Ұлттық ойындарды ұйымдастыру ерекшеліктері

Ұлттық ойындарды ұйымдастыру ерекшеліктері
Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
1 Ұлттық ойындар мен өнердiң тәрбиелік сипаты

1.1 Ұлттық ойындардың тәрбиелік маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.9
1.2 Ұлттық ойын түрлері сабақта ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9.12

2 Ұлттық ойындарды ұйымдастыру ерекшеліктері

2.1 Мектепте ұлттық ойындарды өткізудің тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... .13.17
2.2 Ұлттық ойындарды оқу және тәрбие үрдісінде пайдаланудың өзектілігі
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.20
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21.22
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектiлiгi. Ғаламдық жаһандану жағдайындағы жаңа қоғамда орын алған iрi экономикалық өзгерiстер мен технологиялық жетiстiктер – қоғам дамуының қозғаушы күшi болып табылатын бiлiм жүйесiне орасан ықпалын тигiзiп отыр. Әлемдiк қауымдастықтың бiртұтас бiлiм кеңiстiгiн қалыптастыруға бағытталған ортақ мүддеге барынша әрекеттенуi – жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бойына сiңiрген саналы да парасатты тұлғаны тәрбиелеу.
Курстық жұмыстың ғылыми жаңалығы мен теориялық маңызы:
- бүгінгі күн талаптары мен жалпыадамзаттық рухани-мәдени құндылықтарына сәйкес оқушыларды отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеу;
-мектепте ұлттық тәрбие берудің жолдарын көрсететін
- жалпықазақстандық патриотизм идеясын жүзеге асыру мақсатында ұлттық мәдениет пен жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде тәрбие жүйесінің моделі жасалды;
Зерттеу объектісі: мектептегi оқушылар ұйымындағы тәрбие жүйесi.
Зерттеу пәнi: мектептегі оқушылар ұйымы арқылы ұлттық тәрбие берудің жолдары.
Курстық жұмыстың ғылыми болжамы: Егер жалпыадамзаттық құндылықтар мен ұлттық мәдениетті кіріктіре отырып, халықтық-демократиялық принципке негізделген оқушылар ұйымының жаңа моделі жасалса және оны іске асырудың педагогикалық шарттары айқындалса, онда жан-жақты дамыған, ұлттық сана-сезімі оянған азамат тәрбиелеуге мүмкіндік туады, өйткені білім беру мен тәрбие ісі әлемдік өркениет пен ұлттық мәдени құндылықтар негізінде іске асырылады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Оқушыларды мектеп арқылы ұлттық тәрбие берудің жаңа моделін құру және оны іске асырудың педагогикалық шарттарын айқындау.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Ұлттық ойындар мен өнердiң тәрбиелік сипаты.
2. Ұлттық ойындардың тәрбиелік маңызы.
3. Ұлттық ойындарды ұйымдастыру ерекшеліктері.
4. Мектепте ұлттық ойындарды өткізудің тәрбиелік мәні.
5. Ұлттық ойын түрлері сабақта.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Құрманбаева С.К. Ұлттық ойындардың бүгіні мен келешегі / Қазақстан мектебі. - Алматы, 2004.
2. Несіпбаев Б.К. Ұлт мәдениеті мен өнері / Білім. - Алматы, 2003.
3. Атабаев А.С. Ұлттық ойындар - халық мұрасы /Ұлт тағылымы. – Алматы, 2006.
4. Наурызбаев Ж. Ұлттық мектептің ұлы мұраты / Ана тілі. - Алматы 1995.
5. Сағындықов Е. Қазақтың ұлттық ойындары / Оқулық. - Алматы, 1991.
6. Төтенаев Б. Қазақтың ұлттық ойындары / Оқулық. - Алматы, 1994.
7. Е.Сағындықов. «Қазақтың ұлттық ойындар». Алматы; «Рауан» 1991ж.
8. М.Б.Сапарбаев. Қазақтың ұлттық спорт ойындарының тарихы.
9. Э.Тлеулов. Дене тәрбиесі. Спорт ілімі мен әдістемесі. Шымкент 2009ж.
10. Б.Төтанаев. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы.
11.Қоянбаев.Ж.Б, Қоянбаев.Р.М Қазақ халқының қозғалмалы жəне спорт
ойындарының дене тəрбиесіндегі орны. 176 б
12. Жошыбаева.Г.Ұлттық мектеп - ел еңшісі.Қазақстан мектебі №12,2003.35б
13. Мендалиев.Б.М. Ұлттық ойындар Қазақстан мектебі №1,2005. 56 б
14. Танекиев М.Т Қазақтың ұлттық ойындары Алматы, 1973. 23 б.
15. Төтенай Б. Қазақтың ұлттық ойындары Алматы, 1985. 12 б.
16. Наурыз : жаңарған сал-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар. – Алматы : РИК, 1996. –¬ 40 б.
17. Салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрып. – Алматы : РИК, 1996. –¬ 40 б.
18.Қалиев С. Казақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы. - Алматы: Рауан, 1998. — 128 б.
19. Ж.Б.Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев. Педагогика. - Алматы, 2000. 103-1086.
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектiлiгi. Ғаламдық жаһандану жағдайындағы жаңа қоғамда орын алған iрi ... ... мен ... ... - қоғам дамуының қозғаушы күшi болып табылатын бiлiм жүйесiне орасан ықпалын тигiзiп отыр. Әлемдiк ... ... бiлiм ... ... бағытталған ортақ мүддеге барынша әрекеттенуi - жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бойына ... ... да ... ... ... ... ғылыми жаңалығы мен теориялық маңызы:
- бүгінгі күн талаптары мен жалпыадамзаттық рухани-мәдени құндылықтарына сәйкес оқушыларды отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеу;
-мектепте ... ... ... ... ...
- жалпықазақстандық патриотизм идеясын жүзеге асыру мақсатында ұлттық мәдениет пен жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде ... ... ... ... ... ... ... ұйымындағы тәрбие жүйесi.
Зерттеу пәнi: мектептегі оқушылар ұйымы арқылы ұлттық тәрбие берудің жолдары.
Курстық жұмыстың ғылыми болжамы: Егер жалпыадамзаттық құндылықтар мен ұлттық ... ... ... ... ... негізделген оқушылар ұйымының жаңа моделі жасалса және оны іске асырудың педагогикалық шарттары ... онда ... ... ... ... ... азамат тәрбиелеуге мүмкіндік туады, өйткені білім беру мен ... ісі ... ... пен ... ... құндылықтар негізінде іске асырылады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Оқушыларды мектеп ... ... ... ... жаңа ... құру және оны іске асырудың педагогикалық шарттарын айқындау.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Ұлттық ойындар мен өнердiң тәрбиелік сипаты.
2. Ұлттық ойындардың ... ... ... ... ұйымдастыру ерекшеліктері.
* Мектепте ұлттық ойындарды өткізудің тәрбиелік мәні.
* Ұлттық ойын түрлері сабақта.
Курстық жұмыстың жетекші ... ... ... пен ... мәдениет үлгілерін кіріктіре отырып, демократиялық халықтық мәдени мұра негізінде оқушылар ... ... ... сол ... ... сана-сезімі оянған, жан-жақты жетілген ұлтжанды азамат тәрбиелеу.
Курстық жұмыстың теориялық және әдiснамалық негiздерiне философия, мәдениеттану, этнология, педагогика және ... ... ... қарастырылған таным теориясына қатысты ғалымдар тұжырымдары, гуманистік ... ... ... және ... ... ... зерттеулер мен қағидалар, Қазақстан Республикасының Заңдары, Қазақстан Республикасындағы білім беру мекемелеріндегі тәрбие берудің кешенді бағдарламасы; білім беруді дамыту, ұлттық мектепте ... ... ... мен ... ... адамгершілік, көркемдік-эстетикалық және экологиялық тәрбие беру жүйесіндегі мемлекеттік тұжырымдамалар; философиялық, әлеуметтік, психологиялық-педагогикалық теориялар; жеке тұлға және оны ... ... ... ... және ... теориясымен байланысты педагог, психолог, социолог ғалымдардың еңбектері негізге алынды.
Курстық жұмыстың әдістері: зерттеу барысында төмендегідей әдістер ... ... ... этнопедагогикалық, этнопсихологиялық және әдістемелік әдебиеттерді теориялық талдау; жүйелі және салыстырмалы ... ... қол ... ... ... ... ... оқу-тәрбие үрдісін бақылау;
Курстық жұмыстың құрылымы.
Курстық жұмыс жұмыс кiрiспеден, екi бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған ... ... мен ... ... Ұлттық ойындар мен өнердiң тәрбиелік сипаты
1.1Ұлттық ойындардың тәрбиелік маңызы
Ойнамайтын бала жоқ. Ойынға қызықпайтын адам жоқ. ... ... ... сауық құрмайтын халық жоқ. Үлкен де, кiшi де ойнап көңiл көтередi, бiр нәрсеге берiле қызығады, әр жетiстiктен ... ... Ал ... ... ... - ... ... көрiнiсi немесе өмiрде сауық құрудың нышаны. Ойын-сауыққа үлкен-кiшiнiң бәрi де әуес. ... өмiр ... ... ... ... адамның өмiрiн көз алдыңа елестете алмайсың. Ойынның тарихы тереңде, көне дәуiрден басталады. Оның қалыптасу кезеңдерi мен тарихы өз ... ... Ойын ... өмiр сүру ... өмiр сүру үшiн күресiнен туындаған қажеттiлiктiң бiрi. Ойын-сауық еңбектiң мазмұны мен құралына орай түрленген, жетiлген. Қазақ -- ... ... ... ... 100 ден аса ойын ... ... Қазақ "баланы жастан" дегенде, ойын-сауық арқылы жасөспiрiммен тәрбиелiк ... ... және жас ... ... ... ... Ойынсыз ұрпақтың кiм екенiн, халықтың қандай екенiн бағалау екiталай. Адам мен ойын түйiндес, ... ... ... ... үнемi және айқын ықпал еткен.Айталық, тас дәуiрiнде қалыптасқан - таяқ жүгiрту, асық, ақсүйек, темiр дәуiрiнде тараған -- ... ... ... ... ... яғни үйсiн, қаңлы хандығы кезiндегi -- ақбайпақ, ... ... ... ... тастау, жасырынбақ, көршi бұғынай, айдапсал т.б. ойындарды бүгiнде бiлетiндер де, бiлмейтiндер де аз ... ... ... елiктеп жасалынған қозғалыстар да бертiн келе ойын бидiң арқауына айналған. "Аң аулау" билерiнiң түрлерi бiр iзге келтiрiлмеген. Дегенмен олар ... ... ... ... ... оның тартымды түрлерiнiң көп және жаттығуға икемдi болғанына күмәнданбаймыз.Қыпшақтардың тайпалық одақтары түрiк қағанатына ... хан ... ма, ... қара басты, шалма, қарамырза, сайыс, ат үстiндегi тартыс, аударыспақ, балтам тап, ... "көк бөрi ... ... ойын ... ... Ұлттық ойынымыздың тарихы туралы Рашид-ад дин, Низами әл-Мулк, Мосуди, ... ... ... ... ... ... Батыстың XIII ғасырдағы саяхатшысы Марко Поло Жетiсу жерiндегi үлкен жиында "Қыз қуу" ойыны мен "Қыз бөрi" ойынын көргенiн ... ... ... ... ... ... мен ... анықталынады. Ойын-сауық -- жеке адамның даму қажеттiлiгiн арттырады, қарсыласпен татуласу немесе оны жеңу ... ... ... ... осы биiк ... ... Ойын -- адам ойлану және дене қабiлетiнiң ... ... ашық ... Оның ... -- ... жету, ойындағы адамның қабiлет күшiнiң үстемдiгiн көрсету, дәлелдеу.Кейде ойындардың ... ... ... ... да, ... ойналу мазмұны сақталып қалған, сөйтiп әдептiң түрлерiн қалыптастыруға септiгiн тигiзген. Мысалыға, ... ... ... ... тiлдес елдерде орда, тоқтышақ сияқты атауы да бар немесе лек ... ... ... ... ... ... және т.б. ... бар. Бұл ойындарды әуелi балалар ойнаса, кейiннен оған жiгiттер мен ересектер де қосылған. Таралуы жағынан ойындар ересектерден балаға мұра ретiнде жиi ... ... ... ... ... ойындар халықтық мерекенiң құрамына енген. Ойындар халықтық той-думанның оттығына, көпшiлiктiң ортақ сауығына айналды. Кез келген жыйын-той күрессiз, ат пен жаяу ... ... ән мен ... аң ... ... ... табиғи күш атасы атанған. Малмен жүрген көшпелi халықтың алдымен далада, ашық алаңда, түнде ай ... ... ... ойындары қалыптасты. Жарыста адам да, оған қатысқан төрт ... ... де ... ... ... ... ... мәлiмi ақсүйек, алтыбақан, айгөлек, арқантартыс, көксиыр, соқыртеке, түйе-түйе, белбеу тастау, қасқұлақ, моңданақ, ақбайпақ, түйiлген шыт, тиын салу, ақшамшық, ақсерек-көксерек, ... ... ... ... тап, ... қарамырза, қарт-қарт, жылман т.б., сондай-ақ ат жарысы, түйе жарысы кеңiнен таралған. Жарысқа астында көлiгi бар, бiлегiнiң қарымы мықты ... бәрi де ... ... ... ... кiшiсiнен үлкенiне дейiнгiлер әлгi аталған түрлi ойындардың тәсiлдерiн шебер меңгере бiлген. Ойынның түрлерi ... ... ... ... тартымды орын алды. Ойын адамның жаны мен тәнiн сергiттi, өз бетiнше еңбектенуiне ... топ ... ... пен ... ... ... ... көбейттi, ойынға қойылатын талапты күшейттi. Ойында қолданатын әдiстерге арнайы жаттығу керек болды. Ойын заттары мен ... ... ... ... ... ... ... туралы келiсiм жұмыстары жанданды. Ойынды өткiзетiн арнайы кеңiстiк алаңдар таңдалды. Бiртiндеп атамекенiне және атажұрт салтына деген құрмет көзқарастар қалыптасты. Әр ... ... ... олар көптiң құрмет-сыйына бөлендi. Ойын өнердiң түрiне, топты ұйымдастыру тетiгiне айналды. Содан ойын өнерi ұлттық әдеп-ғұрыптың қалыптасуына, сақталуына ... ... ... ... ... ... ашық та, икемдi. Талаптарына шартты түрде келiсуге болады. Ойын тәртiбiн ойыншылардың өздерi де, көрермен де ... ... ... ... Ойынға төрешiлiк халықтық сипатта жүргiзiлдi. Үлкендер, ел ақсақалдары баталарын берiп, ... ... ... ... ... ... ... пен шапағат тiледi. Халықтық ойындар бiртiндеп дәстүр мен еңбек мерекесiне айналды, ... ... ... ... жасөспiрiмдердiң қозғалмалы ойындары ретiнде өрiс алды.Қазақтың әдет-ғұрып ойындары халықтың бастан кешкен қилы-қилы оқиғаларын ... ... ... Оған ... мерекесiндегi ойын-сауық түрлерi дәлел болмақ. Наурыз -- күн мен түн ... ... ұлы ... ... ... көне ... дәстүрiнде жаңа жыл күнi. Наурыз -- наурыз ойын-сауық, спорт пен өнер тоғысқан халықтық мерекенiң думанды салты. ... ... мен ... ... пен әйелдiң, ақын мен бишiнiң, ауылдағы мен қаладағылардың спорт пен өнер саласындағы ашық жарысы. Жарыста күштiлердiң күштiсi, жүйрiктердiң ... ... ... қуып ... ... ... сол ... ел құрметiне бөленедi.Ойын -- бiржағы, дене қозғалысы, шыныққан дененiң шеберлiгi, бiржағы көңiл көтеру, дем алу, бiржағы бас қосып ... ... ... ... ... бос кезде той-думан мен ойын-сауықтар жиi атқарылады. Той-думан, ойын-сауық адамды, ел-жұртты ... ... ... бiрлiкке тартады. Ойын-сауықта адам табиғатпен табысты, тынысын кеңейте алды, ... ... ... ... қызыру, оны тамашалау көшпендiлердiң жас кезiнен қанына сiңген қасиет. Ойын - ұрпақтар өмiрiн үйлестiрудiң дәстүрлi ән-бимен ... ... түрi. Оған ... тамаша құратын орынды, уақытты, ортаны өз ерiктерiмен iрiктейдi, оны өткiзудiң ... ... ... орын мен ... ... әуесқойлық күшеедi. Ойыншылар тағдырластарымен, өзiмен жақындастарымен кездесiп, ... ... және ... ... ... Бұдан ашық мiнездiң, жарқын жүздiлiктiң лебi естiп, ән-күйдiң тоғысы жаңарып жатады. Ойыншылар -- ... ... ... ... өзiнiң мәртебесiн көтермелейтiн өнегелiлер. Ойын үй мен даланың төрiнде өттi, ойыншылар -- ... көз ... ... ... тапты.
Қазақтың ойын-сауығы достық пен қонақжайлықтың белгiсi және көптiң басын бiрiктiрудiң кепiлдiгi, сүйкiмдi әншi мен әңгiмешiлерге мұқтаждықтың айғағы. ... ... ... арам ниет ... билей алмады, ойыншы үнемi iзденiсте болады. Ондағы құдiрет -өнерпаздық, өзара түсiнiстiк және келiсiмге жол табу. Адамзат қашанда болмасын осы үш ... ... ... сол ... ... ... ... және үнемi iздестiрумен әуреленген.
Қазақтар әдемiлiкке әуес халық болғандықтан, оны әшекейлеудi дәстүрге айналдырған. Сол рәсiм -- ... мен ... ... ... ... ... ... гауһар тастан жасалған әшекей бұйымдарды, жылтырақ, зергерлiк бұйымдарды жақсы көрген. Өздерi жiбектен, матадан, жүннен әшекейлеп тiгiлген алуан ... ... ... ... ... үшiн ... әдемiлiкке, әшекейлiкке әуестiк олардың қанына туа бiткен ... ... пен ... ... ... оны ... көргендер ойын-сауыққа үйiр болады. Сондықтан әйелдердiң ұқыптылары, шыдамдылары, еңбекқорлары ойын ... ... ... ... мен сезiмталдығы мен ықшамдылығы еркектерден асып түседi. Көшi-қонның барлық шаруасы мен жұмыстарын ештемеден ерiнбейтiн ... ... ... Әйелдер өз байлығын, әшекейiн көрсету үшiн көңiл көтеруге, әдемi мiнезiмен сүйiктi болуға тырысады, өнеге көрсетедi. Сондай сүйкiмдiлiк пен сүйiспеншiлiктi ортадан, ... ... да ... ... әнмен, шешендiкпен жеткiздi. Отбасындағы тұрмыс та, көңiл-күй базары да, негiзiнен, әйелдiң еңбегiне байланысты.
1.2 Ұлттық ойын түрлері ... ... - ... мұраларының түрлері сан алуан. Осындай құнды мәдени игіліктердің бірі - ұлт ойындары. Жастарды жаңа ... сай ... ... ... ... оқу - тәрбие жұмысына шығармашылықпен қарап, оқытудың жаңа әдіс - тәсілдерін ... ... ... әдіс - ... оқу - тәрбие негіздерінің бірі ұлттық ойын және тәрбие.
Халық өзінің қоршаған ... қыры мен ... ... - ... ... ... ... ойын арқылы жастайынан сіңіре білуді көздеген. Ойын бала ... ... ... бала ... ... ... Бала ... тәрбиесі және өзін қоршаған ортамен тығыз араласа отырып ана тілін үйренеді. ... ... ... ... балаларға ана тілін оқытудың тиімді әдістеріне ерекше мән беріледі. Баланың сөздік қорын ... ... ... өз ... ... тез ... сөйлеуге жаттықтыруға ойын бірден - бір таптырмайтын құрал.
Мысалы: Бірінші сыныпта балаларды қимылдату мақсаты мен халық ойыны ... ... Оның ... ... бала бас ... ... шынашаққа дейін бір рет саусақтардың атын түгел айтып береді. Сөйтіп, бар саусағын жұмып тұрып, екінші бала кез - ... ... атын ... Бұл ойын ... ... жаттықтырып, есте сақтау қабілетін жетілдіре түседі.
Жұмбақ шешу ойынын жарыс түрінде өткізуге болады. Жұмбақ ... ... ... ойлауына мүмкіндік береді. Оларды дерексіз ойлаудан нақтылы ойлауға жетелей түседі. Бірінші сыныпқа келген балалардың кейбір ... ... ... тілі келе ... Бұл кезеңде нағыз көмекші халық ойыны болып табылады. Бұл мақсатта ... ... ... жаңылтпашты ұтымды пайдалануға болады. Жаңылтпаштардың тіл дамытуда, сөзді таза сөйлеп, ширақ айтуда пайдасы көп.Қазақ тілі ... ... ... заттарды ата ойындарын ойнатуға болады.Сабақта ойын түрлерін күрделендіріп ойынын ойнатуға болады. Мысалы: Мұғалім ішінен деген сөз ... ... ... ... ... ... айтады.
Балалар әр түрлі буынынан басталатын бірнеше сөздер айтады. (алау, ... ... ... ... ... ... Мұнда бір әңгіме оқылып, оқушыларға ондағы сан есімдерді атап айту ... ... ... ... ... тыңдаулары шарт. Қай топ әңгімедегі сан есімді көп жазса сол топ озады. Бұл ойында оқушылардың алары көп. Дара, күрделі сан ... ... ... ... ... ... үйренеді.
Қазақ тілі сабағында халық ойынын пайдалану - оқушылардың еркін сөйлеуін, тіл байлығын сөздің дәл мағынасын ... білу ... ... ... ... математика сабағында пайдалану оқушының алған білімін күнделікті өмірмен берік ұштастыруға қолайлы. ... ... ... ... ... ... ... бар. Мысалы: ойын сабақтың басында, не ортасында, не соңында қолданылуы мүмкін.Ойынды сабақтың басында қолдану үй тапсырмасын тексеруге ... ... ... ... туғызады.
Ортасында оқушылардың шаршағанын басып, сергіту жаттығуы мақсатында қолданылады.
Сабақтың ... ... ... ... сол сабақтан алған білімді жинақтау.
Математика сабағында , ұғымдарын ... ... ... оңай ... емес.Ал оны қарапайым халық ойынының негізінде түсіндіре бастасаң, ол онша қиындық келтірмейді. Бірінші сыныпта математиканы оқып ... ... ... ... ... үшін ... ... тиімді.
Ұлттық ойындарды үнемі пайдалану арқылы оқушылардың ауызша есептерге ... ... ой ... жетілдіре түсуіне толық мүмкіншілік бар. Олардың қатарына халықтың байырғы ауызша есептерін, халық ойындарын жатқызуға болады. Атап ... , , т.б. ... ... ... күні еді. ... ... ... келді. Атасы олардың алдына бір табақ алма қойды. Немерелері атасына алманы бөліп беруді өтінді. Алманы бір - ... ... ... ... ... екі - ... ... жетпейді. Сонда неше алма, неше немере болған?Жауабы: 3 немере, 4 алма. ойынын алсақ мысалы: осы үйде неше адам ... ... 3 ... сыныпта ойынды пайдалану арқылы есептер шығарумен қатар текстті есептеп шығару барысында құрғақ шығарумен ... оның ... ... ашып түсіндіруді қажет етеді.Мысалы: өзім жетекшілік ететін 2-класс математикасындағы кейбір есептерге тоқталар болсам, 17-беттегі №3 ... ... ... есеп ... және ... деп ... ... Бұл суретте: Саба - 10л Торсық - 4л Оның ... ... ... ... ... өтер ... Саба деген - үлкен ыдыс, оны сиыр немесе жылқы малының терісінен ... ... ... ... конус тәріздес болып келеді. Оған 100л-ге дейін қымыз сияды. Жоғары жағынан піспек жасап ішіндегі қымызды пісіп ... ... бір рет ішін жуып ... ... ... іліп ... Торсық - қозының терісінен жасалған ... 3 - 4л ... ... Оның ... ... ... ... бір қалыпты болып тұрады. Сондықтан оны жолаушылар, малшылар аттың қанжығасына байлап жүреді. - ... ... - ... бар. Сонымен қатар, Тәулік жыл ғасыр тақырыбын өткенде ... ... мәні бар ... жүргізуге болады.Мысалы, жылдың қазақша атауы бар екенін ескеріп былайша ... жылы - ... ... жылы - ... жылы - ... жылы - ... жылы - ... жылы - құтты.
Мешін жылы - мейірлі.
Тауық жылы - ... жылы - ... жылы - ... кейін есепті шығаруға кіріссек сабақтың тәрбиелік мақсаты ашыла түсер еді. Ұлттық ... ... ... ата - ... бізге келіп жеткен өткені мен бүгінді байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз. Оны ... ... ... тұрмыста пайдаланудың заманымызға сай ұрпақ тәрбиелеуде алатын орны зор.
2 Ұлттық ойындарды ұйымдастыру ерекшеліктері
2.1 Мектепте ұлттық ойындарды өткізудің ... ... ... ұлы ... Абай ... - деп ... ... өмірінде ойын ерекше орын алады. Халқымыз ойындарды тек балаларды алдандыру, ойнату ... деп ... ... ... ... құралы деп ерекше бағалаған.
Қазақстан Республиасының Білім туралы Заңында: білім алушылар мен ... ... ... мен ... арасында әр түрлі: спорттық жарыстар, ұлттық ойындар, семинарлар, конференциялар ... ... ... және ... көрсетілген. Демек, қазақтың ұлттық ойындары сауықтық жағынан ғана емес, ол-спорт, ол- өнер, ол- шаруашылық тәжірибелік ... бар ... ... ... ойындардың адамға тигізетін пайдасын халық ертеден-ақ білген. Ойындар атадан балаға, үлкеннен ... мұра ... ... ... ... шаруашылық, мәдени, өнер тіршілігінің жиынтық бейнесі әрі көрінісі ... ... ... ... ... секіру элементтеріне бай. Ойындарды көп ойнап, жүгіріп, далада, таза ауада жүру - жас ағзаның дұрыс та ... ... көзі ... және де ... ойын ... ... ерлікті, өжеттікті, батылдықты, шапшаңдықты сонымен қатар, мінез-құлық ерекшеліктерін, білек-күшін, дененің сомданып шынығуын қалыптастырады. Сондықтан ұлттық ойындарды оқу-тәрбие ... ... ... ... идеологиясын нығайтудағы өзекті мәселелердің бірі.
Бүгінгі жас ұрпаққа үлгілі, өнегелі тәрбие беру - ... ... ... ... ... Ойын ... бала ... ортаны өз бетінше зерделейді, өзінің өмірден байқағандарын іске ... ... ... ... еліктейді.
Ұлттық ойындардың тәрбиелік маңызы туралы М.Жұмабаев ойындарды халық ... ... алар ... ... ... қабілетінің өсу қажеттілігі, тілдің, дене тәрбиесінің негізгі элементі деп тұжырымдайды. Қазақтың белгілі ғалым ағартушылары А.Құнанбаев, ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік мәнін жоғары бағалап, өткен ұрпақтың дәстүрі мен салтын құрметтеп, адамдардың ойы мен іс-әрекетін танып түсінуде жастардың эстетикалық, адамгершілік ой ... ... оның ... ... ... бағаласа, Е.Сағындықов өз еңбегінде: , - дей келіп, ұлт ... ... үш ... ... топтастырған. Ә.Диваев атты еңбегінде тарихта алғаш рет қазақтың ұлттық ойындарын үш ... ... ... 1) ... ... кезеңінде өмірге келген ойындар; 2) дәстүрлі-қозғалыс ойындары; 3) спорттық ойын түрлерін жатқызады. Ал, ... ... , - дей ... ... мен ... ... алға ... және аталған мақалада саусақ пен қимыл-қозғалыс жасау әрекеті негізінде баланы тәрбиелеп, шынықтырудың үлкен даналық философиялық мағынасы жатқандығы сөз етіледі. ... ... ... ойынына тоқталғандардың бірі - орыс ғалымы А.Алекторов. Мәселен, оның ... 1891) атты ... ... ... ХХ ... басында өмір сүрген этнограф М.Гуннер қазақтың ұлттық ойындарын былайша жіктейді:
- ... ...
- ... мен ... ... ...
- ашық ... ойындар;
- қыс мезгіліндегі ойындар;
- демалыс ойындары;
- ат үстіндегі ойындар;
- аттракциондық-көрініс ойындар.
Қазақтың ұлттық қозғалыс ойындарын ... ... ... ... рет бөліп қараған ғалым М.Гуннер қазақ ойындарына топтамалық жіктеу жасай отырып, ұлттық ойындарды оқу үдерісінде пайдалануға ... ... ... ... ... ұлттық ойындары күн тәртібіндегі өзекті мәселе болғанына қарамастан, сол тоталитаризм кезінде дәстүрлі ұлттық ойындарды зерттеген авторлар қатарында ... ... ... ... т.б. ... ... болады. Ұлт ойынының тәрбиелік маңызы туралы пікір айта келе ... ... және ... ... балабақшалар мен бастауыш мектептерде ұлттық ойынды ұтымды пайдаланса, ... ... ... және дене шынықтыру пәндерінде оқушылардың өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру шарттары теориялық тұрғыдан негізделсе, онда ... ... ... ... ... және халықтың асыл мұрасын бойына сіңіріп, ұлттық ... ... ... ... деп ... білдірген.
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту барысындағы спорттық жаттығуларға, ойындарға И.Давыдов, Л.Былеева, В.Яковлев, Н.Поддьякова, Н.Михайленко, Д.Куклова және т.б. ғалымдар ... ... ... И.Давыдов ойын мен ойыншық және дидактикалық құралдарға ғана сүйеніп, мектепке дейінгі балалық кезде заттар ... ... ... ... ... кезеңі деп түсіну қателік деп дәлелдейді. Бұл кезде дене ... мен ... ... ... ... пен ұғымның қалыптасуында, маңызды ойлау операциялары: талдау, салыстыру, қорыту, қабілеттері жетіледі, - деп ... ... ... өз ... ... ... баланың дербес іс-әрекеті, айналасындағы өзгерістерді танып-білуге, белсенді әрекет етуге жол ашуы ретінде түсіндіреді. Автордың айтуынша шынайы өмірде ... аты - ... Өз ... әлі ... ... ... Қам-қарекетсіз өмір ағысына ілесіп кете барады. Ол ойын үстінде бейнебір ересек адам тәрізді өз ... ... ... ... пікірінше, дене жаттығуларын ойынмен ұштастырған сәтте баланың тұрақты іс-әрекетке бейімділігінің қалыптасуы айқын ... ... дене ... ... ... ... қатар денсаулықтың, шыдамдылық пен тез қимыл-әрекеттің символы болып табылады, - дейді.
Еліміздің егемендік алуы Қазақстандағы дене ... ... ... ... ... сын ... ... талап етуде. Осы орайда соңғы жылдары біздің ... ... ... ... орай бірнеше ғылыми еңбектер жарық көрді. Дене шынықтыру пәнінің теориялық дәлелдемесін қазақтың ұлттық ойындарының ... ... ... алып қарайды. А.Құралбекұлы мен С.Әкімбайұлы жалпы білім беретін қазақ мектептерінің дене шынықтыру жүйесінде қазақ этнопедагогикасы материалдарына, оның ішінде ... ... мен ... ... тиімді пайдаланудың ғылыми теориялық-әдістемелік негіздеріне сүйене отырып талдау жасаса, Е.Мұхиддинов қазақтың ұлттық ойындарын дамыған қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық құрылыммен байланысты ... ... ... ұлттық ойындарының басқа халықтардың ұлттық ойындарынан айырмашылығы - оның шығу, пайда болу тегінің ... ... ... бір ... ... бірлігін көздейтінінде деп негіздеме береді.
Ұлы ғалым, философ Әбу ... Әл - ... , - ... ... ... өмірге қадам басардағы алғашқы қимыл-әрекеті ойын арқылы байқалады, сондықтан да оның мәні де ерекше ... ... ... ... бес ... бөлінеді. Олар: аңға байланысты, малға байланысты, түрлі заттармен ойналатын, зеректікті, ептілікті және икемділікті қажет ... ... ... ... өзі жүзден астам. Бұл ойындардың көбісінің ежелден қалыптасқан арнайы ... бар. ... ... эстетикалық әсерін арттырып, балалардың өлең-жырға деген ыстық ықыласын оятып, көңілін көтереді, дүниетанымын арттырып, еңбекке баулиды, ширықтырып, шынықтырады. Ұлттық ойындардың ... ... ... ... ... ... ... - қазақ халқының ерте заманнан келе жатқан дәстүрлі ойыны. Оны ... ... , деп те ... Ойынға он-он бес адам қатысып, ор - таға бір жігітті немесе бір қызды шығарып, қолына сақина ұс - та - та - ... - ... ... ... атпен шауып келе жатып іліп алу - үлкен ептілікті, ат құлағында ойнайтын шабандоздық тә - жірибені қажет етеді. ... ... іліп ... ... бе - ... - бұл ... ат ... ойыны. Қыз қуу жарысында атқа мінген жігіт атпен ... бара ... ... қуып ... оның ... сүюі керек.
- ұлттық ат ойыны. Этнографтардың айтуынша, әуелгі атауы сөзінен шыққан. ... мал ... ... ... көк ... ... алғанда, өлігін ат үстінде сүйреп, бірінен бірі ала қашып, өздерінше ойынның бір түрін ... ... ... өте келе көкпар ұлттық ойынға айналған.
+ Ұлттық ... оқу және ... ... ... ... ... ... үшін бүгінгі жастарға үлгілі, өнегелі тәрбие беру - ... ... ... ... ... адамзаттық құндылықтар мен адамның айналадағы дүниемен жеке тұлғалық қатынасын (этикалық, эстетикалық, адамгершілік тұрғысынан) ... ... ... ... ... ... ... озық үлгілерін оның бойына дарыту арқылы жүзеге асыруға болады. Осымен ... ... ... тән ... ... ... т.б. ... қасиеттер, табиғатқа деген қарым-қатынасындағы біздің халыққа тән ерекшеліктер. Жас ұрпақ өз ... ... асыл ... ... ... ... танысып келеді. Халық ойынды тәрбие құралы деп таныған. Ойынды сабақта қолдану оқушылардың ой-өрісін жетілдірумен бірге, өз ... асыл ... ... ... ... ... жеткізе білу құралы.
Бірақ оны жүргізуге арналған нақты әдістемелік құралдар жоқтың қасы. Зерттеу ... орыс ... ... ... қолданылды. Соның нәтижесінде қазіргі таңда тақырыптың өзектілігі туындап отыр.Халық педагогикасының адам, отбасы, өскелең жас ұрпақты тәрбиелеу туралы арман-мақсаттарын, орныққан пікірлерін, ... ... ... ... ... мен ... ... мен қазіргінің арасындағы байланысты көрсетеді.
Ол тарихи даму барысындағы ... мәні бар ... ... білік) т.б. жиналып, ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырады.Ең алдымен, халық ... ... ... ... пен өмір сүру бейнесінің негізі болып, оларды келешектегі қызметіне дайындайды. ... ... ... еңбек тәрбиесі өте ертеден бастау алады. Ертеден келе жатқан еңбек тәрбиесінің әдіс-тәсілдер құралы, сөз жоқ, ... ... ... ... адамның қалыптасуы мен тәрбиеленуінде бір ұрпақтан екінші ұрпаққа ... ... ... және ... даму ... ... роль ... Еңбек ету кезінде адамның дене, ақыл-ой, эстетикалық дамуы мен еңбек тәрбиесі қатар жүреді.Халықтық педагогиканың ең бір көне ... ... ... ойын жатады. Ойын арқылы бала қоршаған ортаны өз бетінше зерделейді.Сөйтіп, өзінің өмірден байқағандарын іске асырып, қоршаған ... ... ... ... өзі көрген жағдайларды отбасылық тұрмыс пен қызмет түрлерін жаңғыртады. ... ... ... ... , , , , , т.б. ... ... деген қарым-қатынасы мен қабілеттерін арттырады.
Ойын дегеніміз - адамның ақыл-ойын дамытатын, ... ... ... ... ... кең, ... меңзейтін, қиял мен қанат бітіретін ғажайып нәрсе.
Ұлы педагог В.И.Сухомлинский: , - дейді. ... ... ... ... ұлттық салт-сананы сіңіру арқылы баии түседі.
Оқу үрдісінде ұлттық ойын элементтерін пайдалану ... ... мен ... сай ... ... ғана оның ... ... маңызы арта түседі. Оқушыларды әсіресе, , , секілді ұлттық ойындарға қатыстыру өте тиімді екеніне көз жеткізу қиын емес. Бұл ... жаңа ... ... ... ... кезінде қолдану керек деген пікір бар. Оқушы ойынның үстінде не соңында өзінің ... ... ... түрлі баға алуы мүмкін. Мұғалім әр оқушының еңбегін бағалап, ынталандырып отыруы тиіс. Ойынның тәрбиелік маңызы мынада: ол баланы ... ... ... асыл ... ... көзқарасын құрметтеуге сөз әсемдігін сезінуге үйретеді. Батылдыққа, өжеттікке тәрбиелейді. Ендеше еңбекке ... ... ... ... ... ... түсіндіру пән тақырыптарын тез, жылдам меңгеруге ықпал етеді. Оқушының сөздік қорын байыта түседі.
Халқымыздың ұлы перзенттерінің бірі, аса көрнекті ... ... , - деп ... тегін айтпаса керек. Одан кейінгі кезеңде қазақ ... бай ... ... ... және оның ... ұлт ... тәрбиелік маңызы туралы пікір айтқандар К.А.Покровский, А.И.Ивановский, Н.И.Гродеков, Е.А.Алекторов, Ә.Диваев, А.Левшин, Н.Пантусов, ... ... ... ... ... А.Горячкин, П.Ходыров, Е.Букин, О.Әлжанов, т.б. болды делінген.
Е.Сағындықов өз еңбегінде: , - дей келіп, ұлт ... ... үш ... ... ... атты ... ... алғаш рет қазақтың ұлттық ойындарын үш топқа бөліп қарастырады.Қазақ балаларының ұлттық ойынына тоқталғандардың бірі - орыс ... ... ... оның ... 1891) атты еңбегіңн атауға болады.
М.Жұмабаев ойындарды халық мәдениетінен бастау алар қайнар көзі, ойлау қабілетінің өсу ... ... дене ... ... негізгі элементі деп тұжырымдайды. Кезінде ұлттық ойындарды зерттеген авторлар қатарында ... ... ... Ә.Бүркітбаев, т.б. есімдерін атауға болады.
Ұлттық ойындардың маңызы мен қажеттілігін ... ... ... Б.Төтенаев (Алматы, 1994) атты еңбегінде қазақ ойындарын бірнеше топқа бөліп, ойын шарттарын жазып, жастар үшін тәрбиелік ... ... ойын ... және ... яғни балабақшалар мен бастауыш мектептерде ұлттық ойынды ұтымды пайдаланса, алдымен еңбекке баулу және дене шынықтыру пәндерінде оқушылардың өз ... ... ... дағдыларын қалыптастыру шарттары теориялық тұрғыдан негізделсе, онда оқушылардың білімге деген құштарлығын арттыруға және ... асыл ... ... ... ... ... ... болады. Ұлттық дәстүрлі халық ойындарының ел арасындағы беделі, тарихи қоғамдағы алатын орны және ... ... ... қажеттілігі, оның шығу тарихы туралы ғылыми тұрғыдан бізге дейінгі ғалымдар да көп ізденді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда ұлттық ойындар - салауатты өмір ... ... ... ... елі мен ... ... ... ұлтқа тән барлық қасиетті қадір тұтатын, дара тұлға - жаңа ... ... ... ... құралы. Сабақ барысында немесе сабақтан тыс кезде баланы ұлттық ойын ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ойындары - жас ұрпақтың қалыптасып өсіп-өнуіне әсер ететін факторлардың бірі және ... ... бір ... Ойын - дене ... ... ... шеберлігі, көңіл көтеру, дем алу, бас қосып бірлесіп әдет-ғұрыпты жалғастыруға ... ... бос ... ... мен ... ... жиі атқарылады. Мектеп оқушыларына дене күшін, қозғалыс дағдыларын ... ... ... ойындар түрлері физиологиялық, психологиялық тұрғыдан қазіргі заман талабына сай ары қарай дамытуды қажет ... ... ... ... ... құндылығын насихаттаумен қатар, оларды қолданудың озық тәжірибелерін жинақтау және ... ... ... - ... ... ... мұра сияқты өткен күн мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз, өнеріміз. Сондықтан оны үйренудің, күнделікті өмірде пайдаланудың ... ... зор. Ойын ... ... ... ... ашып, оның шығармашылық қабілетін оятып, бүкіл өмірімен жалғаса береді. Ойын сан ғасырлар өтсе де ... ... ... ... ... ... өмір ... болып қала береді.
Ойын баланың денесін, тұлғасын жетілдіріп, дамытып, қоймайды. Сонымен бірге ақыл-ойын, ұлттық рухын, сана-сезімін, намысында қалыптастыратын тәрбие құралы.
Баланы - ойын ... ... ... бала ... ... өз ... ... бос кеуде, қиыншылыққа мойығыш болып өседі. Ойында тәрбиелік мәнге ие ұлттық көптеген этнопедагогикалық элементтері жетерлік.
Этнограф-ғалымдардың зерт - теу - ... ... ... ұлт - тық ... ... ... бай - ланысты, алуан түрлі заттармен ойналатын, зеректікке, ептілік пен икемділікке, батылдыққа баулитын ойындар деп бірнеше түрге ... ... ... ... ... ... ... - ры түрінің жүзден асып жығылаты - нын айтады. Мұның өзі қазақ халқының ежелден-ақ айрықша ... ... ... дәлелі. Тағы бір ерекшелігі, ұлт - тық ойындардың, әсіресе, жас - өс - пірім балаларға арналған түрлері ... ... те ... ... ... ... ойынның эсте - ти - калық әсерін арттырып қана қоймай, бүлдіршіндердің өлең-жырға деген ықылысын оятып, дүниетанымын арттыра білген. ... ... ойын ... жас ... ... баулып, шы - нықтыруды мұрат еткен. Демек, халқымыз ұлттық ойындар ар - қылы жастарды өмір сүруге дағ - ... ... төзе ... қиын ... жол таба білуге машықтандыруды басты мақсат еткен. Мысалы, , , ойындары адамды төзімділікке үйретуге, ерік-жігерді ... бі - ... ... ... дамытуға ба - ғытталған. ойын түрлерін спорттық, , , , , , ... ... ... ... таба білуге, онымен тіл табысуға үйретеді. Ойында адам ... ... және ... жақтарып дұрыс анықтауға ерекше мән береді. Оның күш қабілетін тура ... ... ... ... ... ... ... түрі кең таралған. Қозғалмалы ойындар төрт топқа бөлнеді:
- табиғи заттарды ... ... ... ... ... лек жалау, сиқырлы таяқ, бақай пісті, жылмаң т.б.;
- жануарлар бейнесін елестетіп ойнайтын ойындар: соқыр теке, түйе-түйе, ақ байпақ, көк сиыр және ... ...
1. ... С.К. Ұлттық ойындардың бүгіні мен келешегі / Қазақстан мектебі. - Алматы, 2004.
2. Несіпбаев Б.К. Ұлт мәдениеті мен өнері / ... - ... ... ... А.С. ... ... - ... мұрасы /Ұлт тағылымы. - Алматы, 2006.
4. Наурызбаев Ж. Ұлттық мектептің ұлы мұраты / Ана тілі. - ... ... ... Е. ... ұлттық ойындары / Оқулық. - Алматы, 1991.
6. Төтенаев Б. Қазақтың ұлттық ойындары / Оқулық. - Алматы, 1994.
7. ... . ... ... ... ... ... спорт ойындарының тарихы.
9. Э.Тлеулов. Дене тәрбиесі. Спорт ілімі мен әдістемесі. Шымкент 2009ж.
10. Б.Төтанаев. ... ... ... ... ... ... Қазақ халқының қозғалмалы жəне спорт
ойындарының дене тəрбиесіндегі орны. 176 б
12. Жошыбаева.Г.Ұлттық мектеп - ел ... ... ... ... ... ойындар Қазақстан мектебі №1,2005. 56 б
14. Танекиев М.Т Қазақтың ұлттық ойындары Алматы, 1973. 23 б.
15. Төтенай Б. ... ... ... ... 1985. 12 б.
16. Наурыз : жаңарған сал-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар. - ... : РИК, 1996. - - 40 ... ... мен ... - ... : РИК, 1996. - - 40 ... С. ... этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы. - Алматы: Рауан, 1998. -- 128 б.
19. Ж.Б.Қоянбаев, ... ... - ... 2000. ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балабақшаларда ұлттық ойындарды пайдалану11 бет
Бастауыш оқыту процесінде ұлттық ойындарды қолданудың педагогикалық негіздері95 бет
Бастауыш сыныпта дене тәрбиесі сабақтарында ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні13 бет
Дене тәрбиесінде ұлттық ойындарды пайдаланудың педагогикалық негіздері73 бет
Жас ұрпақтың дүниеге көзқарасын қалыптастырудағы ұлттық ойындардың, өнердің және ертегілердің мәні7 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағындағы ұлттық ойындарды тиімді қолданудың әдіс-тәсілдері33 бет
Мектеп оқушыларының ұлттық ойындарды игеруі және оқу-тәрбие процесіндегі орны47 бет
Ұлттық ойындарды пайдаланудың тиімді жолдары38 бет
Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь