Шет тілі сабағында қарым-қатынастың ауызша формаларын үйретуде жаңа технологияларды қолдану

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.5


1. Коммуникативтік бағытта ауызша қарым.қатынас жасауға үйрету
1.1 Тілдік материалмен жұмыс істеудің үш сатысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6.9
1.2 Сөйлеуге үйретудің бастапқы сатысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.23
1.3 Сөз, сөз тіркестері, сөйлем мен жоғары фразалық бірлік
деңгейіндегі жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24.33
1.4 Қарым.қатынастың монологтық формасына үйрету ... ... ... ... ... ... ... ... ..33.40
1.5 Қарым.қатынастың диалогтық формасына үйрету ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40.48


2. Коммуникативті әдіс . сөйлеуге оқытудың құралы
2.1 Шетел тіліне үйретуде ақпараттық технологияны қолдану ... ... ... ... ... ...49.57
2.2 Жобалар әдісі және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57.60
2.3 Шетел тілін оқытуда интерактивті тәсілді қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60.65
2.4 Модульдік оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65.68

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69.70


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Диплом жұмысымды жазуды пайдаланатын әдебиеттер тізімін алып, танысудан бастадым. Диплом жұмысымның тақырыбы «Шет тілі сабағында қарым-қатынастың ауызша формаларын үйретуде жаңа технологияларды қолдану» болғандықтан мен шетел тіліне оқыту методикасы бойынша әдебиеттер, басылымдар, әдістемелік құралдарды іздестіріп, тауып, тізімін алып, таныстым. Диплом жұмысымды жазу барысында шетел тілін оқыту методикасы бойынша әдебиеттерден басқа, әдістемелік құралдар, атап айтсақ, «Мектептегі шет тілі», Ресейде шығатын «Иностранные языки в школе» басылымдарын пайдаландым.
Диплом жұмысымның тақырыбы «Шет тілі сабағында қарым-қатынастың ауызша формаларын үйретуде жаңа технологияларды қолдану».
Мақсаты: шетел тілін оқыту барысында алдыңғы қатарлы технологияларды және оқу процесін ұйымдастырудың жаңа формаларын нақты оқыту жағдайына сәйкес шығармашылықпен қолдана білу іскерлігін қалыптастыру және дамыту.
Міндеттері:
• оқушылардың іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыруға арнайы жаңа технологияларды анықтау;
• шетел тілі сабақтарында коммуникативті компетенттілікті қалыптастыру.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қоғамымыздағы мәдени-экономикалық қарым-қатынастар, әлеуметтік тапсырыс, шетел тіліне оқытудың жаңа жолдарын қарастыруды талап етеді. Шетел тіліне үйретудің басты практикалық мақсаты- коммуникативті компетенттілікті (біліктілікті) қалыптастыру, бүгінгі күні сөзсіз өзекті және маңызды.
Нәтижелер жаңалығы. Шетел тілі сабағында сөйлеуге үйретуде жаңа технологияларды қолдану, жаңа технологияларды қолдану тиімділігі, ерекшелігі.
Практикалық маңыздылығы. Жоғары оқу орындарында, орта мектептерде шетел тіліне үйретуде, әсіресе қазақ аудиторияларында оқу-әдістемелік құрал ретінде пайдалану.
Сөйлеу – көп аспектілі және күрделі құбылыс. Біріншіден, адам өміріндегі қарым-қатынас функциясын атқарады. Екіншіден, сөйлеу – қызмет, іс-әрекет, анығырақ, адам атқаратын қызмет түрінің бірі. Үшіншіден, сөйлеу әрекетінің нәтижесі – сөйлем. Іс-әрекет ретінде де, өнім ретінде де сөйлеудің белгілері бар, олар сөйлеуге үйретуде бағыт береді, сонымен қатар, сөйлеуге үйретуді дамыту үшін қандай шарттар жасалу керектігін анықтауға көмектеседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР


1. Пассов Е.Н. Коммуникативный метод обучения иноязычному говерению. – 2-е изд. – М.: Просвещение, 1991.
2. Бабинская П.К., Леонтьева Т.П. Практический курс методики преподавания иностранных языков. – Минск: Тетра Системс, 2003.
3. Бим И.Л. Некоторые особенности обучения немецкому языку на базе английского.// Иностр.языки в школе, 1997. - № 4
4. Колькер Я.М., Устинова Е.С., Еналиева Г.М. Практическая методика обучения иностранному языку,М., 2000.
5. Пассов Е.Н., Кузовлев В.П. и др. Мастерство и личность учителя. – М.: Флинта «Наука», 2001.
6. Мильруд Р.П. Сотрудничество на уроке иностранного языка,//ИЯШ. -1991. -№6.
7. Рогова Г.В. Методика обучения иностранным языкам в средней школе. М. «Просвещение» 1991.
8. Барболин М.П. Методологические основы развивающего обучения. – Москва: Высшая школа. 1991.
9. Соловова Е.Н. Методика обучения иностранным языкам. – 2-е изд. – М.: Просвещение, 2003.
10. Гальскова Н.Д., Гез Н.Н. Теория обучения иностранным языкам // Лингводидактика и методика. – Москва, 2004.
11. Давыденко Г.В. Обучение второму иностранному языку в условиях лингвистической гимназии.// Иностр.языки в школе,1998. - № 6.
12. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к диалогу культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
13. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к диалогу культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
14. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к диалогу культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
15. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к диалогу культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
16. Гальскова Н.Д. Современная методика обучения иностранным языкам. – Москва, 2000.
17. Самоукина Н.В. Организационно-обучающие игры в образовании. – М.: Народное образование, 1996.
18. Гостии А.М., Чернышев А.С. Современные информационные технологии в образовании. – Рязань, 1998.
19. Иностранный язык в школе. – 2007. - №5.
20. Вильяме Р., Макли К. Компьютеры в школе. – М.: Просвещение, 1998.
21. Иностранный язык в школе. – 2006. - №2.
22. Полат Е.С. Метод проектов на уроках ИЯ.// ИЯШ №2 - 2000.
23. Дженкине С., Фаттахова А. Интерактивные методы обучения и управление классом. К., 2004.
24. Мектептегі шетел тілі . – 2008. -№2.
        
        Шет тілі сабағында қарым-қатынастың ауызша формаларын үйретуде жаңа
технологияларды қолдану
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3-5
1. Коммуникативтік бағытта ауызша қарым-қатынас жасауға үйрету
1.1 ... ... ... ... үш
сатысы.............................................6-9
1.2 ... ... ... Сөз, сөз ... ... мен ... фразалық бірлік
деңгейіндегі
жаттығулар..................................................................
............24-33
1.4 ... ... ... Қарым-қатынастың ... ... ... ... әдіс – ... ... құралы
2.1 Шетел ... ... ... ... ... ... және ... түрлері
..........................................................57-60
2.3 Шетел тілін оқытуда интерактивті тәсілді
қолдану....................................60-65
2.4 ... ... ... ... ... пайдаланатын әдебиеттер тізімін алып,
танысудан бастадым. ... ... ... «Шет тілі ... ... ... формаларын үйретуде жаңа технологияларды ... мен ... ... ... методикасы бойынша әдебиеттер,
басылымдар, әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында шетел тілін оқыту методикасы
бойынша ... ... ... ... атап ... ... тілі», Ресейде шығатын «Иностранные языки в школе» ... ... ... «Шет тілі ... ... ... ... жаңа технологияларды қолдану».
Мақсаты: шетел тілін оқыту барысында алдыңғы қатарлы технологияларды
және оқу ... ... жаңа ... ... ... ... ... қолдана білу іскерлігін қалыптастыру және дамыту.
Міндеттері:
• оқушылардың іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыруға арнайы
жаңа технологияларды ... ... тілі ... ... компетенттілікті
қалыптастыру.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қоғамымыздағы ... ... ... шетел тіліне оқытудың жаңа жолдарын
қарастыруды талап ... ... ... ... ... ... ... компетенттілікті (біліктілікті) қалыптастыру, бүгінгі күні
сөзсіз ... және ... ... ... тілі ... сөйлеуге үйретуде жаңа
технологияларды қолдану, жаңа технологияларды ... ... ... Жоғары оқу орындарында, орта мектептерде
шетел тіліне ... ... ... ... ... ... пайдалану.
Сөйлеу – көп аспектілі және ... ... ... ... ... функциясын атқарады. Екіншіден, сөйлеу – ... ... адам ... ... ... ... ... сөйлеу
әрекетінің нәтижесі – ... ... ... де, өнім ... ... ... бар, олар сөйлеуге үйретуде бағыт береді, сонымен
қатар, сөйлеуге үйретуді дамыту үшін ... ... ... ... ... ... және жазбаша түрде болады. Бірінші жағдайда,
ауызша қарым-қатынас жасау үшін адам сөз ... екі түрі – ... ... ... ... керек. Екінші жағдайда, яғни жазбаша қарым-қатынас
жасау үшін адам жазу және тыңдап түсінуді меңгеру керек. Сөйтіп, сөйлеу ... түрі ... ... жасаудың бір құралы болып табылады.
Қарым-қатынас негізінде сөйлеу арқылы адамның ойы жеткізіледі. Сондықтан,
сөз әрекетінің бір түрі ... ... ... ... Сөз ...... ... тыңдап түсіну, оқу – қарым-қатынас құралы болады.
Сондықтан, мақсатқа жету үшін оның белгілі тәсілі болу керек. ... ... ... ...... ... болып табылады. Қарым-
қатынас жасауға үйретпей, сөйлеуге үйрету мүмкін емес, ... ... ... ... ... ... Сөйлеуге үйрету процесс кезінде
нені өзгерту керек, не жетіспейтінін білу үшін ... ... ... туралы түсінігі болу керек, «қарым-қатынас», «сөйлеу» және «үйрету»
араларындағы байланысты түсіну керек.
Біз не туралы сөйлесеміз (жазамыз, ... ... ... – деп ... ... – Не ... сол туралы!» Бірақ бұл солай ма? Міне, мәтін:
«Бұл ... Бұл ... ... ... ... үлкен және жарық. Бұл жерде төрт
терезе бар. Сыныпта он екі ... және бір стол ... Сіз ... ... тіліңізде оқып көрдіңіз бе? Мүмкін емес. Ал шет тілінде – ... ... Сіз ... ... «бұл ... па?» - деп ... ба? Ал
шетел тілі сабақтарында бұл әдетке ... Егер де ... ... ... жаңа ғана бірге оқыған мәтінді, мақаланы қайтадан әңгімелеп
жатса, сіз тыңдайсыз ба? Ал шетел тілі ... сіз ... ... ... ... ... Бұл келтірілген мысалдар бұның
алдында қойылған сұрақтың текке қойылмағандығын білдіреді. Өкінішке ... тілі ... ... ... және ... мына ... ... «Жанұя», «Почта», «Кино», «Мамандық» және т.б., сонымен
қатар, ситуациялар: ... ... ... ... т.б. Ал
шын қарым-қатынас жасағанда біз ... ... ... ... ... «Нағыз дос қандай болу керек?», «Ересектер ылғи ... айта ма?», ... әлде ... ... ... ... ... адам қандай болады?», «Қалаймын ба әлде қажет пе?» және т.б.
Қарым-қатынастың екі түрі бар: вербальды және вербальды емес. ... ... ... сөз ... ... жатады:
• продуктивті сөз әрекетінің түрлері: сөйлеу және жазу;
• рецептивті сөз әрекетінің түрлері: ... ... және ... ... мен ... ... ал тыңдап түсіну мен оқуды пассивті іс-
әрекет түріне жатқызады. Бұл ойлар ескірген. Пассивті іс-әрекет жоқ, ... ... ... ... ... ішкі және ... активтілігі. Пассивтілік
– бұл ештеңе істемеу. Атап айтылған сөз ... ... ... ... сөз әрекетінің түрлерін атап айтуға болады – дауыстап оқу, таспаға
жазу, аудару және т.б. (Э.П.Шубин). Бұлар ... ... ... ... мен ... ... меңгермей ауызша аудару жасау мүмкін емес.
Вербальды емес қарым-қатынас құралдарына мыналар ... ... ... пауза, дикция, темп, ритмика, тон);
• экстралингвистикалық (күлкі, ... ... ... ... ... және т.б.);
• мимика;
• дене қозғалысы, қашықтық және т.б.
Ғалымдардың ... егер де біз ... емес ... құралдарын
ескермесек, онда «коммуникативті» процесс толық болмайды. Олар:
• сөйлесу кезінде маңызды сөздерді ... ... ... мен ... ... ... және ... барлығы мұғалімге не үшін қажет? Вербальды емес қарым-қатынас құралын
қолдану арқылы мұғалім:
• жағымды қарым-қатынас, контакт қалыптастырады;
• оқушылардың активті ... ... ... ... ... ... есте сақтауға септігін тигізеді.
Мұғалім сабақ жоспарын жасау кезінде вербальды емес әрекетін де ... ... – бұл ... бір ... ... оның ... ... сөйлеу сөз әрекетінің түрі, оның өзіне тән белгілері бар.
1. Мотивация – түрткі, себеп. Әдетте адам белгілі-бір себеп болғандықтан
сөйлейді. Себеп ... ... ... ... ... ... әдістемесінде коммуникативті себеп, түрткі ... ... ... ... ... ... ... жасауға деген ... ... ... ... қажеттілік. Бұл ... яғни ... ... екі түрі ... ... ... ... жалпы коммуникативті мотивация; екінші
түрін, ситуативті ... деп ... ... ... ... қарым-қатынас жасауға қажеттілігін туғызады.
2. Активтілік. Сөйлеу – активті құбылыс. Бұл құбылыс арқылы адам көрінеді
(ішкі активтілік). Бұл жерде ... ... ... ... ... оның ... Активтілік қарым-қатынас кезінде қойылған
мақсатқа жету үшін ... әсер ... ... ... ... ... ... айтылған сөйлемдер
сөйлеу болып табылмайды, бұл тек қана дыбыстап айту. ... ... ... ... бір ... көздейді: көрінісінің (собеседник)
көзін жеткізу немесе ... оны ... ... әсер ету, ... ... ... күлу және т.б. ... мақсаттарды коммуникативті
тапсырма деп атайды. Әр ... ... ... ... Бұл ... – бір адам ... ... оның көзқарасын өзгерту
үшін әсер етеді. Сөйлеу ... болу ... ... ... ... коммуникативті тапсырманың болуын талап етеді.
4. Продуктивтік. Сөйлеу продуктивті, бұл процесс ... жаңа ... ... ... ... ... ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС ЖАСАУҒА ҮЙРЕТУ
ТІЛДІК МАТЕРИАЛМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУДІҢ ҮШ САТЫСЫ
Дифференциялық - әр әдістің қандай да бір ... жету ... ... тұрады?
Коммуникативтілік – оқу процесінің ... ... ... жүзінде қолдану. Тілді практикада үнемі қолдану, оны тартымды
етеді, қарым-қатынас құралы ретінде ... ... Оқу ... ... ... активті жұмыс істеуі арқылы жүзеге асады. ... – бұл ... ... ... ... ... сөздік тапсырма болу керек, сол арқылы ол ... ... ... етуі ... ... оқытушының қаншалықты коммуникативті болуында. Сөз
бағыттылығы – соңғы кезде практика мен эксперименттер ... ... ... ... ... үйретеді.
Коммуникативтілік – оқушының жеке ерекшеліктерін ... ... ... және жеке ерекшелігін. Оқушының жеке ерекшелігін
ескеру – ... ... ... ... ... ... ... көзқарасын
адам сөз арқылы білдіреді. Шетел тілінде қандай да бір сөз ... ... ... ... ... оның жеке ... ... қажеттігіне сәйкес келу керек. Сондықтан да әр оқушының
өмірдегі тәжірибесі, қызығушылығы, қабілеті, көзқарасы, коллективтегі ... ... ... Бұл ... шын ... сонымен қатар, оқушының
активтілігін қамтамасыз етеді. Оқушының ішкі ... ... ... ... ... ... сөз ... орындап, өзі де контактіге кіреді.
Айтылған нәрселерді ескере отырып, біз жеке ... ... ... бірі ... ... ... ... ретінде алуыңызға
болады.
Коммуникативтілік функцияналдылық деген ұғыммен байланысты. Тілдік
форма немесе кез-келген тілдік бірлік коммуникация ... ... ... бір сөздік функция атқарады.
Өкінішке орай, шетел тілін ... ... ... ... сөздік қоры
бола тұра, грамматиканы біле тұра оны сөйлемде қолдана алмайды. Үйренушінің
білімі болғанымен оның іскерлігі болмауы ... ... да ... ... да ... ... жоғары қою керек.
Тілдік материалмен жұмыс істеуді ... ... ... ... ... ... тілдік іскерліктерді жетілдіру;
III. тілдік іскерліктерді дамыту.
Тілдік іскерлік (сөйлеу іскерлігі) бірден пайда болмайды, курстың
соңына ... ... ... ... ... тілдік материалдарды жеке-
жеке игеруден пайда болады. Пайда болады дегеніміз – саны ... ... ... ... іскерлік көлемі жағынан емес, сапасы жағынан өседі.
Аталған үш саты – жалпы оқу ... ... ... курс бойы ... ... ... Бұл сатылар арқылы белгілі бір ... ... ... Оқу ... ... ... ... алады да, үш
сатылы цикл оқу ... ... ... Мұндай циклдық тілдік
іскерліктің саны жағынан өсуін де қамтамасыз етеді, ал ... ... ... ... ... саты ... ... мен грамматикалық іскерліктерді
қалыптастырудан тұрады. ... ... ... грамматикалық құбылыстар
қарастырылғаннан кейін бұл саты, яғни ... ... ... ... ... ... ... сатысы
болмауы мүмкін, егер жаңа лексикалық бірліктер болмаса. Ал «фонетикалық
сатыға» ... ... ол ... ... айту іскерліктері оқытудың
алғашқы кезеңдерінде қалыптастырылатынымен ... ... ... ... ... – лексикалық және грамматикалық
іскерліктерді қалыптастыру ... ... ... ... бұл ... ... дыбыстап айтпайынша мүмкін емес. Бұл оқу процесін үнемдеуге
септігін ... ... ... ... ... мүмкін, жаңа лексика
бұрынғы өтілген грамматика тақырыбымен игерілуі мүмкін немесе ... ... ... ... ... түсіндірілуі мүмкін.
Бірінші сатыдағы жұмыс ... ... ... Бұл ... сатыда
мәтінмен жұмыстың жоқтығын айтады. Жаңа ... ... мен ... құбылыс екінші сатыда істелінетін мәтіннен алынып, ... ... ... ... ... ... ... ауызша түрде
немесе таспаға жазылған жаттығуларды тыңдау арқылы ... ... ... кішкене мәтіндермен жұмыс істелінеді. Бұл жерде кішкене мәтіндер мен
жаттығулар, бірінші сатыдағы, новизна ... ... ... ... ... ... – мәтінмен жұмыс істеу
арқылы жүзеге асады. Сөйлеуге үйрету сатысында ... ... ... деп аталады, ол өзінің құрылымы жағынан басқа ... бар, ... ... үйрететін мәтіндерден. Егер де оқуға
үйрететін мәтіннің өзінің ерекшеліктері болса, сөйлеуге үйрететін ... ... ... ... ерекшеліктерімен, бірақ жазбаша түрде түсірілген. Сөйлеу
мәтіні ауызша сөйлеуге тән барлық ерекшеліктерді қамтиды, интонация жазбаша
түрде түспейді. ... ... ... сатыда игерілмеген жаңа сөздер
болмау керек. Бұл осы сатыдағы тапсырмаларды орындау шарты – ... ... ... ... жүзеге асады? Бұл сұраққа ... бұл ... ... ... ... мен материалды жаттау үшін
жүргізілмейтінін есте сақтау керек. Әдетте, мәтінмен жұмыс ... ... ... ... ... ... айтып береді. Егер де оқушы мәтінді
оқып, мазмұнын қайталап ... ... бұл ... ... да сөйлеу мәтінінің мазмұны оқушылардың қарым-қатынасына, яғни
ауызша сөйлеу кезінде септігін тигізу керек. ... ... ... туралы өзінің ойын айтқанда, оқушы мәтіннің материалын қолданады.
Оқушы бір-ақ мәтіннің ... ... ... ... ... ... ... мазмұнымен таныс. Өзінің ойын білдіру арқылы ... ... ... да ... бір ... тапсырманы орындайды, оған әр түрлі
тілдік бірліктер қажет болады: бұрын ... және ... ... ... біріктіріледі. Тілдік материалдың біріктірілуі арқылы
тілдік материалды игеру дамытылады. Бұл ... ... ... ... бір ... ғана болатындығын атап айту керек. ... ... ... бір ... шағы ... екінші сатының
жаттығуларына өткен шақты осы ... ... ... ... қоя ... ... білдіретін тапсырмаларды кіргізу керек. Лексикалық ... ... ... ... ... ... сөздерді екінші
сатыда қолдану, яғни осы сөздермен сөз тіркестерін жасау арқылы лексикалық
іскерліктерді ... ... ... ... сатыда, жетілдіру сонымен қатар, көзбен
көріп есте сақтау ... да ... ... ... ... оқып, берілген
тапсырмаларды орындау үшін бірнеше рет қарауға ... ... бұл ... ... ... ... сатыдағы жұмысты бір сөзбен ... ... ... ... ... оны ... ... (материалмен) біріктіру.
Үшінші сатыда сөйлеудің барлық сапасы іс-әрекет ретінде де, өнім
ретінде де ... Бұл ... ... материал жаңа ситуацияда, жаңа тілдік
тапсырмаларды орындау үшін қолданылады. Иллюстративтік сүйеніштер ... беру үшін ғана ... ... ... іскерлікті дамытудың
алғашқы сатыларында болады. Егер іскерліктерді жетілдіру сатысында әңгіме
бір мәселенің төңірегінде ... бұл ... ... мәселе басқа да
мәселелермен ұштастырылады. Бұл сатының маңызды жері - ... ... ... ... формада өтеді. Үшінші сатыда тілдік
жаттығулар орындалады, бұл белгілі бір ситуацияда, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... оқу процесінің структуралық бірлігі болып
табылады. Циклдер қайталанады, оның әр ... ... ... ... ... ал тілдік іскерлік күннен-күнге жетілдіріледі.
Әр саты белгілі бір жұмыс деңгейінен тұрады. Әр ... бір ... пен ... 60-қа ... ... ... игерілу керек, басым
бөлігі лексикалық сабақтарда, қосымша бірнеше сөз - екінші саты ... ... ... ... ... үшін ... ... грамматикалық құбылыстарды игеруге 30 цикл ... яғни ... ... сөз ... ... байланысты. Бұл байланысты 2
аспектіде қарауға болады:
1) Курс ... ... ... оқу және жазу ... ... жағдайда.
2) Сөйлеуге үйрету сабақтарының бір циклі бойынша басқа сөз ... ... ... болған жағдайда.
«кесте 1»
Сөйлеудің басқа сөз әрекеттері түрлерімен ... ... |Оқу ... ... ... | | ... жаттығу. |1)Іскерліктерді ... ... ... ... ... сатысында |
|тастыру сатысында жаңа |жаңа материалы бар |жаңа ... бар ... ... ... ... ... оқу. |бір қарап таспаға жазу . |
|бар және жаңа грамма- ... ... ... үй ... құбылыс бар |ретінде лексикалық ... ... (әр ... ... ... ... мен ... соңында) |
|3)Жетілдіру сатысында |грамма-тикалық ... ... ... ... ... |қалыптас-тыру және ... ... ... ... ... ... бір ... ... ... ... ... |
|4)Іскерліктерді дамыту |3)Іскерліктерді |орындау. ... ... ... ... |4)Оқытудың орта және |
|тыңдау. ... ... оқу. ... ... ... сөзін тыңдау. |4)Іскерліктерді |барлық сабақ циклдерінде |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |материал-дарын үнемі жазып|
| ... ... ... (іскерлік |
| ... ... ... ... |
| ... | |
| ... мақсатында | |
| ... | |
| ... оқу. | ... ... ... ... ... дейін суреттелген жұмыс циклі орта ... ... ... ... ... ... бірінші күні шетел тілі
сабағына барғанда, ... ... ... деп ... ... барады.
Бірақ уақыт өте, бірден сөйлемейтінін түсініп, қазір оқу керек, ал сөйлеу
кейіннен ... ... Бұл ... ... ... ... келеді, ал оған бұйрық беріледі: „Сұраулы сөйлем жаса“ немесе
„Бұл стол, ал бұл ...... ... ... ... тіл әрекетіне үйрету бірінші сабақтан басталғанын
қалайды. Сөйлеуге үйретудің бастапқы ... ... ... ... ...... ... негізі. Социалды контакт (СК)
үстіртін қарым-қатынасқа жатады. Бірақ адамдардың қарым-қатынасы не бірінші
немесе не екінші деңгейде ... ... ... 2 деңгей бар: жоғарғы
және төменгі немесе С1 және С2. Егер де СК-дегі сөйлеушінің сөйлеу ... ... бұл СК ... ... ... ... көрсетілген С1,
С2 деңгейлері шартты, бұның оқытудың бастапқы деңгейлері үшін маңызы зор.
Ситуацияларда деңгейлер бар деп ... ... егер де ... 2 ... онда ... ... ретінде сөйлеуге үйретуде ... ... ... ... ... ең ... сабағынан бастап маңызды,
характері жағынан өте жай, ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас бір деңгейден 2-ші деңгейге
өтуден тұрады.
10-11 жастағы балаға келетін болсақ (4-5 ... ... ... ... ... ... Өтпелі (ауыспалы) деңгей қоғамның
кез-келген мүшесімен қарым-қатынасқа тек қана ... ... ... ... ... дәрігер, жүргізуші және т.б.), кез-келген жағдайда,
кез-келген ... ... ... ... ... ... ... негізі деп қарауға болады.
Рөлдік ойын (РО) жаттығу ретінде. Сөйлеуге үйретудің ... ... РО ... РО дегеніміз не? РО Г.Лозанның системасында
қолданылады. Рөлдік ... ... ... ... да ... Сыныптағы оқушылар бірін-бірі біледі, ал курста адамдар таныс емес.
Рөлдік ойындар арқылы ... ... және т.б. ... ... ... қарым-қатынасты игереді. РО ... ... ... ... мен характері жағынан ... ... ... ... ... ойындарды қолдану – оқушының
көңілін көтереді. Бірақ, РО-дың жағымды жақтарын айта келе, оны өте ... ... ... ... ... ... кездерде ол сабақтың
басым бөлігін алады, біртіндеп ... ... ... ... оқу, ... және ... орын береді.
Сөйлеуге үйретудің мазмұны. Сөйлеуге үйрету, әдетте, белгілі-бір
мазмұнға сәйкес ... ... да ... қандай болу керек деген сұрақ
туады. Сөйлеу мазмұны жағынан бай, кең қарым-қатынас процесінде көп ... ... ... ... ... бұл ... емес, сондықтан, материал
(алдымен лексика) таңдап алынады. Осы уақытқа дейін ... ... ... көрсетіліп келді. Коммуникативті тәсіл оқыту
процесін ... ... ... ... ... ... Нақты бір
форма болу керек. Таңдап алынған сөйлеуге мазмұны үйретудің информативті,
яғни ... жаңа ... ала ... ... құны бар және ... сай келу ... ... дамыту үшін арнайы жаттығулар қажет. Бұл
жаттығулар белгілі талаптарға ... келу ... бұл ... әдіс ... шығады. Талаптарды екі түрге бөлуге
болады:
А. Бірқалыпты талап (тұрақты талап)
1) Тілдік ... ... ... ... ... ... ... (Ситуация) Әр сөйлемнің ситуацияға сәйкес келуі.
3) Сөйлемнің коммуникативті маңыздылығы.
4) Жаттығудың уақыт жағынан ұтымдылығы.
5) Бір типті сөйлемдер мен іс-әрекеттердің ... ... ... ... ... ... ... жеке-жеке орналастыру.
2) Игерілетін құбылыстарды дифференциялау.
3) Сөйлемдердің тақырыптың, логикалық жағынан бір-бірімен байланыстылығы.
4) Алғашқы сөйлемдердің жай және ... ... ... ... ... болуы.
6) Материалмен жұмыс істеуде нұсқаудың болуы.
Тұрақсыз талапты (факультативті) қосымша деп түсінуге болмайды. Олар
қалаған кезде емес, керек болған жағдайда ... де ... ... ... ... ... ... жаттығуларды атап көрсетсек және т.б., онда барлығы түсінікті
болады: олар ... ... сай ... В. Риверс жазған: «Егер де
оқу процесінен шын өмірге көшу жақсы болу үшін, аудиториядағы ... ... ... ... керек».
Бұл жұмыс шартты-тілдік жаттығуларда өтеді. Бұндай жаттығулар басқа
жаттығу ... ... ... олар шын ... ... арқылы жасалады. Қарым-қатынас кезіндегі кез-келген сөйлемде
белгілі бір ... ... ... ол ... бір ... ... де, ... сіздің көршіңіз былай ... „Ол ... ... Сіз оған ... деп ... едіңіз: „Ал менің итім жоғалып
кетті!“, сіз былай деп айтасыз: ... ... бару ... еді?“ немесе:
„Міндетті түрде барыңыз!“ және т.б. Әрине, кез-келген сөйлемнің ... ... ... ... ... әр ... жауап айтуға болады. Бірақ, жаттығуды
репликаның керек (қажет) дамыту (автоматтандыру) үшін қалаған ... ... ... ... ... ... ... бірлікті
автоматтандыру үшін қажет бағытта ашылу керек. Бұл үшін ... ... ... „Бұйрық райының формасын жасаңдар“, ... ... ... ... ... нүктенің орнына мағынасы сай сөздерді
қойыңыз“ және т.б. Сөйлеуші адам өзінің алдына ... ... ... Ол ... ... бір ... ... шақырғысы келетін шығар, іс-
әрекеттің өткен шақта өткенін білгісі ... ... ... да
нұсқауларды басқаша беру керек. „Бұйрық ... ... ... ... былайша айтуға болады: «Сіз маған менің істегім келмей іс-әрекетті
істеуге кеңес бересіз бе?»
- Мен мына фильмді ... ... ... түрде көріңіз (Ол тамаша).
- Мүмкін.
- Мен зоопаркке баруды ұнатпаймын.
- Міндетті түрде барыңыз (ол ... өте ... ... Мен мына ... ... ... Міндетті түрде оқыңыз (ол қызықты)
- Жақсы.
Оқушы әр уақытта қандай да бір ... ... ... Бұл жерде
формальды-грамматикалық тапсырма емес, тілдік тапсырма ... ... ... ... Егер де ... ... сай ... оқушы ойынды
қабылдайды, берілген тілдік ... ... сай ... Егер де ... ... ... онда шарттылық жойылады. «Сөйлемді өткен шақта
айтыңыз» деген сөйлемнің орнына былайша ... ... ... ... ... береді. «Мен сіздерге өзімнің күнделікті
не ... ... ал ... ... бұрын менің істеген-істемегенімді
сұрап біліңіздер».
- Кешкілік күнде кітап оқимын.
- Ал, кеше оқыдыңыз ба?
- Иә, әрине.
- Мен ... ... ... Ал, ... ... ... Сөзсіз.
- Ұйықтардың алдында мен әдетте серуендеймін.
- Кеше де ... ... Неге ... ... оқушылар тілдік ... ... ал ... ол үшін ... ... ... ... Осылайша, шартты-тілдік жаттығулар бірінші принципі болып ... ... ... қолдану принципі болып табылады. Тілдік
тапсырма ... ... ... яғни ... ... ... ... жасалған іс-әрекетті бейнелеу бойынша өзгертеді. Тілдік
мақсат, алайда, ... ... ... ... болмайды.
Өйткені, бірегей тілдік тапсырманы орындау барысында оқушы өз ойын әр ... ... ... ... «Егер менікі дұрыс болса, меніміен
келісіңіз» мына нұсқаулықта әр ... әсер ... ... Мына ... маған ұнамады.
- Ол маған да ұнамады.
- Иә, бұл жаман фильм.
Егер мақсаттың негізі сын есімдердің қосымшаларын ... ... ... ... ... ... нөмері екінші нұсқа жарамды. Дәлірек айтқанда,
жаттығу құру үшін ... ... ... ... ... және ... бұл ... бірізді болғаны дұрыс.
Шартты түрдегі жаттығулардың екінші принципі грамматикалық формаларды
құру және игеру ... ... ... ... ... ... Бұл, яғни тілдік тапсырманы орындай отырып, оқушы
мұғалімнің ... ... ... ... ... арқылы осы үлгінің
ұқсастығы бойынша анықтайды. Бұл ... ... ... ... ... және соның негізінде ол жүйелеп ... ... Егер ... сөйлеу әрекетінің функционалды қызметін атқарса, онда екіншісі,
оның формальды ... ... ... ... ... және ... жеке дара емес, бір
уақытта игеріледі. Бірақ басты орында тілдік ... болу ... ал ... кейінгі сатыда жүзеге асырылады. Форма функциядан бөлек емес,
керісінше, онымен тығыз байланыста ... ... ... ... ...... және ... бір уақытта игеріледі және функция осы
үрдісте басты ... ... ... ... ... ... лексикалық
іскерлікті қалыптастыруда екніші қағида артық ... ... ... ... ... ... басқа жаттығулардан ... және ... ... ... рөл ... жұмыс
технологияларының негізгі кезеңдерін тезистік формада көрсетіп берейік.
1) ШТЖ-мен алғаш рет іске ... ... ... ... ... ... қана ... олардың
орындалу ретін көрсету қажет. Ең бастысы оқушылар жаттығуларды
орындап қана ... ... ... әңгімелесіп, қарым-қатынас
жасап, дамитыны туралы оқушылардың санасына жеткізу қажет.
Сондықтан олар ... ... сай ... ұстаған жөн.
2) Алғашқыда нұсқаулықтар ана тілінде беріледі, шет тіліндегі
баламалар кейіннен енгізіледі.
3) Жаттығудан ... ... ... ... оның көркемдік
ерекшелігіне баса назар аударған жөн: логикалық екпін, эмоциялық
бояу және т.б. ... ... ... ... ... қатынасты жоғалтады.
4) Сөйлеу әрекетінің табиғилығын арттыру мақсатында бірте-бірте
сөйлеу штаттары пайдаланылады.
5) Мұғалімге өз сөйлеулерін барлық жаттығуларда есте ... ... әр ... ... мен ... сөздер
жазылған кішкентай карточкалар әзірленеді.
6) 8-10 элементтерден тұратын (микродиологтар) бір жаттығу екі
минуттан ... ... ШТЖ ... жалпы ұзақтығы оқыту
деңгейіне байланысты және ол 15-30 минутқа созылуы мүмкін.
7) ШТЖ-мен мынадай ... ... ... мүмкін бола
алады, яғни сөйлеу уақыты тұтастай ... ... үшін ... ... ... бар ... керек.
ШТЖ-нің тіршілік етуі жоғарыда айтылғандармен бірге ең кем дегенде үш
жағдайға тәуелді. Тәжірибе көрсеткендей кей ... ... ... ... өзі ШТЖ деп ... Тілдік тапсырманы басқа жағдайларсыз
қолдану формализмге әкеп соқтырады: формальдық «қатынаста» барлығы айқын
сияқты «әңгімесушілер» құптайды, терістейді, т.б. ... біз ... ... деген сөзді әдейі ерекшеледік, өйикені ол ... ... ... ... ... ... құру. Ең алдымен, мұғалім ШТЖ процесі орындалу
реті оқыту ... ... ... ... да ... екенін
ұғынған жөн.
Ситуативтілік келісімділік. «Егер сізден сұраған нәрсені орындауға
келіссеңіз, ол жөнінде хабарлаңыз» деген ... ... және ... ... оған ... көрсетіңізші» деп берілсе, онда оқушы кімге және не
үшін көмек көрсететіні туралы түсінбейді. Сондықтан, алдыңғы ... ... ... қосу ... ... ... түсіне алмай отыр. Көмек көрсетші оған.
- Жарайды, мен оған көмектесем.
Кейде ситуативтік ара-қатынасты ... ... ... құру ... ... көрнекілік әдісіне жүгінуге тура келеді. Мысалы, «Менікі
дұрыс па әлде жоқ па?» Суретті көрсете отырып:
- ... ... бұл ... ... емес ... ... ол өте жайлы.
- Мүмкін.
Сөйлеу әрекетінің дұрыстығы. Егер сөйлеушіге ... ... ... ... онда ... ... жүзеге аспайды. Мысалы, мұғалім
оқушыларға кітаптар үлестіре отырып, мынадай тапсырма береді: «Маған мына
немесе ана кітапті ... ... ... және ... айтыңдар». Жақсы
тапсырма. Бірақ... Оқушылар бұл кітапты оқыған ... ... ... ... құру керек, қалай кеңес беру керектігін ... ... бұл ... ... ... ... жалған болады. ШТЖ-ның барлық сөйлеу әркеті
оқушының тұлғасына және өмірлік тәжірибесіне бағытталуы ... ... ... қолдану тәжірибесінен тағы бір алынған мысал: «Егер мен ... ... ... ағаң 19 жаста, солай ма?
- Иә, менің ағам 19 жаста.
Ал негізінде бұл оқушының ешқандай ағасы жоқ. Осындай жаттығулардан ... шет тілі ... ... ... құралы екендігіне сенімдігі
екі талай.
Сөз қорытындысында, ШТЖ-ның деңгейі жөнінде кішкене тоқталайық.
Жоғарыда ШТЖ-ның ... ... ... ... ... бұл ... деңгейі – ШТЖ екі түрі. Алайда, ШТЖ-ның бірінші ... – ШТЖ ... ... Бұл ... төменгі деңгейі болып табылады. Өйткені, ШТЖ-
да тілдік тапсырма ғана бар, бірақ, реалдық ... ... ... бірге мысал: «Жолдасыңыздан көмек сұрағаныңызды көз алдыңызға
елестетіңіз». Ал ... ... ... ... ... ... уәде ... туралы көз алдыңызға елестетіңіз» деген карточкамен
жабдықталады[5, 56-60].
Лексикалық біліктіліктерді қалыптастыру. Лексикалық біліктіліктерді
қалыптастырудан ... оның ... және ... ... ... ... ... біліп алуға болады. Лексикалық бірлікті қолану
үшін:
• саналы түрде мақсатқа сәйкес еске түсіру;
• бастапқы және ... ... ... ... ... және ... ... ситуацияда дұрыс қарастырылумен қатар тілдік
мақсатта болу қажет.
Мұндай операциялардың болуын ең алғаш Жинкин байқаған.
Көрсетілген операциялар ситуативті бақылау мехенизмінің жұмысымен
бірге атқарылады: егер ... ... ... сөз ситуацияға сәйкес
келмесе, «жүзеге аспаса», онда лексикалық бірлік немесе тіркестердің саналы
түрде таңдау жасалады.
Белгіліенген операцияда лексикалық ... ... ... ...... А.Р.Лурия, - байланыстардың өзегі болып
табылады. Ол ... және ... ... қатар көптеген
байланыс жүйесінің ситуациялық және категориялық сипатқа ие кілті болып
табылады».
Лексикалық ... әр ... ... келесі компоненттерді
бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
• дыбыстық және тілдік бояулар сөздің өзінен және оның ... ... ... «формальдық» дұрыс жазылуын қамтамасыз
ететін дыбыстық бақылау жүзеге асады;
• затты көру үлгісімен бірге ... және ... ... ... ... ... ... «Ұлттық тілдердің көптеген
күнделікті контекстерінде – деп жазады, ... - ... ... ... ... іске ... ... кілтпен жабыңыз»
кез-келген есік пен кілтті айтып отырған жоқ, ... ... ... ... отыр. Назарға алу деген кез-келген сөз ... және ... ... ... ... ... білдіреді.
Елестету жекеше (таныс адам, бөлме) және жалпылама (жалпы адам, бөлме)
болып бөлінеді. «Қоршаған заттар туралы ... ... ... ... ... ... Егер түйсік
коммуникативті емес, танымдық қызмет атқарған жағдайда ғана ... ... ... тобы ... ... ассосациялық байланыстары басқа
бір сөзді дыбыстық және тілдік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан
түсіндіріледі. Тілдік өнімде ол тұрақты және ... ... ... ... ... ... құрайтын байланыстары. Әр бір сөзде мұндай
байланыстар көп болады, өйткені, олар зат ... ... ... ... ... Осы ... ... тұжырымы
бойынша «мазмұн кәдімгі әрекетте мағыналардың ... ... ... ... ... әрекет негізінде туындайды,
яғни осы әрекет барысында өткен жағдайларға көрініс береді;
• сөйлеушілердің өзара ... ... ... сөз бен ... ... ... эксперименті бойынша сөздің белсенділік
деңгейі берілген ситуацияға бейімделген туындау қабілетіне және
байланыстың мүмкіндігіне байланысты.
Сөздің ситуативтілігі формальдық және семантикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... сөздің
формасы, мағынасы және қолдануылуы физиологиялық ... ... ... ... ретінде беріледі ... ... ... ұғымы жетекші рөл атқарады, өйткені, сөз
негізгі коммуникативті ауыртпалықты жүктейді, сондықтан, сөйлеу барысында
ол ... ... оның ... ... ... ол әрқашан
қандай да бір тілдік тапсырманы орындау барысында туындайды. Сонымен,
сөздің ... және оның ... ... ... ... ... ... құрылымын бейнелей отырып, жаттығу
жұмысын қалыптастырудың дәстүрлі үрдісіне қандай кемшіліктер тән ... ... жаңа ... ... ... ... басқа сабақтардан соң шет тілі сабағына келгенде, ... ... ... қабылдауға, тәртіпке сәйкес келмейтін жағдайда жұмыс
жасайды. Берілген сөздер мазмұндық және ... ... ... ... өйткені, дәл сол мезетте бір нәрсе сөздің қажеті болмайды (ал
сөйлеуде сөздер ... ... ... ... жаңа ... ... болмай қалады.
Екіншіден, оқушылар мұндай жағдайда әлсіз. Олар, әрине, еске
сақтайды, бірақ еске ... бұл ... ... ... болып табылады,
өйткені, ол жанама. Мұның негізінде ... ... ... ... ... кейін қолдан. Сөздерді алдын-ала әзірлеу оқушылардың қызығушылығын
тудырмайды.
Үшіншіден, 10-15 сөздердің симантизациясы көп жағдайда сабақтың ... ... Бұл ... ... ... ... мөлшеріне
көбейтіледі және барлық оқу кезеңінің 1/10 бөлігін құрайды.
Төртіншіден, симантизация – бұл тек қана мағыналардың ақпарат беруі,
сөздік ... ең ... ... өзі ... оның ... ... Мағыналарды білу – сөзді білу, оны ... ... сөз: ... ... талап етеді.
Бұл жерде қарама-қайшылық тууы мүмкін. Өйткені, симантизация
бастапқы саты ретінде ... ... соң ... қолданылуы, қызметі,
ситуативті қатынасы игерілетін автоматтандыру жүреді. ... ... тыс, ... соң ... ... ... ... форма және
мағына, содан соң қызмет пен ... - бұл ... ... өйткені, көп
уақытты талап етеді. Біліктіліктің кез-келген саласының ... ... ... ... ... ... келеді, ал сөз функционалдық
бірлік ретінде қызмет атқарған ... ғана ... ... бірге пайда
болады. Ситуативтік қатынас сөзден кейін емес, сөзбен бірге игеріледі,
дәлірек ... сөз ... және оның ... ой мен ... білдіру
барысында ситуативті қатынас пен қажеттіліктің арасында пайда болады.
Бәрімізге белгілі, дәстүрлі жоспар сөз біліктілігіне әкеледі, ... шет тілі ... ... өз ана тілінде оның баламасын ... ие ... ... мен ... ... ... ... болатын байланыстар сөйлеу барысында ... ... ... ... ... болып келеді (В.С.Коростелев). Осыдан дағдылардың
жоқтығы пайда болады.
Бір жағынан, оқушыларды толғандырып жүрген ... ... өз ... ... білдіру дұрыс жетілмеген, саясат және моральдық ... ... ... ... жан-жақты бақылау, өз көзқарасы мен
мінез-құлқын көркем әдебиет пен ... ... ... ... ... ... егер мұғалім осыған ұқсас әңгіме ұйымдастырған
жағдайда қатысушылардың өз ойын анық білдіруге ... ... ... ... ... ... 10-15 ... кемшіліктерден құтылып және қажетті жағдайларды ескерген
уақытта лексикалық біліктілікті ... ... ... ... Иә, ... ... ... В.С.Короселевтің әдісінде көрсетілген. Осы
әдісті қарастырайық.
Жалпы айтқанда, бастапқы сатылық ... ... ... ... ... ... процесі біртұтас поцесс болып табылады, мұнда қатысушылар
эмоционалдық және ... ... ... және өз пікірін білдіре алатындай
берілген сөздерді бір айтқаннан қодана алады.
Негізінде, екі мәселені шешіп алу ... ... ... сөздерді игеру қажеттілігін туындату, екіншіден, оларға осы сөздерді
қолдануды жеңіл түрде беру керек.
Бірінші ... ... ... ... ... ... мидың бірдей функционалдық жағдайы (альфа-ритм депрессиясы)
екі жағдайда орын алады: егер есте сақталатын сөз ... ... және ... ... ... ... ... Егер қатысушыларға
жаңа сөздерді игеру процесі алдында альфа-ритм депрессиясын ... ... 3-5 ... ... ... проблемалық көркем фильм
көрсетсе, сөздердің есте сақтау қабілетін жүзеге асыратын бас ... ... ... симфонизациясы пайда болар еді. «Ой – ... - ... ... ... ... мотивациялық сферасынан
туындайды және ол біздің құмарлықтарымыз бен ... бен ... ... бен ... ... Содан соң ой «тұман» тәрізді бір ... ... ... болып құяды» (Л.С.Выготский). Мысалы, ... ... ... объектінің берілуі оқушының жаңа сөздермен
кездесудегі өзінің дайындығына жағдай ... яғни ол ... ... ... ... белгілі бір нақты жағдайда күй кешеді. Осылайша, лексикалық
бірліктерді игеру процесіндегі арнайы фильмдерді көрудегі көздеген мақсат –
лексикалық ... ... ... ... ... ... да ауқымдырақ – сөздерді игерудің мотивациялық базисін қалыптастырады.
Егер арнайы фильмдер болмаса, ... ... жас ... ... ... қызықты сюжеттік суреттерді, үйде оқылатын әңгімелерді,
әдеби мәтіндерде алынған кейбір мәселелерді пайдалануға болады, яғни ... ... сай және ... ... ... табылса, бірінші, ол
қатысушылардың қарым-қатынасқа түсуге және әңгімелесу қызығушылығына және
қатысушылардың жас ерекшелігіне сай көмекшісі болу ... ... ... ... ... ... ... Бұл кестелер
фильмді көріп болған соң оқушыларға беріледі. Олар, оқушы кестедегі ... таба ... оңай ... ... Бұл ... болады?
Өзімізге белгілі, кез-келген талқыланатын ... ... 5-6 ... ... ... да кестелерде 5-6 сөзден тұратын
5-6 функционалды ... ... бар. ... ... 30-60 сөз
жинақтайды. Мәселеге өз көзқарасыңды білдіру үшін бұл мөлшер әжептәуір
жеткілікті. ... ... ... топтардың «бастапқы сөздері» бойынша
кестеден тауып алады. Ол ... ... ... әлі ... ... немесе проблемалық сұрақтар кейіндеу беріледі.
Егер сөйлеу қажеттілігі туындаса ... ... онда ... ... сөздерді белсенді түсінеді. ... ол ана ... ... шет ... бірліктері функциясын игеруде өте алатындай болу
керек.
Осы жағдай функционалдық алмастыру деп аталатын әдіс көмекке ... ... ... ... барлық сөздер жұптарымен беріледі: «ана
тіліндегі сөз» - «шет тіліндегі сөз». Сонымен қатар, ана тіліндегі сөз ... ... және анық емес ... шет тіліндегі сөз – айқын және
мәселеге ... өз ... ... ... ... сөз ... және
ойын бейнелейтіндей керекті сөзді табады. Бұл үрдіс симантизация әдісіндегі
аудармадан әлдеқайда өзгеше: оқушы өз ... ... да бір ... бар
ана тілінің сөзін басқа бір тілдің сөзімен алмастырады. Шет тіліндегі ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, үзінді
фильм оқушылырда кейіпкер фильмінде, қарапайым адамға өз ... ... ... Шет тілі ... ... қажеттілік туындай
бастайды. Оқушы керекті сөзді тауып, оны жұбымен анықтайды. «Қарапайым ... ... соң ... ... Ich glaube, das er bescheiden
ist (менің ойымша ол қарапайым ... Бұл ... ана ... сөз ... ... ... отыр[6, 27-29].
Жаңа сөздермен алғаш рет кездескенде оқушылар өз ойын көркем түрде
бейнелеу үшін жаңа ... ... ... ... да бір ... ... асыру барысында неғұрлым көбірек ниет танытса, соғұрлым бұл әрекет
түрінің арнайы мақсатын ... ... ... ... ... ... ... есте сақтау сапасының жоғарылауына да септігін тигізеді».
Өзіндік тниет деп отырғанымыз жаттығуларды біреудің көмегінсіз орындау ғана
емес, ең бастысы өз ойың мен ... ... ... сөз.
60 сөзді игеру барысында екі «лексикалық» сабақ ... ... ... ... ... қалыпастыру болса,
екіншісі, «лексикалық біліктіліктерді» жетілдіру болып табылады. ... ... ... да ... сабақ. Ол үзінді фильмнің көрсетілуінен басталады. ... ... үшін әр ... көркем фильмдерден құралған ... ... ... 4 ... ... ... Бұл ... көшеде жүріп,
айналадағыларға кесірін тигізіп, соңында сотқарлық әрекет жасап уақытын
қалай ... ... ... жас ... ... ... және сонымен қатар спортпен шұғылданып, үйірмелерге қатысып, өз
уақытын қызықты өткізетін ... ... ... ... ... ... үшін бос ... деген нені білдіреді?
б) олар не нәрсемен айналысады (олардың хоббиі қандай)?
в) олар бос уақытты ... ... ... ... ... жағдайға тәуелді?
д) Вадим, Виктор, Николай келешекте кім болулары мүмкін?
е) бос уақытты өзіңе басақаларға тиімді етіп қалай өткізуге болады?
Іс-әрекет ... ... ... ... іске
асырылады.
ı. Қабылдау-бейнелеу. Мұғалім оқушылардың ойына сәйкес келетіндей бірінші
топтамадан сөз таңдауды ұсынады. Бір уақытта ... орта ... ... созылатын сөздердің дыбысталуы кезек-кезек беріледі. Лексикалық
бірліктер сұрақ түріндегі дауыс ырғағымен, яғни болжам жасаушылық ... ... ... екі мақсатты ... ... ... ... қана ... қарым-қатынас жасауға жағдай туғызады.
Осыған орай, оқушылар сөз топтамаларын қарастыра отырып, диктордың соңынан
ленксикалық бірлікті ... және ... ... ойы ... па екен ... ... қайтарады. Мысалы:
Диктор: Маркілерді жинау ма?
Оқушы: Иә, маркілерді жинау! Жоқ, ... ... емес ... Менің
ойымша, бұл маркілерді жинау емес).
Диктор: Көшеде қыдыру ма?
Оқушылар: Көшеде қыдыру? Менің ойымша олай емес.
Жауаптардың шынайы абзал болуы туралы тағы да ... ... жоқ. ... оқушының ойына сәйкес келетіндей мүмкін боларлық сұрақ қойса, онда
ол басқалардан бөлек: «Иә, менің ойымша, бұл көшеде ... ... ... ... ... ой ... сыбдыр түрінде берілетінін ескерелік,
кез-келген оқушы жолдасының не ойлап тұрғанын әзірше білмейді.
Осы сатыда ... іске ... ... тілі ... есту және көру ... ... Осы ... бір жағынан
сөздердің жүйе ретінде мағыналы және ... емес ... ... ... ... ... ... және мағыналы емес сөз формаларының байланысы
пайда болады.
2. Белгілеу. Бұл бөлімде іс-әрекет объектілері ... ... ... ... ... таңдаулы сөздерді пайдалана отырып,
өз ой-пікірлерін білдіреді. Оқушыларды санауға ... «оқы және ... ... ... ... ... үшін ... қажет ететін сөздерді пайдалану
дегеніміз сол сөздерді игеру ғана ... ... ... кезеңде
көрсетілгендей әр оқушы ой-пікірлерінде барлық сөздерді қолдануы қажет. Бұл
үшін берілген ... ... «өз» ... ... ... ... деп шектеліп
қалу дұрыс емес. Оны басқа оқушылардың ой-пікірлерін ... ... ... өз ... ... ... қажет. Бұл үшін бірнеше
нұсқалар берілген. Солардың бірі:
- Ваняның айтуынша, Вадимге бос ... ...... ... ... Мен келіспеймін. Меніңше, оның бос уақыты дем алу ... ... ... ... ... оның бейнесімен,
қолдануымен бірге бекітіліеді. Сөзді келтіру операциясы дамиды.
Осылайша, екі кезең арқылы (қабылдау-бейнелеу, белгілеу) әдетте 20-25
минутқа созылатын ... алты сөз ... ... ... ... Іс-әрекет екінші кестеде жүзеге асырылады. Осы жерде сөздер
біріншіден, шетел тілінде берілген болса, екіншіден олар ... ... ... бағыттылығы жағынан сөздердің жаңа
топтамаларының өзгеруі тілдік мақсатқа сәйкескеледі. ... ... ... сөздің орналасу тәртібімен танысу үшін бір минут уақыт
берілуі қажет[7, 110-113].
Бұл кезеңде әр-түрлі топтамалардағы сөздерді біріктіруге бағытталған
жаттығулар ... ... ... ... бос уақытын қалай өткізеді? Баға беріңіз»
Бекіту ретінде келессіні келтіруге болады.
- Коля...
Ол және ... емес
Ол ... қалайды
б) «Өз көзқарасыңызды ... (Бұл ... ... ... ... келешекте кім болуы мүмкін?
- Менің ойымша, ол арамтамақ болуы мүмкін. Оны ешнәрсе қызықтырмайды ... ... ... Оның ... ісі жоқ. Ол үшін бос ... ...
көшеде жүріп қыдыру.
Бұл кезеңде қатысушыларға өз ойын білдіруге бір минут уақыт беріледі.
Кезеңдерге бөлу шартты болып табылады, үйткені ... ... ... ... ... ... ... әсерлеседі. Басқаша айтсақ,
қатысушылардың барлық іс-әрекеті қатысатын ... ... ... ... олар ... ... ... бойынша берілген ой-пікірлердің тізімін оқуға және
түсіндіруге, және қай ... ... ... және не ... қызықты деген
сұрақтарға жауап беру үшін үйге ... ... ... ... «Меніңше, бос уақыт дегеніміз, адамның босқа өткізетін уақыты. Ешнәрсе
сені асықтырмайды, алға сүйрелемейді. Сен тәуелсізсің. Барлық ... ... ... ешнәрсеге құлқың жоқ. Тек қана дем алсаң жарап
жатыр. Қаласаң – күні бойы үйде ... ...... ... ... айтқаны, әрине, дұрыс. Адам бір рет қана дүниеге келеді.
Сондықтан, ол өзінің ... ... ... ... өткізгені
дұрыс».
3) «Максимальды тиімді дегеніміз не және ол кімге пайдалы? Өзің үшін бе?
Сен үшін ол жұмыс уақыты, ал мен үшін бос ... ... ... ... ... ... зая кетпейтіндей әрекет жасайсың.
Бірақ, жұмыс біткен соң адамға дем алу керек. Түк бітірмей отыру – ... ең ... ... ... сау адамға түк бітірмей отыру – дем алу деген сөз ... ... бос ... аз. ... ... жұмыс өте көп және мектепті
жақсы тәмамдасам деп тырысасың. Бірақ, менің ойымша, әр адам өзінің
бос уақытын ... ... ... ... – ең ... құрал».
5) «Дұрыс! Кәзіргі заманның адамына спорт – ең басты нәрсе ... ... ... ... ... ... Егер адам
спортпен шұғылданса, ол ауырмайды. Соынмен ... ... ... ... ... сияқты қасиеттер тәрбиелейді»
6) «Білмеймін, дұрыс па, әлде бұрыс па. ... ... ... ... еш ... жоқ. Егер ... бос уақытым көп болған жағдайда, мен
көп оқитын едім. Оқыған кезде мен дем ... ... бұл дем алыс ... Үй ... ... оқисың, орындап
болған соң тағы оқисың ба? Мен, ... ... дем ... Мен ... ... ... ... да ұмытамын немесе
балалармен паркте қыдырамын».
8) «Барлығынан да орманда дем алғанды ұнатамын. ... біз, ... әр ... ... ... шаңғымен, жаздай жаяу қала сыртына
шығамыз. Сондықтан мен үйде отырып, дүкендерге барып, ... ... ... Оның не ... бар? Бұл сонда дем алыс деп
санала ма?»
9) «Иә, ... бару ... ... емес. Бірақ, уақытымды соған
кетіруге тура келеді. Өйткені ата-аналарға көмектесу қажет. Олар да
дем алғысы ... ... Бұл ... тән ... ... вербальды
бекітулердің жоқтығы (кестелер, карточкалар, т.б), екіншіден, ... ... ... ... ... тек ... нәрсе ғана талқыға түседі.
Сабақ мұғалімнің бос уақытын қалай өткізу керектігі туралы әңгімесінен
басталады. ... ... ... ... ... лексикалық
бірлікті еске түсіру. Сондықтан әңгімелерде солардың ... ... және ... ... ... ... өз ... жөн. Ол бес минуттан артық уақыт алмайды. Сабақтың қалған барлық
уақыты репродукция кезеңіне арналады.
Мұғалім мәселе ... өз ... ... ... соң ... ... кіріседі.
-Ал сендер қалай ойлайсыңдар? Неліктен бізге әдетте бос ... ... - деп ең ... бұл ... әзірленген оқушының
пікірін сұрайды. Содан соң ... ... ... да оқушылар да
кірістіріледі. Осылайша бір жыл уақыт көлемінде ... бос ... ... ... ... ... барысында көрнекілік
әдістерін пайдалануға болады. Егер бірінші сабақта ... ... ... ... ... ... көрнекілік жаңарып отырғаны
қажет және олар бейнелеу үшін ... ... ... өз ой-пікірінің
«бастапқы алаңы» ретінде қызмет атқарады.
Осы кезеңде өз пікіріңді ... ... ... барысында тым
жоғары талаптар қою қажет емес, толыққанды игеру үрдісінің ... ... үйге ... ... сұрақтар тізімінен (барлығы 15)
кез-келген төртеуін таңдап,осы мәселелер бойынша өз көзқарасыңды білдіру.
Бұл сұрақтар алғашқыда ... ... ... байланысты, бірақ
олардың мағынасын тереңдетіп,ауқымын кеңейтеді. Мысалы, Бізге бос ... ... Сен бос ... ... ... аласың ба? Сен
уақытты байқамай, зымыратып ... ... ... не ... және ... бірге игерілетін сөздердің әр түрлі тіркестері ... ... ... ... Бұл ... екі ... ... атқарады:
тіркестерді игеру қабілетіне және игерілген сөздерді «қайталауға»
жәрдемдеседі. Бұл ... ... ... ... ... ... сабақтың
соңында берілуі мүмкін.
ФСТ-ны басқаша да құрастыруға ... ... ... біреуі жоғары сынып оқушыларына арналған неміс тілі ... ... ... ... көру ... ... ... аз уақыт берілсе, тірек жаттығуларының ара-қатынасы сәйкесінше 1/3-
ке тең болады.
«кесте 2»
Лексикалық біліктіліктерді қалыптастыру жаттығулары
1 сабақ ... ... ... ... – еске салу ... ... | ... | ... ... | ... ... – ФСТ-2 |4. ... ... |
|Үйде: мәселе бойынша өз ойыңды айту|Үйде: мәселе ... өз ... ... ... ... ... әрекеттердің басқа да нұсқалары бар: бірінші өзге ФСТ, өзге
жаттығулар, олардың ұйымдастыруы бойынша топтың немесе жұптардың ... да үй ... ... ... байланысты арнайы
карточкалармен жұмыс және т.б. пайдалануы мүмкін, бірақ жұмыстың ... ... ... ... ... қажет
СӨЗ, СӨЗ ТІРКЕСТЕРІ, СӨЙЛЕМ МЕН ЖОҒАРЫ ФРАЗАЛЫҚ БІРЛІК ДЕҢГЕЙІНДЕГІ
ЖАТТЫҒУЛАР
Орта мектепте меңгерілуге тиісті лексиканың ... үлгі ... ... ... ... ... ... бүкіл курсында, яғни V
кластан XI класты бітіргенше мектеп оқушылары 1000 сөз меңгеруге тиіс. ... 700 ... ... ... ... де, репродуктивтік сөзде де
қолдана алатындай, ал ... 300 ... тек ... ... ... ... ... Соның ішінде кластар бойынша лексика көлемі
мынадай болуы керек.
V ... ... 300 сөз ... ... Бұл ... ... сөзде де, репродуктивтік сөзде де қолданып, сөйлегенде,
текстерді ... ... ... ... VI класс оқушылары V ... 300 ... ... 200 сөз ... ... 500 сөз. Бұл ... оқушылар өз сөзінде қолдана алуға және ... оқып ... ... ... ... ... VII класта оқушылар 700 сөз үйренеді. Яғни
500 сөзді олар өткен кластарда үйренген, VII ... ... 200 ... Оның ... 600 ... ... ... және репродуктивтік
сөзде қолдана білуге тиіс. Ал 100 сөзді тек рецептивтік түрде меңгеруге,
яғни ... ... ... VIII класта жалпы меңгерілуге тиісті сөз саны
800, оның ішінде репродуктивтік сөзде қолданылатыны – 650, қалған 150 ... ... ... ... ... яғни тек ... ... үшін
меңгереді. IX класта жалпы меңгерілетін сөз саны – 900, оның ... ... ... – 700, 200 сөз ... түрде
меңгерілуге тиіс. X класта жалпы сөз саны – 950, ... ... ... ... – 700, тек ... түрде
меңгерілетіні – 250 сөз. XI класта оқушылар 1000 сөз меңгеруге тиіс, ... 700 ... олар ... де, ... ... де қолдана
білуге тиіс, ал қалған 300 ... тек ... ... ... ... орта мектепте меңгерілуге тиісті лексиканың
көлемін 1000 сөзбен шектеп отыр. Мұның мәні бар. Қиындығы ... ... ... үшін ең жиі ... 1000 сөз ... Одан ... ... екінші мың сөз 8-10%, үшінші мың сөз тек 4% ... және ... мың сөз ... 2% ... ... Олай ... ... негізінде іріктеліп алынған алғашқы екі мың сөз текстің 85-90%-
ін түсінуге мүмкіндік береді, ал ... мың ... ... ... ... ... ... бағдарлама орта мектепте ... ... ... 1000 ... ... алу ... туады.
Шетел тілдерін оқыту барысында сол тілдің барлық сөздік қорын ... ... ... ... ... ... бөлінген уақыт шектелген. Совет
методикасында лексикалық минимумды іріктеудің негізгі принциптерін ... ... ... ... ең әуелі активтік сөздік пен пассивтік
сөдікті ... ... атап ... Ол ... ... сөздікті
іріктеу принциптерін келтіреді:
1. сөздердің тіркесу қабілеті;
2. стильдік шектелмегендігі;
3. семантикалық құндылығы;
4.сөз тудыру құндылығы;
5. көп мағыналылығы;
6. көмекші сөз ... ... ... жиілігі.
Бұлардың алғашқы үшеуі негізгі, соңғы төртеуі қосымша принциптер. Осы
принциптер негізінде пассивтік сөздікті іріктеп ... соң, ... ... ... іріктеп алу керек. Ол үшін жоғарыда аталған принциптерге
қосымша тағы да екі ... ... ... ... ... ... түсіндіру принципі.
Қазіргі кезде совет методикасында қолданылып жүрген сөздерді ... үш ... ... топ – статистикалық принциптер
II топ – методикалық принциптер
III топ – лингвистикалық принциптер
Бұл принциптер бір-бірімен тығыз ... және ... ... ... ... оларды одан әрі дамытады. ... ... ... ... ... ... – сөздің қолданылу жиілігі және
оның көп тарағандығы. Сөздің қолданылу жиілігі деп оның бір ... ... ... ... неше рет ... ... ... Ал оның көп
тарағандығы дегеніміз – зерттелген текстерде сол ... ... ... ең ... бір рет ... Сөздерді минимумға іріктеп алу үшін
бұл екі принципті жеке-жеке емес, комплексті түрде пайдаланған ... ... орта ... шетел тілдерін оқыту ... ... ... яғни ... лексиканы бір бөлек іріктеуді талап ететін
принциптер. Бұл ... ... ... ... а) ... ... сәйкестік принципі. Бұл принцип ... тек орта ... ... ... ... ... ғана енгізіледі; ә) ұғымды бейнелеу принципі, яғни минимумға
көптеген ... ... ... ... ... ... Бұл
принцип негізінде арнайы терминдер мен ... ... ғана ... (мысалы, кәсіптік сөздер) минимумға енгізілмейді; б) ... ... ... ... ... ... аса маңызды
сөздер іріктеліп алынады.
III топқа жататын принциптер мыналар: а) сөздердің бір-бірімен тіркесу
қабілетін ескеру. Бұл принципке негізінде минимумға неғұрлым көп ... ... сөз ... ... сөздер енгізіледі; ә) сөз
тудыру құндылығы, яғни сөздің туынды сөздерге ... болу ... ... бойынша неғұрлым көп туынды сөздерге негіз бола алатын, сөйтіп ... ... ... өз ... ашуға мүмкіндік беретін сөздер
алынады; б) сөздің көп ... ... ... в) ... ... ... ... енгізу принципі бойынша тілдің
әр түрлі стилінде қолданылатын сөздер ... ... г) ... сөз ... қолданылу мүмкіндігін ескеру принципі және ... ... ... ... ... ... I, II топ ... толық пайдаланылады
да, III топ принциптерінің кейбіреулері қолданылады: синонимдерді енгізбеу,
тіркесу қабілеті, сөз ... ... және көп ... ... ... ... I топ ... мен семантикалық
принцип, сөз тудыру құндылығык, көп ... ... және ... пайдаланылады.
Оқушыларды жаңа сөзбен таныстыру кезеңінің негізгі мақсаты – ... сол ... ... ... ... және оның
қолданылуымен таныстыру. Яғни жаңа ... ... ... алғашқы
кезеңінде оқушыларды сөздің дыбыстық ... ... оның ... ... ... оны ... ... үйрету мақсаты көзделеді,
сондай-ақ жаңа сөз қандай сөздермен тіркесе ... ... ... ... ... ... сай жаңа сөзді жеке-дара емес, контекст
құрамында ... ... ... жаңа ... ... ерекшеліктерін,
оның тіркесу қабілетін айқын ... Жаңа ... ... жағымен
таныстыру үшін де контекст тиімді, өйткені сөз ... ... ... ... қолданылады. Сондықтан сөзді жеке-дара тұрғанда айтып үйренгеннен
гөрі оны контексте айтып үйренген тиімді[9, 83-86].
Жаңа сөз ... ... ... енгізілгеннен кейін, мұғалім
оқушыларға оның түрлерін түсіндіреді. Сөздің формасы деп оның ... ... ... ... айтады. Демек, жаңа
сөзді контексте енгізе отырып, мұғалім оның айтылу ... ... оны ... ... ... сөзді дұрыс айтуға үйретеді. Жаңа
енгізілген сөз өзгеретін сөз ... ... онда оның ... ... ... көрсету керек. Мысалы, етістіктің жіктелуі,
негізгіүш түрінің жасалуы, зат ... ... ... т.б. ... ... ... ... тақтаға жазып, астын
сызып, оған оқушылардың назарын аударады. Егер сөз ... ... ... ... онда оның құрамын талдап, жасалу жолдарын ... ... ... жаңа ... ... бейнесі
қалыптастырылады. Осыдан кейін ... ... ... көшеді.
Шетел тілін оқытуда жаңа сөздің мағынасын түсіндірудің маңызы зор,
өйткені ... ... ... ... ... көпшілігі оның
мағынасын түсінбегендіктен немесе оны қате түсінгендіктен болады. Сондықтан
сөздің мағынасын түсіндіруге көп ... бөлу ... ... сөздің мағынасын түсіндіруде қолданылып жүрген
тәсілдерді үлкен екі ... ... 1) ... ... 2) ... Бірінші топқа шетел тілі сөзін ана тіліне бір сөзбен аударып беру
арқылы түсіндіретін тәсіл мен ... ... ана ... ... ... Екінші топқа зат-сурет көрнектілігі мен тіл көрнектілігі тәсілдері,
яғни сөз мағынасын контекст арқылы ... ... мен ... ... ... ... ьалдау арқылы түсіндіру тәсілдері жатады.
Енді осы тәсілдерге қысқаша тоқталып өтелік.
а) зат-сурет көрнектілігіне ... ... ... ... олардың суреттері, іс-қимыл, әр түрлі кестелер. Сөз мағынасын
түсіндірудің бұл тәсілінің тиімді ... ... ... ... жаңа ... мағынасын түсіндіргенде ана тілі қолднаылмайды, сөйтіп
шетел тілі сөзі мен сол сөз ... ... ... ... ... Оның ... бұл ... қолдану нәтижесінде сабақ жандана түседі,
оқушылардың пәнге, шетел тілі сабағына ... ... ... ... тиімсіз жақтары да бар. Олар мынада: 1) тілдегі барлық сөздердің
мағынасын, мысалы, абстракты мағыналы сөздерді көрнекілік арқылы ... ... 2) қай ... ... кең ... білдіретін сөздер мен тар
ұғымды білдіретін сөздер болады, мысалы, а) ағаш, гүл, балық, ә) ... ... ... ... ... т.б. ... өзара салыстырсақ,
олардың мағына ерекшеліктері айқын ... ... ... ... ... гүл, ... кең ұғымдарды білдіреді, ал екінші топтағы сөздер
(терек, қайың, қызғалдақ, ... ... ... тар ... ... яғни терек, қайың сөздері ағаштың түрлерін білдіреді, қызғалдақ,
раушан сөздері ... ... ... ... ... ... балықтың
түрлерін білдіреді. Осындай сөздер неміс тілінде де бар. ... ... ... ұғымды білдіретін der Baum сөзін түсіндіруүшін зат-сурет
көрнектілігін қолдансақ, жалпы ... ... ... ... бір ... суретін көрсетеміз (мысалы, теректің суреті). Оқушылар бұл ... ... ... der Baum ... ... ... деп түсінуі ғажап
емес, өйткені біз оқушыларға теректің суретін көрсетіп, оны ағаш деп атап
тұрамыз. Бұл ... жою үшін ... ... ағаш ... ... солардың бәрін ағаш деп атасақ, сонда оқушы сөздің ... ... ... ... ... де ... мүмкін, яғни тар
ұғымды білдіретін сөздің мағынасын түсіндіру үшін зат-сурет ... ... оны кең ... ... сөз деп түсінуі мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала ойластырып алу керек.
Зат-сурет көрнекілігінің тағы бір кемшілігі ... ... ... ... ... ... Ал бұл ... оқушылар әлі де нақты
ойлайды. ... ... ... ... тұрып, зат-сурет
көрнектілігін қолданғанда, ... жаңа ... сол ... ... (немес
оның суретімен) ғана байланыстырады. Мысалы, үстел деген сөздің мағынасын
түсіндіру үшін 5 класта дөңгелек үстелдің суретін көрсеттік ... ... ... сияқты. Келесі сабақтатөрт бұрышты үстелдің суретін
көрсетіп, оның атын ... ... ... көпшілігі атай алмайды.
Сондықтан сөздің мағынасын түсіндіру үшін көлемі, ... әр ... ... көрсету керек. Әйтпесе, оқушылар жаңа сөзді белгілі
бір затпен ғана байланыстырады.
ә) тіл көрнекілігі ...... ... ... ... мен антонимдер, сөздің құрама бөліктерін талдау арқылы, жағдайға
байланысты түсіндіру.
Сөздің мағынасын түсіндіру үшін қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... жаңа сөзден
басқа сөздердің барлығы оқушыларға бұрыннан ... ... ... ... ... ... жаңа сөзге аударылады, басқа сөздер мен таныс
грамматикалық құрылым ... ... ... Жаңа ... ... үшін қолданылатын контекстке қойылатын келесі талап –
контексте мүмкіндігінше көп анықтамалар жаңа ... ... ... ол үшін мұндай анықтамалар абстракты емес, нақты ... ... мен ... сөз мағынасын түсіндіру құралы ... ... ... ... ... үшін ... ... білуге
тиіс[10, 211-215].
Тіл көрнекілігінің тиімді жағы – сабақта шетел тілі ахуалы жасалады,
яғни сабақта ана тілі сөз мағынасын ... ... ол ... ... ... жаңа сөз бен оның мағынасы арсында тікелей
байланыс жасалады. Бұл тәсілдің кемшілігі мынада. Бұл ... ... көп ... ... ал ... жаңа сөзді бәрібір ана тіліне
аударады. Тек ... тілі ... ана ... ... табу ... оқушылар
жаңа сөздің мағынасын түсінеді. Оның үстіне, мұғалім жаңа сөздің мағынасын
оқушылардың дұрыс түсінгенін ... ... Бұл ... алғашқы сатыда
қолданылмайды, өйткені төменгі класс оқушыларының сөздік қоры өте шағын,
сондықтан контексте көптеген ... ... ... ... оқушыларға әлі беймәлім (өйткені лексикалық минимумға синонимдер
енгізілмейді), антонимдер де оқушыларға таныс болмауы мүмкін. ... ... сөз ... ... құралы ретінде ортаңғы, әсіресе
жоғарғы сатыда қолданылуға тиіс.
б) сөзді ана тіліне бір сөзбен ... ... сөз ... ... методистер арасында көптеген пікір таласы, айтыстар ... ... сөз ... ... құралы ретінде пайдалануға қарсы
методистер оны қолданбау керек ... ... ... оның ... ... ... тілі сөзін бәрібір ана тіліне аудару арқылы
түсінетінін айтты. Бұл айтыста екі ... да ... ... ... ... ... ... ескермеген. Аударма сөз мағынасын
түсіндіруде уақыт үнемдейтіні, оқушылар жаңа ... ... ана ... ... ... рас. ... ... тек бір сөзбен аудару арқылы
түсіндіргенде, мағыналары сәйкес келмейтін сөздерді үйренуге ана ... ... ... де ... ... бұл тәсілді қодану
үшін сөздердің методикалық типологиясын ескермей болмайды.
в) сөз мағынасын ана тілінде түсіндіру – сөзді ана ... бір ... ... екі ... ... мағыналары арасындағы
ұқсастықтар мен ерекшеліктерді оқушыларға көрсету.
Сөз мағынасын түсіндірудің осы ... ... ... қолдану
керек, бұлардың қайсысы тиімді деген сұрақ методистердің арасында пікір
таласын тудырып, әр методист өз ... ... ... ... төрт тәсіл де
дұрыс, қажетті тәсілдер, олардың ... ... ... Тек ... ... ... түсіндіру үшін қолдану керектігін білу керек. Ол ... ... ... топтастырып, қай тәсілдің қандай сөздер үшін
тиімді екенін анықтау қажет.
Жоғарыда біз неміс тілі сөздерінің алты типін ... Енді ... ... ... ... қай тәсіл қолданылатынын қарастырайық.
I типке жататын сөздердің мағынасын түсіндіру үшін контекст өте ... ... ... ... ... ... келген дыбыстық бейнесі
ана тілінің сөзіне ұқсас, мағынасы онымен бірдей неміс тілінің сөзін ... ... ... алады. Сабақты жандыра түсу үшін және ... үшін ... ... ... бірге қолданған дұрыс.
II типке жататын сөздерді түсіндіру үшін ана тілінде түсіндіру тәсілін
қолданған жөн. Мұнда оқушыларға неміс тілі сөзі мен ... тілі ... ... ... мен ... ... ... айтып
түсіндіру керек. Сонда ғана оқышылар бұл сөздерді дыбыстық бейнесі ... тілі ... ... ... ... дұрыс қолданатын болады. Сол
сияқты III типке жататын сөздерді ... үшін де сөз ... ... ... ... қолданған жөн.
IV типке жататын сөздердің мағынасын ... үшін ... ... Ол мүмкін емес жағдайда контекст пен сөз құрамын
талдау ... ... ... Ал бұл ... ... ... бұл
топқа жататын сөздердің мағыналары сөзді ана тіліне бір сөбен аудару арқылы
түсіндіріледі. Бұл тәсілдер IV тип ... ... ... Егер ... ... ... ... біріккен сөз болса, онда сөз құрамы ... ... ... Ал сөздің мағынасы нақты болса, зат-сурет
көрнекілігі қолданылады. Абстрактылы ... ... ... үшін
аударманы қолдану керек. Осы тәсілдердің ... ... ... ... ... ... және VI типке жататын ... ... ... ... ... тек ... ғана ... келетіндіктен, ана тілінде
түсіндіру тәсілі қолданылады. Мұнда екі ... ... ... ... ... ... да айқын көрсету керек. Сонда ғана
оқушылар неміс тілі сөздерін дұрыс қолданып үйренеді.
Жаңа сөзбен жұмыс істеудің ... екі ... бар: бірі – ... ... ... ... – олардың қолданылуын автоматтандыру кезеңі.
Жаңа сөзді алғаш бекіту түсіндірумен қатар жүреді. ... ... ... ... жаттығулар негізінде жүзеге асырылады.
Жаңа сөздерді бекітуге арналған жатттығулардың мақсаты сол ... есте ... қалу ғана ... ... бір-бірімен тіркестіре білу
және өз сөзінде творчестволық ... ... білу ... ... ... ... арналған жаттығулар жүйесіне ... екі типі ... тіл ... ... ... ... сөз жаттығулары немесе творчестволық жаттығулар. Кейінгі ... үш ... ... ... атап ... жүр: тіл
жаттығулары (яғни коммуникатвтік емес, тек ... ... ... ... ... сөз ... (яғни коммуникативтік
ситпаты бар жаттығулар) және сөз ... Бұл ... жаңа ... ... және ... сөз түрінде
қолдануға үйрететін түрлері бар.
Сөз жаттығулары туралы әңгіме ... ... ... және ... ... ... да ... Бұл жерде рецептивтік және репродуктивтік
сөз түрлерінде қолдану үшін жаңа сөздерді бекітуге арналған тіл жаттығулары
туралы сөз ... ... ... қолдану үшін жаңа сөзді бекітуге ... ... ... ... ... ... белгілі бір
сипатына қарап топтастыруға, ... ... ... ... ... мағынасын түсінуге т.б. бағытталады.
Рецептивтік түрде меңгерілуге тиісті ... ... үшін ... ... ... ... ... ұқсас сөздерді бір-бірінен ажыратуға
дағдыландыратын жаттығулар:
а) бірнеше жұп сөздерді тыңдап сыңарлары ... жұп ... ... ... kennen – können; Beeren – Bären; ... schon; ... ... оқып, асты сызылған сөздерді қазақ тіліне ... kann schon singen. ... ... ... бөліктерге талдау арқылы олардың мағынасын
түсіндіруге дағдыландыратын жаттығулар:
а) мына ... ... мен ... ... ... ... der Lehrer, die Lehrerin, der Farbfilm, ...
ә) берілген біріккен сөздердің құрама бөліктерін табыңдар, сол ... ... ... ... der ... der Brieffreund, ...
б) өздерің білмейтін, бірақ таныс ... мен ... ... мағынасын анықтаңдар.
3. Сөздерді белгілі сипатына қарай топтастыруға арналған жаттығулар:
а) мезгіл ... бір ... ... ... бір ... ... ... мектеп, т.б.) тақырыбына жататын сөздерді
топтастырыңдар;
б) -lich (-ig, -er) жұрнағы арқылы жасалған сөздерді топтастырыңдар,
т.б.
4. ... ... ... ... ... ... бірқатар сөйлемдерді тыңдап, оларды кездесетін ... ... ... ... ... оқыңдар, wissen – kennen ... ... ... ... ... ... сөзді қосып, толықтыруға арналған
жаттығулар. Жаттығулардың бір түрі оқушыларды алдын-ала ... ... ... ... ... қажетті лексиканы бекіту үшін
мынадай ... ... ... ... ... а) ... (сөз тіркестерін, сөйлемдерді)
тыңдап, оларды мұғалімнен (диктордан) кейін қайталап айтыңдар; ә) ... оны ... ... ... қайталап айтыңдар; б) берілген
үлгіге қарап, диктордың сұрақтарына жауап беріңдер; Macht Peter die ... – Nein, Peter macht nicht die Tür auf. Er macht das Fenster ... Сөз, сөз ... ... ... ... жасауға үйреттетін
жаттығулар: а) берілген зат есімдермен (етістіктермен, сын есімдермен)
тіркесе алатын сөздерді ... die Prüfung – eine leichte, ... ... ... ... ... мүмкіндігінше көп сөз
қолданыңдар: Was kann man ... Was kann man ... ... ... ... ... сөйлемнің соңын табыңдар.
3. Мұғалім көрсеткен заттарды, олардың суреттерін, іс-қимылды, ... ... ... ... ... ... және қысқартуға дағдыландыратын
жаттығулар: а) төменде берілген үлгі бойынша мына сөйлемдерді кеңейтіңдер,
жаңа ... ... ә) ... бірліктің бір репликасын жақшад
(тізімде) берілген сөздерді қосып кеңейтіңдер; б) ... ... ... в) ... сөз ... қосып, сөйлемдерді кеңейтіңдер.
5. Орын алмастыру жаттығулары: а) асты ... ... ... ... ... ә) кірме сөздерді синонимдес
сөздермен алмастырыңдар; б) үлгіге қарап, ... ... ... macht ihr am ... – Wir gehen ins Kino (Wir machen ... в) сабақтас құрмалас сөйлемдерді екі сөйлеммен ... ... ... ... Бір сөзбен айтып түсіндіру. ( Say in one word.) Бұл ... ... ... дифиниция айтуға болады. Кейде, бұл жаттығудың мақсаты –
оқушылардың сөзді тапқанында ... ... ... ... ... ... жаңа ғана үйретілген және ертеректе әр түрлі
мәтіндер арқылы оқытылған. Берілген жаттығу арқылы оқытушы коммуникативті
біліктіліктің ... ... ... ... ... сөзіне
дифиниция беру арқылы, былай айтуға болады: «Бұл адамдар ... ... ... ... ... танымды және қызықты ете отырып,
қиындатуға болады.
Тапсырма: берілген сөзді ... атау ... ... ... үй ... ... елдерде кең қолданылады, ал шығыста басқа
формамен ... ... ... ... бұл ... де ... болады.
Ал Ресейде ол көбінесе төрт аяғы бар ағаш ... ... ... беріледі.
«Сиыр» деген сөзге мынадай түсініктеме беруге болады: «бұл үй ... ... ... ... ... Үндістанда бұл қасиетті жануар, оның етін
тағамда қолдану күнә болып табылатындығын еске салуға болады. ... ... ... көп ... ... ... көп жауап алуға болады.
2. Берілген сөзге синонимдер / ... ... Бұл ... ... ... сияқты, оқушы сөздерді өз ойынан немес оқытушының берген
сөздер тізімінен таңдап алуға ... ... ... ... әр түрлі
мағыналарына, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... мағына ерекшеліктерімен қолданылуын
түсініктеме (дифиниция) беру арқылы ... ... Мына ... ... ... ... ... қолтырауын, қияр.
Автомобиль, ұшақ, ат, ракета, карета, бұтақ.
4. Түбірлес сөздер жасау. Сөз тіркестері деңгейіндегі жаттығулар.
1.Берілген сөздермен сөз ... құру / ... зат ... ... ... 3-4 ... – 3-4 ... атаңдар. Осындай жаттығуларды пармен ... ... ... «Кім көбірек?» деген ойын түрінде өткізуге болады.
Бұл жағдайда ... ... көп ... ... Жеке-жеке қиылып берілген сөздерден сөз тіркестерін, ... т.б. ... Бір зат ... ... болатын неғұрлым көбірек сын есімдермен
етістіктерді атаңдар. Бұл жаттығу түрі ... ... ... ... ... Бірақтан бұл оқытушы ... да ... ... сабағынан мысал келтірейін. Оқушылар оқу мәтінімен ... ... және оның ... жайында өлең де тыңдады. Оқытушы
оларды осы тақырыпқа монолог ... ... үшін ... ... ... ... төмендегі жаттығу түрінде өтті. «Rainforests» сөзін
тақта ... ... оң ... ... орманға байланысты сөздерді жаза
бастады: өсу, гүлдеу, кислород шығару, ... ... ... ... сақтау, қысқарту, өру, дәрі жасайтын шикізатпен қамтамасыз
ету және т.б.
Сол жақта оқушылар адамның орманға байланысты жасайтын ... ... ... суреттейді, зерттейді, қолданады, сурет салады,
саяхат үшін таңдайды, құртады, кеседі және т.б. етістіктерден ... ... ... Бұл ... ... ... топ жарысқа түседі. Бұл
тапсырманы орындау барысында оқушылар оқылған мәтінге де, өлеңнің сөздеріне
де бірнеше рет ... ... ... ... ... және ... ... деңгейіндегі жаттығулар.
Сұраққа жауап беру. Сұрақ қою арқылы біз информация алып қана ... ... ... тұратынын (болатынын) білеміз. Тәжірибелі мұғалімнің
қойған сұрағына оқушы активті лексиканы қолдана отырып жауап береді.
Тапсырма:
Жауапты төмендегідей сөздерді есту ... сіз ... ... қояр
едіңіз? Төмендегі сұрақтардың қайсысы сізге көбірек ... және ... ... ... ... суретке түсіру.
• Мәскеуде қызыл алаңда туристерді көп ... бола ... ... ... ... ... фотоаппараттары мен видеокамералары бар
адамдарды жиі кездесітіруге болады ма?
• Туристер басқа қалаға экскурсияға келгенде не істейді?
• Сіз экскурсияға қайда ... ... еді және ... ... неге көп ... түсіреді?
Жауаптардың барлығында да жоғарыда көрсетілген жаңа сөздерді
қолдануға бола ма?
Жауабында берілген ... мен сөз ... ... ... асты ... ... сұрақ қойыңдар/жазыңдар. Бұл жаттығу бірден
бірнеше тапсырмаларды орындайды. Бұл жерде біз ... ... ... аламыз, ең бастысы дискурсивті біліктілікті қалыптастыру
мүмкіндігін аламыз. Бұл жаттығудың тағы да бір ... жағы бар, ... ... ... ... бұл ... оқушылар арасында бөліп тастайды,
сөйтіп оларды оқу процесіне ... оның ... ... оқушыларға
жүктейді.
1. Келесі сөйлемді аяқтаңдар.
2. Берліген сөйлемдерден ... ... ... ... ... ... түсіндіріңіз.
5. Кейіпкерлерді, жануарларды ертегі қалалар, елдерді және ... ... ... қолданып, әңгіме құрастырыңдар.
7. Картинаны суреттеңдер.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҢ МОНОЛОГТЫҚ ФОРМАСЫНА ҮЙРЕТУ
Талқылап жатқан тақырып / проблема бойынша ештеңе айта ... ... ... ... ... ... шешу үшін жеткілікті көлемде тілдік және сөздік жоспар
жасау керек.
• Сөйлеу іскерліктерін ... ... ... ... дейін
қалыптастырылған лексикалық және грамматикалық ... ... ... ... мен ... ... басқа оқушылар
сөз тіркестерінің формаларын, жалғаулықтар, жауап ... т.б. білу және ... алуы ... ... және ... түсінуге арналған мәтіндерді дұрыс таңдап алу тілдік
және сөздік іскерліктерді дамытуда үлкен рөл атқарады.
• Жаттығулардың мазмұндылығы және тілдік ... ... ... ... Пән ... байланыстарды ескеру шетел тілінде қарым-қатынас жасау
кезінде практикалық ... ... ... ... және ... емес ... көрнекілігін қолданудың үлкен
көмегі бар;вербальды (схема, таблица, конспекты және т.б.), вербальды
емес (сурет, ... және ... ... ... ... жағдайда оқытушы:
• Соңында монолог пен диалогтардың түрлері ... ... ... ... ... ... ситуациялар құру шарттарын еске түсіру керек;
• Сөздік тапсырманы ... ... ... ... ... ... қою керек;
• Қажет болған жағдайда қосымша (сүйеніш) көрнекіліктерді ... ... ... ... ... берілген рөлдер);
• Сынып оқушыларын рөлдерге, парталарға, топтарға шамаларына ... ... және ... ... көмектесу мүмкіндіктерін естен шығармау.
Біреу сөйлейді, қалғандары үндемейді. Сабақта барлық ... ... ... ... мүмкіндіктері болу үшін:
• Сабақта топпен және екеуара жұмыс түрлерін жиі қолдану;
• Сабақта ойындық ситуацияларды ... бір адам ғана ... ... да, ... оқушыларды сабақтан тыс қалдырмау, олар басқа
жұмыстар жасайды: тыңдайды, жазып отырады, көшіріп ... ... ... және ... ... сөйлеу басым болған жағдайларда топтың басқа оқушылары
үшін тапсырманы ұмытпау. Бұндай жағдайда ... ... бар: «Әр ... ... ... ... берілген тапсырманы білу керек, жұмыссыз, яғни
тапсырмасыз отырмау керек».
Сөйлеуге үйретуді неден бастау керек? Сөйлеуге әдетте түптен ... айту ... ... ... ... ... іскерліктерін қалыптастыру. Оқытудың бастапқы сатысында бұл
іскерліктерді қалыптастыру процесін бөліп-жару ... ... ... ... ... жаңа ... ... Бұл структура бойынша
оқушылар тыңдайды, оқытушы, диктордан кейін ... ... ... арасындағы кішкене диалогтарда қолданады. Оқу ... ... ... болған жағдайда, үлкен монолгтар ... ... Бұл ... ... сатыларындағы оқу
материалдарында кездеседі. Сабақтағы сөйлеу шын мәніндегі сөйлеу ... ... ... ... үшін ... ... ... Сабақта
мұндай түрткі болу үшін сөздік ситуацияны құру керек. ... ... ... және ... ... Сөйлеуге үйретудің алғашқы
сатысында бұл өте қажет[12, 123-126].
Тапсырма. Ағылшын тілін ... жыл оқып ... ... ... ... ... ... бойынша мынадай сөздерді жаттап алған:
әке, шеше, ... аға, әже, ата және т.б. ... ... олар ... ... ... ... Сенің атаң бар ма? Оның жанұясы үлкен бе? Ол
қай жерде ... Бұл бала ... қыз ба? ... олар ... немес
жоққа шығару түрлерін қолдана алады. ... ... ... ... ... мына екі тапсырманы салыстырып,
қайсысы –
• Сізге ұнайды және неге;
• Тәрбиелік және танымдық мәні бар;
• Реалды сөздік ... ... ... ... ... ... Монологтың сөйлеуге де, диалогтың сөйлеуге де үйретуді дамытылған.
Жаттығу 1. Бір-біріңнен жанұяларың туралы сұраңдар.
Жаттығу 2. Ертегі ... ... ... ... қай ... ... сұрау арқылы табу керек немесе ертегі кейіпкерін ... ... ... ... елі ... айту арқылы, оқушылар кейіпкердің
атын атау керек.
Ауызша қарым-қатынастың монологтың, диалогтың формалары бар. ... ... бұл ... ... ... үйрету түрлері. Алдымен реалды қарым-қатынас кезіндегі
монолог ... ... ... ... ... ... ... суреттеу;
o айыптау немесе ақтау және т.б.
Мынадай ситуацияны ... ... ... ... бірі
«Менің қалам» оқытылып жатыр. Сөзбен жұмыс ... ... ... ... жасалып, жаттығулар жасалған үй тапсырмасы
ретінде оқытушы оқушыдан өзінің қаласы туралы айтып беруін өтінеді. Егер ... ... ... ... ... ... ... еске салып,
ішінен сәйкес келетін бірнешеуін таңдап алса ...
Тапсырма. Бұл жағдайда монологтың қай ... ... ... ... Бұл ... қалайша анықтар едіңіз?
Келесі күні оқушылар орындалған үй ... ... ал ... ... бағалау қажет. Бұл үшін оқытушы монологтық сөйлеудің ... ... бар ... ... ... сипатын анықтау керек.
Монологтың сипаты:
• тілдік (сөздік) тапсырмаға сәйкес келуі / мақсаттылығы;
• логикалық дұрыстығы;
• ойының аяқталуы;
• мәнерлілігі;
• өзіндік ... де, ... (шын) ... ... ... ... адам ... осылай айтатынын біледі, тек қана бұрын қажет ... ... ... ... ғана ... ... ... тілдік ситуация арқылы
анықталады: өтетін жері, уақыты, қатысатын адамдары және белгілі бір тілдік
тапсырма. ... ... ... ... болады. Ситуация құру керек,
әйтпесе ең маңызды, ең бірінші монологтың сипаты, ... ... бұл ... бір ... ... да ... Көзімізді
жеткізейік. Бірнеше мысалдар келтіру арқылы, белгілі бір мақсаттың болуы
мен болмауы, ... ... ... жүзеге асуына әсерін тигізеді.
Мысал 1. Оқушылар мәтінді оқып түсінігін айтып беру керек. Монологтық
сөйлеудің қай түріне жатқызар едіңіз? ... ... ... ... деп ... бола ма? Егер де жоқ ... неге? Мақсаты бар – жақсы
баға алу. Бұндай монологтық ... ... ... ... сәйкес келеді. Бұны шын мәніндегі сөйлеу деп ... бұл ... шын ... ... тексттің авторы болып
қала береді. Сөйлеу логикасын анықтау, мәнерлілігін таңдау ... ... Бұл ... ... ... ... не және ... керектігін, өзінің ойын ... ... Бұл ... ... ... ... айтуға болмайды деген сөз емес. Бірақ
мәтіннің мазмұнын айту ... ... ... оқып ... іскерліктерін қалыптастыруда тиімді. Егер
де сөйлеу продуктивті сөз әрекетіне жатса, онда оны репродуктивті
жаттығулар арқылы қалыптастыру ... емес ... ... 2. Оқушылар мәтін оқып, қалауынша бірнеше тапсырма алды:
• мәтіннің мазмұнын кейіпкерлердің бірінің атынан айтып беру;
... ... ... мінездеме беру;
• мәтін кейіпкерлерінің қылықтары мен көзқарастарын ақтау /
айыптау;
• ойланып, ... ... ... өзгеруге болушы еді, егер де
...;
• мәтіннің аннотациясын немесе қысқаша мазмұнын жазу;
... ... ... ... ... баға беру және т.б.
Бұл жағдайда монологтың мүмкін түрлерін анықтауға ... ... ... ... ... ... өзгертеді?
Оқушы қандай тапсырма алса да, бұл оқушы тарапынан жаттап алу емес,
өзіндік ойын жеткізу, себебі ұсынылған ... ... ... ... ...... сипатын анықтау, логикасын, ойдың
аяқталғандығын, өзіндік ерекшелігі мен мәнерлілігін анықтау. Оқушы ... ... ... ғана тән ... ... ... сүйене отырып жасайды (жобасын жасайды, өнім шығарады),
фактілер, сөздер мен іс-әрекеттерді басқаша ... және т.б. ... ... және ... трансформациясын жасайды
Монологқа үйрету жолдары. Отандық методикада сөйлеуге үйрету
іскерліктерін ... екі жолы ... ... ... ... жоғарыға
Бірінші жолы – оқылған мәтін бойынша монологтың сөйлеу ... жолы – ... ... мәтінге сүйенбей дамыту. Әр қайсысын
жеке-жеке қарастырайық.
«Жоғарыдан төменге» мәтінмен жұмыс ... ... ... бойынша
монологтық сөйлеуге үйрету іскерліктерін қалыптастырудың жақсы жақтары ... ... ... ... ... көлемде беріледі,
мұғалім сабақта ситуация ойлап жатпайды. Бұл жерде мәселе ... ... өз ... ... ... ... мен ... арқылы
аз ғана өзгеріс енгіізіп, өз ситуацияларында қолдана алуы. ... ... ... жазады, мәтіннің мазмұны туралы айта ... ... ... оқып ... кейін тапсырмалар әрі қарай
жалғасады. Бұл жерде:
• оқылған мәтіннің ... ... ... ... жауап
беру;
• құптау немесе жоққа шығару;
• автор өзінің адамдарға, болып жатқан оқиғаларға, табиғатқа және ... ... ... ... сын есімдер, идиомалық
сөз тіркестерін таңдау;
• дәлелдеу;
• мәтіннің бастапқы ... ... ... ... ... ... ... мәтінге аннотация құру, мәтінге сын-
пікір ... ... ... атынан (зұлымның, бақылаушының, ... және т.б) ... ... ... ... ... және т.б.
Екіншіден, сауатты түрде таңдалған мәтіннен көп мағлұматтар, жаңалықтар
алуға болады.
Үшіншіден, түрлі жанрдағы аутенттік мәтіндерді тілдік және ... ... ... ... ... оқушылар өз сөйлемдерінде,
ситуацияларында үлгі ретінде қолданады.
«Төменнен жоғарыға» ... ... бір ... сүйенбей жасалады.
Оқытушы қандай жағдайда бұл жолды таңдайды.
1) оқытудың алғашқы кезінде, оқушылар әлі оқи ... ... ... орта және ... деңгейлерінде, талқылап жатқан тақырып ... ... ... және ... деңгей жоғары болған жағдайда. Бұл
жағдайда монолог белігілі бір мәтіннің материалына сүйенбей жасалады, ... ... ... тілінде оқылған немесе тыңдалған мәтіндер негізінде
жасалады. Ереже бойынша, бұл жағдайда пәнаралық байланыстар ... ... жеке ... ... ... Қажетті монологтық сөйлеу
деңгейі болу үшін оқушы төмендегі жағдайды ескеруц керек:
• берілген ... ... ... жеткілікті информациялық қор болу
керек (пәнаралық қатынастарды қоса есептегенде);
• шетел тілінде берілген тақырыпта сөйлеуге тілдің деңгейі ... және ... ... ... ... ... кейбір сөздік функцияларды
жүзеге асыратын қажетті қор бар (келісу, келіспеу, информация сұрау,
беру және ... ... ... ... бар ... ... ... әр түрлі сөйлемдерді байланыстыру тәсілдері);
Интеграция және дифференциация ... ... ... тіл аспектілері
мен сөз әрекеттерінің түрлеріне үйрету бір-бірімен тығыз байланысты. Егер
де «жоғарыдан төмен» жолы бойынша ... ... ... жұмыс істеумен
тығыз байланыстылығын аңғарсақ бұл жағдайда лексикалық ... ... ... ... ... және ... фразалық
бірлік деңгейіндегі жұмыс кезінде. Кейбір ... еске ... және орта ... ... ... ... логикасын байқап,
бақылап көрейік.
«кесте 3»
Бастапқы кезең (этап)
|Жұмыс кезеңдері |Тапсырма мысалдары және ... ... ... |Суретке қарап тұрып, сөздерді атау; ... сөз және ... сөз ... қатысы жоқ сөзді таңдау; |
|сөз тіркесі ... оқу; ... ... сөздерден сөз тіркестерін құрастыру; ... ... бос ... ... |
| ... ... |
| ... бойынша сөзді табу. ... ... ... ... ... отырып, сұрақтарға жауап беру; |
|деңгейіндегі сөзбен |Берілген жауаптарды қолдана отырып сұрақтар ... ... |Бос ... ... ... ... |
| ... сөйлем мүшелерін біріктіру; |
| ... ... ... ... ... |
| ... айту) жасау. ... ... ... |Суретті суреттеу; ... ... |Әр ... ... және ... ойындарды қолдану (жұмбақ |
|жұмыс. ... ... ... ... және т.б.). ... ... ... және жоғарғы кезең (этап)
|Жұмыс кезеңдері ... ... және ... ... Берілген тақырып |Тақырыпты, әңгімені бетпе-бет талқылау; ... ... ... ... беру; ... ... ... ... ... |
| ... / ... ... ... ... |
|2. Жаңа тілдік |Сөз және сөз ... ... ... жасау; |
|материалмен |Тілдік ойындар (бинго, жұмбақ шешуі, ... ... ... және | ... ... | ... | ... ... ... / ... ... өз пікірін айту; ... ... ... беру; |
| ... ... / ... ... дайындау. |
[14, ... ... ... ... ... ... жайлы аз
айтылған жоқ. Бірақ ұтымды сөйлеу қабілетін қалыптастыру рөлінің маңызды
болғаны соншалық, бұл ... тағы да ... ... жөн. ... ... және ... болады. Соңғы аталғандары вербальды және вербальды
емес болып бөлінеді. Оқудың ... бір ... ... ... ... ... анықталады. Тірек таңдау негіізінде не жатыр?
1. Үйренушілердің жасы мен ... ... ... ... ... және жеке ... тілді меңгеру
деңгейі;
3. Сөйлеу ситуациясының ерекшеліктері;
4. ... ... ... / ... ... ... ... түсіну деңгейі;
5. Үйренушілердің жеке ерекшеліктері.
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҢ ДИАЛОГТЫҚ ФОРМАСЫНА ҮЙРЕТУ
Монолог пен ... ... ... көп. Бірақ сөйлеу кезінде
монологтық сөйлеуге қарағанда ... ... ... ... ... жөн. ... көп нәрсе оқушылардың психологиялық
ерекшеліктері мен ... ... да ... ... ... бұл
айтылғандардың объективті дәлелдемелері бар.
Диалог құру өзгешілігінің негізінде шартталған қиындықтар жатыр.
Диалог сипаты. Төменде көрсетілген негізгі ... ... атап ... ... ... әрқайсысын жеке қарастырып, оқытушы мен оқушының объективті
және субъективті қиындықтар туғызатын ... түрі ... ... ... сөйлеудің осы түрі оқушылар үшін форма
бойынша шетел тілінде ... ... ... меңгеруін
қамтамасыз етеді. Төменде келтірілген ... осы ... ... ... ... ... алдын-ала болжау мүмкін емес, мәселен, ол
кенеттен әңгімені басқа ... ... ... ... Әңгімелемушінің
мүлдем реакциясы болмағаны да әжептәуір қиын жағдай. Екі жағдай да
әңгіме кезінде ... ... ... әңгімені өзгертіп отыру,
әңгіме барысында белгіленген мақсатқа жету үшін әр түрлі дискурсивті
әңгімелер ... ... ... ... ... тілінде емес, тіпті өз
ана тілінде диалогтық сөйлеу дағдысы жеткіліксіз болатын жағдайлар да
аз емес. Бірақ ... тілі ... ... ... жаңадан
қалыптастыру керек. Бұл дағдылардың жоқ болуы тек грамматика мен
лексиканы ... де ғана ... ... ... ... ... қарым-
қатынас жасай алмау, сұрақтарға сыпайы жауап бере алмай, әңгімелесуші
айтып отырған жағдайға байланысты ... ... ... ... ... ... ... және сәйкес ым, іс-
қимылдар, интонация және паралингвистикалық құралдарды қолдана алмауда
көрінеді.
Сөйлеуші ... айту ... өзі ... қана ... тілдік және сөйлеу
құралдарын өзі таңдайтын монологқа қарағанда, диалогтық сөйлеуде біз
әрдайым партнерге тәуелді ... ... ... ... ... тыңдай
қабілетін де дамытады. Мұнда сөйлеуші сөзінің жеке ерекшелігін қамтамасыз
ететін жаңа объективті ... тобы орын ... ... ... ... үшін ... қабілетінің белгілі бір даму деңгейі, болжам жасау
қабілеті болу керек. Осылайша ... ... бір ... қайтара білу,
күтпеген жағдайларды әрекет ету дайындығын қалыптастыру, ... ... ... ... ... ... тыс ... жайлы сан рет айтылды.
Монологта да, диалогта да өз ... ... ... ... ... түрткісі ситуация болып табылады. Осы әңгімесінің өзіндік
ерекшеліәгі бар. Шындық әңгімедегі ... оқу ... мен ... әрқашан
да бір заңға бағынады. Бірақ «Отбасың жайлы немесе ... ... ... бер» ... сияқты нұсқаулар ұтымды монолог айтатын оқушыны араңдатып
жіберуі мүмкін болса, онда осыған ұқсас ... ... ... ... ... ... бір түрі ретінде сабақ үстінде диалогтық
сөйлеудің ұтымдылығы берілген жағдайға оқушылардың тапсырманы ... ... ... ... ... ... ... тапсырманы
орындауда көмектесе алмайды. Ситуативтілік берілген ... ... мәні ... ... ... ... диалогқа үйретуде әдетте, оның екі түрі
көрсетілген: еркін және стандартты (типтік). Көптеген адамдардың ... ... ... ... ... түрі көп ... Бірақ,
меніңше бұл оңай емес. Күнделікті өмірда атқаратын әлеуметтік рөлімізді
еске түсірейік. Біз барлығымыз ата-ана мен бала ... мен ... ... мен ... ... мен ... ... боламыз. Осы немесе
басқа рөл сөйлеу жағдайына тән қатаң белгіленген, ... ... ... ... ... ... біз ... мен ата-аналар рөлінде
еркін диалогқа қарағанда стандартты диалог жүргіземіз деп ... ... ... ... ... ... берумен тураланады: «Қалай жағдай?
Мектептегі жағдайың қалай? Сен ... ... бе? Үй ... ба?» ... ... ... не және олар бар ... түрде еркін диалогтарға әңгіме, дискуссия, интервью, әрбір
әңгімелесушінің сөйлеу шекарасының бастапқы мазмұнды ... ... олай ... әңгіме дамуының жалпы логикасы қатаң ... ... ... ... ... әңгімеде еркін диалог пен стандартты диалог
арасындағы шекара жылжымалы болатынын ескерген жөн. Бұл ... ... ... ... сөйлеуді дамыту жолында өзгеруі мүмкін.
Диалогқа үйрету жолдары мен осы шеңберде ... ... ... монологқа үйретудегідей жолдар белгіленген. «Жоғардан ... ... жолы ... және типтік диалогқа үйретудің қолайлы түрі
екені анық. Ереже бойынша ол мына түрде жүзеге ... ... ... ... ... жолы
|Оқытушы ... ... ... ... ... ... ... |1. Мыналармен танысады:|
|әңгімеге тән жағдайды анықтайды (мысалы, | ... ... ... |- жаңа ... сөз ... ... ... материалдарын және оқушылардың |үлгілері мен қалыптары;|
|тілді меңгеру дәрежесі мен жас ерекшелігімен ... |- ... бір сөз ... ... оқиды. ... ... ... Берілген жағдайға тән сөздік қалыптар, сөздік |тәртібінің ... ... ... отырып, диалог |мәдени-әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... барысында әр түрлі типтік |2. ... ... ... ұсыну бірізділігін анықтайды. |сөйлеу репликасымен, |
|5. Ұсынылып отырған ... жаңа ... мен ... және жеке ... ... ... таныстырады. ... ... ... ... ... ... |3. ... мәтіні |
|мәдени-әлеуметтік ерекшеліктеріне, қажеттілігіне ... ... ... ... беріп отырады. ... ... ... ... ... ... оны таспадан тыңдатады. ... ... ... ... ... сөздердің фонетикалық ... ... ... және ... да |4. ... бір ... ... ... ... ... ... |
|9. Оқушылардың диалогты толық түсініп, оны есте |көңіл ... ... ... ... ... таныс синонимдік |5. ... ... ... ... өзгерістер енгізу үшін диалог |диалогтарды құрып, |
|мәтінмен ... ... ... ... ... Басқа да типтік диалогтарды үйлесімді өңдейді. |6. Мұғалім нұсқасына |
|11. Оқушылардың сөйлеуіндегі әр түрлі типтік ... үлгі ... ... ... ... отырып, сөздік |ситуацияларға ... ... ... ... ... ... енгізу |
|барысында сөйлеу ситуацияларына өзгертулер енгізіп |негізінде ... ... ... ... ... ... бойынша шығармашылық диалогтар үшін | ... ... ... | ... ... бір оқушылар үшін вербальды және | ... емес ... ... ... табады. | ... ... ... ... ... және ... | ... сұрақтардың бірізділігін жоспарлайды. | ... ... ... құруда мыналар тірек бола алады:
• диалог үлгісінің мәтіні;
• диалогтар түрін өзгерту үшін мұғалімнің сөздік нұсқасының мазмұны;
• әрбір ... ... ... ... ... ... ... мен видеосюжеттер.
«Жоғарыдан төменге қарай» жолымен диалогқа үйрету оқушылардың қандай да
бір себептерге ... ... ... ... қалуын болжамдайды. Мұнда
бірнеше варианттар болуы мүмкін:
1. ... оқи ... және ... ... ... алмауы мүмкін;
2. сөйлеуде дамыту деңгейі біршама жоғарылағанда бірдей үлгілердің қажеті
болмайды.
3. ... ... ... ... әр ... қатысты болады.
Біз тек қана диалогтың қолданылуын ғана ... ... ... ... ... ... туралы екенін ескерген жөн. Олай ... ... ... ... ... мен қабілеттердің болуы әбден
мүмкін.
Сонда бұл жағдайда нені ... ... ... ... бірнешеуін анықтайық:
1. әр түрлі сұрақ қоя білу қабілеті;
2. қойылған сұраққа түсінікті және бірізді жауап беру;
3. әңгіме барысында ... өз ... ... ... ... ... ... әр түрлі назар аудару репликаларын
қолдану;
4. келісу немесе келіспеу, ... ... ... ... қарсылық білдіру сияқты сөйлеу функцияларын әр түрлі амал-
тәсілдермен қолдану.
Көріп отырғанымыздай, техникаға оқытуда ... ... білу ... ... ... ... орын-тәртіп ерекшеліктерін есте сақатй
алмау немесе көмекші етістіктерді дәл қолдану ... ... ... ... оқу орындарында оқытудың дамыған кезеңіне дейін өзекті
мәселе деп есептеуге болад. Таза ... ... ... ... ... қолдану қиындығы да жиі туындайды.
Тілдік олимпиадаларға, конкурстарға қатысуға ... және ... ... ... ... ... қиындықтар туғызатын мыналар деп
көрсетті:
• мәнді сұрақтарды құрастыра алу қабілеті. ... ... тек ... ... қана қоймай, әңгімені анықтап партнердің сөздік
тапсырманы жете түсінуін жеңілдетеді. Керісінше, ... анық ... ... ... ... оның ... келтіруі мүмкін.
• сұрақтың көмегімен керекті жауап алуға, әңгіме түрін өзгертуге болады.
Тек оқушылар ғана ... ... ... жас ... ... ... Дұрыс қойылған сұрақ қажетті жауап алуда араңдатып, бүкіл
әңгіме жолын өзгертіп, диалогқа қатысушылардың тең ... ... ... ... тәуелсіздік пен қажетті талап деңгейін сақтай алады.
• қажетті ақпарат алу барысында тіпті партнер көп ... ... ... болса да сұрақ түрлерін логикалы жоспарлау қажет.
Мағыналы сұрақтар қоя алу ... ... ... ... ... не ұсынуға болады?
1. мұғалім сабақ барысында анағұрлым мазмұнды, анық, ... ... ... ... қайта қарау. Мәнсіз сұрақтарды
қолдануды болдырмау;
2. сұрақтарға жауап беру ғана емес, ... жаңа ... ... да ... Оқу тапсырмаларын шын өмір жағдайларынан, нақты
әлеуметтік шарттардан және ... ... Оқу ... бұл ... ... тапсыру құралы ретінде қолдану емес,
ішкі жан дүниесінің орындалу тәсілі және шын әрекеттер үшін ... ... ... ... өз бетінше ойлдауға үйрету, мұғалімдерге сұрақтар қою;
4. сұрақтардың қолдануды әр ... ... ... ... ... мен ... ... (ойластырылған сөздерді
қолдана отырып, кейіпкерлерді табу ойыны, викториналық және әлеуметтік
сұрақтар мен интервью жүргізу; ... ... ... барысында
өзара бақылауды іске асыру, аяқталмаған диалогтарды толықтыру);
5. жаңа тақырыпты ... «Сіз не ... ... сұрақтан емес, жұппен
және топпен талқылау, білгісі келетін сұрақтар құрастыру тапсырмасынан
бастау керек. Сонда ғана ... мен ... ... ... ... ... Ал өз бетінше шындық өмірге дайындыққа маңызды
мәселелерді құралады.
Диалогқа үйретуде партнер жауабына ... ... алу ... ... әр түрлі тілдік және сөздік құралдарды қолдану арқылы сөйлеу
қызметін іске ... алу ... ... рөл ... Осы ... тек ... ... үйретуде ғана емес, мәтінмен жұмыс істеу
кезінде, лексикалық, фонетикалық, грамматикалық ... ... ... ... Кейбір тапсырмалар мен жаттығуларды сабақ кезінде
үзіліс және разминка ретінде ... ... Ең ... бұл сөйлеу
дағдысының өзгеруі жүйелі жүргізілуі керек.
Жаттығуларды,тапсырма және тіректерді құрастыру мысалдары.
• Мұғалім. Мен әр түрлі реплика, ... ... ... алатын
боламын. Сендерге берілетін тапсырма осы ... ... ... ... беру ... Бір ғана ... бірнеше оқушыға қойылуы
мүмкін, сондықтан жауаптардың қайталанбауы қадағалану тиіс. Реплика
үлгілері: «Қалай жағдайың?», «Бүгін ... ... ... ... ... ба?», «Сіз осы ... ... оқыдыңыз, солай емес пе?», «Мына
керемет пирогтың бір бөлігінен ауыз тиіңіз!»
• Мұғалім: «Жұппен жұмыс істеу барысында бір-біріңе әр ... ... ... беруші адам: «иә» немесе «жоқ» деген жауап бермеуі
тиіс. Кімде-кім жауап берушіні осы айтқызса, сол ... ... ... ... ... шын, ... және мәселелі сұрақтар қойыңдар.
Оларды жұппен және топпен ... ... ең ... мен ... ... ... Викториналар құру, интервью, әлеуметтік сұрақ-жауаптар, пікірталастар,
дөңгелек үстелдер, әр түрлі сұрақ-жауаптарды қолдана отырып, ойындыр
құру.
• Келісушілік, келіспеушілік, қанағаттанбаушылық сезімін ... үшін ... ... ... ... ... ... мини диалогтар құру.
Оларды сыныпта ойнату.
• Берілген тірек-схема негізінде ... ... ... экологиялық
мәселелерге көзқарасым» атты тақырыпқа диалог құру.
Сөйлеу қабілетін бақылау және бағалау. Бақылаудың әр түрлі формалары мен
түрлері бар. Бұл ... ... тек ... ... ... ... анық. Бақылаудың ағымдағы, аралық және ... ... ... екі түрі ... ... тілі ... ... айтылған болатын.
Бұл жағдайда бақылаудың әр түрлі тілдік және сөйлеу қабілеті мен дағдыларын
қамтитын кешенді түрі бар ... ... ... ... баға ауызша сөйлеу дағдысын бақылауда мына түрде қойылады:
• үйде дайындалған монологтар мен диалогтар үшін;
... ... ... ... дайындалмаған монологтар мен диалогтар
үшін.
Бағалау кезінде, сөйлеу кезінде лайықты, әрі ... ... ... ... бола алатын бір-екі реплика үшін баға ... ... ... ... бақылауының маңызды мәселелерін
қарастырайық:
1. қорытынды бақылау монологтық және диалогтық дағдылар ретіндегі
бақылауды қарастырады. Сондықтан, ереже ... ... ... бір уақытта алдымен монологтық тапсырманы орындап, кейін
қойылған диалогтық тапсырманы бірге орындау үшін екі емтихан
тапсырушы отыруы керек;
2. оқу ... ... ... ... ... болмас үшін
бақылаудың тақырыптары мен үлгілерін алдын-ала анықтау қажет;
3. берілген сөйлеу ... ... ... ... ... ... ... ал жаттықтыру тапсырмалары
қорытынды бақылауда алынатын ... ... ... ... ... ... және отандық емтихандардың бақылау формасы
төмендегі тапсырма түрлерін қолданады:
I бөлім. Емтихан алушы емтихан тапсырушылардың ... ... үшін ... ... ... бөлім. Мұнда тапсырмалардың әр ... ... ... бірақ олардың барлығы емтихан тапсырушының әрқайсысының
монологтық сөйлеуін ұйғарады. Тірек мазмұнының бар болуы міндетті
болып ... ... ... және Бүкілресейлік ағылшын
тілінен олимпидасы емтихандарының ... ... ... ... ... ... тілінен Бүкілресейлік
олимпиадасы материалдары. Москва. Еврошкола, 2000).
▪ Жарнама құралдарының ішінен тартымды болып көрінетін ел ... ... алу ... Сіз өз ... дәйектеп, жюри
мүшелерін сонда баруға көндіруіңіз керек.
▪ Емтихан алушы үстелінде бірнеше суреттер ... ... ... ... ... өзі жасады деп ұйғарайық.
Нұсқау: 2-3 суретті таңдап алып, оларды қайда және ... ... сол ... осы жерді, адамдарды, сол
сәтті есте қалдырғыңыз келгенін айтып беріңіз.
▪ Емтихан тапсырушыға өз пікірін ... айту ... ... 5 ... ... «Адамдарды күрт өзгерткен
XX ғасырдың ең маңызды оқиғалар қатарынан қайсысын тап айтар
едіңіз?», «XXI ... ... ... ... ... ... бола ма?», ... арада біздің өмірімізде қандай
өзгерістер болуы ... Ол ... ең ... ... сүру ... ... ... білімге және т.б. әсер
етуі мүмкін бе?»
III бөлім. Ереже бойынша емтиханның берілген бөлімі партнермен
сөйлеу әрекеттестігін ... ... ... ... ... қалыптасу деңгейіне бағытталған.
Ең жоғары балл мына аталғандарды көрсете алғандарға қойылады:
- орын алып ... ... ... шеше алу дайындығы;
- шыдамдылық;
- ортақ бағыт табу біліктілігі мен ойлы мәлімеге келу дайындығы;
- сөйлеу түрінің әр түрлілігі;
- ақпарат беру және алу ... әр ... ... ... ... ... дәлелдемесі;
- әр түрлі бағыттарды ... ... ... ... ... мына ... ... балл қойылады:
- егер партнер репликасына дәлме-дәл жауап бере алмаса;
- егер жауап беруде біркелкі және шектеулі сөздік қорын көрсетсе;
- партнерді әңгімеге ... ... екі ... ... ... өз ... ... берсе және т.б.
Емтиханның үшінші бөліміне арналған тапсырма үлгісі (3-ші ағылшын тілінен
Бүкілресейлік олимпиада ... ... ... бара ... ... ... күніне ортақ
сыйлық алуыңыз керек. Сіздің таңдауыңыз мына ... ... ... ... ... ... Өз ... жасап, неліктен дәл
осы затты таңдағаныңызды партнерыңызға және басқаларына
түсіндіріп ... Оның ... ... Өз ... ... ... ... көріңіз, кейін ортақ
шешімге келіңіз. Бүкіл емтихан әрбір емтиханға қатысушы жұп ... ... ... 231-235].
Шетел тіліне үйретудің ең маңызды тәсілі – ойындар. Ойын – ... ... Ойын ... ... және ... Ойын өз алдына дидактикалық
категория. Ойын – белгілі-бір білім, ... ... ... ... ... мақсатта қолдана алуға үйретуге бағытталған.
Ойын және оқытудың ойын түріндегі формасының мақсаттары әр түрлі.
Ойынның мақсаты – таза жарыс сипатында, яғни ... да бір ... ... ... ... балл ... ... жеңуі.
Оқытудың ойын түріндегі формасының мақсаты – ... ... ... ... пен ... және ... қолдануға үйрету, сонымен
қатар, бақылау және өзін-өзі бақылау.
Барлық оқу ... үш ... ... ... Тура ... әсер: мұғалім мен оқушы ойынға қатысушы
командалардың бірінде болады;
• Мұғалім ... ... ол ... ... қадағалаушы;
• Аралас дидактиканың сипаты, мұғалім ойында жүргізуші ретінде қатысады,
эксперт ...
Ойынның ең жай түрі ... ... ... ... ... ... ... ойындық формасында екі дидактика жатыр; ойнау үшін оқу
керек, ал ойнау арқылы адам өзі ... өз ... ... ... «І Һаvе» структурасына үйрету негізінде ұйымдастырылған қос
дидактикалық ... ... ... таза ... ... ... ... мұғалім
түсіндіреді, көзіне түрде көрсетеді, суреттейді, ... ... ... ... ... ... – материаллдық грамматикалық структурасын дұрыс
игеру.
Алғашқы кезде оқушы барлық болып жатқан іс-әрекетке түсінбей ... ... ... ... дайындық оны іс-әрекетке үйретпейді,
өз бетімен ойлануға, өз күшіне сенуге үйретпейді. Бұл жерде мұғалім теория
мен ... ... ... ол ... ... ... ... орындауға тырысады, оқушыға осындай немесе басқа
ситуацияда оның өзі ... ... ... ... Оқушы мен
оқытушының рөлдерін алмастырған жағдайда ... ... ... ... туындайды: ол сұрақ қоя бастайды, түсін беген ... ... яғни ... ... ... ... ғана туып қойған жоқ,
сонымен қатар, ол өз іс-әрекетін түсіне бастайды. ... мен ... ... ... ... және ... проблемалық
ситуацияны шешеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... көре алады. Кейін оқу процесі жоғарырақ
деңгейде өтуі мүмкін, яғни проблемалық ситуациялар көбейіп, олар ... ... яғни ... ... шешу жолдарын іздестіреді; бұл жаңа
білім, жаңа ... ... қос ... ... ... ... ... өзі
проблемалық ситуацияларда «ең мықты император», өзі тапсырманы өзгертеді,
өзі ... ... ал ... көре ... икемділігі, жеңіске
жеткізеді.
Оқушы өз бетімен ойлауға икемдеседі, іс-әрекетке белсенді түрде қарап,
мұғалімді түсініп, бірге жұмыс жасайды, ойындағы проблемалық ... мен ... ... ... ... дидактикасында оқуға үйретудің ойын ... әр ... ... ... ойын түрлерін білу керек, ойын әдісін
меңгерген болу керек, ойынды оқушылардың жас ... ... ... ... білу ... – баланың дамуына жан-жақты әсер етеді. Ойын ... ... ... ... ...... ... – білдіреді,
қолынан келмейтінге үйретеді. Сиқырлы таяқ сияқты ол балардың ойынға деген
көзқарасын ... Ол ... ... ... ... сөйлемейтін, ұяң балаларды да іс-әрекетке ... ... ... ... ережені сақтауға үйретеді, ... ... ... ... ... шын ... арқылы адам өзін көрсете алады, өз күшін ... ... ... ... ... әдетін, ұйымдастыру қабілетін, шығармашылық
мүмкіндігін білуге ... бұл ... ... ... 99-101].
Ойындар әр түрлі болып келеді, сюжетті, қимыл, еліктеу, ән және танып
білу. Ойындардың барлық түрі ... әр ... ... ...... сипатта болады. Ойнау белсенді ойлау жұмысын талап етеді,
көңіл бөлуге және басқа адамдарды бақылауға ... ... ... ... ... дамытады, баланы алда болуға, талпынуға, сыпайы,
шыдамды, басқа адамдарды тыңдай білуге үйретеді.
Жаңа материалмен және оны ... ... ... ... саны көп
болуы мүмкін, оқушылардыңң ойланып іздеу ... ... ... ... ... оқушылар топ-топқа бөлінеді.
Қораптың ішінде аңдар, жиһаз, оқу құралдары және т.б. ... ... ... ... ... ... іздеп табулары керек, өз қораптарына салып, кім
бірінші болып жинаса, қораптағы заттарын ағылшыншы атап, содан ... ... ... ... материалды енгізудің көп формасы бар. Олар әр түрлі болу ... ... ... ойын ... ... ... ӘДІС – СӨЙЛЕУГЕ ОҚЫТУДЫҢ ҚҰРАЛЫ
ШЕТЕЛ ТІЛІНЕ ҮЙРЕТУДЕ АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯНЫ ҚОЛДАНУ
Қазіргі кезде білім жүйесі күннен-күнге ақпараттық технологиялар ... ... ... ... ... оқыту
жүйесі дамып келеді, бұған дәлел оқу орындарының компьютермен қамтамасыз
етілуі және ... ... ... ... формасы өзінің тиімділігін жоғалтты, оқу
уақытының 50% текке кететінін ... ... ... ... ... ... ... аспектіні көрсетуге болады: мұғалім ақпаратты
таратушы рөлінде емес, кеңесші, кейде тіпті коллега ... ... ... мынадай жағымды жақтары бар: оқушы оқу процесіне активті түрде
қатысады, өз бетімен ... ... өз ... ... және ... моделдейді.
Ақпараттық технологиялардың дамуы сабақ өткізуге – қашықтан оқу
формасын кіргізуге мүмкіндік жасады. Бұл, біріншіден, оқушының оқу ... ... өзі ... ... ... екіншіден, дәстүрлі білім алу
мүмкіншілігінен айырылған адамдарға білім алу мүмкіндігін ... жаңа ... ... ... ... азайтады. Сонымен қатар,
қашықтан білім алу жеке түрде білім алу мүмкіндігін күшейтеді.
Ереже бойынша, қашықтан оқыту формасында электронды оқулықтар
қолданылады. Бұл ... ... ... ойымызша: біріншіден,
олардың мобильдігі, екіншіден, компьютер желілерінің дамуына байланысты кез-
келген жерде қолдану мүмкіндігінің ... ... ... ... ... үнемі жаңартып тұруға мүмкіндік жасайды. Электронды
оқулықтарда жаттығулар мен мысалдар түрлері көптеп қарастырылады
(беріледі). Сонымен қатар, электронды оқулықтар ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Қазіргі кезеңде қашықтан оқыту дүние жүзінде өте белгілі білім беру
формасы болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қолға алынып отыр. Халықаралық ақпараттық
академия құрылды, бұл жерде 1998 жылы ... ... ... бұл ... үш елде – ... ... және Бельгияда бар.
Электронды оқулықтарды қолдану – берілген материалды оқушының саналы
игеруіне ... ... ... ... ... ... ... жаңа әдістерін ойлап табуға мүмкіндік жасайды және сапасын
арттырады.
Қашықтан оқыту – білім берудің кешенді түрі, елде және шет елдегі
халықтың басым ... ... ... жұйе ... ... ... компьютер байланысы және т.б.) іске асады. Қашықтан оқытудың
ақпаратты білім жүйесі оқушыны ақпараттық ресурстармен, бағдарламалық,
ұйымдастыру-әдістемелік материалдармен қамтамасыз етеді. ... ... ... ... білім алу формасының бір түрі, адамның білім және ақпарат
алуға деген құқығын жүзеге асырады. Яғни қашықтан оқыту білім ... ... ... мен ... ... мен орны бір ... сәйкес келмесе де,
білім алу мүмкіндігінің болуы. Егер де бұл анықтамамен келіссек, сырттай
оқу қашықтан оқытуға ұқсас, ... жеке ... ... ... – бұл ... ... жаң а ... ғана
емес, бұл «face to face» моделін көрсететін қондырғы. Сонымен қатар, тек
компьютерде ғана ақпаратты-анықтама жүйесі ерекшелігін (индивидуализация)
көрсетеді.
«Электронды ... ... не және оның ... ... ... бар? ... электронды оқулықтың құрамына білім беретін,
тексеретін, моделдейтін және ... ... ... ПЭВМ ... ... негізгі мазмұны көрсетіледі. Электронды оқулық көбінесе
кәдімгі оқулықты толықтырады, әсіресе мынадай жағдайларда тиімді:
✓ Кері байланысты тез ... ... ... ... тез ... ... ал кәдімгі оқулықта бұл
қиын;
✓ Уақытты үнемдейді;
✓ Қысқа мәтінмен қатар көрсетеді, ... ... және ... ... ... ... мен артықшылығы
байқалады) жеке адамды белгілі бір бөлім бойынша білімін тексеруге
мүмкіндік жасайды.
Электронды оқулықтың 3 негізгі жұмыс тәртібін көрсетуге ... ... ... ... оқу, әр ... ... соңында оқушыға бірнеше
сұрақтар қойылады, бұл сұрақтар материалдың игерілу деңгейін
анықтайды;
3. тестілеу ... ... ... ... ... ... да қамтиды, себебі,
білімді бақылау оқытудың негізгі проблемаларының бірі. Отандық ... көп ... ... ... ережеге сәйкес, ауызша формада өтті.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... Көп ... ... ... олардың ойынша, тестілер қажетті дағдыларды, мысалы, анализ
жасау, салыстыру және т.б. қалыптастырмайды. Жаңа ... ... ... ... ... сонымен қатар,
оқушының бірден-бір өз бетімен жұмыс істеу құралы болып табылады.
Белгілі бір пәнді игеру үшін, теорияны ғана ... ... ... ... орындау практикалық дағдыларды жинақтау керек екендігі
белгілі. Бұл үшін оқытылып жатқан процестер мен құбылыстардың математикалық
моделдерін құрып үйрену керек, шешімнің алгоритмін жобалап және ... ... ... керек. Бұл мақсатқа жету үшін электронды оқулық
құрамына модельдік бағдарламалардың сериясы енгізілді, бұл ... ... ... ... және ... қамтамасыз етеді. Бұл оқушылардың түсіну деңгейін көтеріп қана
қоймай студанттің ойлау және сезу қызметін ... ... ... ... нәтижесі – электронды оқулық екі варианта жасалған:
компьютерлік интернет желісі арқылы және аудиторияда оқыту процесі кезінде
қолдану үшін. Ол заман талабына сай, ... ... ... ... сай. ... ... сай мультимедиялық ақпараттарды алу
жолдарын (амалдарын) кіргізу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... үшін интерактивті құралдарды кіргізу
мүмкіндіктері, сонымен қатар, өзін-өзі тексеру мүмкіндігі және ... ... ... ... ... ... түрін дискетаға
түсіріп, үй жағдайында компьютерде қолдануға болады. Егер де ... ... онда оның ... шек ... ... ... жаңа ақпараттық технологияларды қолдану туралы жиі сөз
болып жүр. Бұл жаңа ... ... ғана ... ... ... оқытудың
жаңа формалары мен әдістері, оқыту процесіне жаңаша қарау. Шетел тіліне
оқытудың негізгі мақсаты студенттердің коммуникативті мәдениетін
қалыптастыру мен дамыту, шетел ... ... ... ... ... - әр ... үшін шетел тілін іс-жүзінде игеру
мүмкіндігін жасау, әр ... ... ... ... ... оқыту әдісін таңдау. Оқытушының міндеті – шетел тіліне оқыту
процесі кезінде оқушының танымдық іс-әрекетін жандандыру. Қазіргі кездегі
педагогикалық технологиялар, мысалы, жобалау ... жаңа ... ... ... ресурстарын қолдану оқытудың жеке
бағытталған жолын (амалын) қамтамасыз етеді.
Компьютермен жұмыс формасы, ... ... бар, ... ... ... ... тілі ... мынадай жұмыстарды қамтиды:
✓ сөздермен жұмыс жасау;
✓ дыбыстап айту;
✓ сөйлеудің монологтық және ... ... ... жазуға үйрету;
✓ грамматикалық құбылыстармен жұмыс жасау.
Интернет ресурстарын ... ... өте ... ... мен ... ... ... ақпараттарды, жер шарының
қай жерінен болса да алуға мүмкіндік береді; елтену бойынша материал,
жастар ... ... ... ... ... ... және
т.б. Оқушылар интернет желісі арқылы өткізілетін тестілеуге,
викториналарға, конкурстарға, олимпиадаларға қатыса ... ... ... хат ... ... ... ... кездегі шетел тілін
игеруге қойылатын талап – шетел тілінде іс-жүзінде сөйлей алуға үйрету, оны
күнделікті өмірде қолдана білу.
Ақпаратты ... ... ... ... ... ... ретінде ашады.
Әлеуметтік-мәдени компетенцияның тиімді ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бар компьютерлік
технологиялар үлкен ... ... Атап ... ... ... ... интерактивті тілдік орта болып табылатын
Интернетке ену көптеген ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Егер шетел тіліне оқытуда ... ... ... ... ... тоқталсақ, келесілерді атауға болар еді: ... ... ... ... ... тапсырмалар мен
жаттығуларды орындай алады, үйреніп жүрген тілінде ... ... ... ... ... ... клубтарына – телеконференцияларға қатыса
алады және нақты уақыт тәртібінде мәтіндік ... ... ... бейнероликтер көруге, яғни ақпараттың қандай
да түрлерін қолдануға мүмкіндіктері бар. Мұнда ақпаратты ... ... тез ... ... ... ... көздерін пайдалану
мүмкіндігі, интерактивтілік (жылдам кері байланыс пен сұхбат мүмкіндігі),
іздеу ... ... және өз ... іздеу, алынған материалдарды түрлі
тасушыларға ауыстырып салу және т.с.с. ... ... ШТ ... ... ... ... мәтіндерді қолдануға,
тіл тасушыларын тыңдап, олармен ... ... ... ... яғни ол ... ... ... қалыптастырады.
Дегенмен, Е.С.Полаттың көрсетуі бойынша, «қандай да болмасын оқыту
құралы, ақпараттық-тақырыптық ортаның ... да ... ие ... ... ... білім берудің ... ... ... ... ... ... ... Интернет өзінің барлық мүмкіндіктері және
қорларымен қоса, осы мақсаттар мен міндеттерді жүзеге ... ... ... ... ... желінің ақпараттық ресурстарын қолдана отыра, оларды
оқу үрдісіне ... ... ... түсініктемелер беру арқылы
дидактикалық мәселелердің келесі қатарын тиімді шешуге ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып,
оқылым дағдылары мен біліктерін қалыптастыру;
➢ Желіден алынған материалдарды мәселелік талқылаудың ... және ... ... ... ... Жеке ... немесе жазбаша серіктеріне жауап жазу, реферат, шығарма
және ... ... ... ... да эпистолярлы өнімдерін
дайындауға қатынасу арқылы жазбаша тіл білігін жетілдіру;
➢ Активті және ... сөз ... ... әлеуметтік және саяси
құрылысын, мәдениет дамуының белгілі сатысын білдіретін қазіргі ШТ
лексикасымен толтыру;
➢ Өз ... ... ... түрлі халықтардың қатынас жасау
жағдайындатілдік ... ... ... тіл ... мен ... ерекшеліктерін қамтитын мәдениеттанымдық
білімдермен танысу;
➢ «Тірі» ... ... ... ... мен ... ... талқылау негізінде өзге тілді қызметтің ... ... ... ... ... Интернетке кіру мүмкін емес, себебі
бүгінде жеткілікті ... саны мен ... ... ... бар ... ... оңай табыла қоймайды, әрі
кабинеттердің техникалық жабдықталуы желінің барлық ... ... ... ... біздің жағдайымызда мұндай қызмет түріне
пайдаланушылардың көпшілігінің қолы жетпей отыр. ... оқу ... ... ... ... жөнінде айту әлі ертерек, бірақ біз
Интернеттің бізді мәтіндік, графикалық (статикалық ... ... ... ... ... ете ... ... Мұнда оның басты
және маңызды ерекшелігі ретінде оның ... ... ... біз
Интернеттің оқу бағдарламасына қатысты тәжірибелік сабақтың мазмұнына желі
материалдарын қосу арқылы ... ... айта ... айқындалады.
Интернеттің мұндай деңгейде қолданылуының келесі мүмкіндіктерін ... ... ... ... алдында тәжірибелік сабақты өткізу үшін қандай
да бір аутентті материалдарды таңдай ... ... ... жазып алуға болады (дыбыстық плата ... – тіл ... ... ... ... ... қалыпқа дейін қысқартып алуларына болады;
➢ Желіден алынған түрлі мәселелелі ақпаратты ... ... ... Тіл ... оқытылатын тіл халқының мәдениетіне оның қызмет ету
ерекшеліктерін көрсететін реалиялар, идиомалар, ... ... т.б. ... нақты хабарламаларын, ауызша немесе жазбаша
айтылымдарына лингвистикалық талдау жүргізу;
➢ Тәжірибелік сабаққа қосу үшін ... ... ... ... ... ... ... материалдарды пайдалану[19,19-22].
Қазіргі заманғы компьютерлік бағдарламалар мен Интернет ... ... ... жоғары болуына қарамастан, оқытудың нәтижелері
күткендей болмайды. Көптеген әдіскерлер компьютерлік оқытудың өзін ... ... ... ... ... ... ... әлсіз болуымен, оқытудың міндеттеріне жауап бере
алмайтындығына, елеулі шектеулері болуы мен ... ... ... ... ... ... мәселе, жаңа құралдардың
кемшіліктерінде емес, компьютер мен соған сәйкес ... ... ... ... ... ... пайдалану әдістемесін
меңгергендігінде және осы әдістемені практикада іске асыра алуында.
«кесте 6»
Компьютерді оқу үрдісінде пайдалану
[20,98].
Оқу процесіндегі орнына ... оқу ... орын басу ... кейбір
жеке жұмыстарда оқытушылардың орнын ауыстыра алатын – ереже, таблица,
көрнекі ... оқу ... және ... ... ... ... және теледидар) жатады.
Бірақ бұдан да күрделі оқыту құралдары бар. Бұл ... ... ... ... ... және ... компьютер
бағдарламалары жатады.
Оқытудың мультимедиялық құралдары оқытудың күрделі құралдарына жатады,
бұл мұғалім еңбегінің жаңа ... ... ... көп ... ... көрсетті.
Олардың ішінде жеке оқыту және оқушылардың өздік жұмыстарын дамыту.
Жұмыс жасау барысында әр оқушының жеке ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, кейбір
оқушылардың көріп есте сақтау қабілеті дамыған болады.
Жалпы, шетел тіліне компьютерлі технология ... ... ... ... ... оқушының оқытушымен, парталас көршісімен жеке қарым-қатынасқа түсуіне
мүмкіншіліктің болуы;
2. тілдік және тілдік емес ... ... және кең ... ... технологияларды қолданурдың шетел тілін ... ... ...... ... ... шетел тілін оқытудың
барлық принциптерін табуға болады:
• ауызша негіз;
• сөз әрекетінің барлық ... ... ... ... дифференциялық жолы;
• коммуникативті бағытталған;
• практикалық мақсаттылығы;
• кешенділігі;
• ана тіліне сүйену;
... ... ... ... компьютерлі бағдарламалардың көмегімен тілдік дағдыларды
кешенді түрде жаттығу мүмкіншілігі бар:
дыбыстап айту;
• орфографиялық;
• интонациялық;
• лексикалық;
• графикалық ... пен ... ... грамматикалық дағды.
Компьютерлік технология негізінде ұйымдастырылған студенттердің ... ... ... ... оқулықтардың ғана емес,
оқытушылардың да орнын баса ... ... ... ... ... ... және басшылық етеді.
Сол сияқты, шетел тілі ... ... ... ... ... да пайдалануға болады.
«кесте 7»
Компьютерлі дидактикалық құрал
[21, 27].
Бірақ методикалық принциптердің қызметін анықтайтын оқытудың ең басты
шарты мұғалімдердің білімділігі. ... ... ... болса да ол тек
қана құралдар болып қалады. ... ... ең ... рөл ... ... ... және бағыттайтын оқытушы тобын мұғалімнің білімі
мен педагогтық шеберлігіне байланысты машина қаншалықты ... ... ... адам ... ... ... ... әр түрлі және өте көп.
Мультимедиялы технологиялардың көмегімен ... ... ... ... ... мынадай жұмыс түрлерін жасай алады:
1. грамматиканы оқу (теория);
2. грамматиканы оқу (жаттығу);
3. лексиканы оқу;
4. жазу, сөйлем ... ... ... ... ... ... оқу;
9. диалог (компьютермен).
8-сынып
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділігі: оқушылардың Қазақстан туралы сөздік қорларын кеңейту,
күрделендіру.
2. Дамытушылығы: өз еліміз туралы мәтінді ... ... ... ... және ... ... білуін жетілдіру.
3. Тәрбиелігі: өз жеріміз туралы мәліметтерді ... ... ... ... ... құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: дәстүрлі емес, сайыс сабақ.
Типі: аралас сабақ.
Әдістері: сұрақ- жауап, ойын түрі ... ... ... ... қолдану,
коммуникативтік, ізденіс ұйымдастыру.
Тәсілдері: жеке- дара, жұптасу, топтастыру.
Көрнекіліктер: электронды тақта, карта, сөзжұмбақ, қоржын, асық.
Әдебиеттер: оқулық, электронды оқулық.
Procedure of the lesson.
1. ... ... morning, ... morning, ... is on duty ... is absent today?
Well, today we’ll have an unusual lesson: we’ll have a ... ... ... first of all you must choose the name for your team. I ... students from each row to choose the name for the team. The first ... Swans; and the second is ... at the ... you can see a big white yurt. The team which ... the winner of our ... will enter this yurt. In order to be ... that you have to complete some tasks. For each correct answer you’ll ... asyk. And at the end of lessons we’ll count them; which team ... more asyks will win the ... students, what can you say about the name of your team? This is ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... кездерде проектілер әдісі туралы көп ... жүр. Әр ... ... және оған ... ... ... мына ... ана
әдістердің қолданылу спецификасы бар. Шетел тілдеріне оқытудың ... ... ... ... тілдік қарым-қатынас құралы шетел
тіліндегі сөз ... ... ... ... ... ... ... сияқты қолдануға мүмкіндік береді, шетел тіліндегі
сабақты, дисскуссияға, зерттеуге айналдырады.
Проектілер әдісінің соңғы кезде ... көп. ... ... ... ... деп атайтын болды. Мектептегі іс-шараларды (мектептегі
ағылшын тілі апталығы) «проект» деп атайтын болды. Кейде ... ... де іс ... ... болса, ал басқа жағдайларда топпен жасалатын жай,
кәдімгі іс-шараларды проект деп ... ...... ... ... жиынтығы, түсіну жолы; білім
процесін ұйымдастыру ... ... да біз ... ... деп
технологиялардың, проблемелардың дидактикалық мақсатқа жету әдісін айтамыз.
Жұмыстың практикалық нәтижесі болу керек. Педагогтар өздерінің ... шешу үшін ... ... ... ... ... ... бағыты шешу барысында алынады. Нәтиже теориялық немес практикалық
тапсырманы шешу барысында алынады. Бұл нәтижені ... ... ... ... іс-әрекетте пайдалануға болады. Бұндай нәтижеге жету
үшін ... өз ... ... ... керек; проблемаларды тауып және
шешуге, бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... керек.
Проектілер әдісі ғасырдың басында пайда болған. ... ... ... өз ... ... ... ... әдістерін
іздестіреді. Бала мектеп берген білімді тек есінде сақтап қана ... ... оны ... ... білу ... Сондықтан да американдық
педагогтар Жд. Дьюи, Килпктрик және тағы басқалары барлығында ... ... ... ... ... және ... ... арқылы шешу жолдарын қарастырды. Проблема ... ... шешу оның шын ... ... ... ... белгілі американдық
педагог балалардың алған білімдерін ... ... ... ... ... ... ... теориялық негізде үйренгенін,
білгенін бала проблемаларды шешуде практика жүзінде пайдалана алуы керек.
Ол, бүгін болмаса ... ... ... ... қай ... және ... алу керек.
Проблемалық әдіске отандық дидкатикада да (М.Н.Махмутов, Н.Я.Лернер)
көп ... ... ... бізде проблемалық әдіс пректілер ... ... ... ... жиі ... ол
технологиялық тұрғыда қарамады. Әдіс – ... да бір ... ... жұмысы мен операциясының жиынтығы, ал ... ... осы ... мен ... ... логикасы. Егер де әдіс
технологиялық тұрғыда қаралмаса, онда ол практикада кең және ... ... ... ... ... ... технологиялық іс-жүзіне асуын және дамуын көзден таса қылмайды,
бірақ бір шартпен: әдісте ... ... мен ... дұрыс болу
керек. Проектілер ... ... ... ... ... ... ... әдістерін қарастырады.
Дүние жүзінің барлық елдерінде проектілер әдісі кең қолданылады,
себебі, ол бір проблеманы шешу ... ... ... ... ... ... береді.
Е.С.Полат «Шетел тілі сабақтарындағы проектілер әдісі» мақаласында
проектілер әдісін қолдануда ... ... ... ... ... тұрғыдан маңызды прблемалар мен тапсырмалар болу
керек;
2. шешімдердің практикалық, теориялық мәнділігі;
3. сабақта және сабақтан тыс уақытта оқушылардың өзіндік, ... ... ... ... ... ... ... пректінің мазмұндық бөлігін структурамен көрсету (рөлдерге бөліп ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды анықтау, зерттеу әдістерін
талдау, нәтижелерін жазу.
Осыған байланысты, проектілік структурасын құру ... мен оны ... ... ... жатқан тақырыптағы бір немесе бірнеше проблемаларды ... ... ... ... ... ... шешу гипотезін ұсыну, әр ... ... ... ... гипотездерді тексеру әдістерін талқылау,
ұсынылған гипотездерді тексеру негізінде информациялардың ... ... ... ... ... немесе жоққа шығаратын фактілер,
аргументтерді топтарда іздеу жұмысы;
5. ... ... ... шешу гипотезі);
6. жаңа проблемалар табу.
Проектілердің келесі түрлерін атауға болады:
1. зерттеу.
Бұл проектілер жақсы ... ... ... қатысушылар үшін
зерттеп жатқан проблема актуальді болуын, информациялардың шығу көздерін
көрсетуін, ойластырылған әдістер, нәтижелер ... ... ... ... ... нәтижелерді сәйкесінше көркемдейді (оформлять).
Шығармашылық проектілерде қатысушылардың бірлескен жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ... логикасына бағына отырып дамиды. Бұл жерде мәселе
жоспарланған нәтижелермен оларды көрсету формалары туралы.
Әр ... ... ... ... бұл ... әр ... шығармашылық
деп айтуға болады.
3. рөлдік ойындар.
Бұл проектілерде де ... ... ... ... ашық ... ... бір ... алады, проектінің мазмұны және сипаты
шешіліп жатқан проблема ерекшеліктері негізінде ... ... ... өте ... ... бұл түрі қандай да бір объект, құбылыс туралы информация
жинауғабағытталған: проектіге қатысушыларды осы ... ... және ... қорытындылау. Бұл проектілер,
зерттеу проектілері сияқты ... ... ... ... сонымен қатар, проектімен жұмыс істеу кезінде үнемі түзету
мүмкіндіктерінің болуын талап етеді.
5. ... ... ... ... қатысушылардың қызығушылықтарына бағытталған. Проектінің бұл
түрі жақсы ойластырылған структураны қажет ... ... ... ... ... жұмыстарының нәтижелерін талап етеді.
6. монопроектілер.
Заң бойынша бұл проектілер бір оқу пәнінің төңірегінде өтеді. Бағдарламаның
қиын тақырыптары немесе қиын ... ... ... ... ... курсында бұл елтану, ... ... ... ... ... шешу барысында басқа салалардың
білімдерін қолдануды ... ... ... өзі ... ... ... ... Бұл проект, нәтижесіндеоқушылар
игеру керек біліктіліктер мен іскерліктерді, сонымен ... ... мен ... ... түрінде көрсетуін талап етеді. Топтар
бойынша әр ... ... ... ... Презентация формасын
проектіге қатысушылар өздері таңдайды.
Бұл проектілермен жұмыс сабақтан тыс уақытта жекеше немесе топтар түрінде
жалғасын ... ... ... ... ... ... бойынша, сабақтан тыс уақытта
жасалады. Бұл ... ... ... ... кішірек болуы мүмкін,
сонымен қатар, көлемді, ұзаққа созылған, ... ... ... ... үшін ... ... ... шешуді жоспарлайтын
болу керек.
Бұл проектілер мамандардың ... ... ... ... ... ... ... болуын, аралық және
қорытынды презентация формаларының дұрыс құрылуын талап етеді.
Шынайы практикада проектілердің араласқан түрлерін жиі кездестіруге ... және ... ... ... бар, сол ... ... уақытта практикаға бағытталған және зерттеу проектілері[22, 156-159].
ШЕТЕЛ ТІЛІН ОҚЫТУДЫҢ ИНТЕРАКТИВТІ ТӘСІЛДІ ... ... ... беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламада жоғары ... ... ... үшін ... ... жаңаша қарауды, білім беру жүйесінде ғылым мен тәжірибе
жинақталған бай педагогикалық, ... ... ... зерттеп,
талдауды және ғылым мен техникалық жетістіктерін кеңінен енгізуді талап
етеді.
Қазіргі кезде ғалымдар оқыту ... ... ... ... ... ... бет бұруда оқытушының студенттермен
педагогикалық қатынастыұйымдастыра алу ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттырады, сондай-ақ ол студенттің жеке тұлға
ретінде ерекшелігін ашуға және оның шетел тілі ... ... ... ... ... ... ... Аталған мәселені шешу үшін
педагогтар мен әдіскерлер ... ... ... ... ... керектігіне тоқталды.
Осыған орай студенттердің белсенді өзіндік жұмысын ... ... ... бір ... ... шешуде өз бетінше белсенді,
танымдық шығармашылық әрекетін қамтамасыз ететін интерактивті тәсілге ... ... ... сөз энциклопедия мен ғылыми әдебиеттерде
көрсетілгендей интеракция деген ұғымнан ... ... ол екі ... біріккен
әрекет болып табылады.
Ол оқыту процесінде студенттерді бірігіп ... бір ... бір ... өз ... сезініп, белсенді болуға
және осы кезде өз қиялын, ой-өрісін, шығармашылығын көрсетуге ... ... ... бұл әдіс ... жұп ... бірігіп жұмыс
жасауға, жұмыс жасай отырып, өзгелерге көмек ... ... ... бұл ұғым ... ... төмендегідей талаптарға сай келеді.
• ақпаратты терең игереді,өйткені оны ой ... ... ... ... ... және ... сезінетін өрісті қалыптастырыды,
тілді оқып үйрену ниетін арттырады.
• студенттің жеке ... ... әсер ... ... ... оятады.
• топ студенттерімен жасалатын жұмысты түрлі формада ( жұптық, топтық,
ұжымдық) өткізуді қамтамасыз етеді.
• ойлауды белсендіреді.
• ынтымақтастықпен ... ... ... ... ... ... ... алады.
Әрине мұндай тәсілді қолдануда кездесетін қиындықтар да жоқ емес.
Себебі әр студенттің ойлау қабілеті, ... ... ... ... бірдей жағдайда емес. Осыдан келіп ... ... ... ... ... ... қиындық:
• берілген тапсырма дұрыс ұйымдастырылмаған жағдайда;
• жүріп жатқан әңгіме студентке қызық емес ... ... ... ... алмаған жағдайда туындайды.
Ал психологиялық қиындық шынайы қиындыққа қарағанда жиірек кездеседі.
Студент мұндай жағдайда көбінесе үнсіз қалады.
Яғни:
... өз ойын ... үшін ... ... ... ... ... үндемейді.
• оқытушы мен топ алдында сөйлеуге қысылғандықтан үндемейді.
• өз білім дәрежесінің төмен екендігін ... ... ... ... сөйлеу үшін оған қысым көрсетпей, оған
сөйлеу үшін ... ... ... ... ... студентті өз
әрекетерін тыңдай білуге үйрету керек.
Мұғалім алдымен студенттерді сөйлеуге үйретуде, ... ... ... ... ... ... ұмтылуын, студенттерге өз іскерлігі
мен дағдысын қалыптастыру үшін оған сай ... ... әрі оқу ... ... керек. Ал мұндай атмосфераның орнауына Н.В.Гавриленконың
төмендегі пікірлерімен толықтай келісуімізге тура келеді.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... талаптың, жасалатын жұмыстың оқу процесіне сай болуы керек.
Талап тым ... ... ... ... ... жойылады, ал төмен
болса,жалығуға әкеліп соқтырады.
Екіншіден, ... ... онда ... оқу ... ... ... ... жас ерекшеліктеріне сай болуы керек.
Үшіншіден, студенттер жіберген қателерін ... ... ... керек.
Студенттер әр түрлі болады. Олардың бірі оқытушының айтқанын жылдам
ұғып алады, енді біріне материалды ұғу үшін ... ... ... ... ... Мұндай студенттер нақты нені түсінгенін ұғына алмай
сұрақ қоюға жасқанады. Осындай жағдай студенттерді топқа ... ... ... ... тапсырма беріп, ол тапсырманы орындау барысында
әрбір студентке жеке рөлдер мен ... ... ... ... онда ... өз ... ... болып, жалпы жұмыс нәтижесінде қол жеткізуге
ұмтылатын жағдаят пайда болады. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... түсініксіз болған жерді сұрап,
ал үлгерімі жақсы студент топтың ... ... ... ... ... ... ... студенттердің нәтижелі жұмыс істеуін ... ... ... ... ... ... әсіресе сабақты пысықтап, қорытындылауға бірден-
бір көмегін тигізетін тәсілдердің бірі. Сонымен ... ... ... ... өз білімін өздері бағалайды да олар алған білім,білік
дағдылары бойынша бағаланады. Әсіресе өзін -өзі ... ... ... ... сабақты бекітуге біршама септігін тигізеді.
Бұл бақылауды төмендегі бақылау әдіс белгілері арқылы іске ... ... ... ... өз ... дайындығым: төмен, орта, жоғары.
2. Бүгінгі жаңа тақырыпты игеуім: төмен,орташа, жоғары.
3. Бүгінгі сабаққа ... ... ... ... ... ... ... бір-бірін бағалайды)
Топ ұжымының татулығы, белсенділігі, өзара әрекет әдебі, топтық араласу
әбебі : төмен, орташа, жоғары
Жаңа таққырыпты өмірмен байланыстыра айтуы: ... ... ... шешендігі , мәдениеті, төмен, орташа, жоғары.
Бұл бақылаулар студенттерді өздеріне және ... сын ... ... Онда ... үшін ... болуы қажеттігі туады.
Бұл бағыттау мен бағалау студенттердің ... мына ... ... еңбексүйгіштік, өз біліміне сенісділігі,
қабілеттілігі, жауапкершілті сезінуі, адамдық, жолдастық ... ... ... ... ... ... түйін жасауы , сөйлеу мәдениеті
т.б.
Жалпы шетел тілі сабағында қолданылып жүрген ролдік ойындар,
іскерлік ... ... ... ... баяндамалары мен ақпараттық
хабарлары , дәріс- диалог, гренинг, дөңгелек үстелдер , ...... ... ... осы жоғары белсенділікті дамыту ... әдіс ... ... ... ұйымдастырудың топтық-
үлестірме түрлерін қолдану арқылы іс- әрекетті талқылау, қарама- ... ... беру ... ... таласын тудыру студенттердің мәнге
деген ықыласын, ... ... ... ... ... ... ... көңіл
аударайық.
Белгілі бір өтілетін тақырыпты пысықтау мақсатында студенттерді үш
топқа бөліп , оларға негізгі ... ... ... тақырыбын
алайық) тақырыпшаларды береміз :
1 топқа : “Travelling by train ”
2 ... : ... by bus ... ... : ... by plane ... бір топ өздеріне берілген ... ... ... ... ... топ ... ... , өздеріне
берілген саяхат түрлері жайлы толық мағлұмат бере отырып оның тиімді ... ... ашып айта ... ... Сонымен қатар әр топқа қойылатын
талап тақырыпқа ... жаңа ... мен сөз ... көбірек
пайдалану және ... топ ... ... ... ... ... бірін-бірі бағалауға мүмкіндік беріп,
өзінің қойған бағасымен ... ... әр ... ортақ бағасын
шығарады.
Осы тәрізді тәсілді грамматикалық жатығуларды орындату кезінде де
пайдаланған өте ... ... ... топ студенттері әр бір ұпай үшін
күреседі. Себебі грамматикалық тұрғыдан әрбір дұрыс жасалған сөйлем ... ... ... ... ... ... студенттер өздерінің бар
білгендерін топ мүшелерімен ... Бұл ... ... ... ... ... ... көмегін тигізеді.
Ал мәтіндермен жұмыс жасау кезінде студенттердің ... ... екі рет ... ... ... олар ... тек көз
жүгіртіп, жалпы идеяны немесе басты проблеманы түсіне алады, ал одан ... ... ... ... аяқ оқып шығады. Бұлайша жасау талқылаудың
алдында тұжырымды логикалық ... ... ... ... уақытын мейілінше үнемді пайдалану үшін ... ... ... ... дұрыс.
Тағы бір көңіл аудара кететін жағдай ... ... ... деп оның тәрбиелік жағын да айта ... ... ... ... ... бірі тануына , тыңдау мен пікір алысу
мәдениетінің қалыптасында да өз ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере отырып
құрастырылған тапсырмаларды орындау ... ... ... ... ... ... нәтижесін, жемісін көруге мумкіндік береді
және осы жағдай ... ... ... оқып ... деген қызығушылығын
арттырады. Сонымен қатар, ... ... ... ... оқыту әдістері мен тәсілдерін ... ... ... ... іске ... ғасыр оқыту үрдісінде жаңа педагогикалық ... ... етіп ... ... әдіс ... мазмұны
жетілдіріп, олардың бірлігін қамтамасыз етеді. Елде болып ... ... ... және басқа да заңды үрдістегі өзгерістер білім
жүйесіне сол өзгерістер негізінде ... ... ... педагогикалық технология студенттердің сабақ ... ... ... әсер етеді. Осы тұрғыдан ... ... ... орын ... Бұл ... ... басты мақсаты-
студенттерді өз бетінше ой қорытып, жауап табуға үйрету. Яғни интерактивті
тапсырманы орындау, процесті ... және ... ... ... ... тәжірибелерді дамытуға бағыталуы болып табылды. Студенттерді сабақ
кезінде барынша белсенділік ... ... ... ... ... ... жасайтын әдістемелік амалдарды нтерактивті деп атайды.
Сонымен қатар, сабақ барысында студенттер мен оқытушылардың арасында ... ... ... мұндай оқытуды интерактивті оқыту дейміз.
Мұндай қарым қатынас студенттер нақты мәселені ... ... ... ... ... ... жауаптарынан гөрі мәселенің шешімін
табуға талпынғаны ... ... ... ... басты
мақсатының өзі сол студенттерді өз бетіне ой қорытып, жауап табуға үйрету.
Интерактивті әдіс ... ... ... мол ... ... оқытушылардың өзіндік тәжірибелері білім берудің ... ... ... ... ... ... ... қолданатын
оқытушылар білім беру жүйесі әсіресе қарым – ... ... ... деп ... ... айтуы бойынша, осылайша оқытқан кезде
студенттер сабақты жақсы қабыолдап, пікірталас ... ... ... ... ... мағлұмат алып қана қоймайды, өздері айтқан пікірдің
дұрыстығына логикалық түсініктеме береді;
• Студенттер пікірлерін ... ... ... ... айтады;
• Мәселені талқылаған кезде студенттер өздерінің және өзгелердің
тәжірибелерін пайдаланады. Мұмндайц ... ... қоры кез ... білімімен артық болатындығы белгілі;
• Студенттерден жаңа мағлұматтар алу арқылы оқытүшы да ... қана екі ... бар ... ... дұрыс емес. Жоғары
интерактивтілік пен төмен интерактивтіліктің арасында ... ... ... ... өзі ... ... ... түсу мүмкіншіліктеріне қарай
бөлінетін әдістемелердің бар екендігі. Егер де оқытушы ескі ... ... ... ... жаттығуды жазбаша жауап берместен бұрын өзара
талқылауды қараса, онда ол интерактивтік әдіс ... ... ... ... оқытушы үшін жаңалық емес, тек қана оны қолдану ғана жаңа.
Кез-келген сабақтың мақсаты студенттің ... ... ... ... ... ... ... әдісті таңдамас бұрын оқытушы
студентерге қандай дәріс беретіндігі, не ... ... ... ... Егер де студентердің қажетті тәжірибе мен білім жинағанын ... шет ... ... онда ... ... әдісті қолданған
жөн. Аталған әдістерді қолдану, әсіресе тілді дамыту үшін қолдануға болады.
Интерактивті әдіс бойынша сабақ барысында студентер көп ... ... ... ... болады, бірақ бұдан оқытушының рөлі бәсеңдейді деп
түсінуге болмайды. Оқытудың ... ... ... интерактивті әдіс
оқытушының жоғары белсенділік танытуын талап ететін әдіс.
Сабақ кезінде оқытушының көбіне тыңдаушы рөлін атқаруы оның процестен ... ... ... ... ... ... өзара талқылау
барысында нені ұғынуы керектігін көрсетеді, яғни, оқытушы студентердің іс-
әрекетін алға ... ... ... ... ... міндетін
атқарады.
Қорыта айтқанда, интерактивті ... ... ... ... ... ... ... 141-146].
МОДУЛЬДІК ОҚЫТУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
Жаңаша оқыту технологиясы – оқыту процесін ұйымдастыру, басқару ... ... ... ... ... ... М.М.Жанпейісованың модульдік
оқыту технологиясымен тығыз байланысты. Жалпы жаңаша оқыту ... ... ... ... ... ... ... Ең бастысы – мұғалім оқытуда алдына ... ... ... ... рөлі және ол ... жету жолдары мен қорытындысы. Ұстаз
тұлғаның танымдық қабілетерін дамытып, өздеріне ... ... ... іс-әрекеттерінен жағымды эмоциялар алатындай дәрежеге жеткізуі
керек. К.Роджерстің пікірінше мұғалім:
1. оқушыға сенім көрсету;
2. оқушыға мақсаты меғн ... ... ... ... шет ... ... деген ішкі қызығушылығына мән беру;
4. оқушы қиындыққа кездескенде кеңес беретіндей тұлға болу;
5. оқушыны ұялмай өз пікірін айта алуға тәрбиелеу;
6. ... ... ... мен ... ... түсініп, ыңғайлы жағдай
жасау сияқты қағидаларды басшылыққа алуы тиіс.
Opportunities Upper ... ... 10 ... әр ... ... бөліп жоспарлады. 1 сабағы – Кіріспе, 2-10 ...... 11-13 ...... ... ... ... модульдегі басты мәселені ажырату
оқушылардың өздеріне жүктеледі. Мұғалім ... ... ... ... сызу ... ... ... жұмыстар ұйымдастырады, бұрынғыдай
жайындап, оқушының аузына салып бермейді, оқушы өзі ... ... ... ... оқуға, тыңдауға, сөйлесуге қойылатын
стратегияларға сүйеніп мәтіндермен жұмыс ... ... ... оқушы бірдей орындай алады, сондықтан деңгейлік тапсырмалардың орны
ерекше.
ІІІ деңгейге мәтін не туралы, басты кейіпкерлер ... ... ... ... ... ... ал ІІ ... қиын сөздердің
мағынасымен таныстыру жүктеледі және ... І ... ... ... қою ... олардың ой-пікірлерімен есептесіп,
ынталандыру көзделеді.
Модульдік оқытудың сөйлесу бөлімінде мұғалім ойын ... ... да ... ... ойын ... ... ұялшақтық сезімнен
арылтып, өзіне сенімін арттырады және материалды жеңіл меңгертіп, ұзақ ... ... Бұл ... тағы бір ... ... тапсырманы
өздерінің орындау оқушылар тапсырманы өздерінің орныдау ... ... ... ... де өз рөлдеріне еенеді, бағалау журналына қандай
оқушы, қай деңгейді қанша рет, қалай орындағанын көрсетіп, ... ... әділ ... ... ... ... ... Бұрыннан
білетін грамматикалық ережелерді тереңдете оқыту арқылы оқушылардың
қабілеттерін, жадын, ... ... ... және ... ... дамытуға
жағдай жасалады.
Әр модульдің түйіні – оқушылардың шығармашылық жұмысында, өйткені,
олардың ... ... ... 8-10 ... ... жаңалықтарының ең
дәмдісін, ең бастысын ғана 4-5 минутқа сыйғызып айта білудің үлкен өнер
екенін сезінеді.
Әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... жетуге тырысып бар ынта, зейін, жігерлерін жұмсайды. Оқушылардың
барлық мүмкіндіктерін жұмсайтын сабақтарының бірі – ... ... ... жағымды эмоциялармен жұмыс істей алса, бұндай сабақтар смақсатына
жетеді. Ол үшін ... ... ... жағдай туғызуы керек. 11-
сыныпта «Табиғи апаттар» ... ... ... жоспарынан-ақ
оқушылардың қандай әсер алғанын сезуге болады.
Theme: Un/natural disasters
Aims: 1) To study ... of ... ... To develop ... reading, ... writing skills. To
practice group, pair work and solutions of problems.
3) To teach the students to express their ... ... ... and ... of the lesson: Consolidation
Resources: TV, video cassette, pictures, graphs, cards, ... list, ... of the ... ... moment – 1) ... ... with the aim of ... Presentation of the plan of the lesson
4) Dividing into groups
5) Delivering work sheets, evaluation cards and other ... Warm-up – 1) Students answer the question “Why is nature ... ... on ... Watching video with ... ... and comments on them
3. Introduction stage – 1) Naming other types of disasters and plasing the
cards on the ... around the ... Choosing the topics by ... 1 – ... ... ... Hurricanes.
Group 2 – Droughts, Flooding.
Group 3 – Earthquakes, Volcanic ... ... 4 – Global warming, ... ... Vocabulary collocation:
Water steam – the gas that water produces when it is ... – to move or flow quickly in one ... in large ... shining – the last point of all ... of the wind storm – the violent force of ... out – to pull smth. with a lot of ... – a ... movement of water or air in a ... charge – process of ... ... scorch the earth – to ... the ... forecast – weather ... – the place where a person can ... Group work – 1. Speaking on causes of disaster.
Group 1 – III level task: 1) Give ... of ... ... hurricane.
Where can they happen? Why?
Give facts if you can.
Group 3 – II level task:
1) What are earthquakes, volcanic eruptions, deforestations ... What places are opposed to these ... 4 – II level ... Name the main consequences of each disaster.
2) Use facts where necessary.
3) Where do all these ... bring? ... What places of ... suffer from these ... Suggestions. Recommendations. I level tasks.
Samples of tasks:
1) What can people do when these ... ... Do you know any rules of safety during the ... in ... What aids can ... and international organizations offer to
suffered people?
4) What can you predict for the ... Do you worry about these ... Why? Why ... Which of these ... is possible to ... Which ... are more ... What is your attitude towards the saying “The world has not seen
the worst nature can do?”
9) What is the biggest threat to our planet in the ... What would you do to keep the ... ... of students’ answers:
“So, the end of time is possible in near future. If we ... the ... of ... we must solve the global ... right now. My ... are: firstly, ... is to be
given information about global warming and its consequences. Secondly,
governments are to be united in reducing carbon – based ... ... ... ... must be ... floods and other ... bring people ... poverty. Water gives a life and can block it up. We must not ... but do our ... are living in the century of great ... Scientists
could create machines which helped to destroy nature and I think ... create ones which willmake us live in harmony with ... ... ... are ... ... ... droughts, forest fires and other disasters. If we are
taught well enough and know rules of safety, the God may save us, ... watching video about natural ... I could ... the consequences of them. And now I am shocked! I think ... is taking revenge on us because of ... ... ... I call all the people to be calm and not to ... into
nature!”
6. Conclusion of the lesson. Students answer the teacher’s questions:
1) Where do all these disasters bring people ... Why is nature so ... What problems have been ... Did you like the ... ... on ... cards. ... to the level signs in the
cards the students are given marks “5” or ... ... ... ... ... және ... ... болып жатқан өзгерістер, Қазақстан Республикасының экономика,
ғылым, технология, ... және ... ... ... ... түсуі, қазіргі қоғамның кемінде екі (немесе одан да
көп) шетел тілін ... ... ... ... Бұл ... (екінші, үшінші шетел тілі және одан да көп) оқыту ... ... ... тілі ... ... ... оқытуда жаңа
технологияларды ғылыми тұрғыдан негіздей алып, шетел ... ... ... ... туралы терең білімі болып қана қоймай, сондай-
ақ, ол шетел тілін оқытуды ұтымды ... алуы ... ... ... оқыту жағдайы көп аспектілі. Оған мұғалімдерді
дайындау, әдістеме ғылымының жағдайы кіреді. Тоқырау заманында әдістеме
ғылымының басты ... ... ... ... ... языки в школе” журналына жазған хаттарында шетел тілі пәнінің
жағдайы, мектептердің оқулықтар және оқу ... ... ... көрнекі құралдардың ... ... ... ... ... өз ... ... көп. Бірақ олардың энергиясы ... ... ... құралдар, материалдар таңдау және ... ... ... ... ... ... проблемасы тұр. Тілін оқып
жатқан елде білім ... ... ... ... ... осындай жағдайына
байланысты нәтижесі де көрініп тұрды. Жылдар бойы ... ... ... да,
оқушылар екі сөздің басын қосып айта алмады. Екі сөздің ... қоса ... ғана ... ... бұл ... ... оқыту әдістемесі және
қолдауға қатысты.
Бірақ қазіргі өмірде болып жатқан процестер бұрын ... ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда
шетел тілін білу, шетел тілінде қарым- қатынас жасай алу мәдени ғана емес,
экономикалық ... туып ... ... қоғамда болып жатқан
өзгерістер; қарым- қатынасты кеңейту, сыртқы экономикалық аренаға шығу және
т.б. ... ... ... ... ... қажеттілігін туғызды.
Шетел тілін тиімді меңгеру шетел тілін оқытудың жаңа формалары мен
әдістерін туғызды.
Қазіргі кезде шетел тілін ... ... ... даму көрсеткіші
ғана емес, әр түрлі өнеркәсіп сферасындағы табысты еңбек ... ... ... ... қарсыласқа бәсекеге дайындалса, қазір құрдасымен
достық қарым-қатынас жасауға, бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... практика теориядан алда келеді.
Сабақ – оқу процесінің ажырамас бір бөлігі. ... ... ... ... ... және ... жағы көрініп тұрады. ... ... ... қатысса болды, белгілі бір сыныпта ... ... ... ... ... ... біле ... Егер де оқытушы алын-
ала сабақты дайындап, сабақтың ... ... ... ... ... 5-10 ... соң ... қалады. Сабақта оқыту процесінің барлық
ерекшеліктері болады. Сабақ оқу тапсырмаларының жиынтығы, оны ... ... ... ... оқу практикасынан мектептерде өткенде, жас, тәжірибесі аз
мұғалімдердің де, ... мол ... ... ... Әр
оқытушыда, мұғалімде уақыт келе өзіне тән ... ... Бір ... бір мұғалімге тиімді болса, екіншісі үшін басқаша ... ... ... ... үшін ... ... қажет. Білетін мұғалімдер
қай тапсырманы қандай мақсатпен беріп тұрғанын өте жақсы біледі. Белгілі
методикалық концепциясыз ... ... ... мен тапсырмалардың
ретсіз, бейберекет жиынтығына айналады, мәні оқушылар түгел ... ... ... ... Оқытушы шетел тілі сабағының методикалық ... ... ... ... айтсақ, сабақтың ерекшелігін, структурасын,
логикасы мен жұмыс тәсілдерін анықтайтын негізгі ережесін білу керек.
Сөз әрекетінің түрі ... ... ... қай ... болса да,
қай елде болса да үлкен көңіл бөлінді. Бұл көп ... ... ... және ... қатынастағы шетел тіліне деген
қажеттілікке байланысты. Бұрынғы кезде Ресей интеллегенциясы бірнеше ... ... оқи ... ... бұл ... ... ... латын
және грек тілдерінен басқа үш шетел тілі оқытылатын болған. Кейін совет
өкіметі ... ... ... ... ... ... көңіл бөлінбеді.
90-шы жылдарға дейін мектептерде шетел тілі бір пән ... ... ... бөлінбеді, бірінші орында оқу тұрды. Қазіргі ... ... ... көп ... ... ... ... рөл ойнайды. Адамдар
шетел тілін білетінін-білмейтінін, қай тілді ... білу үшін ... «Do you speak English? / Sprechen Sie ... - деп ... ... оның бірден-бір бөлігі ретінде сөйлеу бірінші орынға
қойылған. әр ... ... ... ... тілін оқуды бастағанда, осы тілде
сөйлеуге үйренгісі келеді. 12-15 жылдар ... ... ... ... ... ... ... түрінде сөйлеуге бөлінетін. Бұл ... ол ... ... ... ... ... ... емес
болған, халықаралық конференция, кездесу, симпозиум және ... аз ... ... ... ... ол ... ... және қарым-
қатынастары құпталмайтын. Диалог монологқа ұқсас, қатысушылар кезек бойынша
аз уақыт сөйлейтұғын. Әр жақ өз ... ойын ... ... жақта
жеткізуге тырысатын.
Қазіргі кезде оқушыларды диалогтық сөйлеу ... ... және ... ... ... ... өте ... сөйлеу бірінші орында.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Пассов Е.Н. Коммуникативный метод обучения иноязычному говерению. – 2-
е изд. – М.: Просвещение, ... ... П.К., ... Т.П. ... курс ... ... языков. – Минск: Тетра Системс, 2003.
3. Бим И.Л. Некоторые особенности обучения немецкому ... на ... ... в ... 1997. - № 4
4. Колькер Я.М., Устинова Е.С., Еналиева Г.М. ... ... ... ... ... ... Е.Н., ... В.П. и др. Мастерство и личность учителя. – М.:
Флинта «Наука», 2001.
6. Мильруд Р.П. ... на ... ... ... ... ... Г.В. ... обучения иностранным языкам в средней школе. М.
«Просвещение» 1991.
8. Барболин М.П. Методологические основы развивающего ...... ... ... Соловова Е.Н. Методика обучения иностранным языкам. – 2-е изд. – ... ... ... Н.Д., Гез Н.Н. Теория обучения ... ... ... и ... – Москва, 2004.
11. Давыденко Г.В. ... ... ... ... в ... ... Иностр.языки в школе,1998. - № 6.
12. Пассов Е.Н. ... ... ... ... к диалогу
культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
13. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к ...... ООО ... 2003.
14. Пассов Е.Н. Коммуникативное иноязычное образование: готовим к диалогу
культур. – Минск: ООО «Лексис», 2003.
15. Пассов Е.Н. ... ... ... ... к ...... ООО «Лексис», 2003.
16. Гальскова Н.Д. Современная методика обучения ... ... ... ... ... Н.В. Организационно-обучающие игры в образовании. – М.:
Народное образование, 1996.
18. Гостии А.М., ... А.С. ... ... ... ...... ... Иностранный язык в школе. – 2007. - №5.
20. Вильяме Р., Макли К. Компьютеры в школе. – М.: ... ... ... язык в ... – 2006. - ... ... Е.С. ... проектов на уроках ИЯ.// ИЯШ №2 - 2000.
23. Дженкине С., Фаттахова А. Интерактивные методы обучения и ... К., ... ... шетел тілі . – 2008. -№2.
-----------------------
Көрнекі тапсырмалар
Программалық тапсырмалармен жұмыс
Бағыт
Білім сапасын тексеру
Компьютерлі дидактикалық құрал
КДҚ-5
КДҚ-4
КДҚ-3
КДҚ-1
КДҚ-1
Компьютер - зерттеуші
Компьютерлік міндеттерді шолу
Компьютерлік ойын
Курстық, диплом жобасын ... ... оқу ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Бастауыш сыныпта оқытуды ұйымдастырудың түрлі формаларын пайдаланудың ғылыми - теориялық негіздері53 бет
Коммуникацияның теориясы4 бет
Тəрбие құрал-жабдықтары мен формалары5 бет
Қозғалыс және оның негізгі формалары4 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері6 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері туралы12 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастың түсінігі мазмұны және түрлері72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь