Адамның сыртқы құрылысы



Адам организмінің мүшелері мен жүйелерінең құрылысы мен қызметтерін білу,наукас адамның организміндегі өзгерістерді терең түсінуге,денсаулық үшін күресуге негіз болып табылады.Қалыпты адам организмін зрттейттетін жүйелі анатомияны сонымен бірге қалыпты анатомия деп атауга болады. Мүшенің немесе тіннің белгілі аурумен зақымданғандағы құрылысын қарастырытын анатомия-патологиялық анатомия деп атаған.Осыған байланысты адамның мүшелері мен жүйелерінің осындай құрылысын,организмнін оптимальді өмір сүруі
толық қалыптастырылған құрылысы қалыпты деп санауға
болады.Осы кездеңдердде мөлшер көрсеткіштері(салмақ,
пішін,өлшемдер,және ағзалар құрылысы)әрқашан нақты
бір шекарада,яғни максималдыдан минималды мөлшерге дейнгі аралықта болады.Бул организмнін жеке құрылысына
оған сыртқы және тұқымқуалау әсерлеріне байланысты.
Бұл мүше құрылысына қалыпты деп жиі көрінетін ауытқу
түріндегі вариациялар туралы айтылады.Қалыпты жағдайдан
айқын туа біткен ауытқу,бірақ атқаратын қызметінің бұзылуына әкелмейтін ауытқу аномалия деп аталады. Қазіргі кездегі анатомияда адам денесі құрылысын зерттеудін түрлі әдістері бар.Зерттеу әдісін таңдап алу зерттеу мақсатына байланысты.Ең ескі,бірақ әліде маңызын жоғалтпаған,ғылымға ат берген (грекше anatemno-кесу,бұтарлау),препараттау.Бул әдіс ірі түзілістердің сыртқы құрылысы мен топографиясын зерттеуде қолданылады. Ол жиырма отыз есе үлкейткенде көрінетін обьектілерді макро және микропрепараттағаннан кейін сипаттап жазуға болады.Бул әдістін бірнеше түрлері бар:түсіп келе жатқан тамшы астында,су қабаты астында препараттау.Оны түрлі қышқылдармен дәнекер тканьдікопсытумен,зерттелетінқұрылымдардың(нервтердін,бездерд-ін) таңдап бояулармен түтікті жүйелерді (қан тамырлары,өзектерді)боялған массалармен толтырумен (иньекциялаумен)толықтыруға болады.Иньекция әдісі,егер иньекциялык масса рентген сәулелерін тұтатын болса,рентген-графиямен,егер арнайы өңдеуден кейін обьект мөлдірленіп,ал иньекцияланған тамырлар мен өзектер контрастанып,лайланатын болса,жарықтандырумен ұштастыра қолданылады.Кейіннен тканьдерді қышқылдарда еріте отырып,тамыр,өзек,қуыстарды иньекциялау (коррозиялық әдіс)кеңінен қолданылады.Бұның нәтежесінде мүшенің (тамыр,нерв және т.б)баска анатомиялык түзілістерге қатысты орналасуына тоңазытып қатырылған дененің арамен кесілген жерінен зерттейді.Осы аралап кесу әдісін бірінші рет қолданған Н.И. Пирогов.Егер қалындыгы микрометрлермен өлшенетіндей кесінді даярлап,оны гистологиялық бояулармен толықтыруга болады.Бул әдіс гистотопография деп аталады.Бірқатар анатомиялық міндеттерді шешу үшін гистологиялык және гистохимиялык әдістер қолданылады.Бул жағдайда зерттеу обьектісі жарык микроскопынан көрінеді. Жұқалығы соншалық,жарық микроскопынан көрінбейтін құрылымдарды көруге мүмкіндік беретін электрондык микроскопия анатомияга кеңінен енгізілуде.Аз және көп үлкейткенде де зерттеу

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
АДАМНЫҢ СЫРТҚЫ ҚҰРЫЛЫСЫ

Адам организмінің мүшелері мен жүйелерінең құрылысы мен қызметтерін
білу,наукас адамның организміндегі өзгерістерді терең түсінуге,денсаулық
үшін күресуге негіз болып табылады.Қалыпты адам организмін зрттейттетін
жүйелі анатомияны сонымен бірге қалыпты анатомия деп атауга болады. Мүшенің
немесе тіннің белгілі аурумен зақымданғандағы құрылысын қарастырытын
анатомия-патологиялық анатомия деп атаған.Осыған байланысты адамның
мүшелері мен жүйелерінің осындай құрылысын,организмнін оптимальді өмір
сүруі
толық қалыптастырылған құрылысы қалыпты деп санауға
болады.Осы кездеңдердде мөлшер көрсеткіштері(салмақ,
пішін,өлшемдер,және ағзалар құрылысы)әрқашан нақты
бір шекарада,яғни максималдыдан минималды мөлшерге дейнгі аралықта
болады.Бул организмнін жеке құрылысына
оған сыртқы және тұқымқуалау әсерлеріне байланысты.
Бұл мүше құрылысына қалыпты деп жиі көрінетін ауытқу
түріндегі вариациялар туралы айтылады.Қалыпты жағдайдан
айқын туа біткен ауытқу,бірақ атқаратын қызметінің бұзылуына әкелмейтін
ауытқу аномалия деп аталады. Қазіргі кездегі анатомияда адам денесі
құрылысын зерттеудін түрлі әдістері бар.Зерттеу әдісін таңдап алу зерттеу
мақсатына байланысты.Ең ескі,бірақ әліде маңызын жоғалтпаған,ғылымға ат
берген (грекше anatemno-кесу,бұтарлау),препараттау .Бул әдіс ірі
түзілістердің сыртқы құрылысы мен топографиясын зерттеуде қолданылады. Ол
жиырма отыз есе үлкейткенде көрінетін обьектілерді макро және
микропрепараттағаннан кейін сипаттап жазуға болады.Бул әдістін бірнеше
түрлері бар:түсіп келе жатқан тамшы астында,су қабаты астында
препараттау.Оны түрлі қышқылдармен дәнекер
тканьдікопсытумен,зерттелетінқұрылы мдардың(нервтердін,бездерд-ін) таңдап
бояулармен түтікті жүйелерді (қан тамырлары,өзектерді)боялған массалармен
толтырумен (иньекциялаумен)толықтыруға болады.Иньекция әдісі,егер
иньекциялык масса рентген сәулелерін тұтатын болса,рентген-графиямен,егер
арнайы өңдеуден кейін обьект мөлдірленіп,ал иньекцияланған тамырлар мен
өзектер контрастанып,лайланатын болса,жарықтандырумен ұштастыра
қолданылады.Кейіннен тканьдерді қышқылдарда еріте
отырып,тамыр,өзек,қуыстарды иньекциялау (коррозиялық әдіс)кеңінен
қолданылады.Бұның нәтежесінде мүшенің (тамыр,нерв және т.б)баска
анатомиялык түзілістерге қатысты орналасуына тоңазытып қатырылған дененің
арамен кесілген жерінен зерттейді.Осы аралап кесу әдісін бірінші рет
қолданған Н.И. Пирогов.Егер қалындыгы микрометрлермен өлшенетіндей кесінді
даярлап,оны гистологиялық бояулармен толықтыруга болады.Бул әдіс
гистотопография деп аталады.Бірқатар анатомиялық міндеттерді шешу үшін
гистологиялык және гистохимиялык әдістер қолданылады.Бул жағдайда зерттеу
обьектісі жарык микроскопынан көрінеді. Жұқалығы соншалық,жарық
микроскопынан көрінбейтін құрылымдарды көруге мүмкіндік беретін электрондык
микроскопия анатомияга кеңінен енгізілуде.Аз және көп үлкейткенде де
зерттеу обьектісінің көлемдік кескінін беретіндей скаанирлеуші (обьектіні
толык біртіндеп бөлшектеп көрсететін) электрондық микроскопия әдісің
болашагы зор. Бул аталған әдістердің барлығы өлікпен,өлген адамның
денесімен жұмыс істегенде қолданылады.Алайда П.Ф.Лесгафт-айтуынша
анатомияны зерттегенде негізгі обьект әруақытта тірі организм болуы
тиіс,ал өлі препарат тірі организмді тексергендегі деректерге қосымша болуы
керек.Қазіргі кездегі техника тірі адам денесінің құрылымын терең
зерттеуге әлі де болсада мүмкіндік бермейді,өлікті зерттеу анатомияда
жетекші бағыт болып қалып отыр.Сонымен қатар өлікті де,тірі адамды да
зерттеу үшін қолданылатын әдістер (рентгенография)және эндоскопия (арнаулы
приборлардың,мысалы,гастроскоптың,б ронхоскоптың және т.б. көмегімен ішкі
мүшелерді зерттеу).Бул әдістерді диагнозды дәлдеп нақтылау қажет болғанда
ғана қолдануға болады.Рентгенологиялык зерттеудің ең жаңа әдістері мыналар:

1.Жұмсақ тканьдердің(терінің,терасты
клетчаткасының,сіңірлердің,шеміршек тердің,паренхимиялық мүшелердің және
т.б.)рентгендік кескіндерін алуға мүмкіндік беретін
электрорентгенография.Бул кескіндер әдеттегі рентгенограммаларға
айқындалмайды,өйткені рентген сәулелерін ұстамайды.

2.Томография әдісінің көмегімен белгілі жазықтықта жатқан,рентген
сәулелерін ұстайтын кескіндерді алуға болады болады.

3.Компьютерлік томография әдісі көптеген томографиялык кескіндерден
жинақталған кескінді телефизор экрандарында көруге мүмкіндік береді.
Компьютерлік томографияның көмегімен іс жузіне кез келген органды
тексеруге  болады. Көбіне   компьютерлік томографияны басқа әдістермен
табылған патологияларды анықтау үшін қолданады. Сүйек және ауа құрылымы 
(өкпе) жақсы көрінетін әдеттегі рентгенге қарағанда компьютерлік томография
жұмсақ тіндер (ми, бауыр, т.б.) – өте жақсы көрінеді, бұл ауруға ерте
кезеңде диагноз қоюға мумкіндік береді, мысалы, ісік әлі ұлғайып кетпей
тұрғанда әрі хирургиялық жолмен емдеуге келетін кезінде оны табуға
мүмкіндік береді.

4.Рентгеноденсиметрия-сүиектердегі минерал тұздардың мөлшерін органзим тірі
жағдайында анықтауга мүмкіндік береді.Анатомиянын көптеген мәселері
жануарларға экспримент жасау арқылы шешіледі.Мұндай эксприменттер
жекеленген мүшелердіғң де сондай-ақ тұтас организмнің де құрылысы мен
қызметін танып білуде қолқабыс тигізеді. Рентгенологиялық зерттеулердiң
барлық әдiстерi денеден өткен сәуленi ұстайтын рентгендiк таспа
(рентгенографияда); флюоросценттiк экран (рентгеноскопияда); селендiк
күйтабақ (электррентгенографияда) немесе кристалдық детекторлар
(компьютерлiк томографияда) – сәуленiң сапасы мен шоғырланған рентген
сәулесiнiң сандық талдауына сүйенедi

Антропометрия — адамның дене мүшелерін өлшеу арқылы оның дене құрылысына
тән жыныстық, нәсілдік және жас ерекшеліктеріне жан-жақты анықтамалар
беретін антропологиялық зерттеудің негізгі тәсілдерінің бірі. Антропометрия
тәсілінің негізін алғаш француз антропологтары (19 ғ.) қалаған.
Антропометрия өлшеу балдық бағалар арқылы жүргізіледі. Этник.
антропологияда тірі адамның бас, бет, дене салмағы, бойы т.б. түрлі
өлшемдер бойынша анықталады. Сонымен қатар бассүйек, қаңқа сүйектерге, көз,
шаш, тері түстеріне де өлшеу жұмыстары жүргізіледі. Сөйтіп, А-лық
материалдарға жан-жақты статистик. сипаттамалар беріледі. А-ның қолдану
салалары өте көп: адамға киім тігу, аяқ киімдерін, өндіріс станоктарын,
жиһаздардың түрлерін т.б. адам денесіне ыңғайлы етіп жасау кезінде
антропометриялық деректер ескеріледі. Криминалистикада антропометриялық
деректер қылмысты адамды тануда кең пайдаланылады.Антропометрия бұл
саладағы зерттеу әдістері тек арнайы құрал саймандар арқылы жүргізіліп,
сантиметр, миллиметр өлшемдерімен анықталады. Адамның бой биіктігі, қол мен
аяқ ұзындықтары, дене пропорциялары, бас пен бет бөлімдерінің көптеген
өлшемдері арнайы өлшем құралы (циркуль) а Антропометриялық зерттеулерде бас
пен бет формаларының ерекшеліктерін дұрыс сипаттау үшін мамандар арнайы
қабылданған анатомиялық қағидаларға сүйенеді. Солардың біріне басты табиғи
нормада, ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Сүйектің құрылысына еңбектің, спорттың әлеуметтік және биологиялық факторлардың әсері
«Жас ерекшеліктер физиологиясы және мектеп гигиенасы» курсы бойынша лекция тезистері
Бір клеткалы жәндіктердің тіршілік ортасы
Адам анатомиясы пәнін заманға сай оқыту үшін электрондық оқулық құрастыру
Мемлекеттің конституциялық құрылысы мен қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар туралы ақпарат
Жас физиологиясы мен мектеп гигиенасы. Балалардың өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары
Жұмыр құрттар типі
Терінің құрылысы, қызметі, маңызы және тері аурулары
Нейронның анатомиялық құрылысы және рефлекторлық доғаның құрылымдық ерекшеліктерін қалыптастырудағы теориялық ұғымдар
Жүйке жүйесінің қызметі дамуы.Қозу физиологиясы
Пәндер