Сауат ашу балалардың жас ерекшелігіне қарай педагогикалық талаптар

Сауат ашу балалардың жас ерекшелігіне қарай педагогикалық талаптар
Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
1 Сауат ашу методикасын оқыту әдістері
1.1 Сауат ашу кезеңінде балалардың оқу, жазу процесстері ... ... ... ... ... .. 5.8
1.2 Сауат ашудың әліппе кезеңін оқыту әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.10

2 Сауат ашу балалардың жас ерекшелігіне қарай педагогикалық талаптар
2.1 Сауат ашу кезеңінде балалардың жас ерекшелігіне қойылатын педагогикалық талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.14
2.2 Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытудың педагогикалық негізі ... ... ... .14.17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18.19
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі. Педагогикалық талап әдісі іс-әрекеттердің бір түрін тежеу, енді бір түрін мадақтау тәрбиеленушінің санасын дамытады. Л.Г.Макаренко: «Егер жеке адамның басына тиісті талаптар қойылмайтын болса, онда ұжымды құруға, ұжым ішінде тәртіп құруға да болмайтындығы, әрине, өзінен-өзі түсінікті нерсе. Мен жүйелі түрде талаптар қойылуын жақтайтын адаммын», - деп педагогикалық талап әдісінің басқа әдістерге қарағанда ерекшелігін көрсеткен.
Оқушылардың өмірінде педагогтің талап қоюы шешуші рөл атқарады. Нақтылы педагогикалық жағдайға байланысты талаптың, түрі, мазмұны іріктеледі. Тәрбиеші мен тәрбиленушінің өзара әңгімесі мен байсалды, сенімді қарым-қатынас педагогикалық талаптың нәтижелі болуына ықпал жасайды. Тұтас педагогикалық процесте тәрбиеленушіге педагогикалық талап қою мен дұрыс іс-әрекет істеуге мәжбүр ету қатар жүреді.
Жаттығу әдісі - мінез-құлықтың нормалары мен ережелеріне сай тәрбиешінің әр түрлі іс-әрекетті ұйымдастыруы. Тәрбиеленушілердің орындайтын жаттығулары - тәрбиешінің талаптарын орындап, адам игілігіне еңбек ету, басқаларға қамқорлық жасап, қуанышқа бөленуі.
Жаттығу әдісі оқушыны объект жағдайынан субъект жағдайына жеткізеді. Жаттығу әдісінің педагогикалық-психологиялық ерекшелігі - жаттығулар мен әрекеттердің баланың ішкі қасиетіне айналуы. Тапсырма бергенде баланың ішкі мүмкіндігін, күшін, бағытын жан-жақты терең зерттеп, қоғамдық бел-сенділігін басқару жалпы адамзаттық адамгершілік қасиетінің дамуына және оның дұрыс іс-қимылы мен мінез-құлық дағдысын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Ойын - балалардың бір-біріне деген қайырымдылық, мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерін тәрбиелейді. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру, тілін дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері пәндері оларда табиғатқа деген сүйіспеншілік, үлкендердің еңбегіне қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сипатын қалыптастырады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Әміров Р., Дәулетбекова Ж. «Қазақ тілі» пәні мазмұнының жаңа бағыттары жөнінде // Қазақ мектебіндегі оқу-тәрбие деңгейін көтеру проблемалары: Ғылыми-практ. конф. материалдары. – Алматы, 1996. – 132-136 б.
2. Қазақ тілін оқыту методикасы. – Алматы, 2008. – 240 б.
3. Қазақ тілінің оқу бағдарламалары. – Алматы, 2005. – 25 б.
4. Аханов К., Ысқақов А., Кәтенбаева Б. Қазақ тілі / 5-сыныпқа арналған оқулық. – Алматы, 2000. – 173 б.
5. Прәлиева А., Әбуева К. Қазақ тілінен дидактикалық материалдар. – Алматы, 2002. – 88 б.
6. Сыздықова Р. Тіл табиғатын таза сақтайық десек // Қазақстан мектебі. – 2000. - №5. – 21-24 б.
7. Дүйсебаева М. Фонетиканы оқыту // Қазақ тілін оқыту методикасы. – Алматы, 1998. – 240 б.
8. Уәлиев Н. Сөз мәдениеті. – Алматы, 1994. – 120 б.
9. Сұнғатова Г.Ж.Сабақта ойын жағдаяттарын пайдалану//.Қазақ тілі әдістемесі,2008,№2, 9-11б.
10. Сұнғатова Г.Ж. Тілдерді оқыту ойын әдісі//, 2009,№3,26-29 б.
11. ҚұдайбергеноваА.М.Ойындар-коммуникативтік компетенциясын қалыптастыру құралы// Қазақ тілі әдістеме, 2009,№8. 20б,22 б.
12. Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер/-Алматы,1998 ж.
13. Исаев С. Қазақ тілі/-Алматы, 1993ж.
14. Аханов К. Тіл білімінің негіздері/ Алматы,1991ж.
15. Исаев С. Қазіргі қазақ тіліндегі сөздердің грамматикалық сипаты/-Алматы, 1998 ж.
16. Лингвистикалық түсіндірме сөздік/ -Алматы, 1998 ж.
17. Аханов К. Грамматика теориясының негіздері/ -Алматы, 1996 ж.
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі. Педагогикалық талап әдісі іс-әрекеттердің бір түрін тежеу, енді бір түрін мадақтау тәрбиеленушінің санасын дамытады. ... , - деп ... ... ... ... ... ... ерекшелігін көрсеткен.Оқушылардың өмірінде педагогтің талап қоюы шешуші рөл атқарады. Нақтылы педагогикалық жағдайға байланысты талаптың, түрі, мазмұны ... ... мен ... ... әңгімесі мен байсалды, сенімді қарым-қатынас педагогикалық талаптың нәтижелі болуына ... ... ... ... ... ... педагогикалық талап қою мен дұрыс іс-әрекет істеуге мәжбүр ету қатар жүреді.Жаттығу әдісі - мінез-құлықтың нормалары мен ... сай ... әр ... ... ... ... орындайтын жаттығулары - тәрбиешінің талаптарын орындап, адам игілігіне еңбек ету, басқаларға қамқорлық жасап, қуанышқа бөленуі.Жаттығу әдісі оқушыны объект ... ... ... ... ... ... педагогикалық-психологиялық ерекшелігі - жаттығулар мен әрекеттердің баланың ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... күшін, бағытын жан-жақты терең зерттеп, қоғамдық бел-сенділігін ... ... ... ... ... ... және оның дұрыс іс-қимылы мен мінез-құлық дағдысын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Ойын - ... ... ... ... ... ... достық, жолдастық сезімдерін тәрбиелейді. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру, ... ... ... ... бейнелеу өнері пәндері оларда табиғатқа деген сүйіспеншілік, ... ... ... мен ... ... адамгершілік сипатын қалыптастырады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Сауат ашу кезінде бала бар зейінін жеке әріптерді, буындарды қосып оқуға жұмсайды да, ... ... ... зер ... Сондай-ақ олар іштей оқудан гөрі дауыстап оқуға дайын тұрады. Оларға таңбалануы мен айтылуы бірдей сөздерді оқу қиындық келтірмейді, ал ... мен ... ... ... сөздерді оқу да, жазу да біраз қиындық қелтіреді. Ондай қиындықтан практикалық жолмен ғана шығуға болады, яғни , ... ... ... ... үлгісін мұғалім үнемі ескертіп, дұрысын оқытып отырса, ... ... ... ... кейін дағдыланады.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Сауат ашу методикасын оқыту әдістері.
2. ... ашу ... ... оқу, жазу ... ... ... әліппе кезеңін оқыту әдістері
4.Сауат ашу балалардың жас ерекшелігіне қарай педагогикалық талаптар
5. ... ... ... кезеңін оқытудың педагогикалық негізі.
Курстық жұмыстың жаңашылдығы.
* I сынып оқушыларының ес ерекшеліктері: логикалық-сөздік байланыстардан гөрі ... ... ... ... ... жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қарым-қатынас жасау барысында олардың, жауап беру ерекшелігін, белсенділіктері байқалады.
Курстық жұмыстың ... ... ... ашу ... ... жазу процесінде де айтарлықтай ерекшеліктер ксздеседі. Алғашқы қезде бала ежіктеп оқыған сияқты, әр әріпті таңбалау бары - ... оның ... ... ... ... жұмыстың құрлымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі негізгі бөлімнен, төрт бөлімшелерден және қорытынды, пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
1 Сауат ашу методикасын ... ... ... ашу ... ... оқу, жазу ... оқу ... I -- II сынып оқушыларына тән болады. ... I ... ... ... ... деген ұғым тумасқа тиіс. Іштен оқу I сыныптан-ақ басталады. Содан былай қарай, оқудың бұл көрсетілген екі ... ... де ... ... ... Балалардың дауыстап оқуы арқылы алған дағдылары іш - тен оқуға тасымалдана ... (II -- III ... ... ... оқылған материалдар іштен оқуға беріледі), III сыныпта жаңа материалдар алдын ала дайындық жұмыстарынан кейін іштен оқуға тапсырылады. Мұнда мәтіннің ... ... ... ... ететін түрлі тапсырмалар беріледі: мәтінге сурет ойластыру, ... ... ... бөлу т. б. ІІІ -- IV ... ... оқылған мәтіндерге балалардың түсінген-түсінбегендері түрлі сұраулар қойып, жауап алу арқы - лы немесе мәтіннің мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... т. б. с. с. тексеріледі. Оқудың бұл түрлерінің екеуінде де дұрыс оқу, ... оқу және ... оқу ... ... тиіс. Дауыс - тап оқуға бұларға қосымша мәнерлеп оқу талабы қойылады. Бұл талаптар ... ... ... іске асады. Өйткені түсінбей, мәнерлеп оқи алмайды, ал дұ - рыс ... ... ... ... қарағанда бастауыш сынып оқушыларының өзін теориялық ойлауға, жалпыдан ... ... ... мен ... ... ... аңғаруға үйретуге болатыны анықталды.
Егер мектепке оқуға түскен бала әлі заттар мен құбылыстардың негізгі белгілерін айыра ... ... ... өзі ... тәжірибесінің аздығынан, білімінің жсткіліксіздігі мен шашыраңқылығынан деп түсінген жөн.
Осыған орай, I сынып оқушыларының заттар, құбылыстар туралы елестерін ... бір ... ... ... Бұл жұмыс әуелі әліппеде берілген сөздер арқылы жүргізіледі. Сездік қорды байыту ... мен ... және ... арасындағы байланыстар жөніндегі елестерді анықтаумен қатар жүріп отыруға тиіс.
Бірінші сынып балалары естігендері, көргендері, ... ... ... ... бере ... Алайда олардың сөйлемдері нашар, жүйесіз құрылған, бел - гілі бір жоспармен айта алмайды. Ойы ... ... ... тез ауып ... ... ... ... жөнінде әңгімелегенде, шешесімен барып, дүкеннен ойыншық сатып алғанына ауысады т. с. с. Егер мұғалім әңгі-мені дұрыс салаға бағыттап ... тіл ... құр ... болып кетуі мүмкін. Мұндағы негізгі міндеттің өзі -- балаларды белгілі бір жүйемен ... ... ... ... оқушылары сурет бойынша, сөйлегенде де, ұсақ бөліктерге көбірек тоқталады. Мұның өзі де ... ... ... ... көрсетеді. Ал мәтін бойынша сөйлегенде көбіне сөзбе-сөз ... яғни ... ... ... ... Бұл ... олардың көбінесе естің жұмысына сүйенетінін байқатады. Сондықтан ... ... ... ... оның мағынасын ұғынуға үйрету жағына баса назар аудару ... ... ... ... талдауды меңгеру барысында дыбыстар тобын еркін ұғына алады, негізгі типтік дыбыстарды абстракциялайды, осының ... ... ... ... ... да ... әрбір жеке дыбысты, оның әрпін естерінде ұстау емес, дауысты, дауыссыз дыбыстардың негізгі ... ... ... ... ... ... ... түрде салыстыру, қайта құрастыру) пайдаланылады.
Оқушылардың тілін дамыту әліппедегі мәтіндер мен суреттер ... ... ... ... берілген сөздер өмірдің әр саласын қамтиды: балалар мен үлкендер өмірі, табиғат құбылыстары, баланы қоршаған сан алуан заттар, ... ... ... т. ... әр ... ... ... қызметімен, неден жасалғанымен танысады. Соңында оларды топтастырады, негізгі белгілеріне қарай ажыратады. ... шеті ... ... бір ... ... ... ... шырша, үйеңкі т. б.
Байланыстырып сөйлеуге үйрету жұмысы. I сынып оқушылары сөйлеу сөйлемнен тұратынын біледі. Олар сөйлемді ... ... Бір ... ... сөз бар ... анықтайды, өздері екі-үш сөзден сөйлем құрайды. Ертегіні қайталап айтқанда, әнгімелескенде олар ... ... ... ... ... туралы тек алғашқы мәліметтері, бұл мағлұматтары кейін граммати - ка сабақтарында нақтылана түседі.
Әліппе кезеңіндегі негізгі міндет -- ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі балаларды сөйлем құрауға үйретуді және олардың сөйлеу қателіктерін түзетуді көздейді.
Байланыстырып сөйлеуге үйрету сұрақ-жауап түрінде жүргізіледі. Ол (сұрау) әңгіменің жоспары ... ... ... ... ... ... үшін ... мәтіндер алған жақсы.
Байланыстырып сөйлеуге үйретуде диафильм, мульт - фильм немесе балалардың ойыны, сондай-ақ мектептегі қандай да болмасын бір ... ... де ... ... ... ... ... дыбысты дұрыс айтып және оны дәл қабылдаудың маңызы зор. I сынып оқушыларының бірқатары дыбысты дұрыс айта ... (р, л, с, ш, з, ж, щ, ... ... айту ... жағдайда оны дәл қабылдай алмағандықтан болуы мүмкін. Мысалы, ұяң дауыссыздарды қаттылау ... ... ... ... ... ... айту (с-ш, ж-з, ч-щ, т. б.). ... жағдайды балаға осы дыбыстардан қос буын құратып ... ... ... ... ... ... за-жа, жа-ша, ша-жа) оңай білуге болады.
Дыбыстарды бұзып айту сөзді ... ... ... де ... ... шаш, шана сөздерінен >>ш>> дыбысын бөліп көрсеткенде т. б.). Баланың сөйлеу кемшілігін жөндеу әрбір баламен үнемі жеке жұмыс ... ... ... баланың сөйлеуі анық болмаса және ол түзеле қоймаса, мұндай жағдайда оны маман мұғалімге-логопедке жіберу керек.
1.2 Сауат ашудың әліппе кезеңін ... ... ашу ... ... әдістер оқушылардың продуктивті ойлауын дамытуға, дамыта оқыту тапсырмаларының мазмұны оқушылардың танымдық қызығушылығын арттыруға, балалардың әсер етіп, оларды дамытуға ... ... ... бастауыш мектепте сауат ашудың әліппе кезеңін оқыту жүйесін жетілдіруде дамыта оқытуға негізделген ... ... ... ... классификациялау, ойын, салыстыру, нақтылау, жалпылау, жұптап оқыту т.б.әдістерін қолдандық. Сауат ашудың әліппе сабақтарында қазақ ... ... мен әріп ... үйрету мәселесі көп салалы жұмыстардан тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ... қол жеткізген тиімді әдістер ғана берілді. Мұндай әрекет сауат ашудың әліппе ... ... ... ... ... тек ... әдістер арқылы ғана игертудің шектеулі формасын көрсетпейді.
Сауат ашудың ... ... ... ... жаттығулар мен тапсырмалар.Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуда жаттығудың мынандай түрлерініңтиімді екені экспериментте дәлелденді: ... ... ... және шығармашылық жаттығулар.Жаттығуларды орындауға дағдылану сатылары да төртке бөлінді. Олар:қалыптастыру,меңгеру, дағдылану және қорытынды сатылары.
Оқыту жаттығулары оқушылардың ... ... мен ... ... ... ... жаңа сабақты игертуде, өтілген материалдарды қайталауда, оқушыларға қазақ дыбыстары жөнінде алғашқы ... мен ... ... ... ... ... ... кезеңінің алғашқы сатысында А, Н, Л, Р, О, Т, У, Ш, С дыбыстары ... ... ... берілген тапсырмалар ауызша айтылды. Себебі бұл кезде оқушылар енді ғана дыбыстармен таныса бастайды.
Танымдық жаттығулар оқыту жаттығуларына қарағанда күрделі беріліп, оқушылардың ... ... ... ... мен ... ... ... Танымдық жаттығуларды орындау барысында оқушылардың қарапайым болса да теориялық білімдері бекітіліп, дыбыстарды орынды қолдану біліктері мен дағдылары қалыптасады.Бұл ... І, М, Ң, Й, И, Ұ, Қ, Ғ, Е, Д, Ү, К, Г, Ө, Ә, З, Ж, П, Б ... ... жаттығулар оқушылардың өздігінен проблеманы шешу, белгісізді табу, тапсырманы орындау барысында зерттеушілік әдістерді қолдану дағдыларын қалыптастыруда пайдаланылды. Танымдық жаттығулар сауат ... ... ... ... кезеңінде, балалардың сөйлемдер құрастыру дағдыларын дамытуда арнайы қолданылды. Бұл сатыда оқушылар жаттығуларда берілген тапсырмаларды ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде қазақ тілінде сирек қолданылатын Х, Һ, Я, Ю, Ф және орыс ... ... В, Э, Ё, Ц, Щ, Ч ... оқытылды.
Шығармашылық жаттығулар оқушылардың продуктивті ойлауын қалыптастыруда, балалардың тапсырманы өздігінен орындауға бейімделу біліктері мен дағдыларын жетілдіруде, ... ... ... ... мен ... білдіруде тиімді. Шығармашылық жаттығуларды орындау барысында оқушылар сөздерді дұрыс тіркестіру, сөйлемдер мен ... ... ... ие ... Сондықтан, шығармашылық жаттығулар оқушылардың тілін дамытуда кеңінен ... ... ... ... ... ... ... төртінші кезеңінде, яғни орыс тілінен енген Ь, Ъ белгілерін оқытуда қолданылды.
1. Әліппе сабағында күнделiктi ... ... ... ... жаңа ... оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын, сабақ барысындағы белсендiлiктерiн арттырды.
2. ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың алғашқы сабақтарында-ақ сөздерді көбірек үйреніп, олардың мағналарын толық меңгеруіне мүмкіндік жасайды. Алғашқы жеті ... пен ... ... экперимент сыныптарындағы оқушылар толық мағыналы 51 сөз құрауға және сөз мағыналарын түсінуге дағдыланды. Ал бақылау сыныптарындағы оқушылар 36 сөз ғана ... Буын ... ... көрші дыбыстармен тіркесу мүмкіндігін ескеру балалардың оқу ... ... ... ... ... ескеру негізінде оқушылырдың дыбысты айту және әріпті танып жазу дағдылары артты.
5. Дыбыстардың жұпталып келу құбылысын ескеру ... ... ... және орфоэпиялық біліктері қалыптасты.
6. Сауат ашудың әліппе кезеңін ... ... ... ... мен ... ... ... нәтижесінде оқушылардың дыбыстарын меңгеру қабілеттері артып, қатесіз оқып, білім сапалары көтерілді.
7. Сауат ашудың әліппе кезеңінде қолданылған дамыта оқыту тех-нологиясы ... ... ... ... ... дамытты және оларды байланыстырып сөйлеуге дағдыландырды. Бақылау сыныптарында оқушылар қарапайым сөйлемді жетінші әріпті ... ғана оқи ... ... ... олар ... ... үшінші әріпті өткенде-ақ (Ана, нан ал) игерді, жеті әріп өткенде ... екі ... оқи ... Эксперимент сыныптарында оқушылардың сауатын, логикалық ойлауы-ның дамуын арттыру үшін ұсынылған оқу, танымдық, ізденімдік және шығармашылық жаттығулар ... ... ... ... ... мен ... ... оқушылардың орфо-графикалық, орфоэпиялық дағдыларын дұрыс қалыптастыруға негіз болады
2 Сауат ашу ... жас ... ... ... ... ... ашу ... балалардың жас ерекшелігіне қойылатын педагогикалық талаптар
Оқу жұмысын ойдағыдай жүргізу үшін ... жас ... мен жеке ... ... ... қабылдау, ес, ойлау, қиял ерекшеліктерін, сезім, ерік жақтары мен жеке қасиеттерін жақсы білу керек, Алты жасар баланың зейіні ... оның ... ... ... күшті, ал бөліну қасиеті мүлде жоқ десе де ... ... ете ... ... ... ... алғашқы күнінен бастап-ақ балаларды тыңдай білуге, оңай тапсырмаларды дәл орындап жүруге ... ... ... ... заттарды бақылай білу, олармен жұмыс жасау (әріптерден сөз құрау) арқылы тәрбиеленеді. Балалар суреттерді көргенде, әңгіме, ертегі ... ... ... арта ... Сабақтарда пайдаланылатын ойын элементтері, іс-әрекеттің нәтижелі түрлері, іс-әрекет түрлерін жиі өзгерту -- ... ... ... ... ... ... ес ... логикалық-сөздік байланыстардан гөрі көрнекі бейнелердің басым болуы. Сөздік материалды олар механикалық түрде, мағынасына түсінбестен жаттап алады. Мұғалім бұл ... де ... ... ... жасарлардың қабылдауы мен ойлауында да толып жатқан ерекшеліктер бар: олар ажырата қабылдауды білмейді, тұтас қабылдайды. Осыған орай, мұға - лім ... ... ... ... ... беру ... заттар мен құбылыстардың құрамымен таныстыру т. б. ескергені жөн. Мысалы, олар ... сөз, ... ... ... ... ... бірте-бірте бұл сөздердің әрқайсысының мағынасын ажыратып, мәнін аңғаруға үйретеді. ... ... ... ... да ... ... ... тек әріптерді, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ғана салыстырып қоймай, заттарды, құбылыстарды да салыстыруға болады. ... ... ... ... ... бо - ла ма? ... арқылы, егер болса, қандай белгілеріне қарай, құс дейміз? Егер болмаса, неліктен құстар қата - рына жатпайды? т. б. салыстыруды іске ... бо - ... ... ... жас ерекшеліктеріне сай болуға тиіс. Алайда оқылатын материал үнемі оңай, жеңіл-желпі орындалатындай ... ... ... ұғым ... ... ... ... шамасы жететін қиыншылықтарды өз күштерімен жойып отыруға оқушыларды мәжбүр еткен жөн. Өйткені қиындыққа ксздеспейінше, ойлау белсенді қызмет ... ... Ал, ... жағынан, шамасы жетпейтін қиындыққа кездессе, ой тежелуге ұшырайды, ерік күші ... ... ... ... ... -- ... ... болуы шарты.
Материалды оқушыға ұғындыру, оларды білім алуға дағдыландыру көп жағдайда оқыту тәсілдеріне байланысты. Тәсілдіреді түрлендіру, сабақтың көрнекілік жағына баса ... ... ... талаптар, міне, осыған орай туады. Мұнда да алты жастағылардың бейнелілік, нақтылық, аса сезімталдық ерекшеліктері мен қабылдау, ойлау ерекшеліктеріне сәйкес келу ... ... ... оқып ... ... ... суреттср, сюжетті суреттер, түрлі түсті бояумен ... ... ... ... және ... ... Бұл кезде балалар, жоғарыда көрсетілгендей, сөз, дыбыс, буын, сөйлем деген сияқты дерексіз ұғымдармен алғаш рет кездеседі. Бұл ... ... ... ... үшін ... ... (сызба, сурет, кеспе әліппе, таблицалар т. б.) пайдасы мол. Көрнекіліктерді ойын ... де ... ... Оның ... ... ... мақсатына байланыстырылып беріледі. Мұнда тағы да ескерілетін жай -- ... ... ... ... ... керегі болсын-болмасын кез-келген көрнекілікті (олар тіпті ашық түсті бояумен боялған, ... ... ... да) ұсына берудің реті жоқ. Себебі: басы артық, тым көп көрне - кілік те балалардың зейінін жинақтау, тұрақтандыру емес, ... ... ... ... ... ... жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қарым-қатынас жасау барысында олардың, жауап беру ерекшелігін, ... ... ... ... ... ... жерлері мен жіберген қателерін есепке ала жүріп, әрқайсысына сұрақ қойғанда баланы жігерлендіретіндей, өз күшін байқай алатындай, анағұрлым бір ... ... болу ... ... ... ашу кезіңде сөз бен сөйлемдерді саналы, дұрыс оқуға ... ... әріп ... мен ... әріптерді түзу жазып дағдылану барысында балаларға табиғат, адамдардың өмір ... ... ... ... ... айналадағы заттар мен кұбылыстар туралы түсінігі кеңейе түседі.
Кеңес педагогикасының талабы бойынша, сауат ашудың бірінші күнінен ... оның ... ... зор ... ... мен ... -- бір бірінен ажыратуға келмейтін, тұтас бір процесс болғандықтан, оқытудың тәрбие - лік ... өзі ... ... ... ... ... ашудың бірінші күнінен бастап күнделікті режим, тазалықтың пайдасы, оқушының міндеті жөнінде түсінік беру бағытында жүйелі жүмыс жүргізіледі. Оқу ... ... ... ... дәлелдер балаларды өз отанын шексіз сүюге, интернационалдық рухта тәрбиелеп, еліміздегі ұлы ... ... олар ... ... ... ... эстетикалық талғамын дамыту ертегі, көркем әңгіме, өлең, оқу, сурет, музыка т. б. ... іске ... ... істі ... ... ... игі ... жету, ұқыптылық, уақытты дұрыс пайдалану т. б. мінез құлық сапалары да сауат ашу кезеңінде тәрбиелене бастайды.
Сөйтіп, ... ... ... патриотизм, интернационализм, атеистік, эстетикалық еңбек тәрбиесі т. б. жұмыстардың негізі сауат ашу кезеңінде-ақ қалана бастайды.
Мектепке жаңа келген бала ... ... ... ... ... ... ол ... емес, сондықтан бала іс-әрекеттің бір түрімен үздіксіз аз уақыт қана шұғылдана алады, әрі сабақта тез ... ... ... сабақта түрлі амал - тәсілдерді пайдаланып, олардың зейінін сабаққа аударып, ұстап ... ... ... ... ... арқылы дыбыстарды меңгеру, буын құрастыру баланың дамуына үлкен әсер етеді. Оқушылардың танымдық іс-әрекетінде ес үрдісі ... рөл ... Алты ... бала қоршаған ортадағы заттар туралы білуге құштар әрі жаңа ақпаратты да жақсы ... ... ... оқу мүмкіндігін қамтамасыз ететін психикалық процесс - ойлау ... Бұл ... ... көркем-бейнелі және әсерлі-бейнелі ойлау тән, ойлаудың логикалық нышандарын қалыптастырудың алғы шарттары да осы жаста жасалады. ... ... ... ... ... ... ... болады (сурет салғанда, ойнағанда т.б.). Қиялға байланысты ұйымдастырылған жұмыстарда мұғалім балаларға тапсырманы толық ... ... ... тиіс. Ал балалардың сабақта өтілген материалдарды сапалы меңгеруі олардың сезіміне тікелей байланысты. Сондықтан сауат ашу барысында түрлі-түсті бояулармен ... ... ... ... ... ... тапсырмалар оқушылардың эмоциялық жай-күйіне оң әсер етеді.
2.2 Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытудың ... ... ... ... әліппе кезеңін оқытуға қойылатын дидактикалық талаптар мен оның тәрбиелік мәні жөнінде айтылады. Бірінші сыныпта сауат ашудың әліппе кезеңін ... ... ... ... ... оқытудың мақсаты мен мәні, мұғалім мен оқушының әрекеті, оқушы мен мұғалімнің өзара ара ... ... ... ... дидактикалық принциптер жатқызылды.
Дидактикалық принциптер оқыту мазмұны мен мақсатын айқындайды. Оқыту процесінде қолданылатын түрлі әдістер, сабақтарды ... ... ... яғни ... ... ... Бірақ дидактик-ғалымдар өздері ұстанған көзқарасы мен әдістеріне сай, дидактикалық принциптердің түрі мен санын өзгертіп отырады.
Дамыта оқыту жүйесінде дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... жоғары қиындықта оқыту принципі, кешенді дамытушы жүйе негізінде мақсатты бағытталған даму принципі, мазмұнның толықтығы мен жүйелілігі принципі, материалды ... ... ... ... ... ... ... іске қосу принципі, мазмұнды проблемаландыру, оқыту үрдісінің вариативтігі, барлық оқушыға бірдей дамыту жұмыстарын жүргізу, оқушы мен ... ... жаңа ... ... ... рөлде тұрады.
Ғалымдардың еңбектерін саралай келе, бастауыш мектепте сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуда: оқытудың көрнекілігі, оқыту барысында оқушыны тәрбиелеу, білімнің беріктігі, ... ... және ... ... жас және дара ... ескеру, оқытудың ғылымилық және түсініктілік, оқытудың жүйелілік принциптерін негізге алдық.
Берілген дидактикалық ... ... ... ... мен ... ерекшелігіне байланысты сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуда ... ... реті мен ... ... үшін ... ... алғаш рет қолданып отырмыз:
* Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуды жетілдіруде дыбыстарды сұрыптау принципі.
* Сөздердегі дыбыстардың ... ... ... ...
* ... ... тіркесу мүмкіндігін ескеру принципі.
* Дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін ... ...
* ... ... келу ... ... ... барлық жағынан қоғам өміріне араласатын жеке тұлға етіп тәрбиелеу бүгінгі күнгі ... ... ... ... табылады. Сондықтан сауат ашудың әліппе кезеңін оқыту барысында жүргізілуге ... ... ... ... ... атап ... Мысалы, әлеуметтік бағдарлы тәрбиелік істер, әдептілік тәрбие істері, эстетикалық және дене шынықтыру тәрбие істері, балаларды ұлттық ... ... Бұл ... ... ... ... ... ашудың әліппе кезеңінде дыбыстардың өтілу ретін белгілеу жолдарын және дыбыстарды дұрыс сұрыптау принциптерін айқындау мәселесі дидактикада жеткілікті түрде ... ... ... ... ... кезеңінде дыбыстардың оқытылу ретін жүйелеуде қазақ тілі дыбыстарының сөздерде қолданылу жиілігін, олардың басқа ... ... ... ... ... ... ... соңында) және өзіндік ерекшеліктерін анықтау қажеттігін проблема етіп қойдық.
Қазақ тілі оқушыларға нәтижелі үйрету үшін оны оқыту ... ... - ... ... ... мәселесі. Себебі, оқушылардың берілген білімді саналы түрде ұғынуын, өмірге деген өзіндік көзқарасының дамуы, басқа ғылым негіздерін меңгеру нәтижелері ана тілінде ... ... ... Сол себепті де оқыту процесінде жетістіктерге жету үшін оқушыларға ана тіліміздің қыр-сырын ауызша сөйлеу тілін де, жазу мәдениетін де ... ... ... ... ... оқу мазмұнына оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктеріне орай таңдап, тәжірибеде сынаудың маңызы зор. ... ... беру ... ... озық ... ... ... жан-жақты маман болу мүмкін емес. Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтылық, адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін ... ... ... оқу үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуда оқушыларға дыбыстарды дұрыс айту мен ... ... жазу ... ... яғни ... ... және орфоэпиялық негіздері меңгертіле бастайды. Ол ең алдымен тілдің дыбыстық ... ... жеке ... - дың табиғаты мен фонетикалық заңдылықтарын жете білуді қажет етеді.Бастауыш мектепте сауат ... ... ... ... ... ... негіздерін анықтағанда мынадай мәселелерге баса көңіл аудару қажет деп есептедік:
1. Сауат ашудың әліппе кезеңін оқытуда дыбыстардың табиғаты мен ... ... ... ... ... ерекшеліктерін дұрыс ұғындыру.
2. Сөздерінің дыбысталуы мен жазылуындағы айырмашылықтарды ескеру.
3. Сауат ашудың әліппе кезеңіндегі сабақтарда оқушыларға дыбыс, ... сөз, ... ... ... ... да, осы ... тұлғалар жөнінде қарапайым түсініктер қалыптастыру.
Оқушылардың жазу дағдылары сауат ашудың әліппе кезеңінде қалыптасып, кейін үнемі ... ... ... ... ашу сабақтарында қазақ тіл дыбыстарының жасалу, айтылу ерекшеліктерімен қатар оларды таңбалауды үйренеді.
Қорытынды
Сауат ашу кезеңінде ... ... ... ... бірге олардың қалай таңбалатынымен де танысады. Дыбыстардың таңбасын білу, әріптерді үйрену - ... ... ... баспалдағы. Әріптерді білу арқылы жазуды меңгереді.
Мектепте осы сауат ашу ең бір шешуші кезең болып ... ... ... ... ... жоғарыда көрсеткеніміздей, басқа пәндерді де үйрену барысындағы жетістіктер мен кемшіліктердің негізі болып табылады.
Сауат ашу кезінде балалар сөздің дыбыс, буын ... ... ... танысады. Буындардан қалайша сөз құрауға болатыннын біледі, жаңа ... ... ... ... ... ... ... қазақ тілінің нормасына сай сөйлем құрастырып, өз ойларын айтып беруге дағдылана бастайды.
Қазақ тілі оқушыларға нәтижелі үйрету үшін оны оқыту ... ... - ... ... басты мәселесі. Себебі, оқушылардың берілген білімді саналы түрде ұғынуын, өмірге деген ... ... ... басқа ғылым негіздерін меңгеру нәтижелері ана тілінде сөйлеу деңгейіне байланысты. Сол себепті де оқыту процесінде жетістіктерге жету үшін оқушыларға ана ... ... ... ... ... де, жазу ... де ұғындыруымыз қажет. Сондықтан оқыту технологияларын оқу мазмұнына оқушылардың жас және ... ... орай ... ... сынаудың маңызы зор. Қазіргі білім беру саласында оқытудың озық технологияларын меңгермейінше, сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес. Жаңа ... ... ... интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтылық, адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу үрдісін тиімді ұйымдастыруына ... ... ... ... есеп ... ... Лейпциг пен америка мектептерінің тәжірибелері талдап, мынадай қорытынды жасауға болады: 7-8 жасар балаларды оқытып сауаттандырудан гөрі 5-6 жастағы балаларды ... ... ... әрі ... ... Москва мектептерінде жүргізілген бірсыпыра зерттеулер де осындай қорытындылардың шындығын айқындай түсті. Мысалы, ... 9 жаса ... ... ... оны ... ... ... тудырған болса, ал оны жас кезінен оқытып сауатын ашу барын өнімді болатындығын көрсетті.
Осындай зерттеу тәжірибелерге сүйенген педагогтар оқыту ... ... ... ... ... ... бал- дырғандар әртүрлі ойындар ойнап, өзара шүйіркелесіп қалжың-күлкімен айналысып жүріп-ақ оқу материалдарының мазмұнын меңгере алады. Ал мектепте ... ... ... ... ... көп ... ... дейді. Бұл жөнінде балдырған жасындағы балалардың есте сақтау қабілеті мен алғырлығы туралы мынадай ... ... ... ... ... ... жасындағы балалармен, әсіресе ересек адамдардын есімен салыстыруға болмайды. Олардың есте сақтауы нақтылы, әрі ... ... ... өздіктерінен орындау үшін тапсырма алады. Жаңа оқи бастағандар бірте-бірте күрделі тапсырмаларды ... ... ... оқи ... көп ... қуып ... ... Әміров Р., Дәулетбекова Ж. пәні мазмұнының жаңа ... ... // ... ... ... ... көтеру проблемалары: Ғылыми-практ. конф. материалдары. - Алматы, 1996. - 132-136 б.
* Қазақ тілін оқыту методикасы. - ... 2008. - 240 ... ... ... оқу бағдарламалары. - Алматы, 2005. - 25 б.
* Аханов К., Ысқақов А., ... Б. ... тілі / ... арналған оқулық. - Алматы, 2000. - 173 б.
* ... А., ... К. ... ... ... материалдар. - Алматы, 2002. - 88 ... ... Р. Тіл ... таза ... десек // Қазақстан мектебі. - 2000. - №5. - 21-24 ... ... М. ... ... // ... тілін оқыту методикасы. - Алматы, 1998. - 240 б.
* Уәлиев Н. Сөз мәдениеті. - ... 1994. - 120 ... ... Г.Ж.Сабақта ойын жағдаяттарын пайдалану//.Қазақ тілі әдістемесі,2008,№2, 9-11б.
* Сұнғатова Г.Ж. Тілдерді оқыту ойын әдісі//, 2009,№3,26-29 б.
* ҚұдайбергеноваА.М.Ойындар-коммуникативтік компетенциясын қалыптастыру құралы// ... тілі ... ... 20б,22 ... ... Қ. ... тілі ... зерттеулер/-Алматы,1998 ж.
* Исаев С. Қазақ тілі/-Алматы, 1993ж.
* Аханов К. Тіл білімінің негіздері/ Алматы,1991ж.
* Исаев С. ... ... ... ... ... ... 1998 ... Лингвистикалық түсіндірме сөздік/ -Алматы, 1998 ж.
* ... К. ... ... ... ... 1996 ж.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
20 ғ. Қазақ мектеп ашылу тарихы3 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
Əлеуметтік статистика индикаторы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы6 бет
Бастауыш мектепте жазба жұмыстары арқылы сауаттылыққа үйрету59 бет
Бастауыш мектепте жазба жұмыстары арқылы сауаттылыққа үйрету туралы49 бет
Бастауыш мектепте қазақ тілін оқыту технологиясы12 бет
Бастауыш сынып оқушыларын сауатты жазуға үйрету7 бет
Бастауыш сыныпта жазу мен тіл дамыту жұмыстарының ұйымдастырылуы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь