Бастауышта арифметикалық амалдарды үйрету әдістемесі

Бастауышта арифметикалық амалдарды үйрету әдістемесі

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
1Арифметикалық амалдар жүйесін қалыптастыру

1.1. Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары ... ... ...5.7
1.2 Арифметикалық амалдарды оқыту барысында дидактикалық ойындарды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7.11

2 Арифметикалық амалдарды оқыту әдістемесі

2.1 Қосу және азайту амалдарын орындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.15
2.2 Арифметикалық амалдарды орындау тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15.19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.21
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі. Арифметикалық амалдар, математиканың бастауыш курсында өзекті орын алады. Мұның өзі күрделі де сан қырлы мәселе. Оған арифметикалық амалдардың, зандардың және амалдар қасиеттерінің, амалдардың компоненттері мен нәтижелерінің арасындағы және амалдардың өздерінің арасындағы байланыстар мен тәуелділіктердің нақтылы мағынасын ашып көрсету, сондай-ақ есептеу дағдыларын, арифметикалық есептерді шығара алу шеберліктерін қалыптастыру мәселесі енеді. Әрбір арифметикалық амал, басқа да математикалық ұғымдар сияқты, жиындарға қолданылатын операцияларды орындау процесінде нақтылы негізге сүйеніп айқындалады: қосу амалы-ортақ элементтері жоқ жиындарды біріктіру операциясына, азайту амалы - жиынның бір бөлігін (ішкі жиынды) айырып алу операциясына, көбейту амалы - саны бірден жиындарды біріктіру операциясына сүйеніп және бөлу амалы - жиынды саны бірдей қиылыспайтын жиындарға айыру операциясына сүйеніп айқындалады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Арифметикалық амалдарды оқытып-үйрету есептердің жаңа түрлерін (қосу мен азайту амалдарының мән-мағынасын ашу; белгісіз қосылғыштарды, белгісіз азайғышты, белгісіз азайтқышты табу, т.б.) шығарумен байланысты. Математиканы оқытудың бірінші циклында құрамында оқытып-үйретілген жай есептің түрлері (санды бірнеше бірлікке арттыру немесе кеміту және қосындыны табу; үшінші қосылғышты табу, т.б.) бар екі амалмен шығарылатын есептермен жұмыс жүргізіледі.
Арифметикалық амалдардың қасиеттеріне, амалдардың компоненттері мен нәтижелерінің арасындағы байланысқа және сандардың ондық құрамына сүйеніп бастауыш курста қарастырылатын барлық жағдайлар үшін дерлік есептеу әдістері айқындалады. Есептеу әдістерін оқып үйренудің мұндай жолы, бір жағынан дағдылардың саналы түрде қалыптасуын қамтамасыз етеді, өйткені оқушылар кез келген есептеу әдісін негіздей алатын болады, ал екінші жағынан, мұндай жүйемен оқытқанда амалдардың қасиеттері және курстын басқса мәселелері жақсы игеріледі.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1.Арифметикалық амалдар жүйесін қалыптастыру.
2. Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.
3. Арифметикалық амалдарды оқыту барысында дидактикалық ойындарды пайдалану.
4. Арифметикалық амалдарды оқыту әдістемесі.
5. Қосу және азайту амалдарын орындау.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Б.Баймұханов. Математика есептерін шығаруға үйрету.
2. Әбілқасымова А.Е., Көбесов А.К., Рахымбек Д., Кенеш Ә.С. «Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі». Алматы «Білім» 1998ж
3. А.Б.Жанәділ. «Математика сабақтарын түрлендіріп өткізу». Бастауыш мектеп №8-9. 1998ж. 41 бет.
4. Дүйсенбекова «Оқушылардың танымдық әрекеттерін дамыту». Бастауыш мектеп №10. 1999ж. 27 бет.
5. Ж.Қайыңбаев. «Математиканы оқыту ерекшеліктері». Бастауыш мектеп №5. 1999ж. 9 бет.
6. Баймұқанов Б., Мубараков А. «Математиканы оқытудағы сабақтастық». Бастауыш мектеп №1. 2000ж. 25 бет.
7. Б.М.Қосанов. «Математикадан сыныптан тыс жұмыстарда оқушыларға экономикалық тәрбие беру». Алматы «Іскер» 1998ж.
8. «Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесі» Қ.Оспанов Алматы, Атамұра 2005.
9.«Бастауыш мектепте математиканы оқытудың теориясы және технологиясы», Т.Қ.Оспанов Алматы, 1994.
10. Қ.Оспанов, О.В.Кочеткова, Ж.Қ.Астамбаева. «Жаңа буын оқулықтары бойынша бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесі». Алматы, 2005
11. «Бастауыш мектептерде математиканы оқыту әдістемесі» Т.Қ. Оспанов, Ш.Х. Құрманалина, Астана -2007
12. «Бастауыш кластарда математиканы оқыту». Алматы, «Мектеп» 1987
13. ОспановТ.Қ, Құрманалина Ш.Х. «Математиканың бастауыш курсын оқытудың әдістемесі» Алматы 1995
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі. Арифметикалық амалдар, математиканың бастауыш курсында өзекті орын алады. Мұның өзі күрделі де сан ... ... Оған ... ... ... және ... ... амалдардың компоненттері мен нәтижелерінің арасындағы және амалдардың өздерінің арасындағы байланыстар мен тәуелділіктердің нақтылы ... ашып ... ... ... дағдыларын, арифметикалық есептерді шығара алу шеберліктерін қалыптастыру мәселесі енеді. Әрбір ... ... ... да ... ... ... жиындарға қолданылатын операцияларды орындау процесінде нақтылы негізге сүйеніп айқындалады: қосу ... ... жоқ ... біріктіру операциясына, азайту амалы - жиынның бір бөлігін (ішкі жиынды) айырып алу операциясына, көбейту амалы - саны ... ... ... ... ... және бөлу ... - ... саны бірдей қиылыспайтын жиындарға айыру операциясына сүйеніп айқындалады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Арифметикалық амалдарды оқытып-үйрету есептердің жаңа ... ... мен ... ... ... ашу; ... ... белгісіз азайғышты, белгісіз азайтқышты табу, т.б.) шығарумен байланысты. Математиканы оқытудың бірінші циклында құрамында оқытып-үйретілген жай ... ... ... ... ... ... ... кеміту және қосындыны табу; үшінші қосылғышты табу, т.б.) бар екі амалмен шығарылатын есептермен жұмыс жүргізіледі.
Арифметикалық амалдардың қасиеттеріне, амалдардың ... мен ... ... ... және ... ... ... сүйеніп бастауыш курста қарастырылатын барлық жағдайлар үшін дерлік есептеу әдістері айқындалады. Есептеу әдістерін оқып үйренудің мұндай жолы, бір ... ... ... ... қалыптасуын қамтамасыз етеді, өйткені оқушылар кез келген есептеу ... ... ... ... ал екінші жағынан, мұндай жүйемен оқытқанда амалдардың қасиеттері және курстын басқса мәселелері жақсы игеріледі.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. ... ... ... қалыптастыру.
2. Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.
3. Арифметикалық амалдарды оқыту барысында дидактикалық ... ... ... ... ... ... Қосу және ... амалдарын орындау.
6 Арифметикалық амалдарды орындау тәсілдері.
Курстық жұмыстың зерттеу обьектісі. Математиканың бастауыш курсына арифметикалық амалдардың бірқатар қасиеттері енеді. Онымыз-қосу мен көбейтудің ... ... ... мен ... үлестірімділік қасиеті, сондай-ақ мынадай қасиеттері санды қосындыға қосу, санды қосындыдан азайту
Курстық жұмыстың құрлымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі негізгі бөлімнен, төрт ... және ... ... әдебиеттерден тұрады.
1 Арифметикалық амалдар жүйесін қалыптастыру
1.1. Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары
Арифметикалық амалдар - берілген сандар бойынша тиісті ... ... ... бір ... табу ... ... ... натурал сандар меп оң бөлшектерді қосу, азайту, көбейту, бөлу амалдары қарастырылады. Берілген натурал сандарды қосу деп сол сандарда қанша бірлік ... ... ... ... ... табу ... айтады. Берілген сандар қосылғыштар, ал қосу нәтижесі қосынды деп аталады. Мыс., 5+7+8=20, ... 5, 7, 8 -- ... 20 -- ... Қосу ... ... ... және ... (ассоциативтілік) заңдарына бағынады. Ерте кезде сандарды сол жақтан бастап қосатын ... ... ... ... қосу ... жәпе онын ... ( + ) 15 ғ-да ... Азайту амалы деп берілген қосынды мен бір қосылғыш бойьшша екінші қосылғышты табу амалын ... ... ... ... берілген қосылғыш азайтқыш, ал азайту нәтижесі айырма деп аталады. Сонымен, азайту амалы -- қосу амалына кері ... Мыс., 15 -- 8=7; 15 -- ... 8 -- ... 7 -- ... Ертеректе азайту амалы да қазіргіге керісінше, сол ... ... ... Қазіргі үйреншікті тәсіл Европада 15 ғ-дан бастап қолданылған. ... ... ( -- ) да ... кезі -- сол ... сандарды көбейту деп бірдей қосылғыштардыц қосындысын табу амалын айтады. Қосылғыш ретінде қайталанатын сан ... оның неше рет ... ... сан ... ал амал ... көбейтінді деп аталады. Көбейгіш пен көбейткішті жалпы алғанда көбейткіштер деп те атайды. Мыс., 6X5=30, 6 -- ... 5 -- ... 30 -- ... ... ... да ... терімділік және үлестірімділік (дистрибутивтілік) заңдарына бағынады. Ертедегі Индияда көбейту амалы сол жағынан басталып орындалатын. Қазіргі үйреншікті ... 15 ... ... ... Көбейту таңбасы әуелде нүкте (::) түрінде (15 ғ.), кейін онымен қатар ... (X) ... (17 ғ.) ... ... ... көбейтіндісінеп сол кобейткіштердің бірі арқылы екіншісін табу амалы бөлу деп аталады. Бөлінетін сан ... оны ... сан ... белу ... бөлінді деп аталады. Мыс., 12:3=4, 12 -- бөлінгіш, 3 -- бөлгіш, 4 -- ... Бөлу ... -- ... ... кері амал. Белу амалы бүтіндей болу және қалдықпен бөлу деп екі турге бөлінеді. Қалдықпен бөлу дегеніміз -- ... ... ... ... ... ең үлкен бүтін санды табу деген сөз. Бүл іздеп отырған сан ... ... дсп ... ... толымсыз бөлінді мен бөлгіш кебейтіндісінен айырмасы қалдқ деп аталады, ол -- белгіштен әрқашан да кем болады. Мыс., 21-ді 4-ке ... ... ... 5, ... 1 ... яғни ... Белудің қазіргі қолданылатын тәсілін 15 ғ-да итальян ғалымдары ойлап шығарған. Бөлу таңбасын (: ) ... ... (1633) -- ... ғалымы Джонсон.
Теңдік таңбасын ( = ) алғаш енгізген (1557) ағылшын дәрігері -- ... ... ... ... ... ... тек 17 ғ-дың ақырында ғана барлық елдерде қолданыла бастаған
Мұндай жол балалардың тәжірибесі негізінде қалыптасқан білімнің көрнекі негізін салуға ... ... ... ... ... ... ... айқындаумен бірге мынадай тиісті символика (амалдар таңбасы) мен терминология енгізіледі: амалдар, атауы, амалдар ... мен ... ... Осы ... ... ... ұғымымен жұмыс басталады, алдымен 7+3 түріндегі ең қарапайым өрнектер, сонан кейін 9-(2+3) түріндегі күрделірек өрнектері ... ... ... ... арифметикалық амалдардың бірқатар қасиеттері енеді. Онымыз-қосу мен көбейтудің ауыстырымдылық қасиеті, көбейту мен бөлудің үлестірімділік қасиеті, сондай-ақ мынадай ... ... ... ... ... қосындыдан азайту, қосындыны санға қосу, қосындыны саннан ... ... ... ... ... қосындыдан азайту, санды қосындыға және қосындыны санға көбейту, қосындыны санға бөлу, ... ... ... ... ... бөлу. Осы аталған қасиеттердің әрбіреуі жиындарға немесе сандарға қолданылатын практикалық операциялар негізінде айқындалады, соның нәтижесінде оқушылар, жалпы қорытындыға келуі тиіс. ... ... үшін ... ... ... ... ескеріліп отыр, ал қасиеттердің негізгі қолданылу сферасы - оларға негізделіп ... ... ... Мысалы, 1 кластын өзінде-ақ қосудың ауыстырымдылық қасиетін оқып үйренгеннен кейін мына 2 + 6 жағдайы үшін қосылғыштардың орнын ауыстыру әдісі ... ал 54-20 ... ... ... ... ... ... әр түрлі тәсілдері қарастырылады, соның негізінде есептеу әдісі айқындадады:
54-20= (50+4)-20= (50-20)+4=34.
Арифметикалық амалдардың қасиеттеріне, амалдардың компоненттері мен нәтижелерінің арасындағы ... және ... ... құрамына сүйеніп бастауыш курста қарастырылатын барлық жағдайлар үшін дерлік есептеу әдістері айқындалады. ... ... оқып ... ... жолы, бір жағынан дағдылардың саналы түрде қалыптасуын қамтамасыз етеді, өйткені оқушылар кез келген есептеу әдісін негіздей алатын болады, ал ... ... ... ... ... ... ... және курстын басқса мәселелері жақсы игеріледі.
1.2 Арифметикалық амалдарды ... ... ... ... ... ... ... бірі ойын болып табылады. Ойын оқу әрекетіне тән ... ... ие ... белгілі. Мұны мектеп оқушыларының білімі мен дағдыларын қалыптастыруға бағыттауына мақсатталуы айқын көрсетеді. Сонымен қатар ойын оқушыларға қозғау салуға, оларға ... ... да ... Ол ... ... ... қасиеттерге ие: балалар мен жасөспірім жеткіншектер үшін оның оңайлығы мен ... ... (), ... тиіс ... ... барынша әралуан қырларын модельдеуге мүмкіндік беретін ойындық құралдардың бейімділігі, ең бастысы - балалар үшін ойынның ... ... ... ұлы ... Абай ... -деп айтқандай, бала өмірінде ойын ерекше орын алады. Баланың өмірі, қоршаған ортаны танып, еңбекке қатынасы, психологиялық ерекшеліктері ойын үстінде ... Олар ойын ... ... ... ... ... Іздемпаздық, тапқырлық әрекеті (сезіну, қабылдау, ойлау, зейін қою, ерік арқылы) байқалады.
Ойындарды мақсатты пайдалану мәселесі қандай да бір деңгейде ... ... ... беру ... мен ... тәжірибесінде шешімін тапқан. Педагогикалық ғылымның аталған саласына Л.А.Венгер, В.В.Давыдов, ... ... ... ... өздерінің елеулі үлестерін қосты.
Алты жастағы мектеп оқушыларын математикаға оқытуда дидактикалық ойындарды қолданудың негіздерін жасау үшін мектептегі оқытуға даярлық барысында ... ... ... ... айналысатын мектеп жасына дейінгілердің ойын мазмұны мен типтерінің, бірінші сыныптағыларды (және тек алты жастағы балаларды ғана емес) ... ... ... қолданылатын ойын мазмұндары мен типтерінің негізгі ұқсастықтары мен айырмашылықтарын айқындау айрықша маңызды екендігі байқалады. Бұл кезеңде, әрине, соңғы ... ... ... ... ... ... мазмұны мен мақсаттары) айырмашылықтар ескерілді. Мектепке балаларды мектепке дейінгі даярлық ... ... ... шеберліктер мен дағдыларды қалыптастыруға назар аударуды күшейту мектеп жасына дейінгілермен ... ... ... ... ... (басты үлгіде ойындық жаттығуларды) тікелей байланыстыруға алып келді. Бұл кезеңде ... ... ... ... ... оған тән ... ... мектеп сабағы типі бойынша құрылғандығы жөніндегі фактілер айрықша назар аударуға ... ... ... ... тәжірибесінде қолданылатын дидактикалық ойындардың барлық түрлері кеңінен қолданылмайды. ... ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі балалармен және балалар бақшасына бармайтын балалармен, сондай-ақ ... ... ... ... ... сабақтарға бақылау жасау, мұғалімдер мен тәрбиешілерден сұрақ-жауап жүргізу нәтижелері жоғарыда қарастырылған типтік дәйектерді айғақтайды.
Екінші бір ... ... ... ... балаларға тәрбие беру үрдісінде дидактикалық ойындарды пайдалану туралы көзқарастар мен ережелер балалар бақшасы ... ... ... алты ... балаларды мектепте оқыту жағдайларында көбінесе іс жүзінде қолданып, жүзеге ... ... көз ... аса қиын бола ... Ал ... ... ... дәйектерінің бар болуын тұрақты деп санауға болады.
Оқушылардың ой-өрісін дамытуда дидактикалық ойын ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметінің ерекшеліктері айқындалды.
Дидактикалық ойындарды құру мына негіздерге сүйенеді:
1) Балалардың іс-әрекетіне ойын түрлерімен оқуды ... ... ... ... ... ... берілген оқу-тәрбие мәселелеріне көшу.
2) Шарты мен міндеттерін біртіндеп ... ... ... шешуде баланың ақыл-ой белсенділігінің күшеюі
4) Оқу-тәрбие мақсаттарының бірлігі
Дидактикалық ойын мектеп оқушыларының белсенділігін арттырып, қиын оқу материалдарын меңгеруді ... және ... ... ... оқу ... есте ... мүмкіндік беруі тиіс.
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін арттыру үшін мыналарды жүзеге асыру қажет:
1. Жағдайға қарай ... ... іске ... ... шығармашылық белсенділіктің жүйелі циклдарын іске қосудың алғышарттары ретінде шығармашылық жағдайларын жүзеге асыру:
а) шығармашылықтың Мен - субъектісінің ... ... ... ... ... ішкі ... механизмдерін игеру;
в) шығармашылықтың әралуан түрлерін игеру;
г) ойын ұжымының шығармашылық бағытталушылығын ... ... ... ... елеулі түрде сезінетін жағдайларды қарастыру.
Белсенділікті дамыту үрдісіне ықпал етуі ... ... ойын ... мен ... ... ... болады:
а) оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамытатын ойын формалары (шығармашылық белсенділікті ... ... ... ... емес ... ... ... Арифметикалық амалдарды оқыту әдістемесі
2.1 Қосу және азайту амалдарын ... ... ... мен ... ... ... ... жоғары деңгейде түсінуге ықпал ететін маңызды шамалар мен олардың бірліктері, шамалар арасындағы тәуелділік, алгебра және ... ... ... ... жаңа ... енгізу оның мәні мен мазмұнын ашуға ықпал ететін белгілі бір іс-әрекетті орындаумен қабаттаса жүргізіледі. Жаңа материалды ... ... ... білік пен дағдыларды жүйелі түрде кеңейту, дамыту мен бекітуге дер ... ... ... ... жасалуы тиіс.
3-4-сыныптарда қарастырылатын есептер күрделене түседі. 2-3 және одан да артық амалды ... ... ... есепті шешудің жолдарын өз бетімен табуға, есепті шешудің қарапайым жалпы тәсілдерін қолдануға үйрету қажет. Кері ... ... және ... есептерді әр түрлі тәсілдермен шығарумен байланысты есептермен жұмыстың жүйесі әр ... ... ... ... ... әр ... ... шығара алу білігін қатыптастыруға мүмкіндік береді. Өрнек, қысқаша жазу, сұлба бойынша есептер құрастыруға, ... әр ... ... ... және ... ... таңдап алуға арналған жаттығулар қажет. Құрама есептің шешуі амалдар (түсіндіру арқылы, сұрақтармен немесе, сұрақсыз) және/немесе өрнек арқылы ... ... ... шешу ... ... ... ... не сұлба түрінде қосымша жазу оқушының және мұғалімнің таңдауы арқылы жүргізіледі.
Бағдарлама ауызша және жазбаша есептеу тәсілдерінің тиімді ... ... ... ... ... ... жеткілікті деңгейде қалыптастырылғаннан кейін жазбаша тәсілдер енгізіледі. такырыбында мәселелерді қарастыру ... ... ... ... ... ... ... алғанда, тиянақты білім беріліп, білік пен дағды қалыптастырылады. ... сан ... ... ... осы тақырыпта межелі деңгейге толық жеткізіледі; цифр жайында түсінік қалыптастыру және оларды жазуға үйрету шешілген мәселенің қатарына жатады; 0 саны ... ... қосу мен ... ... калыптастырылады, өйткені әр санды енгізу, оған 0-ді қосу және ... 0-ге оны ... сол ... 0-ді ... сол саннан оның өзін азайтып, нөлді шығарып алу сияқты жағдайларды ... ... ... 4 + 0, 0 + 4, 4-0, 4-4) және ... ... өзгеріспен қайталанады: 1 -ді қосу және азайту дағдысы да қалыптастырылады. Ал ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне жеткізіле қоймайды, ілгеріде біртіндеп тиянақтала және дами түседі. Дегенмен, осылардың бәрі келесі ... ... қосу мен ... ... ... ... негізін қалайды.
тақырыбының мазмұнын: он көлеміндегі
сандарды есептеу тәсілдері; мәтінмен берілген арифметикалық жай есептер
және оларды шығару; кері есептер және ... кері ... ... ... және ... ... әр ... ӛрнектердің мәндерін табу; қарапайым теңдеулер және оларды шешу; кесіндінің ұзындығын арттыру және кеміту, кесінділер сызу сияқты мәселелер құрайды.
Осы тақырыпты ... ең ... ... -- ... ... ... кӛрсеткіші кес телік қосу мен азайту жағдайларын еркін ... ... ... және ... деп ... жай ... арифметикалық есептерді шығаруға үйрету. Ал санды өрнек және әріпті ... ... ... ... ... ... және ... шешу, кесіндінің ұзындығын арттыру және кеміту, кесінділер сызу жайындағы білім, білік және дағдылар алдағы уақытта дамыта түсетін мәселелердің ... ... ... қосу және ... ... көпшілік жағдайларда көрнекілікке сүйеніп орындалған болатын. Дегенмен, 0 және 1 ... ... ... қосу және ... амалдарын орындауға жеткілікті машықтандыру мүмкін болды. Сондықтан осы жағдайларда есептеулер жүргізуге қатысты алғанда, білік, қалыптастырылды деуге толық негіз бар.
Осыған орай 1-ді қосу және ... ... ... ... ... яғни ... ... ілгеріде сандар жиынының кеңейуіне сәйкес оны қолдану кӛзделеді. Осы сәттен бастап 1-ді қосу және азайту тиянақты игерілген ... деп ... Әрі ... ... ... тәсілі енгізіледі. Сонда негізгі кӛрнекілік ретінде сан сызғышы қолданылады да, санға 1-ді қосу тура бағытта, ал 1-ді азайту кері ... ... ... атау (яғни санау) арқылы түсіндіріледі. Дегенмен, қосу амалын, әсіресе азайту амалын орындағанда оқушылар өздеріне бұрыннан белгілі ... ... ... ... ... өзара байлан ысты мына сияқты төрт мысалды құрып және шығара алуы керек, ... 5+1=6, 1+5=6, 6-1=5, 6-5=1. ... ... ... 1 саны болатын санның құрамын есте сақтауға және сол ... ... ... ... азайтуды орындауға басты назар аударылады. Осы себептен де 1-ді қосу және азайту бірге қарастырылады.
2.Кестелік қосу мен азайтудың 2,3,4,5 ... ... ... ... ... сақталады. Мұндағы қосу тәсілі сан сызғышында да бір, екі, үш, тӛрт сан аттай отырып түра бағытта, алазайту ... - кері ... ... ... ... Қосылғыштарының
бірі 2, 3, 4, 5 сандары болатын жағдайларда санның құрамын есте ... ... ... ... - қосу ... 16 теңдігін жатқа білу, яғни
және осы теңдіктердің азайтуға сәйкес жағдайларының нәтижесін қатесіз табу үшін ... ... ... ... ... табылады. Осыған жету үшін қосу кестесін есте сақтауға және ... ... яғни ... құрамының сәйкес жағдайына сүйеніп, азайту амалының нәтижесін анықтауға окушыларды машықтандыра түсу бағытында жұмыс ұйымдастырылады.
3. Кестелік жағдайларды оқытудың ... ... 5,6, 7, 8, 9 ... қосу және ... ... ... Бұл жағдайлардағы қосу - сандардың орындарын ауыстырып қосуға ... яғн и ... ... ... негізделеді. Сонымен, қосуға берілген бір ғана мысалдың нәтижесін біле ... тағы да үш ... - бір және ... екі) ... ... табудың үлгісі көрсетіледі, бұған оқушылар мейлінше жаттығуы ... ... ғана қосу ... олар ... есте ... және оны колдануға қатысты сәйкес білік пен дағды қалыптасады. Мысалы, 2 + 8 ... олар ... 8 + 2 ... ... ... қосу ... оның мәні 10-ға тең, яғни 8 + 2 = 10. Әрі қарай 10-2 ... 10 ... - 2 және неше еді? Ал ... құрамы жайындағы білімді еске түсірсек, 2 және 8, демек, 10 -- 2 = 8. Егер 10-8 болса, онда 10 ... -8 және неше еді? Ал 10 ... - 8 және 2, ... 10-8 = ... ұқсас түсіндірме әрдайым келтіріледі, сондықтан біліктілікті қалыптастыруға толық мүмкіндік бар. Осындай ... қосу және ... ... ӛзара байланысын аша түседі және олардың өзара кері амалдар екенін де ... Осы ... ... ... ... ... ... мүмкін мысалдардың бәрі дерлік қарастырылады да, әрдайым азайрыштың азайткыштан кем болмауына ... ... ... 7 ... 7, 8, 9, 10 ... ... ... Сондықтан 7-7, 8-7, 9-7, 10-7 мысалдары шығарылады.
4. Кестелік қосу мен азайтуды оқытудың ... ... 10 ... ... ... ... арнайы тоқталып ӛту кӛзделеді. Себебі, б ұл саннан кез келген бір таңбалы санды азайтуға болады; алдағы уақытта (2- сыныпта) бір ... ... 10-ға ... ... ... ... ... аттайтын жағдайларда қосу кестесін құрудың негізінде алынады; азайтуда нӛл шығу үшін 10 санынан бір ... сан ... екі ... сан - 10-ды ... ... 10-нан 0-ді азайтқанда бір таңбалы сан емес, екі таңбалы 10 саны ... яғни ... тек қана қосу ... екі ... сан - ... шығатынын байқаған едік, енді азайту амалын орындағанда да екі таңбалы санның шығуы ... ... еді. ... орай 10 ... ... ... ... 10-нан санды азайту кезінде қолданыс табады және 10-9, 10-8, 10-7, 10-6, 10-5, 10-4, 10-3, 10-2, 10-1, 10-0, 10-10 ... ... ... ... ... қосу ... ... білу және азайтудың сәйкес жағдайларының нәтижесін табу үшін қосу кестесі теңдіктерін ... ... ... тану ... ... тиіс.
5.Кесіндінің ұзындықтарын қосу және азайту да қарастырылады. Мұнда әр санды қосу мен азайту ұзындықты арттыру және кемітумен ... 2см, 3см, 4см, 5см) ... ... ... сандармен және шамалармен орындалатын амалдардың ұқсастығы анықталады. Сонымен бірге әрдайым кесінд ілерді ... ... ... ... ... ... ұзындықтарының қосындысын және айырмасын табу, сондай-ақ осыларға сәйкес кесінділерді сызу сияқты мәселелермен байланысты практикалық жұмыстар орындалады. Демек, таза практикалық ... және ... ... ... пен ... ... ... амалдарды орындау тәсілдері
Көп жағдайда дайындық жаттығуларын оқушылар өздігінен ... яғни бұл ... ... ... ... қолдануға болады. Мысалы. х-3 = 21 түріндегі теңдеулерді шешумен таныстырудан бұрын оқушыларға өздігінен мынадай жаттығуды орындатуға болады. Бірінші мысалды ... ... ... ... ... ... ... 7*9 = 63 6*4 = 24
48:8= 63:9= 24:6=
бұл жаттығудың орындалуын түсіндіре отырып, оқушылар ... ... ... егер көбейтіндіні көбейткіштердің біріне бөлсе, екінші көбейткіш шығады. Осыны білетіндіктеріне сүйеніп, мұғалім балаларды аталған түрдегі теңдеулерді шешуге оңай келтіре алады. ... жаңа ... ... ... тағы бір маңызды жағы бар - оның ой ... ... алу ... ... анализ (талдау); синтез жасай білуін, объектілерді салыстыра білуін, елеусізге көңіл бөлмей, негізгі жалпы ... ... ... ... ... жасай білуін) қалыптастыру. Осы аталған оймен орыңдалатын операцияларды қалыптастыру жөнінен ... ... ... мектепте оқытудың алғашқы күндерінен басталуы және материалды оқып үйренумен органикалық ... ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударылуы керек, өйткені салыстыру үшін ... ... және ... ... білулері керек, ал салыстыру операциясының өзі жалпылама қорытынды жасау негізіне алынған. ... ... алу ... ... математикалық өрнектерді, сандарды, есептерді, геометриялық фигураларды т. б. салыстыруға арналған жаттығуларды көбірек ... ... ... Мұнда мынадай әдіс қолдануға болады: ең алдымен салыстырылатын өрнектер, сандар т. с. с. жөнінде білетіндеріңнің бәрін айтып шық ... соң ... ... ... ... неде ... айт. Жаңа материалмен таныстыру көбінесе оқушылардың орындайтын жаттығулар жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Және де ... ... мен оны оқып ... ... қарай әр түрлі әдістер қолданылады.
Мағлұматтар (өрнектердегі арифметикалық амалдардың орындалу тәртібінің ережесі, терминдермен таныстыру т. с. с.) түріндегі теориялық, материалмен ... ... ... (2 ... қосу және ... т. с. с.) ... ... таныстыру кезінде оқушыларға аспаптарды (сызғышты, циркульды т. с. с.) пайдалану жөнінде нұсқау бергенде және ... да ... ... мұғалімнің жаңа материалды баяндау (түсіндіру) әдісі қолданылады. Мұнда мұғалім материалды баяндайды (түсіндіреді), ал оқушылар оны ... яғни ... ... ... ... ...
Материалды баяндау айқын, түсінікті, уақыт жөнінен қысқа мерзімді болуы тиіс. бұл ... ... ... ... құралдар пайдаланылады. Мысалы, терминдермен - арифметикалық амалдардың компоненттерімен, ... ... және ... өрнектің компоненттерінің атауларымен таныстырғанда мынадай плакаттарды пайдаланған пайдалы:
Тағы да бір ... 2 ... қосу ... ... ... ... ... полотнода, ал балалар өз парталарында отырып, жиындармен операциялар орындайды. Мысалы, бес шыбыққа бір-бірлеп екі шыбық қосып қоядыда, сонан соң былайша ... 5+1 + 1. ... ... ... ... ... жазу ... әдісінің көрнекі негізі болып табылады. Мұғалімнің түсіндіруі және бір қатар практикалық операциялар орындау нәтижесінде оқушылар есептеу әдісімен танысады. Оқушыларды ... ... (сан, ... амалдар т. б.), заңдылықтар түріндегі (арифметикалық амалдардың ... ... ... ... мен ... ... ... т. с. с.) теориялық білімдермен таныстырғанда көбінесе ... ... ... Бұл ... жаттығулар жүйесі балаларды дербес жағдайлардан жалпы қорытындыға қандай да бір ... ... ... ... яғни ... ... ... жолын қамтамасыз ететін эвристикалық әңгіме әдісі орынды. Жаңа материалмен таныстырғанда индуктивтік әдісті қолданғанда ... ... ... ... ... бірқатар жаттығулар орындатады. Оқушылар оларды орындайды, сонан соң талдай отырып, қалыптастырылатын білімнің негізгі ... ... ... ... да, ... ... тиісті қорытынды шығарады, яғни бір тұжырымға келеді.
Эвристикалық әңгіме әдісін қолданып, қорытынды жасауға индуктивтік жолмен келтіре отырып, І класс оқушыларын ... мен ... ... байланыспен қалай таныстыруға болатығын қарастырайық,
Көк 4 дөңгелек алыңдар, оған 3 қызыл дөңгелекті қосып қойыңдар. Неше дөңгелек болды? (7.) Қалай ... (4-ке ...
4 саны ... аталады? (Бірінші қосылғыш). 3 саны ше? (Екінші қосылғыш). 7 саны ше? ... ... ... ... ...
4 - ... қосылғыш 3 - екінші қосылғыш 7 * қосынды Дөңгелектер алып, бірінші қосылғышты ... ... ... (4 көк ... көрсетеді), екінші қосылғышты ше (3 қызыл дөңгелекті көрсетеді), қосындыны ше (бар-лық дөңгелектерді көрсетеді). Көк дөңгелектерді жеке қойыңдар. Неше дөңгелек қалды? (3.) ... ... ... 7-4=3. ... мысалды бірінші мысалмен салыстырыңдар. Ол мысал бірінші мысалдан қалайша шығарып алынды? (7-ден, қосындыдан,4-ті бірінші қосылғышты шегердік, 3 ... яғни ... ... ... Көк ... сырғытып әкеліп қызыл дөңгектерге қосып қойыңдар. Енді қызыл дөңгелектерді жеке бөліп қойыңдар. Неше дөңгелек қалды? (4.) ... ... ... 3-ті ... ... 4 ... Осы ... екінші мысалдың астына жазып, оны бірінші мысалмен салыстырыңдар.(Мұнда 7-ден, қосындыдан, 3-ті, екінші қосылғышты шегердік, ... 4, яғни ... ... ... ... ... тағы да басқа сандар алынып, осыған ұқсас жаттығулар орындалады/ нәтижесінде/ балалардың өздері жалпы қорытындылар ... егер ... ... қосылғышты шегерсек, онда екінші қосылғыш шығады, ал егер екінші қосылғышты шегерсек, онда ... ... ... ... ... қосынды мен қосылғыштар арасындағы байланыспен таныстыру мысалында негізгі еместері - сандар, оларды әр қосындыда түрліше етіп алу керек:7+3,1+6,5+4 ... ал ... ... өзі: егер ... ... ... шегерсе, онда екінші қосылғыш шығады; осы байланысты байқау - ... ... ... ... ... ... Егер ... емес жағы сақталса, онда оқушылар теріс немесе тар өрісті жалпылама қорытынды жасауы ... ... ... мен ... ... ... ... бірінде мынадай мысалдар арқылы қарастырылған: 4+1, 7+1, 9+1, оқушылар ... ... ... еді: егер ... бірді шегерсе, онда бірінші қосылғыш шығады. Мұнда негізгі емес жағы бірдей екінші қосылғыш сақталып қалған, соның салдарынан оқушылар негізгі емес ... ... деп ... ... ... ... ... емес жақтарын да көрсетіп отырған орынды (мысалы, кез келген санды алуға болатындығын).
Қорытынды
Бастауыш кластарда математикалық ұғымдармен және заңдылықтармен таныстыруда көбінесе ол ... үшін ... ... ... және ... ... ... пайдаланады. Мысалы, біздің мысалымызда оқушылар дөңгелектердің, екі жиынын біріктіріп, былайша жазып көрсетті: 4+3 = 7, сонан соң ... бір ... ... ... ... да, ... сәйкес арифметикалық амалды жазып көрсетті: 7-4=3 немесе 7-3=4.Олардың байланысты көрнекі ... етіп ... осы ... егер ... ... ... ... онда екінші қосылғыш шығады. Мұғалімнің орындағанын бақылап қана отырмай, әр оқушы өз бетімен жиындарға операциялар орындай алуы және ... өз ... ... пайдалана білуге үйренулері тиіс, сонда оқушылардың ұмыта бастаған .материалдарды естеріне түсірулеріне көмектесетін ... ... ... ... ... жаңа ... ... мен азайту амалдарының мән-мағынасын ашу; белгісіз қосылғыштарды, белгісіз азайғышты, белгісіз азайтқышты табу, т.б.) ... ... ... ... ... ... бар (мысалы, қосудың ауыстырымдылық қасиеті мен көбейтудің ... ... және ... мәселелер бар (мысалы, қосу мен азайту). Бұрын оқып үйренген материалға ұқсас материалмен таныстырғанда елерліктей ұқсас жақтарын айырып көрсете ... жаңа ... оған ... ... ... яғни жаңа материалды ұқсас м а т ериалмен ... ... ... болатындай етіп таңдап алу керек. Қарама-қарсы ұғымдарды айқындап ашуда жаттығуларды қарама-қарсы қою әдісін пайдалануға, яғни ... ... ... ... болатындай етіп, таңдап алу керек. Салғастыру және қарсы қойып ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
Сонымен, оқушыларды жаңа теориялық материалмен таныстырғанда (ұғымдарды енгізе отырып, қасиеттерді, байланыстарды айқындап аша отырып т. с. с.) ... ... ... ... ... жалпы тұжырым жасауға келтіреді. Жалпы қорытынды сөзбен айтылады: оқушылар тиісті қорытындыны тұжырымдап айтады, оқушылардың өздері қорытындыны тұ-жырымдап беруінің маңызы бар. ... ... ... ... бір тұжырымға келгендігін көреді. Онша жатық емес тұжырымдамалардан қорқудың керегі жоқ. Бірте-бірте мұғалімнің басшылығымен келесі басқышта алған білімдерін қолдану ... ... ... ... ... ... 7+3 және 7+ 2 өр-нектерін салыстырғанда аталған тапсырмаларға сәйкес ... ... ... ... ... берілген, бірінші қосылғыш 7, екіншісі 3, қосынды 10; ... ... ... ... ... қосылғыш 7, екіншісі 2, қосынды 9; мысалдардың ұқсастығы: олар қосуға берілген, бірінші қосылғыштары ... ... ... ... әр ... бірінші мысалда үлкен; қосындылар әр түрлі, бірінші мысалда үлкен. Ең ал-дымен мұндай пайымдауларды дауыстап, сонан соң дауыстамай ... ... ... ... ... білу ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Б.Баймұханов. Математика есептерін шығаруға үйрету.2. Әбілқасымова А.Е., Көбесов А.К., Рахымбек Д., ... Ә.С. . ... 1998ж3. ... . ... мектеп №8-9. 1998ж. 41 бет.4. Дүйсенбекова . Бастауыш мектеп №10. 1999ж. 27 бет.5. Ж.Қайыңбаев. . ... ... №5. 1999ж. 9 ... ... Б., Мубараков А. . Бастауыш мектеп №1. 2000ж. 25 бет.7. Б.М.Қосанов. . ... ... ... ... Атамұра 2005.
9., Т.Қ.Оспанов Алматы, 1994. 10. Қ.Оспанов, ... ... . ... 2005 11. Т.Қ. ... Ш.Х. ... Астана -2007 12. . Алматы, 1987 13. ОспановТ.Қ, Құрманалина Ш.Х. Алматы 1995

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп математикадағы арифметикалық ағымдар оқыту әдістемесі29 бет
Арифметикалық амалдар26 бет
Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.6 бет
Арифметикалық амалдарды жазбаша орындау тәсілдері18 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқытуда ақпараттық құзыреттіліктерді дамыту25 бет
Бастауыш сыныпта математика сабағында арифметикалық амалдарды оқыту18 бет
Бастауыш сыныпта математиканы оқытудың жалпы мәселелері19 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Adobe photoshop программасын үйрету40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь