Карталардың ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Карталардың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.Картаның мазмұны және шарты белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
3.Шартты белгілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
4.Карта және пландар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
5.Пландар мен карталардың шартты белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

Пайдалынған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
Кіріспе
Топографиялық карталардың ерекшеліктері. Жер бетінің карталары географиялық карталар деп аталады. Әдетте олардың масштабы ұсақ болады. Жер беті ондай карталарда 1 млн. еседен артық кішірейтіліп бейнеленеді. Ірі масштабты карталар (1 : 200 000 және одан ірі) топографиялық карталар деп аталады. Олар мазмұны жөнінен жалпы географиялық карталарға жатады (неліктен?). Неғұрлым ірі масштабты (1 : 25 000, 1 : 50 000, 1 : 100 000) топографиялың карталар жер бетінде жүргізілген топографиялық түсірулер мен өлшеулердің нәтижесінде жасалады. Оның өзінде аэрофотосуреттер кеңінен пайдаланылаңы.
Ірі масштабты топографиялың картаның әрбір табағы жер бетінің іс жүзінде жазықтыққа жақын біршама шағын бөлігін бейнелейді. Сон-дықтан ұсақ масштабты географиялық карталармен салыстырғанда мұндай карталарда бұрмаланулар өте мардымсыз болатындықтан оларды ескермеуге болады. Масштаб картаның барлық жерінде бірдей болып келеді.
Топографиялық карталарда үлкен территорияны бейнелеу үшін ондай карталардың көп табағы басылып шығарылады.[1]
Топографиялық картаның әрбір табағы жер бетінің мери-диандармен және параллельдермен шектелген учаскесін алып жатады. Мысалы, 1 : 1000 000 масштабтағы картаның әрбір табағы 6° сайын жүргізілген меридиандармен және бір-бірінен 4° қашықтықтағы параллельдермен шектеледі. Соның нәтижесінде жер шарында мөлшері бойлық бойынша 6° және ендік бойынша 4° трапециялар пайда болады. Тым ірі масштабты карталар үшін кішірек мөлшердегі трапециялар пайдаланылады. Мәселен, 1 : 100 000 масштабтағы картаның трапециясының мөлшері бойлық бойынша 30' және ендік бойынша 20', ал 1 : 25 000 масштабтағы топографиялық картаның табақ бетінің мөлшері бойлық бойынша 7' 30" және ендік. бойынша 5'.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1) Берлянт А.М., Сваткова Т.Г., «Практикум по картографии и картогрфическому черчению» Общегеографическое и тематические карты и Атласы МГУ-1991 г.в.
2) Бераевский А.М. «Математическая картография»Москва -1998 г.в.
3) Востокова А.В. «Оформление карт» Москва -1986 г.в.
4) Евтеев О.А. «Проектирование и составление социально-экономических карт» Москва-1999 г.в.
5) Зарущеская И.Г., Сваткова Т.К., «Практирование и составление карт» Москва – 1982 г.в.
6) Грюнберг Г.Ю. «Картография с основами топографии» Москва- 1991 г.в.
7) Самищев К.А. «картография» Высшая школа Москва 1982 г.в.
8) Берлянг А.М., «Картография» Москва-2001 г.в.
9) Салищев К.А. «Картография» Москва 1966 год.
10) Салищев К.А. «Оточности количественных определений по специальным картам» Москва 1963 год.
11) Т. Қалыбеков «Геодезия мен топография негіздері»Алматы 1993
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1.Карталардың
ерекшеліктері...............................................................
...............4
2.Картаның ... және ... ... мен ... ... ... ... ерекшеліктері. Жер бетінің ... ... деп ... Әдетте олардың масштабы ұсақ болады. Жер
беті ондай карталарда 1 млн. еседен артық кішірейтіліп бейнеленеді. ... ... (1 : 200 000 және одан ірі) ... ... ... Олар ... жөнінен жалпы географиялық карталарға жатады
(неліктен?). Неғұрлым ірі ... (1 : 25 000, 1 : 50 000, 1 : 100 ... ... жер бетінде жүргізілген топографиялық түсірулер мен
өлшеулердің нәтижесінде жасалады. Оның өзінде аэрофотосуреттер ... ... ... ... ... табағы жер бетінің ... ... ... ... ... бөлігін бейнелейді. Сон-дықтан ұсақ
масштабты географиялық карталармен салыстырғанда мұндай ... өте ... ... ... ... ... Масштаб
картаның барлық жерінде бірдей болып келеді.
Топографиялық карталарда үлкен территорияны ... үшін ... көп ... ... ... ... әрбір табағы жер бетінің мери-диандармен және
параллельдермен шектелген учаскесін алып жатады. Мысалы, 1 : 1000 ... ... ... ...... ... ... және
бір-бірінен 4° қашықтықтағы параллельдермен шектеледі. Соның нәтижесінде
жер шарында мөлшері бойлық бойынша 6° және ... ...... ... Тым ірі масштабты карталар үшін ... ... ... ... 1 : 100 000 ... ... ... бойлық бойынша 30' және ендік бойынша 20', ал 1 : 25
000 масштабтағы топографиялық картаның табақ бетінің мөлшері бойлық ... 30" және ... ... 5'.
1.Карталардың ерекшеліктері
1.Сонымен, топографиялық карталардың барлық табақ беттерінің трапеция
түрінде рамкасы болады. Рамканың жоғарғы ... және ... ... ... ал қапталдары (батыс және ... ... ... Осы ... мен ... ... алынған географиялық координаталары ... ... ... ... ... кез ... ... немесе
объектінің ендігі мен бойлығын анықтауға ыңғайлы болу үшін оның рамкасы бір
минутқа (1') тең ... ... ал ... минуттық кесіндіде
нүктелермен он секундқа (10") тең бөлімдер белгіленген. Сонымен бірге бүкіл
топографиялық картаны бастырып тік ... ... ... ... және ... ... жүргізілген (қосымшадағы немесе
атластағы топографиялық картадан географиялық тор мен тік ... ... ... ... карталардың мазмұны және шартты белгілері. Атласта
немесе оқулыққа берілген қосымшада келтірілген топографиялық ... ... онда не ... яғни оның ... ... Бұл тапсырманы
орындау үшін атласта (немесе ... ... ... ... ... оқып үйрену керек. Бірақ ең алдымен
белгілердің негізгі топтарын бөлейік.[2]
Мемлекеттік геодезиялық тор ... ... ... ... ... тең ... ... Үшбұрыштың ортасында геодезиялық пункттің
картадағы орнын көрсететін нүкте бейнеленген: оның ... ... ... жер бетіндегі орнына сәйкес келеді. Белгінің жанына
қойылған ... ... тор ... ... ... (биіктік
белгісін) көрсетеді. Елді мекендер құрылыс салынған бөлігінің пішінін көрсе-
тетін кескіндермен бейнеленеді. Түрлі ... отқа ... және ... құрылыстардың кварталдары, сонымен бірге жеке құрылыстар
бейнеленеді. Атаулардың жазулары әр ... ... ... Олар елді
мекендердің түрлерін — қалаларды, қала және село ... ... Село ... елді ... ... жанындағы цифрлар селодағы
үйлердің санын көрсетеді.
Жекелеген жергілікті заттар (өнеркәсіп және ... ... тыс ... ... ... Олар — ... диірмен мен ағаш тілетін заводтың, электр станцияның, пайдалы қазбалар
өндірілетін орынның т. с. с. белгілері.
Гидрография. Өзендер мен ... ... көк ... сызықты
белгілермен бейнеленеді, көлдер, бөгендер, тоғандар пішіні көгілдір түспен
көрсетіледі. Көк ... ... ... ... су ... ... ... абсолют биіктігі, көрсеткіш белгілермен және жазулармен өзен
ағысының бағыты мен жылдамдығы, оның ені мен ... ... ... ... ... ... ... паромдар мен көпірлер,
кемежайлар көрсетіледі. Гидрография ... ... ... ... мен ... да жатады.
Жол торабы қалыңдығы және ... әр ... ... белгілермен
бейнеленеді (темір жолдар, тас жолдар, жол өтпелері). Белгінің пішіні, оның
түсі жолдың түрін, тарту күшінің ... ... ... ... арнаулы
белгілермен тас жолдың ені мен жабындысы немесе темір жол ... ... жол ... ... ... ... жасыл түстің әр түрлі реңімен беріледі.
Ормандарда белгілермен қылқан жапырақты ... ... ағаш ... ... ... ... және жазулармен ағаштардың
орташа биіктігі, жуандығы, орманның қалыңдығы, тұқымдық құрамы ... ... ... ... ... ... дауыл
құлатқан, өртенген, жас ағаш көшеттерін т. б. көрсету үшін арнаулы белгілер
қолданылады. Жер бедері, яғни жер бетінің ой-қыры — ... ... ... сипатын анықтайтын аса маңызды табиғат элементтерінің бірі.
Жер бедері ерекшеліктерін ... ... ... ... ... оны ... ... дұрыс пайдалану қиын.
Топографиялық карталарда жер бедері горизонталь ... ... ... жер ... биіктігі бойынша өзара тең
аралықтар арқылы жүргізілген горизонталь жазықтықтармен қиған із ретінде
қарауға болады. ... ... ... ... ... қима ... арасындағы қашықтықты қима биіктігі
деп атайды. Беткейді неғұрлым көбірек горизонтальдар бейнелесе, ... биік ... ... ... неғұрлым жақын
орналасса, беткей соғұрлым тік ... және ... ... ... алыс ... олар ... ... беткейді бейнелейді. Демек,
горизонтальдарға қарап, ... ... мен ... кез ... абсолют биіктігін және жер бетіндегі нүктелердің ... ... ... болады. Жер бедері қимасының биіктігі және еңістер
шкаласы картада оның оңтүстік рамкасының астында көрсетіледі.[3]
Ұсақ ... ... ... ... ... қима биіктігін үлкейтеді және горизонтальдардың суретін онайлатады
Олар жер бедерінің пішіні мен түрлері, абсолют ... мен ... тек ... ... береді. Ұсақ масштабты карталарда жер бедері
әдетте қат-қабат ... қоса ... ... ... биіктік сатыларды шектейді, ал жақсы кернекілік
үшін горизонталъдардың аралықтары (сатылар) қабыл-данған шкалаға ... ... Ұсақ ... ... ... шкалалар
гипсометриялық ш к а л а деп аталады. Шкаладағы түстің өңі мен рені ... бір ... ... өзгерісін көрсететіндей, жер бедерінің
көрнекі, пластикалық бейнесін беретіндей етіп таңдап алынады.
Мектептің оқу ... ... ... мен ... ... ... әр
түрлі реңімен, қыратты және таулы учаскелер сары, қызғылт сары және қоңыр
түсті өңге боялады. Теңіздер мен мұхиттардың ... жер ... ... ... көк ... ... ... бояумен қоса изобаталармең
(бірдей тереңдіктердің ... ... ... пен ... ... ... ... Жер бедерінің шартты
белгілеріне сонымен бірге жыраны, ... ... ... ... ... сондай-ақ абсолют және салыстырмалы биіктік ... ... да ... жер ... ... оқу ... мен тіктігін ажырата білуден, горизонталь сызықтар бойынша жердің ой-
қырының түрін (пішінін), теңіз деңгейінен биіктікті және ... ... арту ... ... ... Жер ... әр түрлі пішіні
горизонталь сызықтармен бейнеленген суретті алып қарайық. Горизонтальдардың
суреті бойынша тауды қазаншұңқырдан ... үшін ... ... бағыты
арнайы көрсетіледі. Ол үшін бергштрихтер — горизонтальдарға ... ... ... ... ... қай ... ... беретінің көрсеткіш ... ... ... ... ... және ... ... олардың теңіз
деңгейінен биіктігін көрсетеді. Горизонтальдардың бойына ... ... жағы әр ... ... биіктейтін жағына қарайды. Жер
беті әдетте су қоймаларына — өзен, көл, ... ... ... ... ... жер ... оқып үйренуді су объектілерін оқып
үйренумен ... ... ... Топографиялық карталардың ... ... ... ... ... жалпы географиялық карталар
екендігін көрсетеді. Өйткені ... жер ... ... ... және ... ... ... мазмұны және шартты белгілері
Шартты белгілер. Карта масштабында көрсетуге келмейтін географиялық
объектілер масштабтан тыс ... ... ... ... ондай
белгілермен заводтар, фабрикалар, диірмендер, электр станциялар, елді
мекендер мен олардағы тұрғындардың ... ... жол ... ... ... кен ... аэродромдар, ескерткіштер т. с. с.
белгіленеді. Көбінесе олар ортасы объект орналасқан ... ... ... ... ... геометриялық фигуралар (шеңбер, квадрат, тік
бұрыш, т. б.) түрінде ... ... ... ... ... ... ... болады. Шартты белгінің мөлшері картада ... ... ... ... (маңызын) сипаттайды. Мысалы, СССР-дің,
одақтас және автономиялы республикалардың астаналары үшін мөлшері әр түрлі
жұлдызшалар мен ... ... мен ... масштабында бейнелеуге болатын объектілерді ... үшін ... ... ... Масштабтан тыс белгілерден ерекше ... және ... ... деп ... ... ... орман алқаптары, ауылшаруашылық
жерлері, көлдер, батпақтар және ... да ... ... ... ... жол, ... ... белгілеу үшін пайдаланылады. Алайда
масштабта сызықты белгілер объектілердің ұзындығын ғана көрсете алатындығын
естен шығармау керек.
Ал объектілердің ені ... ... ... оны ... ... ... 1 : 100 000 масштабтағы картада көрсетілген
темір ... ені оның ... ... 10 ... асып түседі. Сол себептен де
ұсақ масштабты картадан тіпті Волга сияқты ірі өзендердің де енін ... ... ... ... ... де ... Олар ... толықтырып тұрады. Мәселен, өзендегі көрсеткіш белгі ағыстың
бағытын көрсетеді, орманның пішініндегі ағаштың (жапырақты немесе ... ... ... бір ағаш тұқымының басым екенін білдіреді.
Жер бетін планда немесе картада кескіндегенде жер ... ... ... ... ... ... ... емес.
Демек, план немесе карта жер контурының ... ... ... ... ... яғни ... кесінді ұзындығының
жердегі тиісті кесіндінің горизонталь проекциясына қатынасы планның немесе
картаның масштабы деп аталады. Масштаб:
1 11 К. 1 ... ' 1000 ' 2000 ' 5000 > 10000 ' ... т. с. с. ... масштаб сандық масштаб деп аталады, оның ... ... план мен ... ... кезінде қаншалықты кішірейгенін
көрсетеді. Мәселен, 1 : 1000 масштаб планда барлық ұзындық өлшемдер ... ... яғни ... 1 см ... 10 м-ге ... келетінін
көрсетеді, Масштаб әрбір план мен карта бетінің рамкасының оңтүстік қабыр-
ғасының астында сандық (сандық масштаб) және ... ... ... ... ... масштабты біле отырып, картада жердегі өлшенген
кесіндінің ұзындығын, керісінше картадағы ара ... ... ... ... ... ... Мысалы, егер жердегі горизонталь ара
қашықтығы 145,3 м-ге тең (яғни, 1 см 10 м-ге тең) ... ... 1 ... ... ... 145,3 : 10= 14,53 см. Егер ... ... 9,13 см, ал ... масштабы 1 : 10000 (яғни 1 см — 100 м) ... ... ... ... ара қашықтығы 9,13-100 = 913 м болады.[4]
3.Карта және пландар
Планды не картаны жасағанда жердің ... ... ... бір ... ... қажет; оған сызықты масштабты пайдаланған кезде
қол жеткізуге ... ... ... ... ... деп ... әрбір1—2 см сайын тең кесінділерге бөлінген тік сызық болып табы-
лады. Мұндағы шеткі сол жақтағы кесіндіні ... 10 тең ... ... ... ... ... кесіндіге жердегі белгілі бір кесінді
сәйкес келеді. Нөлдік сызықшадан оңға қарайсалынған ... 1 : ... ... 20, 40, 60, 80,100, 120, 140, 160 м-ді, ал солға қарай 2,
4, 6, 8,10, 12, 14, 16, 18,20 м-ді ... ... аЬ ... 88 м ... сәйкес(1-суретке) келеді.
Сызықтық масштабтың көмегімен 0,5 мм дәлдікпен ара қашықтықты өлшеуге
және салуға ... Ара ... өте ... ... үшін ... ... ... масштаб кесінділерді пропорционал бөлуге
негізделген график болып табылады. Көлденен ... салу үшін ... рет 2 ... ... ... ол масштабтың негізі деп аталады.
Бөлінген ... ... ... ... ... тең ... ... арқылы түзулер жүргізіледі. Масштаб
негізінің шеткі сол жақтарын жоғарыдан және төменнен 10 бөлікке ( 2 ... 1- ... ... ... ... ... түзулермен
қосады. BE сызығына параллель көлбеу сызықтардың арасындағы кесінділер AB
табаның оннан бір бөлігіне тең болады, яғни ED=AB/10, ал BD ... BE ... ... ... кесінділер масштаб табанының жүзден бір
бөлігіне тең. ... осы ... ең ... (t) ED ... 10 ... яғни ... Осындай масштаб нормальды жүздік көлденен масштаб
деп аталады.
2-сурет
Көлденең масштабты қолданып өлшеу ... ... оның ... ... қандай ара қашықтықтарға сәйкес келетінін анықтау, яғни 2
см, 2 мм, 0,2 мм план масштабының бөліміне ... неге тең ... ... ... 1 : 5000 ... план үшін — 100 м, 5 м, 0,5 ... кезінде циркуль ашасының инесін диаметрі 0,1 мм шеңбер ретінде
қабылдауға болады. Осы ... кем ... ... ... іс ... ... ... 0,1 мм нақты масштабына сәйкес келетін жердегі ара
қашықтық масштабтың дәлдігі деп аталады. ... ... ... 1/10000 ... үшін олардың дәлдігі 0,05 м, 0,1 м, 0,2 м, ... 1,0 м-ге тең. ... осы ... ... кем кесінділер
берілген масштабтағы планда кескінделмейді.[5]
4.Карта және пландар
Геодезиялық ... мен ... ... ... жер ... сапалық жағдайының өзгеру заңдылықтары, физикалық кеңістік, табиғи,
жер ресурстарының халық шаруашылығының барлық ... ... ... туралы жеткілікті дәрежеде толық
мағлұмат бере алмайды. Халық шаруашылығына қажетті осы сияқты және т. ... ... ... ... уақыт пен кеңістіктегі процестер
мен құбылыстардың өзара байланысы және ... ... ... ... мен әдістерді пайдалану туралы ғылым.
Карта дегеніміз жер бетінің едәуір территориясының Жердің қисықтығын
еске ала отырып картографиялық ... ... ... ... ... арқылы шешілетін міндеттердің сан алуандығы мазмұны жағынан
да, олардың масштабтары жағынан да әр ... ... ... Мазмұны жағынан географиялық карталар жалпы географиялық және
тақырыптық ... ... ... ... жер беті ... ... ... топырақ, өсімдік, гидрография және т. б.) және ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындар,
жол торабы және т. т.) ... 1 : 10000-1 : 1000000 ... ... ялық ... ... ... деп ... Олар ірі
масштабты - 1: 10000, 1 : 25000, 1 : 50000; орта ... — 1 : 100.0, ;
: 200000, ұсақ ... — 1 : 500,000, 1 : 1000000 ... ... 1 ... 1 : 1000, 1 : 2000 және 1 : 5000 масштабтағы топографиялық ... ... деп ... Жер ... ... учаскесі бедерінің
контурлары мен пішіндер зонталь проекцияда қағаз бетінде кішірейтіп және
осы кескіндеуді (Жер қисықтығы ... ... план деп ... ... ... ... шаруашылығының дамуын негізгі жобалау
кезінде жерді жалпы зерттеуге, су кеңістігінің және жер ... ... ... ... ... ... ... ала жобалауға,
еліміздің қорғаныс мүддесіне арналған.
Орта масштабты карталар ... ... және ... ... ие болады; олар ауыл шаруашылығында егжей-тегжейлі жобалауға,
жолдарды, трассаларды, электр ... ... ... селолық елді
мекендерді алдын ала ... және ... ... ... ... және ... ... масштабты карталар мен пландар әр алуан жұмыстарды неғұрлым ... ... ... ... ... ... басты
жоспарларын жасау, инженерлік тораптарды және коммуникацияларды жобалау)
үшін жасалады.
Тақырыптық арнайы карталар жалпы географиялық карталардың ... ... ... ... бірі ғана барынша толық ашылады
(топырақ карталары, ... ... ... ... ... ... б.).
Қазіргі уақытта пайдалы қазбалар кенін барлау және игеру кезінде
жердің үлкен ауданын мелиорациялау және ... ... ... ... жолды салуда, айналадағы ортаны қорғауда және халық шаруашылығының
басқа мақсаттарында арнайы салалық карталар жасалынады.[3]
5.Пландар мен карталардың шартты ... ... ... белгілері шартты белгілерден, оларды
түрлі-түсті безендіруден, түсіндірме жазулар мен цифрлы белгілерден тұратын
бір тұтас жүйе болып ... ... және ... ... ... әр түрлі объектілерін
және тектік түрлерін көрнекі көрсетеді. Түсіндірме жазбалар және цифрлық
белгілеулер шартты ... ... ... ... ... ... ... объектілердің әр түрлі масштабты топографиялық карталардағы
кескіні және ... ... ... ... тек ... жағынан ғана
өзгеше болады. Белгілі бір топқа енетін ... ... және ... ... өзіне тән ерекшеліктерін аздаған толықтырумен еске
салатын бастапқы графикалық белгілермен беріледі.Шартты ... ... ... және ... ... ... масштабтан тыс және
түсіндірме шартты белгілер болып бөлінеді.
Объектілер өзінің шын мәніндегі көрінісінде ... ... ... ... ... ... көлемдерін (ұзындығын, енін және
ауданын) ... ... ... болуы тиіс. Әрбір осындай шартты белгі
контурдан, яғни кескінделетін объектінің пландағы көрінісінен және ... ... ... штрихтар немесе белгілер торлары ... ... ... ... ... ... ... жіңішке тұтас сызықпен жер бетінің бедерін және
шын мәніндегі сұлбаға (абрис) ұқсастығын ... ... ... тыс ... ... ... ... картаның масштабына
түсіруге мүмкін болмайтын көлемі шағын ... ... ... ... ... көпір, құдық және т. б. Масштабтан тыс шартты белгілер —
тиісті ... ... ... еске ... ... ... ... тыс шартты белгілер нүктелерінің бірі жердегі ... ... ... Осы нүктелермен картадағы ... және ... ... анықтайды.[6]
Өзендер, каналдар, жолдар және басқа сызықтық объектілер масштабтан
тыс шартты белгілермен кескінделеді.Осы белгілер ... ... ... ... ... ... сәйкестікте береді, ал оның ені біршама
ұлғайтылып көрсетіледі.
Жазулар және түсіндірме шартты белгілер масштабтық және масштабтан ... ... ... ... ... да, олар ... ... ретінде қызмет атқарады. Елді ... ... ... және т. б. аттары толық жазылады.
Қысқартылған жазулар объектілердің ... ... ... ... объектілердің маңызын немесе қасиетін түсіндіреді. ... ... ... ... Цифрлық белгілер көбіне объектінің сандық
сипаттамасын ... ... енін және жүк ... қабілетін;
ағаштардың биіктігін, диаметрін және олардың ара кашықтығын, т. б.) ... ... ... түрлі-түсті безендіру оның көрнекілігін және
айқындығын анағұрлым арттыруға септігін ... ... ... ... шын ... ... ... болады; ормандар —
жасыл, гидрография — көк, жер-бедері — ... елді ... ... ... ... өнеркәсіптік, халық шаруашылық және ... ... — кара ... ... ... мен ... ... белгілерін геодезия және
картография бас басқармасы белгілейді және оларды ... ... ... ... ... мен ұйымдар міндетті түрде
орындауға тиіс. Іс жүзінде қолдануға ... болу үшін ... ... беті ... ... мен ... горизонтальдар, шартты
белгілер және биіктіктерді жазу арқылы кескінделеді. Құрлық ... ... ... ... ... қисық тұйық сызықтар
горизонтальдар деп аталады. Жергілікті жердегі горизонталь су деңгейінің
төмендеген кездегі ... ... ... ... бетінде
қалдырған ізі болып саналады. ... ... ең ... ... ... ... ... сызығын айтуға болады. Жер бедерін
горизонтальдармен ... ... ... тек ... ... ... ... көрсетілгендері) ғана пландар мен карталарда
көрсетіледі. Екі ... ... ... ... ... (һ), ал пландағы горизонтальдардың ара қашықтығы ... (d) ... ... карталар мен пландарда жер бедерін қимасының мынадай
биіктіктері қабылданған.Жер бедерінің пішінің айыруды және ... ... ... үшін ... әрбір төртінші немесе бесінші
горизонтальдар қалыңдатылады. Осындай мақсатпен ... ... ... ... олар ... ... ... бергштрих деп аталады.
Қорытынды.
Карталарда горизонтальдар қоңыр түспен көрсетіледі, оларды ... ... ... ... ... ... ... көрсететін цифрларды жазғанда олардың табаны еңкіштің төмендеу
жағына қарай бағытталған болуы тиіс.
Жер бедерінің ... ... ... ... ... ... қырат
(тау, төбе), қазан шұңқыр, жота, өзек және кезең. Таудың ең биік жері —
шың, ал тау ... ... ... деп ... жалпақ пішінді келеді. Егер жазықтың мұхит деңгейінен абсолют
биіктігі 200 м-ден аспайтын ... ... онда оны ... деп ... ... ... 200 м-ден жоғары, бірақ 500 м-ден аспайтын
биіктікте жататын жазықтарды қыраттар деп атайды. ... ... 500 ... астам биіктікте жатқан жазықтар таулы үстірттер деп аталады. Жер
бетінің дөңестігі ... ... ... ... ... жерлер биіктігіне
қарай тау немесе төбе деп аталады. ... ... ... аласа, орташа
және биік болады. Аласа таулар деп аосолют ... 500 ... 1000 ... ... атайды. Орташа таулардың биіктігі 1000 м-ден 2000 м-ге
дейінгі ара-лықта болады. Ал биіктігі 2000 ... ... ... ... деп атайды. Тостаған сияқты барлық жағынан тұйық ойпаңдарды қазан
шұңқыр дейміз. ... ең ... ... түбі, ал жоғарғы шегін жиегі деп
атайды.
Өзек — жердің созылған ойлы жері, ол бір ... ... ... ең ... ... яғни екі ... қиылысқан жері суағар немесе
тальвег деп атялалы. Өзекке қарама-қарсы біртіндеп әр ... ... жер ... дөңес пішіні жота делінеді. Әдетте, екі өзек бірінен-
бірі жота арқылы ... ... Тау ... қырқаларының биік бөліктері мен
кейбір төбелердің аралығында орналасқан ойпан бөліктерді кезең деп атайды.
Олардың ... ... тау ... бір ... ... жағына етуге
мүмкіндік туғызады.
Таудың шыңы, қазан шұңқырдың түбі, ... ең ... ... ... ... тән ... суайрық және суағар жер
бедерінің өзіне тән сызықтары деп аталады.
Карталар мен пландарда ашық кен, ... ... ... және т. с.
с. объектілер арнайы шартты ... ... ... мен
шартты белгілерге қосымша ретінде картада төбелердің ұшар ... ... ... жерлердегі өзіне тән нүктелердін
биіктіктері жазылады.
Шартты белгілерді оқып-үйрену. Шартты белгілерді ... әр ... ... ... егжей-тегжейлі суреттемесі, жол
сапары төңірегіндегі жергілікті жердің контурлары мен заттары, жер бедері
(өрлер, ... ... ... ... пішіні) және т. с. с. туралы
ауызша әңгімелей отырып қарастыру жақсы көмектеседі. ... ... ... ... мен ... талдап түсіндіріледі.[1]
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1) Берлянт А.М., Сваткова Т.Г., ... по ... ... черчению» Общегеографическое и тематические карты и
Атласы МГУ-1991 г.в.
2) Бераевский А.М. «Математическая картография»Москва -1998 ... ... А.В. ... карт» Москва -1986 г.в.
4) Евтеев О.А. «Проектирование и составление социально-экономических
карт» Москва-1999 г.в.
5) Зарущеская И.Г., ... Т.К., ... и ... ... – 1982 ... ... Г.Ю. «Картография с основами топографии» Москва- 1991 г.в.
7) Самищев К.А. ... ... ... ... 1982 ... Берлянг А.М., «Картография» Москва-2001 г.в.
9) ... К.А. ... ... 1966 ... ... К.А. ... ... определений по специальным
картам» Москва 1963 год.
11) Т. ... ... мен ... ... 1993

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банкттік карталардың жұмыс істеу қауіпсіздігі13 бет
Карталардың класификациялары8 бет
Карталардың классификациялары7 бет
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру35 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Геодезия, жер мәселелері (сұрақ пен жауап түрінде)326 бет
Картадағы нүктелердің координаттарын анықтау16 бет
Математикалық фокустар14 бет
Морфометриялық карталарды құрастыру принципі16 бет
Мс және амс мәліметтері бойынша, ауа температурасына салыстыру31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь