Әлеуметтік стратификация

Кіріспе.
Тарау І. Әлеуметтік стратификация
Тарау ІІ. К. Маркс ілімі. М.Вебердің ілімі
Тарау ІІІ. Әлеуметтік мобильдік және оның түрлері.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Қоғам өз ішінде әр түрлі әлеуметтік топтарға, жіктерге және үлттық қауымдастыктарға бөлінеді. Олардың бәрі өзара бір-біріне объективті түрде дәнекер болатын әлеуметтік-экономикалық, саяси, рухани байла-ныстар мен кдтынастардан кұралады. Сонымен бірге, олар тек осы бай-ланыстар мен қатынастар шегінде ғана өмір сүреді және қоғамда өздерін көрсете алады. Бүл болса когамның тұтастығына, оның біртүтас әлеуметтік организм ретінде өмір сүруіне себепші болады. Мүның мәнін өздерінін теорияларында О, Конт, Г. Спенсер, К. Маркс, М. Вебер, Т. Парсонс және т.б. әлеуметтанушылар ашып берген еді.іҚоғамның әлеуметтік қүрылы-мы — адамдар қауымдастықтарының және әлеуметтік топтарының ара-сындағы экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани өмір жағдайла-рының байланыстары мен қатынастарының жиынтығы.
Қоғамның әлеуметтік қүрылымынын даму негізіне: 1) қоғамның еңбек бөлінісі; 2) өндіріс құрал-жабдықтарына және оның өніміне меншік қа-тынастары жатады. Қоғамдық еңбек бөлінісі - әлеуметтік топтардың, тап-тардың, кәсіби топтардың, сонымен бірге қала мен ауыл адамдарынан, ой еңбегі мен дене еңбегі өкілдерінен тұратын үлкен топтардың пайда болып, одан әрі өмір сүрулеріне себепші болды.
Өндіріс қүрал-жабдықтарына деген жеке меншіктік қатынастар қоғам-нын осы ішкі беліністеріндегі оның экономикасын және ішінара қалып-гаса бастаған қүрылымды нығайтады. Қоғамдык. еңбек бөлінісі де, меншік катынастары да қоғамның әлеуметтік қүрылымы дамуының объективті әлеуметтік-экономикалык алғышарттары болып табылады.
1. Г. О. Әбдікерімова “Әлеуметтану” , Алматы 2011 ж

2.T.Карабаев “Әлеуметтану негіздері”, Алматы 2008 ж

3. Биекенов К.Ү. “Әлеуметтану тарихы”,Алматы 2010 ж

4.Т.Ж.Қалдыбаева “Әлеуметтану-оқу құралы”

5.Н.А.Аитов “Социология”,Алматы 1997 ж
        
        Жоспар
Кіріспе.
Тарау І. Әлеуметтік стратификация
Тарау ІІ. К. Маркс ілімі. М.Вебердің ілімі
Тарау ІІІ. Әлеуметтік мобильдік және оның түрлері.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Кіріспе.
Қоғам өз ішінде әр ... ... ... жіктерге және үлттық қауымдастыктарға бөлінеді. Олардың бәрі өзара бір-біріне объективті түрде ... ... ... ... рухани байла-ныстар мен кдтынастардан кұралады. Сонымен бірге, олар тек осы ... мен ... ... ғана өмір ... және ... өздерін көрсете алады. Бүл болса когамның тұтастығына, оның біртүтас әлеуметтік организм ретінде өмір ... ... ... ... мәнін өздерінін теорияларында О, Конт, Г. Спенсер, К. Маркс, М. ... Т. ... және т.б. ... ашып ... ... ... ... -- адамдар қауымдастықтарының және әлеуметтік топтарының ара-сындағы экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани өмір жағдайла-рының ... мен ... ... ... ... даму негізіне: 1) қоғамның еңбек бөлінісі; 2) өндіріс құрал-жабдықтарына және оның өніміне меншік қа-тынастары ... ... ... ... - әлеуметтік топтардың, тап-тардың, кәсіби топтардың, сонымен бірге қала мен ауыл адамдарынан, ой еңбегі мен дене еңбегі өкілдерінен ... ... ... ... ... одан әрі өмір сүрулеріне себепші болды.Өндіріс қүрал-жабдықтарына деген жеке меншіктік қатынастар қоғам-нын осы ішкі беліністеріндегі оның ... және ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісі де, меншік катынастары да қоғамның әлеуметтік қүрылымы дамуының объективті әлеуметтік-экономикалык алғышарттары болып табылады.
Тарау І. Әлеуметтік стратификация
Әлеуметтік стратификация - ... ... ... Біз ... ... ... сөз ... қоғам өзінің құрылымы жағынан бірдей емес екендігін ... ... ... ... ... ... ... бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары да бірдей емес. Жекелеген индивидтер мен адам топтарының ... ... ... бар. Оларды жіктегенде бірқатар өлшемдер басшылыққа алынады, мәселен, табыстарының ... ... ... мамандықтағы мәртебесі, билікке қатынастары. Қоғам мүшелерінің арасында ... ... ... ... оның ... құбылыс ретіндегі мәнін түсінуде әлеуметтік стратификация теориясының маңызы зор. деген геология термині жердің құрылымындағы қабаттарды анықтауға байланысты қолданылады. Ал, ... ... ... ана ... қабаттан гөрі деген ұғымды пайдаланғанымыз жөн. Біз тарихтан қоғамның әр даму сатысына тән түрлі ... ... ... ... адамдарын стратталарға жіктеудің тарихи үш типі белгілі. Олар:
* касталар;
* сословиелер;
* ... ... ... үш типіне байланысты стратификациялық жүйе
* Ашық - Қоғам мүшелерінің статустары мен ... ... ... ... бар ... ... ашық стратификациялық жүйе деп алады да, ал, мұндай мүмкіндік балмайтын ... ... ... жүйе деп ... ... жүйе- Үндістан қоғамында орын алған касталық жүйені жатқызуға болады. - латын тілінде castus (таза) деген мағынаны береді. Бұл жүйе ... ... ... сақталып келген. Үнді қоғамында қалытасқан дәстур бойынша қоғам мүшелері касталарға жіктелген және ... ... ... ... ... ... беріліп, ол өмірлік статусқа айналып отырған. Бұл қоғамда касталардың 4 тобы болған:
* брахмандар (діни иелері, абыздар), олар халықтың 3%-ын ... ... ... ... вайшьтер (саудагерлер, шаруалар мен қолөнершілер) бұл екі топ халықтың 70%-ын құрайтын;
* шудралар - қоғамдағы ең ... ауыр ... ... ... ... ... тері илеу, шошқа бағу) атқаратын адамдар.
Қоғамдағы қалыптасқан діни ... мен ... ... ... каста мен төменгі каста адамдарының араласуларына, қарым-қатынастар ... ... ... ... ... діни ... ... әр адам құдайдың берген тағдырына көніп, өмір бойы сонымен келісімде болуы керек. Қазіргі кезде де Үндістанның кейбір аймақтары мен ... ... ... ... және өмір салттарында касталық жүйенің қалдықтары сақталған. Сословиелік жүйелер - феодалдық қоғамда орын ... ... ... ... Бұл қоғамдағы адамдар жоғары және төменгі сословиелерге бөлінген. Сословиелік статустар атадан балаға мұра ретінде беріліп отырған. Жоғары ... ... дін ... ал, ... ... - ... ... көпестер жатқан. Бұл аталған жүйеде бір сословиеден екіншісіне өту шектелгенімен, олардың арасында кейбір жағдайда ... орын алуы және ... ... ... ... ... ... билік тарапынан оларға жоғары сословиелік статусты сый ретінде беру сияқты жағдайлар орын ... ... ұғым ... ... жаңа заманда енді. Әсіресе, XVIII-XIX ғасырларда Батыс Еуропа ойшылдарының еңбектерінде бұл ұғымның мәні ... ... ... бар ... ... ... ... кезде таптар деген ұғымның саяси мазмұны баса айтылды.
Тарау ІІ. К. Маркс ілімі. М.Вебердің ілімі
К. ... өз ... ... ... ... одан әрі дамытып, өзінің тап күресі туралы теориясын негіздеді. ... ... ол ... ... ... өз үлесін қосты. Ол таптардың пайда болуының экономикалық себептерін ашып көрсетті.бұл себептерге К. Маркс қоғамдық еңбек бөлінісі мен жеке ... ... ... ... ... К. ... қоғамда негізгі және негізгі емес таптардың болатынын атап көрсеткен. Негізгі ... ... өмір ... ... ... меншік қатынастарының түрінен туындайды. Сонда: құл иеленушілік қоғамдық-экономикалық формацияның негізі таптары - құл иеленушілер мен құлдар; феодалдық қоғамда - ... мен ... ... ... - ... мен ... табы негізгі таптар болып есептеледі. Негізгі емес таптар ... ... ... ... ... қалыптасып келе жатқан қоғамдық-экономикалық формацияның таптары. Мәселен, капиталистік қоғамда феодал мен шаруа таптарының сақталуы мүмкін. К. ... ... ... және ... емес ... ... әлеуметтік жіктердің болатынын ескертеді. Әлеуметтік жіктер - таптың белгілерін бойына ... ... ... аралық таптар. Мысалы, жұмысшы ақсүйектерін алсақ, олардың жұмысшылардан артықшылықтары бар, ал, ... ... - ... иесі емес. Олай болса бұл тапты өз алдына бір тапқа жатқызу қиынға түседі. К. Маркс интеллигенцияны әлеуметтік ... ... ... бұл ... да ... бір ... ұқсас белгілері өз және олар шығу тегі жағынан да әр ... ... ... ... мүмкін. Сол себепті К. Маркстің ізін қуушылар ... өзін ... ... ... және ... деп ... ... К. Маркс қоғамды таптарға жіктеумен ғана шектелген жоқ. Ол капиталистік өндіріс тәсіліне жан-жақты талдау жасап, бұл қоғамдағы қанаудың мәнін түсіндірді және ... тап ... ... теориясын негіздеді. К. Маркстің таптар жөніндегі ілімін одан әрі дамытқан В.И. ... ... Ол ... ... жылы ... ... ... таптарға мынадай анықтама берген: . Сонымен, маркстік ілім тапты құрайтын басты белгілерге: адамдар тобының өндіріс ... ... ... ... ... ... қатынастарын; еңбекті ұйымдастырудағы адамдар арасындағы қарым-қатынасты; қоғамдық байлықтан алатын үлестің көлемі мен оны алудың ... ... ... бір топтың басқа адамдардың еңбегін қанауын жатқызады. Бұл белгілердің таза экономикалық сипаты ... ... тек ... ... ... көрінеді.
М.Вебердің ілімі
Әлеуметтік стратификация теориясына өз үлесін қосқан М. Вебер бұл мәселеге байланысты тұжырымдамаларында К. Маркстің теориясынан өзгеше және оған ... ... да бар ... айта кету керек. М. Вебер К. Маркстың қоғамның тапқа жіктелуінің объективтік экономикалық негіздері бар ... ... ... Ол пікірді ол басқа да экономикалық факторлармен толықтырады. Біріншіден, М. Вебер таптық айырмашылықтар тек меншіктің ... ... ... ... сол ... ... ... білімінің болуына, мамандық түріне, кәсіби дәрежесі мен шеберліктеріне де байланысты дейді. Екіншіден, М. Вебер адамның статусын - ... ... яғни ... ... ... стратаға жіктеудің өлшемдерін енгізеді. М. Вебердің пікірінше, ... ... ... мен индивидтердің ұоғамдағы алатын орны мен мәртебесіндегі айырмашылықты көрсетеді. Адамның белгілі бір ... ... ... ... ... да, ал, адамның статусы - білімі мен шеберлігінің дәрежесі, өмір салтя сияқты ... ... ... ... М. ... ... тапқа бөлінуге әсер ететін факторларды ескере отырып, 4 түрлі таптарды атап ... ... ... ... ... ... мен ... басқарушылардан тұратын тап;
* дәстүрлі ұсақ буржуазия табы
* жұмысшы табы.
Әрине, әлеуметтік стратификация процесінде білім деңгейі, кәсіби ... ... ... ... деген өлшемдердің маңызы зор екенін естен шығармуымыз керек. Білім деңгейі - мектептегі, орта жоғары оқу орындарында алған біліммен, сол ... ... ... ... есептеледі.
Мәртебе - адамның жоғары статусына қоғам тарапынан көрсетілетін сый немесе құрмет. Соңғы кезде әлеуметтанушылар жоғарыда айтылған ... ... ... ... 3,4,6 және одан да көп ... ... ... стратификациялық модельдерді ұсынуда. Біз соның 4 жіктен тұратын ... ... олар ... ... тап; орта тап; ... табы; төменгі тап. Жоғары тапқа ірі меншік иелері - қаржы және өнеркәсіп магнаттары, ... ... ... - ... ... ... ... жеке ведомстволар мен қызметтердің басшылары, яғни жоғары категориядағы чиновниктер жатады. Бұлар ... ... тыс ... бар, қоғамның экономикалық және саяси өмірінде шешуші рөл атқаратын топ. Қоғамдағы олардың үлес ... аз, ... ... олар шамамен хлықтың 1%-ын құрайды. Бұл топ ... ... және ... ... ... ... да жоғары. Орта таптың қоғамдағы алатын орны ерекше. Алдыңғы қатарлы дамыған елдерде олар халықтың 60-80% - ын ... Бұл ... ... ... тәртіп пен тұрақтылықтың тірегі десек те болады. өйткені орта тап қоғамның негізгі ... күші мен ... ... ... тұрады. Орта тапқа қоғамдағы әр түрлі әлеуметтік топтардың мамандықтардың өкілдері жатады. Олар - ... ... ... діни ... ... дәрігерлер, заңгерлер, орта және шағын кәсіп иелері, маманданған жұмысшылар, т.б. Орта тап адамдарының тұрақты да, сенімді қызмет ... ... ... және ... талабына сай өмір салттары бар. Олар көп ... ... ... ... (жер, құнды қағаздар, қозғалмайтын мүліктері, т.б.) бар, яғни олар экономикалық және саяси тұрғыдан қарағанда ... ... Бұл ... ... ... ... ... Бұл жерде айта кететін бір жағдай - орта ... да өз ... ... ... ... орта ... орта ... орташасы:
* төменгі орта тап.
Орта тапты осылайша жіктеуде жоғарыда айтылған факторлар, яғни адамдардың билікке ... ... ... ... және ... деңгейлері ескеріліп отыр. Жұмысшы табының қазіргі кездегі бейнесі өткен дәуірдегіден мүлдем басқа. Ғылыми - ... ... ... ... табы ... ... сипаты өзгерді. Олар механикаландырылған және автоматтандырылған өндіріс салаларында - ... мен ... ауыл ... кәсіпорындары мен халыққа қызмет көрсету салаларында еңбек етеді. Бұл тап өкілдерінің тұрақты табыстары, белгілі бір ... ... және ... ... бар. ... тап - құрамы жағынан сан алуан. Оларға арнайы мамандықтары жоқ ... ... және ... ... босқындар, қылмыскерлер) жатады. Бұлардың көпшілігінің құрақты табыс көздері болмағандықтан, олар абсолюттік кедейшілік жағдайда өмір мүреді.
Сонымен, әлеуметтік стратификация кез келген ... тән ... ... ... мүшелерінің арасындағы жаппай теңдік орнататын эгалитарлық (француз тілінде - теңдік) қоғам орнату мүмкін емес екендігін әлемдік даму ... ... ... ІІІ. Әлеуметтік мобильдік және оның түрлері.
Қоғам ілгерілеп дамыған сайын оның құрылымы да өзгеріп отырады, соған байланысты әлеуметтік мобильдік деген ... ... ... ... Оны ... ... ... теориясының авторы П. Сорокин терең зерттеді.
деп, қоғамдағы жекелеген индивидтер мен ... ... бір ... ... ... бір ... ... орын ауыстыруын айтамыз. Әлеуметтік мобильдіктің екі типі болады, олар:вертикалды, яғни тік ... ... ... және ... ... ... сызық бойындағы мобильдіктер.
Веритикальды мобильдік - индивидтің бір стратадан екінші бір ... ... ... оның әлеуметтік жағдайының өзгеруі. Вертикалды мобильдік жоғары өрлеу және төмен құлдырау, яғни кері кеу бағытында ... ... ... ... ... ... ... (кәсіби вертикалдық мобильдік), әл-ауқатының, тұрмыс-жағдайының жақсаруы (экономикалық ... ... ... Адамның вертикальды төмен бағыттағы құлдырауы да өмірде жиі кездесетін мобильдіктің түрі. Әсіресе, қазіргі біздің елдің жағдайында мобильдіктің бұл түрі ... жиі орын алып ... ... ... ... - индивид бір әлеуметтік позициядан екіншісіне ауысады. Бұл ауысу тек ... ... ... ... да оның ... ... ешбір өзгеріс әкелмейді. Мысалы, кәсіпорындағы жоспарлау бөлімінің экономисі бухгалтерлік есеп бөліміне экономистік қызметке тағайындалса, онда оның статусында айтарлықтай ... ... Сол ... ... ... ... мысалына индивидтің бір азаматтықтан екінші бір азаматыққа ауысуы; ерлі-зайыпты адамдар айырылқан жағдайда ерінің немесе әйелінің екінші бір ... ... бір ... ... бір дінге өту, т.б. жатады. Бұл аталған жағдайлардың ... де ... ... ... ... ... ... мобильдікке географиялық мобильдік те жатады. Бұл индивидтің ... ... ... ... ... ол тек қана ... жағдайды сақтай отырып, бір жерден екінші жерге қоныс аударуды білдіреді. Мысалы, оған ауыл-селодан қалаға және керісінше қоныс аудуруды жатқызуға ... ... ... және ұрпақ ішіндегі мобильдіктер деген де түрлері ... ... ... ... өздерінің әке-шешелерінің әлеуметтік жағдайымен салыстырғанда не жоғары сатыда немесе төменгі сатыда болулары мүмкін.Мысалы, шахтердің баласы инженер болуы ... ... ... ... өз ... вертикальды өрлеу немесе төмен түсуге байланысты бірнеше әлеуметтік жағдайда болуы мүмкін. Жоғары өрлеу-әлеуметтік мансапқа жету болып есептеледі. Мысалы, индивид өз ... ... ... одан ... цех ... сонан соң заводтың директоры немесе машина жасау саласында министр болуы ... ... ... түрі, яғни ұрпақтар арасындағы мобильдік ұзақ мерзімдік процеске, ал, екінші ... яғни ... ... ... - қысқа мерзімді процеске жатады. әлеуметтік мобильдіктің бірінші түрінде әлеуметтанушылардың ... ... ... ... ал, ... - дене еңбегінен ой еңбегіне ауысу себептері жатады. Әлеуметтік мобильдікті басқа да ... ... ... ... Мәселен, оның топтық және жеке мобильдік деген де түрлері бар.
Жек мобильдік бұл жеке ... ... саты ... ... ... ... керісінше төмен қарай құлдырауы.
Топтық мобильдік тұтас таптың, топтың, сословиенің әлеуметтік статусының жоғарылауымен немесе төмендеуімен түсіндіріледі. П.А. Сорокиннің ... ... ... ... ... әлеуметтік революциялар; шетел интервенциясы мен шапқыншылықтар; мемлекетаралық соғыстар; азамат соғыстары;әскери төңкерістер мен саяси режимдандің ... ... ... ақсүйектік тектердің арасындағы күрестер; империяны құру жатады.
Жоғарыда көрсетілген әлеуметтік мобильдіктің негізгі типтермен бірге оның ұйымдасқан мобильдік түрі де болады. ... ... ... ... көлденең бағыттағы мобильдігі мемлекеттің тікелей араласуымен жүзеге асырылады. Мұндай жағдайлар адамдардың келісімі бойынша және ... ... де ... ... ... ... екі өлшемі бар. Олар - мобильдіктің жылдамдығы және көлемі.
Әлеуметтік мобильдіктің ... ... бір ... ... тік бағыттағы әлеуметтік дистанцияның (сатылар саны) немесе жеке ... осы ... ... ... ... ... ... саяси, кәсіби страталардың санымен өлшенеді.Мәселен, біреулер қысқа ... ... ... ие ... ... ... ... дәрежеге көтерілуі үшін бірнеше сатылардан өтуі және бұл процестің ұзақ уақытқа созылуы мүмкін.
Ал, мобильдіктің көлемі немесе қарқыны ... бір ... ... ... әлеуметтік статустарын өзгерткен индивидтердің санымен өлшенеді. Бұл сан абсолюттік болады да, оның ... ... ... ... ... ... көлемді пайызрақылы көрсетіледі.
Алдыңғы қатарлы дамыған елдерде халықтың үштен екі бөлігі мобильді болып келеді және ол қоғамдарда жеке вертикалды ... ... ... көлемі жоғары.
Қорытынды.
Ресей Ғылым Академиясының жүргізген зерттеулер нәтижесінен қазіргі қоғамдағы әлеуметтік жіктелуге әсер ететін факторлардың төмендегі иерархиясын байқауға ... ... 91,3%-ы ... ... ... ... ... атап көрсетсе: табыс көлемін - 91,2%-ы; меншікті - 64,8%-ы; көлеңкелі экономика немесе заңға қарсы іс-әрекеттерді - ... ... - ... қабілет пен талапты - 34,6%-ы; мамандық түрін - ... ... шығу ... - ... ... ... - 14,5%-ы атап ... Яғни зерттеудің нәтижесінен бұл қоғамда билікке қатынас, табыс көлемі, меншіктің болу сияқты факторлардың әлеуметтік жіктелу процесінде жоғары маңызға ие болып ... ... ... ... ... түсіндірсек: "Егер мобильдік абсолютті түрде әркімнің еркіне байланысты құбылыс ... онда ... ... ... да ... еді.
Олай болса барлық қоғам страталарға жіктеледі. Қоғам өзінше бір "елеуіш"тәрізді, яғни онда индивидтер мен топтарды белгілі бір өлшемдерге байланысты ... ... бар. ... ... біреулер әлеуметтік сатымен жоғары көтеріледі, ал, екінші біреулер төменгі сатылардан орын алады".
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Г. О. Әбдікерімова ... , ... 2011 ... ... ... ... 2008 ... Биекенов К.Ү. "Әлеуметтану тарихы",Алматы 2010 ж
4.Т.Ж.Қалдыбаева "Әлеуметтану-оқу құралы"
5.Н.А.Аитов "Социология",Алматы 1997 ж

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стратификация және әлеуметтік мобильділік теориясы5 бет
Әлеуметтік стратификация жайлы11 бет
Әлеуметтік стратификация және әлеуметтік мобильдік теориясы6 бет
Әлеуметтік стратификация туралы16 бет
Банк қызметін қадағалау және рейтингтік бағалаудың ақпараттық жүйесіне қойылатын талаптар56 бет
П. Сорокиннің жалпы әлеуметтік теориясы10 бет
Сапаны бақылаудың статистикалық әдістері11 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет
Қоғамда әлеуметтік старификацияның жиынтығы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь