Қали Байжанов

Қали Байжанов 1877 жылы, Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, «Қайыңкөл» деген жерде туады. Руы - сүйіндік ішінде Ақбура. Ол кезде Қарқаралы, Баян, Павлодар, Өскемен, Зайсан, Бұхтарма Семей губерниясына кіретін. Қали Баянауылда тұрғанымен, өскен жері – Қарағанды облысының Қу ауданы, Қудың Үлкентау, Балқантау деген жерлеріне жас кезінен қызығып үнемі өлеңдерінің арасында шумақтап айтып отырады екен.
Қалидың әкесі Байжан кедей адам болады да, Қали жас күнінен ауыр бейнет орта-сында болады. Ол жасы он сегізге жетер жетпестен Екібастұзда шахтада жұмыс істей-ді. Жер бетіндегі, ашық аспан астында жүретін байлардың малшылық жалшылығынан не де болса табысы қалтасына айлап түсіп отыратын еңбекті қалайды. Кейіннен Жел-тауда тас қалаушы болады.
Қали жасы он екі-он үшке келгенде-ақ өзінің бала дауысымен бір есіткен әні болса қағып алып айналасын таң қалдырады. Жасынан есіту қабілеті аса зор, музыкаға бе-йімділігі ауыл аймаққа көріне береді. Оның үстіне ол бір өреде ертеден келе жатқан ән дәстүрі жас талапкердің қаққан қанатын қолдайды. Жоғарыда айтылғандай шахтыға бармас бұрын ақ Қали әншілік өнерін өркендету жолында өмір бөгеттерінің ешқай-сысына тоқтамайды, есіткен әні баста шатпақтап отырған болып көрінсе де, аз уақыттан кейін зергердің қалыбынан өткендей жарқырап, әшекейлеп алып келіп, көп алдына тартады.
Өзінің айтуынша Қали он сегіз жасынан бастап Арқаның белгілі әншісі Жарылғаптан ән үйрене бастайды. Оның қасына еріп, шәкірт болып көп жылдар жүреді. Жарылғап-берді өзі ән шығармаған, бірақ қатарынан озған әнші орындаушы болса керек. Қалидың орындауында, А. Затаевич айтқандай өзіндік ерекшелік бар. Ол әнді салған жерден аспандатып көтеріп алып кететін жерінде бой жеткізбей, ал оюлайтын, қиыстыратын, құйқылжытатын жерлерінде қазақ әншілерінде аз келетін өзінің қою, төмен дауысымен дүрілдетіп, дыбысы жәй кездің өзінде аржағында алапат күш жатқаны сезіледі. Жарылғаптың репертуарынан Қали: «Шама», «Алтыбасар», «Топай көк», «Ардақ», «Келіншек» және басқа әндер алады. Қали Жарылғаптың сүйікті шәкірттерінің бірі болады. Ол алған әндерін бабына келтіріп орындайды және әрбір
        
        Қали Байжанов
1. Өмірі мен шығармашылығы.
2. Орындаушылық ерекшелектері
3. Репертуарындағы кандай әндерді білесін?
Қали Байжанов 1877 жылы, Павлодар облысы, Баянауыл ... ... ... ... Руы - ... ішінде Ақбура. Ол кезде Қарқаралы, Баян,
Павлодар, Өскемен, Зайсан, Бұхтарма ... ... ... ... ... өскен жері – Қарағанды облысының Қу ауданы, ... ... ... ... жас кезінен қызығып үнемі өлеңдерінің
арасында шумақтап айтып отырады екен.
Қалидың әкесі ... ... адам ... да, Қали жас ... ауыр ... ... Ол жасы он сегізге жетер жетпестен Екібастұзда ... ... Жер ... ашық ... ... ... ... жалшылығынан не де болса табысы ... ... ... ... ... Кейіннен Жел-тауда тас қалаушы болады.
Қали жасы он екі-он үшке келгенде-ақ өзінің бала дауысымен бір ... ... ... алып ... таң қалдырады. Жасынан есіту қабілеті аса
зор, музыкаға ... ауыл ... ... ... Оның ... ол бір
өреде ертеден келе ... ән ... жас ... ... ... ... айтылғандай шахтыға бармас бұрын ақ Қали әншілік өнерін
өркендету жолында өмір ... ... ... ... әні
баста шатпақтап отырған болып көрінсе де, аз уақыттан кейін зергердің
қалыбынан өткендей жарқырап, ... алып ... көп ... ... ... Қали он ... ... бастап Арқаның белгілі әншісі
Жарылғаптан ән үйрене бастайды. Оның қасына ... ... ... көп ... Жарылғап-берді өзі ән шығармаған, бірақ қатарынан озған әнші
орындаушы болса керек. Қалидың орындауында, А. ... ... ... бар. Ол әнді ... ... ... көтеріп алып кететін
жерінде бой жеткізбей, ал ... ... ... жерлерінде
қазақ әншілерінде аз келетін өзінің қою, ... ... ... жәй ... өзінде аржағында алапат күш жатқаны сезіледі. Жарылғаптың
репертуарынан Қали: «Шама», «Алтыбасар», «Топай ... ... ... ... ... ... Қали ... сүйікті шәкірттерінің бірі болады.
Ол алған әндерін бабына келтіріп орындайды және әрбір шығармашылық адамға
тән өзінің «менін» қосады. ... ... ... да, көргені көп ұстазға
Қалидың бұл қадамы игіліктің басы болып көрінеді.
Қали ... ... ... ... Олардан берірек келген жастары
ұлғайған ... ... өз ... ән ... көру, олардың
дауыстарын, ән орын-даудағы әдістерін байқау, ... ... де, ... ... ... ... мәні ... танытады. Қалиға, қазақтың ән
өнерінің үлкен өмірлік, ... мәні ... ... ... Ақанның «Көкжендетін» ардагер әншілер аталарының өздерінен
есіткен ... ... ... ... ... шықпай, сол дәстүрді
сақтауға, ұстаздардың қолдарынан беріп кеткен өмір жолдамасындай болады.
Қали көп әншілерден ... ... Ол әрі ... әрі ... ... ... азамат Жаяу Мұсамен де кездеседі. Жаяу Мұсаның алдында
Қали ән ... ... ән ... ... ... ... ... басқа да
елдердің музыкасымен танысқан, музыкалық көз шеңбері кең Жаяу Мұса Қалиды
тыңдап, оның үлкен ... ... ... Ән ... ... ... іштей риза болады. Қалидың репертуарында сөйтіп ... ... ... ... енеді.
Ақындығы мен әншілігі қатар, жарыса түсетін бұлбұл Құлтуманың әндері де
Қалидың репертуарынан кең орын алған. ... ... ... ... ... ... қағазға түспей келгенімен, өз қатарынан асып түспесе
кезінде ... адам ... ... ... әсем бір әні ... А. Затаевичтің жинағында бар. Ауызша мәліметтерге қарағанда
ғасырдың ... ... ... ... мен әннің жәйін жете білетін
данышпан әншіге көптеген ақыл ... оның ... ... ... тілеген.
Қали әнді кәсіп етіп, тамақ асырауының негізгі материалдық іргетасы да
сол болған. Осындай өзінің бір ... 1916 ж. ... Қу, ... ... ... шақырған Тәукебайдың асында ән айтады. Онда Қалидан
басқа Нағайыбыл, Исайын, Ғаббас, жас Қуан болады. Бұл ... Қали ... ... Осы ... ... Алатайы, Омар тағы басқалары Кіптан,
Потап жәрмеңкелерінде кездеседі.
1924 ж. ... ... ... ... әнге ... ... ән жарыстыруы – Қалидың сол күткен қуанышты күндерінің бірінші
жемістері еді. ... аты кең ... ... өз ... ... Қали ... сол кездің көзге түскен үлкен ... ... ... ... ... ... ... шақырылады. 1927
жылдың сәуір айында Қали ... ... ... ... съезіне
беретін концерт тобымен ... ... Қали ... жеке әндері
тыңдаушыларға қатты ұнайды. Қарқаралының ... ... кең ... ... ән ... ... ... тыңдаушыларына
естіртеді. Бұл Қалидың үлкен сахнаға ... басы ... көп ... Қали ... ... Еңбек көзін ашқанда шахтада
болған өнерпаз сол шахтер қаласын өзіне мекен еткісі ... ... ... ауыр да ... да ... ... жатқан шахтерлердің рухани
азығына жұмсағысы келеді. Ол Қарағандының ... ... ... ... ... В.С. ... ... бірнеше көп дауысты ... ... бас – ... бірі болып орнығады. Хорды айтуымен қатар, Қали жеке
әнге де үнемі шығып тұрады. Өзінің нота сауатын ашып, хордағы топтарын ... ... ... Сонымен қатар жас әншілерді тәрбиелейді, бай
репертуарын олардың алдына салып, бөліседі. ... ... ... ... ... өсуіне зор еңбегін тигізеді.
1936 ж. хордың құрамында Қали Мәскеуге барып, онда хорда және жеке ... ... ... ... «Жалғыз арша», «Алтыбасар»,
«Шама» сияқты әндері қайта-қайта биске шақырылып, әнші ... ... ж. ... ... А. Затаевичпен кездеседі, оған әндерін
береді.Сол ... ... Қали ... ... өнерінің өркендеу жолында
үзбестен еңбеп етіп келген. Сол кезден бастап ол ... ... жоқ. ... ... ... ... ... жастарға үлгілі ұстаз
болып, тапжылмастан музыка майданында қызмет істеген. Ол өзінің ... ... ... ... ... бар рухани байлығы - әндерін
кейінгі ұрпақ игілігіне ... үшін ... ... ... ... бір әсем әсерлі әндерін жаздырып кетті.
Қазақстан үкіметі Қалидың өнер алдындағы сіңірген еңбектерін ... ж. ... ... ... 1945 ж. ... ... ... атақтар
береді.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәулет Мықтыбаев (1904-1976) мектебінің өзіндік қасиеттері мен ерекшеліктері6 бет
Cілтілік және сілтілік жер металдардарға сипаттама7 бет
S,P,D элементтер14 бет
Анар өсімдігін жылыжай жағдайында көбейту9 бет
Астық дақылдарымен қоректенудің биологиялық ерекшеліктері9 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Ауылшаруашылық дақылдарның қоректенуінің оптимизациясы18 бет
Ауыспалы егісте тыңайтқыш қолдану жүйесі10 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Бейорганикалық сілтілердің технологиясы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь