар мен ... ... ... ... жол ... ... мен соматикалық жасушалардың болу деңгейі осы техникалық регламентке 3-қосымшада көрсетілген рұқсат етілген ... ... ... Сүт және сүт ... өндіруге сүт-шикізатты дайындау адам өмірі мен денсаулығы үшін қайта өңдеу өнімдерінің ... және ... ... кез ... ... ... ... етуі тиіс.
5. Ұйытқылар мен пробиотикалық дақылдардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
20. Ұйытқылар және (немесе) пробиотикалық дақылдардың қауіпсіздігін оларды өндірушілер (дайындаушылар), ал олардан ... ... ... - үй-жайларға (олардың өндірістік тізбекте орналасуына, құрамына және жай-күйіне) және жабдыққа (көрінісі мен жай-күйіне) ... ... ... ... ұйымдастыру және техникалық іс-шаралар (өндірістің технологиялық режимі мен ... ... ... ... және ... ережелер мен нормалар талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді.
21. Орамалары (ыдыстары) ... және ... ... және ... ... өтіп кеткен ұйытқыларды сақтауға және (немесе) пайдалануға тыйым салынады.
Сүт және сүт ... ... ... өндірістік ұйытқыларды дайындауға арналған ұйытқылардың және (немесе) пробиотикалық дақылдардың әрбір партиясы белгіленген нысандағы құжаттармен ілесе жүруі тиіс.
22. Ұйытқылардан және (немесе) ... ... ... ... және ... ... дайындау мен шығару кезіндегі ұйытқылардың және (немесе) ... ... ... ... өндірістік циклдің барлық кезеңдерінде арнайы дайындалған және кезеңділігімен аттестатталатын персонал жүзеге асырады.
23. Ұйытқыларды және (немесе) пробиотикалық ... ... ... (құрғақ азықтық ортаны немесе құрғақ сүтті қалпына келтіруді, ... және ... ... ... ... топырақ баптауды және ұйтқыны суытуды қоса алғанда) тамақ өнімінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ... ... Сүт және сүт ... ... ... ... олардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
24. Технологиялық үй-жайларда өндіру (дайындау) процесінде бекітілген санитарлық және гигиеналық нормативтерге сәйкес жарықтың, микроклиматтың, шудың, ... және ... ... ... ... ... құрамының қажетті деңгейі қамтамасыз етілуі тиіс.
25. Технологиялық үй-жайларда сүт және сүт өнімдерінің ластануын ... үшін ... ... ... ... ... және тамақ өнімдерін қабылдауға медициналық аптечкалар мен жеке заттарды сақтауға, персоналдың әсемдік заттар мен ... ... ... ... ... ... ... үй-жайлар мен учаскелердің тамбурларында немесе тұрмыстық үй-жайларда орналастырылуы ... және сүт ... ... ... процесінде персоналдың жеке гигиена ережелерін орындауын, әсіресе жұмыс алдында, жұмыстағы ... және ... ... ... қол жууға қатысты қатаң бақылауды жүзеге асырады.
Сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) жөніндегі технологиялық үй-жайларда кемірушілер мен ... ... ... ... ... болуына жол берілмейді.
Сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) ... ... ... мен ... ... жол ... Жұмыс аймағы ауасындағы зиянды заттардың рұқсат етілген деңгейін анықтау әр өндіру (дайындау) объектісі үшін ... сүт ... ... мен ... және ... нормативтерге сәйкес технологиялық процестерді жүргізу ерекшеліктеріне қарай жеке белгіленеді.
Желдету, ауаны тазалау, ... ... ... ... ... ... заттардың шоғырлануы, оның рұқсат етілген шегінің 30%-нан аспауға тиіс. Егер шаң зиянды фактор болып табылса, онда келетін ... ... ... ... ... Сүт және сүт ... ... (дайындау) өндірісіне арналған, технологиялық жабдық, оның ішінде сауу-сүт жабдығы сүт және сүт ... ... ... ... ... және ... мен жабдықтар қауіпсіздігі саласындағы заңнамада көзделген қауіпсіздік нормаларына сәйкес келуі ... ... ... ... автоматтандырылған болуы, ал сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) үшін қолданылатын технологиялық жүйелер ... ... ... өнімге, оны дайындау кезінде ластаушы заттар мен микроорганизмдердің еніп кетуін болдырмау мақсатында тікелей байланысты алынып тасталуы ... ... және ... жабдық қызмет көрсетуші персоналдың жұмыс істеуі (техникалық қызмет ... ... және ... үшін ... ... қамтамасыз етілетіндей етіп құрастырылуы тиіс.
29. Сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау), термикалық өңдеу, суыту және ... үшін ... ... ... өнім ... (дайындауды) қамтамасыз ету үшін барынша тез талап етілетін температураға қол жеткізу және ұстап тұру ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, мақсатына қарай пайдалану үшін сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне немесе жарамдылығына теріс әсер етуі мүмкін температураны, ылғалдылықты, ауа ... мен ... да ... ... және ... құралдарымен қамтамасыз етіледі. Өлшеу құралдары белгіленген тәртіппен тексерілген және (немесе) аттестатталған және ... ... ... ... үшін ... ... ... құралдарының тізіліміне енгізілген болуы тиіс.
Сүтті тазалауға арналған жабдық коррозияға берік материалдардан дайындалуы және жеңіл тазалау мүмкіндігі болатындай етіп құрастырылуы ... ... үшін ... ... және ... ... ... жөніндегі қондырғы сүт және сүт өнімдерін сақтау, қайта өңдеу және ... ... ... болуы тиіс.
30. Өндірістік процестердің қауіпсіздігіне өндірудің (дайындаудың) температуралық режимін және дайын сүт ... ... қоса ... ... ... үшін ... бақылау кепілдігі беріледі.
31. Қауіпсіздікті, өнеркәсіптік зарарсыздандыруды және сақтау мерзімдерін ұзартуды қамтамасыз ету үшін сүт және сүт ... ... оның ... термизациядан, пастерлеуден, зарарсыздандырудан, ультрапастерлеуден немесе ультражоғары температуралық өңдеуден өтеді.
Сүт және сүт өнімдерінің термизациясы ... ... ... температурада, кейіннен 30 секундқа дейін ұстала отырып жүзеге асырылады.
Сүт және сүт өнімдерін (төменгі температуралық, жоғары температуралық) ... ... және оның ... ... ... кез-келген патогенді микроорганизмдер адам денсаулығына зиян келтірмейтіндей жағдайда санының азаюын қамтамасыз ететін уақыт бойы ... ... ... ... ... ұстала отырып, әртүрлі режимдерде (температура/уақыт) жүзеге асырылады.
Сүт және сүт өнімдерін төмен температуралы пастерлеу 760С-дан аспайтын температура ... ... және ... ... ... ... жүреді.
Сүт және сүт өнімдерін жоғары температуралы пастерлеу 770С-дан 1250С-ға ... ... ... ... және сілтілік фосфотаза мен пероксидаза инактивациясымен ілесе жүреді.
Сүт және сүт ... ... ... ... зарарсыздандыру талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ететін 1000С-дан жоғары ... ... ... ... ... ... орамында (ыдысында) жүзеге асырылады.
Сүтті және сұйық сүт өнімдерін қайта өңдеу кезінде ультрапастерлеу:
1) кейіннен ... ... ... - ... ... ... ... сәйкестігін;
2) кейіннен асептикалық емес буып-түю кезінде - өнімнің қалдық микрофлорасының елеулі ... мен ... ... ... ... ... 1250С-1380С температура кезінде кемінде 5 секунд ұстай отырып, жүзеге асырылады.
Сүт және сүт ... ... ... өңдеу жабық жүйе ағынында 1350С-1400С температура кезінде жылытылған үстіңгі ... ... ... ... буды ... тікелей араластыру жолымен кемінде 2 секунд ұстай ... ... ... Арнайы технологиялық процестердің тиімділігін бақылау кезеңділігі өндірістік бақылау бағдарламасында белгіленеді және өнеркәсіптік зарарсыздандыру талаптарына ... өнім ... ... ... қамтамсыз етіледі.
Сүт және сүт өнімдерін термикалық өңдеуді бақылау кезінде қолданылатын әдістер дайын сүт өнімі қауіпсіздігінің берілген деңгейіне қол жеткізуді қамтамасыз етуі ... ... ... ... және ... ... ... суыту 40С ++-20С-дан аспайтын температураға дейін жүргізіледі.
7. Дайын сүт өнімдерінің ... ... ... Сүт және сүт өнімдерінің қауіпсіздігі сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) және ... ... ... және ... ... ... жолымен қолдауға ие болуы тиіс.
34. Өткізуге арналған сүт және сүт ... ... ... ... ... ... радионуклидтердің болуы, сондай-ақ тотығып бүліну көрсеткіштерінің мәні осы ... ... ... ... ... ... ... аспауы тиіс.
35. Өткізуге арналған сүттегі және сүт өнімдеріндегі микроорганизмдер құрамының рұқсат етілген деңгейі осы техникалық регламентке 5-қосымшада көрсетілген ... ... ... ... сүт өнімдерінде фосфотазаның және (немесе) пероксидазаның болуына жол берілмейді.
37. А және Б топтарының толық консервілері қауіпсіздігінің микробиологиялық көрсеткіштері (өнеркәсіптік ... ... және ... ... мен ... белгіленген деңгейден аспауға тиіс.
38. Мерзімінен бұрын бүлінуі туындау қаупінің ... ... ... ететін дайын сүт өнімдерін шығару кезіндегі температура нақты сүт өнімдерінің түріне арналған гигиеналық ... мен ... ... ... ... сүт ... өткізу мерзімін ескере отырып белгіленуге тиіс.
39. Аралас құрамдағы сүт өнімдері қауіпсіздігінің көрсеткіштерін ... ... ... бойынша да, сол сияқты нормаланатын контаминанттардың рұқсат етілген деңгейі бойынша да негізгі шикізат түрі бойынша ... ... ... ... қалпына келтірілген сүт өнімдері қауіпсіздігінің көрсеткіштерін дайындаушы денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті органмен келісім ... ... және ... ... ... заттардың құрамын ескере отырып, бастапқы өнімді қайта есептеуде есепке алады.
41. Жаңа сүт өнімі үшін ... ... ... ... нормалар мен стандарттарға, ал олар болмаған кезде ... ... ... мен ... ... өнімдердің құрамы бойынша соған ұқсас немесе жақын көрсеткіштерді есепке ала ... ... ... ... уәкілетті органның келісімі бойынша өндіру (дайындау) субъектісі айқындайды.
42. Сүтті және сүт өнімдерін тағамдық қоспалармен және витаминдермен байыту денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... мен нормаларға сәйкес жүргізіледі.
Байыту өнімдердің тұтынушылық қасиетін төмендетпеуі, оның ішінде тағамдық заттарда қамтылғанды және ... ... да ... ... ... төмендетпеуі және олардың қауіпсіздігіне әсер етпеуі тиіс.
43. Сүт өнімдерін ... және ... ... байыту кезінде байытылатын қоспалардың өзара және байытылатын өнімнің компоненттерімен химиялық өзара іс-әрекетке түсу мүмкіндігін ескеру және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін олардың үйлесімін, нысанын, тәсілдері мен енгізу дәйектілігін таңдау ... Сүт ... ... микроорганизмдермен байыту үшін пробиотикалық қасиеттері тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы ... ... ... ... ... ... дақылдардың ресми коллекцияларында сақтауға берілген штаммаларды пайдалануға жол беріледі.
45. Экологиялық таза сүт пен сүт өнімдері ... ... ... ... ... ал ... микроорганизмдерді, уытты элементтерді, радионуклидтерді, пестицидтерді, микотоксиндерді қамту деңгейі бойынша белгіленген ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
8. Сүт және сүт өнімдерін өндіру (дайындау) кезінде пайдаланылатын ғимараттардың, құрылыстардың қауіпсіздігіне ... ... Сүт және сүт ... өндіру (дайындау) жөніндегі ғимарат пен оған іргелес маңдағы ... ... ... ... ... ... ... орналастырылады және ветеринарлық-санитарлық және санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларды сақтай отырып ... Сүт ... ... ... қолданылатын ұйытқылар мен пробиотикалық дақылдар нормативтік және техникалық құжаттамаларға сәйкес мамандандырылған кәсіпорындарда дайындалуы тиіс.
Өндірістік ұйытқыларды және ... ... ... ... ... ... және ... үлгіде ұйымдастырылған ұйытқы бөлімшесінде жүргізіледі, ол мынадай талаптарға сәйкес келуге тиіс:
1) өндірістік цехтардан оқшауландырылған үй-жайларда негізгі тұтынушы-цехтармен ... бір ... ... ... ... мен ... микроорганизмдердің, бактериофагалар мен басқа да ластаушылардың ластауынан қорғауды ... ... ... ... және ... ұстайтын жекелеген үй-жайлары болуы;
3) тасқынды-сорғыш желдеткіші және (немесе) ауаны ... мен ... ... да ... жүйесінің болуы.
48. Кәсіпорынның кәріз жүйесінің құрылғысы құрылыс және санитарлық-эпидемиологиялық ... мен ... ... ... ... және шаруашылық-тұрмыстық ағын суларды бұру үшін ұйымдар жалпы қалалық кәрізге қосылуы ... ... ... және су ... ағын суларды шығаратын тазалау құрылыстары болуға тиіс.
Ашық су ... ... ... және ... ... ағын ... қашыртқылауды тиісті тазалаусыз жүргізуге жол берілмейді.
Фекальді-шаруашылық және ластанған өндірістік ағын суларды ... ... ... және бұрғылау ұңғымаларына жіберуге тыйым салынады.
Ағын суларға арналған қайта айдау стацияларының тазалау ... мен өзге де ... ... ... таза ... әрі суларды, топырақты және ауаны ластау көздері болмауға тиіс.
49. Өндіру (дайындау) объектілері:
1) қоршаған ортаны ластау объектілерінен және сүтті және сүт ... ... ... ... өнеркәсіптік қызметтен;
2) жеткілікті алдын алу шараларының қабылданған жағдайларынан басқа, су тасқынына душар болған өңірлерден;
3) зиянкестердің шабуылына ұшыраған аудандардан;
4) қатты ... ... ... ... қалдықтары тиімді аласталмайтын аудандардан қашықта орналасуы тиіс.
Сүт және сүт өнімдерін өндіретін (дайындайтын) кәсіпорынның ішкі ... мен ... ... пен ... сүт ... тоғыспалы қозғалысына жол бермеуге тиіс.
Тоғыспалы ластануы ықтимал орындарда операциялар табиғи немесе басқа да тиімді тәсілдермен бөлінуі тиіс.
Ғимараттар мен ... ... ... ... ... ... ... өнімге дейінгі ағындарды реттеуді ескере отырып жоспарлануға тиіс.
9. Сүтті және сүт өнімдерін сақтау және тасымалдау ... оның ... ... ... ... және сүт өнімдерін сақтауға арналған үй-жайларда сүт өнімдерін өндіруге (дайындауға) қатысы жоқ тағамдық емес материалдарды, қалдықтарды, тамақ өнімдері мен шикізатты ... ... ... ... және сүт өнімдерін сақтау кезінде өндіру (дайындау) субъектісі қоймадан ... ... ... ... ... келіп түскен сүт және сүт өнімдерін шығаруды көздейтін алмастыру жүйесі қолданылуы тиіс.
Сүт және сүт ... ... ... үшін сүт-шикізаты бар (толтырылған немесе жартылай толтырылған) контейнерлер жабық күйінде сақталуға және алғашқы мүмкіндіктің өзінде-ақ ... ... ... ... ... ... кез келген ықтимал ластануын болдырмауға тиіс.
Сүтті және сүт өнімдерін өндіруде ... ... ... да ... тиісті таңбасы бар жекелеген контейнерлерде ұсталуға және сақталуға тиіс.
Сүтті және сүт өнімдерін сақтау олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін температуралық режимде ветеринарлық-санитарлық және ... ... мен ... ... жүзеге асырылады.
51. Сүт және сүт өнімдерін тасымалдау кезінде олардың ластануы мен ... ... ... ... ... ... тиіс.
Сүт консервілерін, құрғақ және қоюлатылған сүт өнімдерін қоспағанда, сүт және сүт ... тез ... ... ... ... ... және ... Республикасының тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы заңнамасында белгіленген талаптарды ... ... ... ... және сүт ... ... үшін ... санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалардың талаптарына сәйкес келетін, белгіленген тәртіппен ресімделген санитарлық паспорттары бар арнайы көлік ... ... емес ... шанақтар, тоңазытылатын шанақтар, рефрижераторлар) пайдаланылуы тиіс.
Жылдың жылы уақытында тасымалдау:
1) тоңазытылған шанақтары бар арнайы көлікте алты сағаттан аспайтын;
2) суық емес изотермиялық ... бір ... көп емес ... ... ... ... ... және сүт өнімдерін тасымалдау, сақтау шарттары бұзылған кезде, сүт және сүт ... ... ... ... одан әрі ... айқындалатын ветеринарлық-санитарлық және санитарлық-эпидемиологиялық сараптамаға жіберіледі.
Сүтті және сүт өнімдерін ... ... ... шыққан жерін, қауіпсіздігін, сақтау шарттары мен сақтау мерзімін растайтын құжаттар ілесе жүреді.
10. Сүтті және сүт өнімдерін кәдеге жарату кезінде ... ... ... ... Мынадай:
1) осы техникалық регламенттің талаптарына сәйкес келмеген;
2) сапасыздықтың анық белгілері болған;
3) олардың шыққан жерін, ... мен ... ... ... ... ... берушінің құжаттарының болмауы;
4) тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген мәліметті қамтитын таңбасының болмауы;
5) жарамдылық немесе сақтау ... ... ... өтіп ... ауру ... және таралу немесе адамдар мен жануарларды уландыру қаупін, адам мен жануарлардың денсаулығына және ... ... ... әрі ... ... ... ... тудыру себептері бойынша сапасыз және қауіпті деп танылған сүт және сүт өнімдері кәдеге жаратуға жатады.
53. Сүтті және сүт ... ... ... ... ... ... ... және сүт өнімдерін сатушы оларды бастапқы мақсаты бойынша пайдалану мүмкіндігін ... ... ... қол ... және ... тәсілмен санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларды міндетті түрде сақтай отырып жүзеге асырады.
11. Сүтті және сүт өнімдерін буып-түюге ... және ... ... ... ... Сүтті және сүт өнімдерін буып-түю және тасымалдау үшін пайдаланылатын буып-түю және мамандандырылған барлық көлік түрлерінің сүт ... ... үшін ... ... рұқсаты болуы тиіс.
Орама тығыз жабылуы және кез-келген ластану мүмкіндігін болдырмауы, белгіленген сақтау және (немесе) жарамдылық кепілдігі берілген мерзімдері бойы тасымалдау, ... және ... ... өнімдердің сақталуын қамтамасыз етуі тиіс.
Көп мәрте қолданылатын орама (ыдыс) берік және (немесе) жөндеуге келетіндей болуы, жеңіл тазалануы әрі залалсыздандырылуы тиіс.
Орама ... ... ... сүт және сүт ... ... және (немесе) оралған өнімді алу кезінде, оның ішінде немесе тұтынушылардың белгілі бір ... ... ... ... үшін ғана ... немесе ықтимал қауіп тудыратын жағдайларда мыналарға:
1) орамада (ыдыста) орналастырылған ашылуы бойынша түсінікке қол жеткізу үшін нұсқаулықтың болуына;
2) егер ораманы ... тек ... ... ашу ... ... ... құралдардың болуына;
3) буып-түйілген сүтті және сүт өнімдерін қауіпсіз ашу мүмкіндігіне назар аудару қажет.
55. Сүтті және сүт өнімдерін буып-түю техникалық ... ... ... ... ... және сүт ... орамында (ыдысында) тұтынушы үшін міндетті ақпаратқа қосымша тамақ өнімдері саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес берілген өндіру ... ... ... алу ... ... ... ... тұтынушылық, топтық немесе көліктік орамаға (ыдысқа) немесе оларға бекітілетін (ілінетін) жапсырма қағаздарға немесе ... ... ... ... ... әдістермен немесе тиісті ілеспе құжаттарға салынады.
12. Сәйкестік презумпциясы
57. Осы техникалық регламенттің негізгі техникалық (елеулі) талаптарын қанағаттандыратын шарттар үйлестірілген ... ... ... ... және сүт ... осы ... регламентке және үйлестірілген стандарттарға сәйкестігі жағдайында стандарттау жөніндегі басқа да нормативтік құжаттар бойынша өндірілуі (дайындалуы) мүмкін.
13. Сәйкестікті растау
58. ... ... - ... сүт ... осы ... регламентте белгіленген талаптарға сәйкестігін растау арқылы жүзеге асырылатын рәсім.
Дайын сүт өнімдерінің сертификаттау мен тіркелу сәйкестігі ... ... ... ... ... сүт ... ... түрдегі сертификациясының техникалық регламент талаптарына сәйкестігі сүт ... ... ... шарт ... ... ... жөніндегі тіркелген орган жүзеге асырады.
60. Өнімнің техникалық регламент талаптарына сәйкестігі сүт өнімдерін өндірушіге (дайындаушыға) ... ... ... ... берген сәйкестік сертификатымен расталады. Сәйкестік сертификатының қолданылу мерзімі 3 жылдан аспайды.
61. Сәйкестігі техникалық регламент талаптарымен расталған дайын сүт ... ... ... ... ... ... ... Тауарлық белгімен (егер бар болса) таңбалауды сүт өнімдерін өндіруші (дайындаушы) өзіне қолайлы кез келген ... ... ... ... Сәйкестікті міндетті түрде растау жөніндегі тізбеге енбей қалған дайын сүт өнімі сүт өнімін өндірушінің (дайындаушының) қалауы бойынша ... ... ... жіберілуі мүмкін.
Шетел мемлекеті берген сәйкестікті растау саласындағы құжаттар техникалық ... ... ... ... заңнамасына сәйкес оларды мемлекеттік техникалық реттеу жүйесінде таныған ... ... ... жарамды деп есептеледі.
14. Үйлестірілген стандарттардың тізбесі
63. Осы ... ... ... талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін, үйлестірілген стандарттардың тізбесі (дәлелдеу базасы) осы ... ... ... ... Сүтке және сүт өнімдеріне арналған стандарттарда орындалуы үшін міндетті осы техникалық регламентке сәйкес қауіпсіздік ... ... ... Осы ... регламентте белгіленген қауіпсіздік талаптарын орындауды қамтамасыз ететін сүт және сүт ... ... ... ... ... ... техникалық реттеу туралы заңнамаға сәйкес жүргізіледі.
15. Қолданысқа енгізу мерзімдері мен шарттары
66. Осы техникалық регламент алғаш рет ресми жарияланған күнінен ... алты ай ... соң ... ... Осы техникалық регламент қолданысқа енгізілген сәттен бастап Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын нормативтік құқықтық актілер мен нормативтік-техникалық ... ... осы ... ... сәйкес келтіргенге дейін, осы техникалық регламентке қайшы келмейтін бөлігінде қолданылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Өзіндік жұмысымды қорытындылай ... ... ... мен ... ... біздің өмірімізде өте маңызды рөл атқаратыны белгілі. Халықаралық байланыстардың даму ... ... ... ... тек қана бір ел ... ... ... емес. Барлық елдердің арасында сауда, экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастығын құру үшін халықаралық стандарттаудың маңызы өте зор. ... ... ... ... ... сайын айқындалып келе жатыр, өйткені, халықаралық нарыққа шығарылатын өнімдер түрлеріне тағайындалған ұлттық және халықаралық стандарттардың арасындағы айырмашылықтар халықаралық сауданы дамытуға ... ... ... ... сапаны басқаруға - сапаны жоспарлауға көшті. Негізгі мақсат - өнім өндірушілердің ... ... ... ... ... жаңа ... ... Organization for Standardization) 9000 анық көрініс тапты. ISO -- ... ... (ИСO ... ... ... саналатын стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым.
ISO мақсаты -- түрлі салалардағы және қызмет түрлеріндегі ықпалдастық үрдісіне ықпал ететін ... және ... ... ...
Халықаралық стандарттау ұйымы (ИСО) - халықаралық стандарттарды әзірлейтін және басып шығаратын әлемдегі ірі ұйым. ИСО - бір ел бір ... - ... ... 157 елдің стандарттау бойынша ұлттық ұйымдар (комитет - мүшелер) желісі. Орталық ... ... ... ... ... үйлестіреді.
Қазақстан ИСО, МЭК, МОЗМ сияқты халықаралық ұйымдар- дың мүшелеріне 1994 ... ... ене ... ... МГС (мемлекетаралық стандарттау жөніндегі кеңестің) және МНТКС (құрылыста техникалық ... және ... ... ... ... ... сол ... ЕврАзЭС (Эвразиялық экономикалық ынтымақтастығы) және ШОС (Шанғай ынтымақтастық ұйымының) халықаралық ... тең ... ... бола ... ... ... ... кедергілер мен санитарлық және фитосанитарлық шаралар Орталығымен тығыз ... ... ... ... ... ... ... (Hazard Analysis Critical Control Points) қазақша мағынасы тәуекелдерді талдау және сыни бақылау нүктелері) дүние жүз бойынша ... ... ... ... ... ең ... әдісі ретінде мойындалып отыр. НАССР жүйесі өнім өндіру үдерісі кезінде пайда болатын қауіпті факторлар мен соларға ... ... ... ... тамақ өнімдері қауіпсіздігін қамтамасыз ету басқарудың осы заманғы ... ... ... ... ... жүйесінің стандарттау бойынша нормативтік құжаттары Заңына сәйкес тағайындалған.Оған кіретіндер:
ҚР мемлекеттік стандарттары (ҚР СТ);
Технико-экономикалық ақпараттың мемлекеттік сыныптауыштары (ТЭА МС);
Мемлекетаралық стандарттар ... ... ... ... ... ... ... басқа,стандарттаудағы қолданылатын ұсыныстар,техникалық шарттар (ТШ),сондай-ақ мемлекетаралық ережелер мен ұсыныстар.
Тағайындалған тәртіпке халықаралық,аймақтық және ұлттық стандарттар,технико-экономикалық ... ... ... ... және ... ұсыныстар қолдануға жіберіледі.
Стандарттау бойынша нормативтік құжаттардың тағайындауына ... ... ... мен ... жетістіктері негізінде бекітіледі және ҚР Заңдылығына қарсы болмау ... ... ... сүт ... ... сүт және сүт ... өнеркәсібі дамып келеді.Оның бір жылдық орташа өсімі 4,95% құрайды. Сүт өнеркәсібі жыл сайын өсіп отырғанымен, отандық сүт өнімдерін ... ... сүт және сүт ... ... ... ... алмай отыр. Осыған байланысты сүт өнімдері импортының үлесі қарқынды дамуда.
Еліміздегі сүт ... ... көп ... ... ... ... сүт, сары май алады. Сүт өнеркәсібіндегі экспорт көлемінің ... әсер ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуі және отандық өнімдердің бағалық бәсекеге қабілетсіздігі болып табылады.
Оның басты себептері, біріншіден, сүт кәсіпорындарының өндірістік сүт ... ... ... ... ... ... (әсіресе, Ресей, Беларусия, Қырғызыстан сүт өнімдері) келетін, арзан бағалы қантты йогурттар мен ... да сүт ... ... ... ... индустриялды-инновациялық бағдарламасы- ның ең бір басты мақсаты - бәсекеге қабілетті және экспортқа ұялмай ... ... ... ... ... өндірушілерді ішкі және сыртқы нарықта жетістіктерге жеткізетін бірден-бір құрал - ол халықаралық стандарттарға көшу болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... К., ... Г. ... Астана, 2008
* Самсаев М., Самсаев И., Жүнісбаев Б., Ислямов Х., Сафарғалиев А. : Алматы, 2008
* Иванов В.А., ... М.Я., ... В.Л. ... ... ... - СПб.: ... 2003. - 104 ... Основы стандартизации, метрологии, сертификации и менеджмента качества: Учеб.пособие / ... М.М., ... О.П. и др. - ... ... ассоциация маркетинга, 2003. - 564 с.
* Основы стандартизации, сертификации, метрологии: ... для ... - 3-е ... и доп. - ... ... ... К., Смағұлов А., Барақбаев Б., Қалиев А. Сертификаттау: оқулық. Алматы 2000.-211 б.
* Махамбетов Ж.Ж. Стандарттау, сертификаттау және метрология ... Оқу ... ... 2008 - 262 ... ... А.С. ... сертификация и метрология. Учебное пасобие. - Алматы 2005 - 222 б.
* Поярков И.В. ... ... ... ... - ... ... университеті, 2005.-162с.
* Фомин В. Н. Квалиметрия: Управление качеством. Сертификация: Учебное пособие. - М.: Ось-89, 2002. - 364 ... ... ... ... ... / Под ред. В.В. ... А.В. Гличева. -- М.: Изд-во стандартов, 1985. -- 320 с.
* техникалық регламенті
* http://finefinance.ru/news/2012/03/13/132105/hassp-moloko-i-princip-ego-proizvodstva
* ews.d2d.ru/standardsnormdocuments/backgroundandtools/2140-razrabotan-novyy-mezhdunarodnyy-standart-iso-na-molochnuyu-produkciyu.html
Техникалық регламентіне
1-қосымша
Техникалық ... ... ... ... ... ... ТН ... Табиғи сүт өнімдері:
0401
1.1. Табиғи сүт
0401 20
1.2. Ішетін сүт
0401
1.3. Майсыздандырылған сүт
0401 10
1.4. Қорытылған сүт
0401
1.5. ... ... қоса ... ... ... ... Ұйыған сүт
0403
2.3. Кефир
0403
2.4. Ряженка
0403 10
2.5. Йогурт
0403
2.6. Қаймақ
0403
2.7. Сүзбе
0406 10 2001
2.8. Сүзбе өнімдері
0406
2.9. Сүт негізіндегі сусындар
0406
3. ... ... ... ... ... Тұздықты ірімшіктер
0406 30
3.3. Балқытылған ірімшіктер
4. Сиыр сүтінен жасалған май
0405 10
4.1. Сарымай
0405 10
4.2. Қышқыл сары май (майлы паста)
0405 ... ... ... сары май (май ... Майлы паста (сиыр сүтінен жасалған)
0405 10
(0405 20)
4.5. Қорытылған май
0405
4.6. Құрамында сүті бар ... ... Сүт ... ... ... ... Қойытылған сүт өнімі
0402
5.2. Қоюлатылған сүт (қойытылған)
зарарсыздандырылған (табиғи)
0402
0402
5.3. Құрғақ сүт ... ... ... ... ... ... Майсыздандырылған құрғақ сүт (табиғи)
0402
5.6. Құрғақ кілегей
0402
5.7. Құрғақ сарысу
0404
6. Балмұздақ
2105 00
6.1. Сүтқышқылды балмұздақ
2106
7. ... ... ... ... ... Сүт сарысуы
0404
7.3. Тағамдық казеин (қышқыл, мәйекті)
0406
7.4. Тағамдық казеинат
0406 10 200 9
8. ... сүт ... 0406 ... 9
8.1. Қымыз
0403
8.2. Айран
0403
8.3. Ірімшік
0406 10 200 9
8.4. Сүзбе
0406 10 200 9
8.5. Құрт
0406 10 200 9
9. Сүт құрамды өнімдер
2106
Техникалық ... ... ... СТ 44-94 ... Техникалық шарттар.
ҚР СТ 87-98 Ірімшік. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 94-95 Сүзбе. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 117-97 Шұбат. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 142-97 Сиыр ... ... ... ... ... СТ 166-97 ... ... өңдеуге арналған түйе сүті.
ҚР СТ 230-87 Қатық. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 368-94 Пластикалық кілегей. ... ... СТ 715-95 ... ... ... шарттар.
ҚР СТ 825-96 Пошехон ірімшігі. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 976-94 Балқытуға арналған майсыз және ... ... ... ... СТ 1004-98 ... қымыз. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1005-98 Бие сүті. Сатып алу кезіндегі талаптар.
ҚР СТ 1007-98 Сары май пастасы. Техникалық ... СТ ... ... ... ... арналған ақпарат. Жалпы талаптар.
ҚР СТ 1014-2000 Өнімді бірдейлендіру. Жалпы ережелер.
ҚР СТ 1060-2002 Толтырғыштары бар сүт сарысуы ... ... ... техникалық шарттар.
ҚР СТ 1061-2002 Сүт өнімі. Снежок. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1062-2002 Май. ... ... ... СТ ... ... ... ... шарттар.
ҚР СТ 1064-2002 Қаймақ. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1065-2002 Йогурт. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1066-2002 ... ... ... ... СТ ... ... бұйымдары. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1100-2002 Сүт өнімдері. Қатық. ... ... ... СТ ... Қышқыл сүт өнімдері. Ряженка, варенец.
Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1102-2002 Сүт өнімдері. Ірімшіктер. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ ... Сүт ... ... ... ... ... СТ 1105-2002 Сүт өнімдері. Балқаймақ. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1106-2002 Сүт өнімдері. Сары май муссы. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1107-2002 Сүт ... ... ... ... ... СТ 1108-2002 Сүт өнімдері. Суфле. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1304-2004 Жұмсақ тағамдық сары-өсімдік майы. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1307-2004 Сүт және сүт ... ... ... ... Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1324-2002 Сиыр сүті (ішетін витаминделген). Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1326-2005 Май аз қамтылған құрамдастырылған май. "Шырғанақ". Техникалық шарттар.
ҚР СТ ... йод ... бар сүт ... СТ ... Сусындар. кефирі. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1328-2005 ... ... және ... ... тәтті ірімшіктер. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1329-2055 сиыр сары майы. Техникалық шарттар.
ҚР СТ ... ... ... ... СТ ... ... ... бар сары май. Техникалық шарттар.
ҚР СТ 1471-2005 ұлттық қышқыл сүт өнімі. Техникалық шарттар.
ҚР СТ ИСО ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін өндіру және тұтыну тізбегіндегі барлық ұйымдарға талаптар.
МЕМСТ 37-91 Сиыр майы. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 718-84 Сүт консервілері. Қанты бар ... ... ... ... ... 719-85 Сүт консервілері. Қойытылған сүті бар табиғи кофе. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 2903-78 Қант ... ... сүт. ... шарттар.
МЕМСТ 4495-87 Құрғақ табиғи сүт. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 4771-80. Сүт консервілері. Қант қосылған қойытылған майсыз сүт. ... ... 4937-85 Сүт ... Қант ... ... ... ... шарттар.
МЕМСТ 7616-85 Мәйекті қатты ірімшіктер. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 6822-67 Шоколадты майлар. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 10382-85 Сүт консервілері. ... ... сүт ... ... шарттар.
МЕМСТ 10970-87 Майсыздандырылған құрғақ сүт. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 17626-81 Техникалық казеині. Техникалық шарттар.
МЕМСТ 23621-79 ... ... ... ... сиыр ... ... ... 23651-79 Консервіленген сүт өнімі. Орау және таңбалау.
МЕМСТ Р 51917-2002* Сүт өнімдері және құрамында сүті бар өнімдер. Терминдер мен анықтамалар.
МЕМСТ Р ... ... сүт. ... ... Р 52091-2003* Ішетін кілегей. Техникалық шарттар.
МЕМСТ Р 52176-2003* Май ... және ... ... ... ... мен ...

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Транзиттік экономика166 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2008 жылғы 1 тоқсандағы қорытындылары94 бет
ҚР Екінші деңгейлі банктер қызметін реттеу тәртібі12 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
«кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру»49 бет
Ақпарттық өнімдерді өткізудің ақпараттық жүйесі19 бет
Биологиялық препараттар жайлы7 бет
Биосфера ұғымы туралы6 бет
Жартылай ет фабрикаттарына арналған буып-түйгіш материалдар8 бет
Жақсартқыш дақылдарды таңдау7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь