География сабағында ақпараттық технологияны пайдалану.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
І . Бөлім. Географияны оқыту процесінде қолданылатын
технологиялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.1. Географияны оқыту процесіндегі жаңа педагогикалық
технологиялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.2. Оқушылардың география пәніне деген танымдық қызығушылықтарын арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

ІІ . Бөлім. География сабағында ақпараттық технологияларды
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.1. География пәнін оқытуда ақпараттық технологияны қолдану ... ... 21
2.2. География сабақтарында жаңа ақпараттық.коммуникативтік технологияларды пайдаланудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.3. География сабағында компьютерлік технологияларды қолдану ... .30
2.4. Географиядағы ақпараттық технология элементтеріне талдау ... ... 33
2.5. Географияны оқыту процесіндегі геоақпараттық технологиялар...39

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Қоғамды ақпараттандыру – бұл глобалды әлеуметтік процесс, өйткені қоғамдық өндіріс саласында қазіргі заманғы микропроцессорлық және есептеуіш техника, сонымен қатар ақпаратты алмасудың әртүрлі құралдары базасы негізінде жүзеге асатын басты қызмет түрі ақпаратты жинау, жинақтау, өңдеу, сақтау, тасымалдау және пайдалану болып табылады. Қоғамды ақпараттандыру қамтамасыз етеді: баспа қорында, ғылыми, өндірістік және басқа да қызмет түрлерінде шоғырланған, үнемі дамудағы қоғамның интеллектуалды потенциалын, қоғам өндірісінің барлық саласының дамуын көрсететін ғылыми, өндірістік ақпараттық технологияларын интеграциялау, еңбек қызметін интеллектуалауды белсенді түрде пайдалану; ақпараттық қызмет етудің жоғарғы деңгейі, қоғамның кез келген мүшесінің шынайы ақпаратты алу мүмкіндігі, көрсетілетін ақпаратты визуалдау, пайдаланылатын мәліметтер маңыздылығы. Ақпараттық жүйенің қандай да бір саласындағы, белгілі бір уақыт кезеңінде қоғамға қолайлы болатын, ақпараттың барлық массивін пайдалануға негізделген ашық ақпараттық жүйелерді пайдалану, қоғамды адамтершілікке және демократияландыруға жетелейді, оның мүшелерінің әл-ауқатының деңгейін көтереді.
Қоғамды ақпараттандырумен байланысты өтетін процестер тек қана ғылыми – техникалық прогрестің қарқынды дамуы мен адамның қызметінің барлық түрлерін интеллектуалдауға әсер етіп қана қоймай, сонымен қатар индивидтің шығармашылық потенциалының дамуын қамтамасыз ететін социумның сапалы жаңа ақпараттық ортасын жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі заманғы ақпараттану процесінің басты бағыттарының бірі оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық, педагогикалық мақсаттарын дамытуға бағытталған білімді ақпараттандыру – бұл білім саласын методология, зерттеу тәжірибесі мен қазіргі заманғы жаңа ақпараттық технологияларды (НИТ) оптималды пайдалануды қамтамасыз ету процесі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Баранский Н.Н. Методика преподования экономической географии. -М.,1990.
2. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. –М.: Педагогика.- 1989.
3. Бенькович Т.М., Бенькович Д.Л. Опорные конспекты в обучении географии. 7класс- М., 1995.
4. Бұзаубақова К.Ж. Жаңа педагогикалық технология. Тараз: ТарМУ. 2003
5. Выготскии Л.С. Педагогическая технология .- М.,1991.
6. Монахов В.М. Технологические основы проектирования и конструирования учебного процеса. Волгоград: Перемена. –1995.
7. Селевко Т.К. Современные образовательные технологии. М., 1998.
8. Таубаева Ш.Т. , Барсай В.Т. Оқытудың қазіргі технологиялары // Бастауыш мектеп- №3,4-1999.
9. Душина И.В. Географияны оқытудың жаңа педагогикалық технологиялары. География мектепте. №3 2001
10. С.Бахишева. 12 жылдық білім беру және білім философиясы. Жаңа мектеп.№2 – 2006 жыл.
11. Журнал «География Қазақстанның мектептерінде және жоғары білім беру оқу орындарында » 2007ж.
12. Құдайбергенова К.С. Құзырлылық табиғаты - тұлғаның өздік дамуында. Алматы. 2006ж.
13. Білім беру жүйесіндегі жаңа педагогикалық және ақпараттық технологиялар.» Педагогикалық ғылымдар докторы профессор Е.С. Полат редакциямен. 2000ж. )
14. Беспалко В П “Програмирование обучения” М: - Высшая школа.
15. Кривошев А О “Програмное обеспечение учебного назначения и компьютерная технология обучения. http://www.riis.ru/PS/publ.
16. Официальный каталог 3- го Международного Форума “Информатизация образования Казахстана и стран СНГ” А. 2004 г.
17. Мамырова Кулаш. Новая электронная мультимединая обучающая программа. География және Табиғат 2004 жыл. 4.
18. Әбілдаева А. «Шапағат» газеті, сәуір 2003 жыл.
19. Горечко В.В., Чернышев А.В. Мультимедия и Гистехнологии в атласном картографировании. // Вестник. Моск. университета. С. 5 география 2004 г. № 2 с. 16-19.
20. Шульгина О.В. Возможности и проблемы использования компьютерных технологий в преподавании географии. // Геог. в школе 2003 № 8 с. 45-52.
21. Перфильев Ю.Ю. Пространственное распространение сети интернет в России как процесст диффуляции инновации. // Вестник Моск. университета сер. 5 География 2003 № 2 с. 30-36
22. Баранов А.С. О возможности использования средств MS office в обучении географии. // география в школе 2003 № 7 с.64-69.
23. К.Брукс и Эшли Кент Проект “Vongn net” электронное обучение и интернет. // География в школе 2002г. № 4 с.79-81.
24. Бейсенова А.С. “Экология” орта мектептерге арналған электрондық оқулық, А; 2002
25. Таможняя Е.А. Компьютерные технологий: возможности использования. // география в школе 2002 г. № 3 с. 46-51
26. Харлампович Г.Р. Шолина И.И. – Экология: общий курс, М: 1998 (электр. учебник)
27. Н.Керімбай “Геоинформатика ”А-2006
28. Е.Нусипов,А.В.Немченкова “Основы геоинформационных систем”А-2006
29. Интернет материалдары
30. Колдоба A.B., Повещенко Ю.А., Самарская E.A., Тишкин В.Ф. Методы математического моделирования окружающей среды.- М.:Наука, 2000.
31. А.В. Кошкарев, B.C. Тикунов. Геоинформатика. - M.: 1993, 213 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................4
І - Бөлім. Географияны оқыту процесінде қолданылатын
технологиялар...............................................................
......................................9
1. Географияны оқыту процесіндегі жаңа педагогикалық
технологиялар...............................................................
......................................9
1.2. Оқушылардың география пәніне ... ... ... - Бөлім. География сабағында ақпараттық технологияларды
пайдалану...................................................................
..........................................21
2.1. География пәнін оқытуда ақпараттық технологияны қолдану........21
2.2. ... ... жаңа ... ... ... ... ... компьютерлік технологияларды қолдану.....30
2.4. Географиядағы ақпараттық технология элементтеріне талдау........33
2.5. ... ... ... ... ... өзектілігі. Қоғамды ақпараттандыру – бұл глобалды әлеуметтік
процесс, өйткені қоғамдық ... ... ... ... және есептеуіш техника, сонымен қатар ақпаратты алмасудың
әртүрлі құралдары базасы негізінде ... ... ... ... ... ... жинақтау, өңдеу, сақтау, тасымалдау және пайдалану болып
табылады. Қоғамды ақпараттандыру қамтамасыз етеді: ... ... ... және ... да ... ... шоғырланған, үнемі дамудағы
қоғамның интеллектуалды ... ... ... ... ... көрсететін ғылыми, өндірістік ақпараттық технологияларын
интеграциялау, еңбек ... ... ... ... ... қызмет етудің жоғарғы деңгейі, қоғамның кез ... ... ... алу ... ... ... визуалдау,
пайдаланылатын мәліметтер маңыздылығы. Ақпараттық жүйенің қандай да бір
саласындағы, ... бір ... ... қоғамға қолайлы болатын,
ақпараттың барлық ... ... ... ашық ... ... ... ... және демократияландыруға
жетелейді, оның мүшелерінің әл-ауқатының деңгейін ... ... ... өтетін процестер тек қана ғылыми –
техникалық прогрестің қарқынды ... мен ... ... ... түрлерін
интеллектуалдауға әсер етіп қана қоймай,  ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін социумның сапалы жаңа
ақпараттық  ортасын жасауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... бағыттарының бірі оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық,
педагогикалық мақсаттарын дамытуға бағытталған білімді ақпараттандыру – бұл
білім ... ... ... тәжірибесі мен қазіргі заманғы жаңа
ақпараттық технологияларды (НИТ) ... ... ... ... Бұл ... ...... ақпараттардың
автоматтандырылған мәліметтер базасы ақпараттық - әдістемелік материалдар,
коммуникациялық желілерді ... ... ... ... басқару
механизмін жетілдіру; қазіргі заманғы ақпараттандыру кезеңінде оқитын жеке
адам ... ... ... ... ... мен тәрбиелеудің әдістері мен
ұйымдастырушылық формасының мазмұны стратегиясын іріктеу мен методологисын
жетілдіру; білімтерлердің ... ... ... ... өз
бетінше алуды қалыптастыру, ақпараттық оқу, эксперименталды – зерттеу
қызметін жүзеге асыру, ... ... ... жеке әрекеттерге
бағытталған оқытудың әдістемелік жүйелерін жасау; оқушы білімінің деңгейін
бағалау  мен бақылауды жүзеге ... ... ... ... және пайдалану. Өндіріске автоматтандырылған жүйелерді, программалық
басқарудың микропроцессорлық ... мен ... ... ... ... ендіруге негізделген ғылыми-техникалық прогрестің
дамуы ... ... ... ... ... ... ... қоюда –
ақпараттандырумен байланысты қазіргі заманғы қоғам дамуының жаңа ... ... ... жас ... ... және ... Жоғарыда
айтылған мақсатты жүзеге асыру – қоғамның әлеуметтік тапсырысын орындау –
түбегейлі түрде оқу ... ... ... оқу, демонстрация
құрылғылары бар электронды есептеуіш ... ... ... ... жарамды халқының жоғары кәсіптік бөлігінің
интеллектуалды қызметінің ... ... ... ... ... жерде пайдалану, жас ұрпақтан творчес белсенді ... ... ... Сондықтан жаңа ақпараттық технологиялар құралдарын
пайдалану оқыту дамытудың, оқушының жеке дамуына әсері мол. ... ... ... ... дамыту, оқушының өз қызметінің
нәтижесін талдай білуін ... ... ... ... жолдары
мен әдістерін таңдау стратегиясын жасау болып табылады.
Тақырыптың жаңалығы. Оқу процесін ... оның ... ... ... ... жаңа ... ... құралдарын
тиімді пайдаланылуын анықтауға бағытталған, психологтік-педагогикалық ... ... ... ... ... ... бірі.
Орта оқу орнының негізгі мақсаты – жаңа ақпараттық кеңістікте актуалды
педагогикалық міндеттерін шешу мен ... ... ... процестерді басқару үшін компьютерлік техниканы ... жаңа ... ... ... Бұл мақсатқа жету ... ... ... педагогикалық оқу орнында оқу – тәрбие ... ... ... ... яғни ... оқу ... ... мен міндеттерін түсіну, әдістемелік, ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... бойынша барлық мамандықтардың педагогикалық
мамандарының ... ... мен ... ... ... ... модельдеу мен программалауды, жаңа
ақпараттық технологиялар негізінде ... ... ... ... оқу ... кейінгі біліктілігін
көтеру;
➢ программалық құралдар жасау, ... ... ... ... ... ... жасау, педагогикалық міндеттерге
қатысты білімтерлерді дайындауды қамтамасыз ... ... ... ... оқу орны ... ... ұлттық жүйесі негізінде үздіксіз
бағалау мониторингін ... ... ... ... жүйесін жасау
және жоғары оқу орын рейтингісін анықтау(лицензиялау, аттестация,
мемлекеттік аккредитация, рейтинг); білім ... ... ... ... ... ... ақпараттану құралдарын жоғары оқу орнында, жатақханада және ... ... ... ... ... заманғы ақпараттық технологиялар мен телекоммуникация
құралдарын білімтерлер мен ... ... ... ... ... ой санасын дамыту;
➢ оқу, педагогикалық, дипломдық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуді
үйрену;
➢ үнемі ... ... ... және ... ... ... ... қамсыздандыру мен ... ... ... ... ... ... ... оқитын білімтерлер үшін ара қашықтықта оқытуды енгізу;
➢ жоғары оқу орын ... ... ... сапалы оқыту мәселесі бар және үздіксіз білім беру
әрбір адам өмірінің бөлігі болып табылады. Базалық ақпараттық ... ... ... ... мен ... технологиялары, офистік
технологиялар, мультимедия технологиялары, геоақпараттық ... ... ... CASE – ... ... ... жоғарыда көрсетілген технологиялар ғылыми-
техникалық ... ... кең ... ... ... оқу ... тренажерлер, зертханалық
практикумдар, білімді ... ... ... ... жүйелер.
➢ видеотехника, CD-ROM – ды пайдалану арқылы ... ... ... ... ... оқыту процесі мен оқыту зерттеулерінде практикалық мәні ... ... ... жүйелері.
➢ ақпараттық ресурстарға тікелей және қашықтықтағы мәліметтер базасы мен
білім негізіндегі ... ... ... ... ... ... ... геоақпараттық жүйелер;
➢ әртүрлі қызметтегі ақпаратты қорғау жүйелері;
➢ электронды поштамен жұмыс істеуді қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... ... қоғамның құрылу және оны құрайтын ... ... ... ... дамуы мәселелерімен тығыз байланыста
қарастырылуы қажет. Білім беру жүйесінің ... ... ... ... білімнің бейімделуін ескере отырып, қалыптасуы қажет, осыған
байланысты болашақ ақпараттық қоғамның қажеттілігін өтеуге ... беру ... ... ... ... ... Тек қана ... жаңа
ақпараттық мәдениеттің негізі бола алады; қазіргі ... ... ... ... және ... оқу орнының оқытушысының
ақпараттық мәдениетіне ерекше көңіл аудару керек.
Білімді ақпараттандыру мәселелері информатиканың ... ... және ... ... ... ... ... Осы жерде информатиканың үш деңгейін көрсетуге болады:
➢ есептеуіш техниканың физикалық – программалық – ақпараттық ... ... ... ... ... қолданбалы-пайдаланушы ақпараттық жүйелер.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: географияны оқыту процесіндегі экологиялық
білім мен тәрбие жүйесінің маңызын ашып көрсету.
Дипломдық жұмыстың міндеті: орта және ... оқу ... ... ... ... мен тәрбие беру процесі.
Зерттеу әдістері: зерттеу проблемасы бойынша ғылыми әдебиеттерге,
статистикалық ... мен ... ... ... беру, алынған
нәтижелерді сұрыптау, математикалық тұрғыда өңдеу.
Дипломдық ... ... екі ... ... мен пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
І - Бөлім. Географияны оқыту процесінде қолданылатын технологиялар
1.1. Географияны оқыту процесіндегі жаңа ... ... ... ... орта ... беру ... ... Жаңа үрдістік
іс- әрекеттерге негізделген ... ... ... ... ... қойылған білім берудің жаңа концепциялары, стандарттары ... ... жүйе ... ... ... ... іске асуы үшін төмендегідей жұмыстар істелуі ... , өсіп келе ... ... ... ... жаңа ... салу
үшін оқытудың дәстүрлі емес сабақ түрлері мен жаңа әдіс – ... ... ... білім беретін мектептегі оқу жүйесінің
мазмұнына өзтерістер ... ... ... ... ... тез ... қалыптастыру және ол жаңалықтарды ... ... ... ... ... технологиясын енгізу оқытудың
дәстүрлі әдістерін алмастыру емес, ... ... ... ол ... ... ... ... болып табылады.
“Технология” термині шетел әдістемесінен алынған. ... ... мен ... бірдей қолайлы жағдай тудырушы оқу ... және ... ... ... ... ... ... ойластырылған үлгісі” [6. 21-б]. Педагогикалық технология-
практикада іске асырылатын ... ... ... [2. 34-б]. ... жүйе ... ... бір ... бар дара тұлғаны
қалыптастыруға бағытталған педагогикалық әсерді ... ... ... мен ... ... ... ... [7. 52-б]
Педагогикалық технология ұғымы 3 ... ... ... жүйе ұғымының синонимі. Оған: мақсат, мазмұн,
оқытудың құралдары мен ... ... ... субъектілері мен
обьектілерінің әрекет алгоритмі кіреді; ... ... - бір ... оқыту, тәрбие мазмұны жүзеге асыруға ... ... ... жиынтығы; локольдік (модульдік) - жеке әрекеттер технологиясы,
ұғымды ... дара ... ... және ... ... жаңа ... ... технологиясы; қайталау
және бақылауды ұйымдастыру технологиясы; жеке ... ... ... ... ... ... өңдеуге
болатындығымен ерекшеленеді. [4. 50-б]
Оқыту технологиясы – оқытудың ... ... ... ... ... ... ... тәсілдер мен қағидалар. Ол оқыту
процесінде нақты жүйе қызметін ... [6. ... екі ... бар: а) ... оқыту әдістемесін жасауды
білдіретін ... ... ; б) ... ... технологияны пайдалану.
Соңғы оқыту ... ... ... ... ... деп ... керек. (ЭВМ, компьютер бағдарламалары, оның ... жаңа ... ... және т.б.). ... ... ... ... дидактикалық есептерді шығару ... әсер ету ... ... бағытталған.
Оқыту технологиясының негізгі белгілері:
• оқушылар алдында оқудың ... мен ... ... беру,
олардың әрқайсысы үшін оқытылатын материалдың маңыздылығын түсіндіру,
оқушылардын белсенділігін арттыру;
... ... бір ... ... оқушылардың әрекетін
ұйымдастырудың формалары мен қарқынды ... ... ... мен ... қол жеткізетін процедураны құру;
• үлгілер бойынша оқыту (оқу дәптерлері, ... ... ... ... ... оқу міндеттерін шешуге бағыталған оқушылардың өзіндік ... ... ... ... үшін тест ... ... кеңінен қолдану;
Географияны оқыту әдістемесінде оқыту технологиясын қолданудың едеуір
тәжірбиесі жинақталған. Оның ... ең ... ... ... ... ... ... қалыптастыру технологиясы. Оқу жұмысы
әрекетерін қалыптастыру ... ... ... ... географиялық обьектілердің жазбалары мен ... ... Бұл ... ... ... ... әдістемелік
нұсқауларда жеткілікті түрде орын ... және ... ... ... ... ... оқыту процесінде бұрыннан бері ... ... ... ... ... ... конспектілері – ЛОК ) жеткілікті
түрде қолданылып келе ... ... ... ... схемасының ролі туралы Н.Н. Баранский ... деп ... ... және ... ... үйретеді, логикалық
байланыстарды іздеуге, анықтауға және сабақты ... ... ... береді». [1. 35-б]. Байланыс ... ... ... Жасалынған тірек ... ... ... ... ... көмек береді, оқушылардың өз ... ... ... ... және де оқу ... ... ... бақылауды іске асыруда ... ... ... ... ... ... меңтерген. Бұл технологияға байланысты бір қатар мақалалар
және кітаптар жарық ... ... ... ... ... ... ... оқытушылардың жұмыс тәжірибесінен және мақалаларда жарияланған
технологияларының бірі ... оқу ... ... Бұл технологияда оқу ... ... ... ... бір түрі ... қарастырылады. Олар ... шешу ... ... ... ... Етер ... ... не істеу керек екенін жазса , оқу ... ... ... оқу ... ... шешу ... ... Сабақ алдында сыныпқа оқу ... ол ... ... ... де ... ... нәтижесіне тесттің
көмегімен диагностикалық тексеру жүргізіледі. Оқу ... ... , оқу ... ... мұғалім қандайда
бір курс, тарау немесе тақырып бойынша құрастырады. Өз қызметінің және
соған ... ... ... ... ... ұйымдастыру
жобаларын жасайды және де тест тапсырмаларын ... Оқу ... ... жүйесін әдістемелік құралдардан (практикум, мектеп ... ... ... ... және т.б.) алуға болады. Бұл
технологияны қолдану В.П. ... В.Я. Ромм және В.П. ... және ... ... ... ... ашылып
көрсетілген.
Дифференциалдық оқыту технологиясы да география әдістемесінде жақсы
белгілі. Оны қолдану ... ... ... ... ... шартты топтарға бөлінеді. Топтарды жинақтау кезінде, оқушылардың
оқуға деген жеке көзқарасы, білімділік деңгейі, пәнді ... ... ... ... орындау мазмұны, көлемі, ... мен ... ... және де ... ... диагностикалау
үшін әртүрлі деңгейлестірілген бағдарламалар жасалады.
География мұғалімдері жұмысы ... ойын ... ... ... тараған. Бірақ оны іске асыру бір сәтті ғана ... онда ... ... ... ... жоқ.Ойынмен оқыту ұзақ
дайындық жүргізгенде ғана оң нәтиже береді. Оқу ... ... ... ... ... күрделі жағдайдан шығудың мүмкін
болатын әдістемелік ... ... және ... ... ... ойын сценарийі ерекше орын алады.
Коммуникативтік оқыту технологиясы мұғалімнен оқу ... ... ... ... ... ... ... арасында пікірталас тудыру үшін жағдай жасауды талап
етеді. Мектепте ... ... ... ... ... ... ... бар. Курстың ... оқу ... ... үшін ... ... болады.
Мысалы: «Жел- адамның жауы ма, досы ма?», «Атом энергетикасының дамытудың
болашағы бар ма?» және т.б. Мұғалімге ... осы ... ... ... ... бай ... ... көмек береді.
Модульдік технология географияны оқытуда да кеңінен қолданылуды. Модуль
деп- оқыту материалының мазмұны мен оны ... ... ... ... функциялық түйінді атайды. Мұғалім берілген оқу
материалын итеру мақсаты айқын көрсетеді, ... өз ... ... үшін ... ... ... ақпарат көздерін пайдалануға дәл
нұсқалар береді және оны ... ... ... ... ... ... тапсырмаларының үлгілері келтіріледі ... ... ... ... ... ... ... әдістеріне көңіл бөлінуде.
География мұғалімдері оқушылардың жобалық іс-әрекетінің технологиясы деп
аталатын жобалар әдісіне ... ... бөле ... Бұл технологияның
мағынасы, өлкетану жұмысы негізінде зерттеу қызметін ұйымдастырудан тұрады.
1.2. Оқушылардың география ... ... ... ... ... ... барлық елдерінде оқытудың сапасын көтеруге
айрықша көңіл бөлініп отыр. Біздің елімізде де бәсекеге ... ... ... көп мән ... ... Филип Шлекти өзінің ХХI ғасыр мектебі ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда
ары қарай жетілдіріп қолдана алмайтын түлектің қоғамда өзінің орнын табуы
екі талай деп ... ... ... ... ... ... анықтау үшін
педагогикалық іс-тәжірибе барысында сыныптардың ... ... ... ... нәтижелері бойынша сұрақтарға жауап берген
оқушылардың география пәніне деген ... 26% ... 33% ... ... ... ... ... ЖБДД анықтау үшін өткізілген ... ... тек 51% ғана ... 38 % ... 35% ... жасай
алады. 29% логикалық ойлау, ал 34 % қорытынды жасау қабілеттері дамыған.
[9. 42-б]
Сабақта әртүрлі ... ... ... ... үрдісінде 8-сынып
оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... ... нәтижелерін келесі кестеден көруге болады.
1 кесте.
|№ |Қабілеттер ... |
| | ... ... |
| | ... ... % |
|1 |Тапсырманы тиімді шешу жолдарын іздестіру |8 |24 |
|2 ... ... |9 |26 |
|3 ... ақпарат көздерін таба білу |15 |44 |
|4 ... ... табу және ... білу |13 |38 |
|5 |Тез ... |8 |24 |
|6 |Өз ойын анық ... білу |8 |24 |
|7 ... ... орындау |21 |61 ... ... 61% ... ... ... ... көрінді.
Ал тапсырманы тиімді шешу жолдарын іздестіру, тез ойлау, өз ойын ... білу ... ... үшін ... ... қажет.
Зерттеудің нәтижелерінен оқушылардың ... ... ... ... төмен екіндігі анық болды
География сабағын өту барысында мынадай міндеттер туындап отыр:
- Оқушыларды өз білімдерін ... ... ... ... ... ету үшін ... ... формаларын қолдану;
- Үрдістерді, жағдаяттарды сапалы бағалау ... ... ... ... беру үшін ... ... ... Шығармашылық бастамасын дамытуға, білімді үздіксіз ... ... өз ... ... алу ... қалыптастыру
үшін, ізденістік, зерттеушілік іс әрекетке баулу.
Қазіргі ... ең ... ...... қаруландыра отырып,
инттеллектісі жоғары дамыған, білімге құштар тұлғаны тәрбиелеу. Жоғары ... ... ... ... қажет. Осыған байланысты, заманымызға
сай мұғалім сабақта тұлғаны белсенді оқу-білім қызметіне кірістіру ... ... ... ... ... ... маңызды
факторларының бірі – оқытуды ұйымдастырудың алуан ... ... ... ... ... қолдана отырып белсенді білім
алу жұмысына кірістіру, сабақтың оқу-тәрбиелік ... ... [10. ... ... ... ... білім, білік, дағдының орнына
күтілетін нәтиже ... ... ... ... ... Құзырлылық бірінші
орынға оқушының ақпаратпен қамтамасыз етілуін емес, тапсырма жауабын ... ... ... ... Педагогикалық жобалау шығармашылық
қызметінің компоненті ретінде білім беру ... ... ... ... оны ... ... емес, жанына, интеллектісіне
жақындатуды талап ... нақ осы ... не ... ... ... даму бағытын белгісіздік қағидаларына сүйене отырып ... ... ... жаңа ... ... тән субъект-субъектілік
қатынастың орнауына мүмкіндік туғызады.
Осы жерде айта кету керек білім-беру үрдісіндегі ... ... өте зор. ... өмір сүру ... ... тыс өмір сүре ... ... сыртқы әсерінен де пайда болмайды, ол тек қана оның өз
мәселелерін қалай шеше ... ... алу ... өзара
қарым-қатынас әр түрлі құрылымдардағы, сабақтағы және ... ... мен ... ... мен оқушылардың, мұғалімдермен ата-
аналардың,қоғамдық ортаның, әкімшіліктің арасындағы ақпараттық, әрекеттік,
ұйымдастырушылық, коммуникативтік және ... да ... ... ... ... ұғым ... табылады. Аталған қатынастар
педагогикалық үрдісте: мұғалім – ... ...... ... ... мұғалімдер ұжымы, оқушылар ұжымы «ұжымдық
диалогтік» және «тұлғалық ... ... деп ... ... ... қарастырылады.
Субъектаралық қатынастардың шарттарының орындалуы негізінде тұлға өз
дамуының, білімінің субъектісі болып табылады.
Ұжымдық диалогтік қатынас шарттары мұғалімдер ұжымына да, ... ... ... да ... ... да ... ... қатынастар шарттары тұлғаны педагогикалық
үрдістегі ... ... ... оның ... ... ... дамуы үшін қолайлы орта туғызуды көздейді. [11. 65-б]
География сабағында оқушылардың ББД деңгейі мен мемлекеттік тапсырыс
арасындағы қарама-қайшылықтарды ... ... ... ... болады. Оқушылардың танымдық қызығушылығын арттыру барысында
мынадай бірнеше бағыттар ... ... ... сай ... ... алға ... ... алатын
деректермен, мәліметтермен таныстыру;
- қызықтыратын мәліметтермен таныстыру идеяларының туындауын, ғылыми
ізденістерінің мағынасын ... ... ... ... ... оқушылардың алдына әртүрлі қарама-
қайшылықтар қойып, ... ... ... ... үшін
диалектикалық тәсілдерді қолдануға үйрету;
- Оқыту барысында ... ... ... ... ... ... жетілдіру. Оқушыларды мұғалімге, құрбыларына
сұрақтар қоюға итермелеу;
- Сабақта үрдістің топты және жеке оқушылардың жұмысына ... ... ... ... ... ... мазмұнында республикамыздың ЭГЖ баға беру
үшін әртүрлі өзекті сұрақтармен мәселелерді ... зор ... ... шешу ... ... білімдерін өмірмен тығыз
байланыстыруды талап ... және ... шешу ... ... ... ... қай ... орналастыруға болады?-деген мәселені
шешу үшін оқушы алюминий шығару үшін ... ... алу ... ... осы ... көп ... ... энергияның арзан көздері және еңбек
ресурстарына бай, яғни елді мекендерге жақын орналасу қажеттілігін ... ... ... ... кең ... ...... қою.
Сұрақтарды танымдық қызметті басқару, ойды қозғау, яғни, салыстыру,
сипаттау, ... ... ... ... үшін ... ... ... географиясының курсында «Еуразия» және ... ... ... шар ... деп ерекшелендіреді. Осы
себептен оқушылардан оларды салыстыруды талап етуге де ... ... ... ... ең ... ... ... оқушылардың пәнге деген қызығушылығын қалыптастыру,
тереңдету ... Осы ... ... жас ... ... жұмыстарды ұйымдастырған дұрыс: сабақтарымды ойын ... ... ... қолданып жоспарлаймын «Ол кім? Бұл не?», эстафета,
көңілділер және ... ... Үйге ... ребус, жасырынды
сөйлемдерді құрастыру сияқты шығармашылық тапсырмаларды беру де маңызды.
Әрине, оқушылардың танымдық ... ... үшін ... пайдаланудың
мәні өте зор. Оқулықта берілген сызбаларды, графиктерді, ... ... ... барысында мәтіннің негізгі ойын ... ... ... ... жүргізу, параграфтың жоспарын құру өздігінен
тірек ... ... ... ... ... ... оқушылардың
ойын қозғап, қызығушылығын арттыруға көмектеседі.
География пәніне оқушылардың ... ... ... а)
табиғи нысандармен (тау ... ... ... ... ә) ... картамен, б) суреттермен в) ... ... ... зор.
Дәстүрлі емес түрде өткізілетін сабақтар да өте әсерлі болып табылады:
Бүгінгі заманның мектебінде білім беру ... ... ... ... ... арттыруға мүмкіндік беретін, оқушыларды өздігінен
білім алуды үйретуді, тұлғаның ізденімпаздығын және ... ... ... ... қолдануды талап етеді. [13. 82-б]
Оқытудың дәстүрлі емес ... ... ... толықтырады,
жүйелендіреді, бекітеді, оны саналы түрде ... ... ... ... ... қатысып, қызығушылығы артады және стандартты ойлау
бағытына сүйенбей, өз ... ... ... ... ... озық технологиялардың бірі «Оқу және жазу арқылы сын
тұрғысынан ойлау» технологиясын география сабағында пайдалануды ... ... ... ... кіріктіруге мүмкіншілігі зор пәндердің
бірі екендігі белгілі.
Сондықтан СТО технологиясын қолдану арқылы ұйымдастырылған ... ... ... ... есте қаларлық, тұлғаның
эстетикалық-эмоционалдық сезіміне тәрбиелейтін оқушыны жан-жақты дамытатын
сабақ болып ... ... ... пәніне деген танымдық
қызығушылығын арттыру жұмысымда СТО ... ... ... ... ... : ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚТЫ ОЯТУ – МАҒЫНАНЫ
АЖЫРАТУ – ОЙ ... ... ... ... ... ... кезеңінде қолданылатын әдістер оқушылардың
тақырыпқа байланысты бұрынғы алған ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде «Білемін», «Білгім келеді»,
«Үйрендім» ... ... ... ... құрастыру, «Болжам жасау
сияқты» әдістерді қолдануға болады.
«Мағынаны ажырату» кезеңінде ... ... ене ... оның
негізін ашады. Бұл жаңа материалдың мағынасын ашу үшін мәтінмен жұмысты
әртүрлі – ... ... ... немесе жеке түрде ұйымдастырамын. Мұнда
«Аялдамамен оқыту», «Кернез жазу», INSERT ... ... ... ... ... ... және «Мағынаны ажырату» кезеңдерінде қолданылған
әдіс тәсілдер «Ой-толғаныста» шарықтау шегіне жетеді. ... ... ... ... ... ... жұптық формада бір-біріне сұрақ
қойып жұмыс атқарады. Оқушыларға «мағынаны ажырату» ... ... ... ... ... білімдерін «ой толғанысқа» салады. Мысалы
үшін, «5 жолды өлең құрастыру», «Эссе жазу», «Дөңгелек үстел» тесттік ... ... да ... Бұл ... ... ойын қозғап,
жаңа материалдан алған ... ... ... ... ... ... ... технологияны қолдануда оқушылардан күтілетін нәтиже: оқушылардың
- өмірге бейімделген, алған білімін практикада қолдана алатын;
- өзі шешім қабылдайтын, жаңашыл, шығармашыл;
- ... ... ... ... ... ... ... дағдысы жетілген, әртүрлі саладағы адамдармен тіл
табыса алатын;
- өз білімін, мәдениет деңгейін көтере алатын тұлға алу.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру әртүрлі арнайы әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы
оқушылардың танымдық қызметіне деген мотивтерін тудырып, ... ... етуі ... - ... ... ... ақпараттық технологияларды пайдалану
2.1. География пәнін оқытуда ақпараттық технологияны қолдану
Дүниежүзі елдері бұдан 50-55 жыл бұрын қолданған әдіс тәсілдер мен озат
технология бұл ... оқу мен ... ... айналасып жүрген әрбір
мұғалімнің адастырмас компасына айналып отыр.
Қазақстан ... «2015 ... ... ... ... ... ... республиканың білім жүйесі ... ... ... ... ... ... алдына биік міндеттер
жүктейді оқушыға білім білік дағдыларын беріп қана ... ол жиі ... ... ... тез ... ... етіп ... қазіргі
заманның маңызды талабы. Мұғалімдер съезінде еліміздің ... ... ...... ... Сіздер оларға қалай
білім берсеңіздер, Қазақстан сол денгейде болады деген еді. ... ... ... отырған жаңа технологияның өзі жаңадан пайда болған дүние
емес, оның негізі ерте ... ... ... уақыт ағымына қарй түрлі
өзтерістерге ұшырап, зерттеліп, жетілдірілді. Қоғам дамуының қазіргі кезеңі
адам ... ... ... дер ... және ... мәнімен алып
отыруға,білім беру ... ... ... ... ... ... Жаңа технология бойынша,
әдістемелік жүйенің басты бөліктерінің ... ... ... жеке тұлғаны дамыту. Осы талаптарды орындау үшін,біріншіден
оқушылардың ... ... ... ... дағдыларын жетілдіру, өз
бетінше білім алуына ... ... ... ... және ... ... оқытушыға сенім арту,мұғалім-ұйымдастырушы, бағыт беруші.
Үшіншіден жаңа технологияның ... ... ... ... ой ... оқушыларға еркін білім
беру,оқушының жекеліктұлғалық күшін ... ... ... роль ... ... Олай ... ... ұстаздар қамуының
алдыңғы үлкен мақсат: өмірдің барлық саласындағы белсенді, шығармашылық іс-
әрекетіне қаблетті еркін және ... ... ... ... ... процесін ұйымдастыру тек қана білім берумен шектелмейді, оқушының жан-
жақты дамуына,ақыл-ойы ... ... ... ... ... жаңа
технологияларының барлығы оқушылардың өз ... ... алу ... ... жаңа ... оқу мен ... арналған әдістер мен құралдардың жиынтығы. Оқушылардың білім
білік дағдыларын жетілдіру үшін оқудың жаңа ... ... және ... ... ... ... ... әртүрлі әдіс тәсілдерімен өткізу.
Қазіргі кезде оқушының алған білімі мен іс-әрекет түрлерін іс жүзінде
пайдалана алатындай дәрежеге жеткізудің ... ... ... ... ... ... мектеп географиясының
қосатын үлесі қоршаған ортаға ... ... ... жүйесін
қалыптастыру және оны бағалай білетін тұлғалық сапаларды тәрбиелеу арқылы
көрінеді. Мектепте оқытылатын ... ... және ... кіріктіре оқыту, қоғамның жасөспірімдерді өмірге, нақтылы ... оның ... ... ... ... ... етуге
даярлаудағы сұраныстарынан туындап ... ... пен ... арасындағы
байланыстар туралы білім, орта географиялық ... беру ... ... ... ... ... ... кіріктірудің танымдық және
әдіснамалық маңызы зор. Оны ... ... ... ... ... әрбір объектіні себеп- салдарын байланыс негізінде аумақпен
байланыстыру және ... ... ... және ... тұрғыда баға бере алу біліктіліктерін қалыптастырады.“Қазақстан
Республикасының экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін мектепте географиядан
білім беру география ғылымының бұрыннан ... ... ... ... біртұтастығы, табиғатты тиімді пайдалану, табиғи-
шаруашылық аудандастыру және т.б.) сүйенеді. Ол Н.Н Баранский, К.К Марков,
Ю.Г ... В.А ... И.П ... В.М ... ... тапқан. [147 93-б]
2.2. География сабақтарында жаңа ақпараттық-коммуникативтік
технологияларды пайдалагудың тиімділігі
Соңғы 200 жыл мен XX ғ 50 ... ... ... ... ... төңкерісті басынан кешті.
Біріншісі- XVIII ғ. аяғы мен XIX ғ. басында бу ... ... ... ... XIX ғ. аяғы мен XX ғ. ... ... ... пайда болуы.
Ал, қазіргі уақытта адам баласы үшінші өнеркәсіптік төңкерісті ... ... Ол ... ... машиналардың қоғамда кең етек алуы.
Қазіргі таңдағы өндірістік қоғам дамуының аса маңызды сипатының ... ... ... ... барлық саласына, соның ішінде
білім беру саласына енуі білім беру ісінде елеулі өзтерістердің енуіне әсер
етті. “Оқытудың ақпараттық ортасы” ... ... ... пайдаланудың
сапалық өзтерісіне байланысты өзекті болып отыр. ... ... ... және ... ... байланысты.
Ақпараттық технологияның компьютерлік технологиясыз іске асуы мүмкін емес.
Барлық ... ... ... компьютерлік технологиясы пайдаланылады.
Себебі, біріншіден, оқытуда бұл технологияны пайдаланбау оқыту процесінің
қарқындылығынң төмендеуіне әсер етсе, ... ... ... ақпарат
көлемінің ұлғаюына байланысты.
Компьютерді білім сапасына пайдаланудың алғашқы эксперименті алпысыншы
жылдарға сай ... ... ... ... курсының пайда
болуы, одан кейін автоматтандырылған ... ... Ал, ... ... ... ... болуы білім беру саласына оң өзтерістер енгізуде.
Қазақстан Республикасы ғылыми- техникалық прогрестің ... ... ... қоғамды ақпараттандырудың жаңа кезеңіне енді. Қоғамды
ақпараттандыру еліміздің экономикасын, ... ... ... алғы ... Ал, осы ... ... басты роль ... Оған ... ... ... ... 1997 ... ... ақпараттандыру мемлекеттік бағдарламасының” ... ... ... орта ... ... ... ... басынан кешіруде, яғни, мектептерді жаңа компьютерлермен жабдықтау.
Қоғамдағы жаңа ... және оның тез ... мен ... ... ... қойылатын талаптарды да түбегейлі өзтертіп, ... ... үшін ... беру ... ... қойып отыр:
• Білім сапасын арттыру;
• Әлемдік білім беру кеңістігіне ену;
• Орта білімді ақпараттандыру;
• Интернет жүйесін пайдалану;
... ... ... басқару:
Осы міндеттерді шешуде қазіргі жаңашыл мектеп өз алдына мынадай мақсат
қойып отыр: “Жаңа ақпараттық технология ... ... ... ... Осы
мақсатқа сай бүгінгі мектеп мұғалімі білімділікпен қоса, өзіндік ой-пікірі
бар, заман ағымына сай жеке ... ... ... жас ұрпақты
“ақпараттық қоғамға” тәрбиелеу барысында оқу-тәрбие ... ... сай ... таңдай білуі қажет. Қазіргі таңда толық,
сапалы, бәсекелестік қабілеттегі білім беруді ұйымдастыруда ... ... ... ... ... бірі – жаңа ... технология. Компьютерлер білім беруге кеңінен ... ... жаңа ... ... ... ... болды.
Оқытудың жаңа ақпараттық технологиясы- ақпаратты оқушыға компьютер арқылы
әзірлеу мен ... ... оқу мен ... ... ... ... құралдарының ролі мен орны. Мектепте компьютерлік
технологияны пайдалану ... ... оқу ... ... ... ... жаңа ... ашады. Жаңа ақпараттық
технология өзіндік ерекшеліктерімен ерекшеленеді. Олар төмендегідей:
• Жобаның ... ... мен ... ... - ... ... ... кіру;
• Әлемнің кез-келген еліндегі оқушылар мен еркін араласу;
• Интернет- олимпиада мен шығармашылық байқауларға қатысу;
Осыдан ... жыл ... ... компьютерді қорқып ұстайтын болса,
қазіргі уақытта олар информатиканы екінші сыныптан бастап оқуда. ... ... ... ғана пайдалану кезеңі артта ... ... ... ... ... ... ... белсенді
түрде пайдаланылады.
Ноосфералық даму кезеңінде ... пәні ... ... ... ... ... қатар, белсенді оқыту
әдістері, оқытудың инновациялық технологиялары пайдаланылады. Біз ... жаңа ... ... ... ... білім сапасын
арттыруға ерекше көңіл бөле отырып, алдымызға төмендегідей мақсат қоюымыз
керек:
• Жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... Қоғам қажеттілігін қанағаттандыру үшін баланы ақпараттық қоғамға
тәрбиелеу.
Бұл технологияның өзектілігі қоғамның ... ... ... География сабағында жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... ортаны қалыптастыруымен,
сондай-ақ сапалы білім беру мүмкіндігінің жоғары болуымен ерекшеленеді.
Дәстүрлі оқыту ... ... ... ... ... ... ... құралы
ретінде қызмет атқарады. Ал оқытудың компьютерлік ақпараттық ортасы білімді
өздігінен меңтерудің ... бола ... ... ... ... оқу ... – технология жүйесі. Осы жүйе негізінде
оқушы өздігінен білім алады. Оқушының іс-әрекетін тым ... ... ... ... мен өз ... ... ... қабілетінен айырады. География
пәнін оқытуда жаңа ақпараттық технологияның тиімділігіне тоқталатын болсақ,
оны төмендегідей атап өтуге ... ... ... ... құжаттарды құру құралы (реферат,
таблицалар)
• Графикалық редактор- шығармашылық сабақтардың жұмысын құру құралы
(шартты белгілерді жасау, географиялық план ... ... ... жауын- шашынның, желдің графигін сызу)
• Мультимедиялық ... ... ... ... ... ... ... елдің, объектінің презентациясын жасау.
• Лазерлік дискідегі географиялық кітапхананы пайдалану ... ... ... ... ... ... ... әлемнің кез- келген жеріне виртуалды
саяхат жасау;
• География ғылымы бойынша өзінің интернет- қорын ... ... ... эфирде атақты мұғалімдердің сабақтары.
• Электрондық поштаны пайдалану мүмкіндігі. Географиялық ақпараттар
жөнінде ой бөлісу, жаңалықтар алмасу.
... ... ... ... сай ... ... білімді толығымен алу.
• Білімді өздігімен меңтеру.
• Өзін-өзі бағалау
• Жалған ақпарат алу қаупінен құтылу
• Жалған бағадан арылу
Жаңа ақпараттық технологияны пайдалануда ... ... ... ... ... ... арттыруға көңіл бөлу керек. Пайдаланатын
әдістерімді төмендегідей сызба түрінде көрсетуге болады.
Жай кәдімгі сабақ: жоғарыда көрсетіліп отырған барлық әдіс ... ... ... ... да ... ... ... мұғалімнің қызметі:
оқушылардың компьютерге деген ... біле ... пән ... ... өтсе де ... ... керек. [15. 102-б]
Өзін- өзі оқыту программасы. Бұл әдісте мұғалімнің қызметі оқушыларды
қадағалап тұру және жаңа ... ... ... ... ... ... ... өздері компьютердегі алдын ала дайындап қойған программаны ашып,
жұмыс жасай береді.
Биоинформация ... ... ... ... беру және
оқушыларды тыңдап, оның қате ... ... ... Бұл ... әр ... яғни ... ... жасауын арттыру.
Электрондық оқулық. Оқушылар үшін электрондық оқулық ... ... ... ... ... толықтырып отыруға және
мақсатты түрде бітіру емтихандарына дайындалуға мүмкіндік беретін ақпарат
көзі. ... ... ... ... тапсырманы қызыға орындайды,
сонымен қатар өз қатесін табады. ... жас ... сай ... шамасына, мүмкіндігіне қарай тапсырма беруге қолайлы.
Қосымша программалар ... ... ... ... қолдана
отырып, Microsoft Power Point программасынан презентация, Microsoft Excel
арқылы диаграмма, Paint ... ... ... ... ... көптеген қызықты сабақтар өткізуге болады.
Мультимедиялық оқыту программасы. Оқушыға экран арқылы компьютер ... ... оқу ... өзі ... Әрине бұл программа
информатика пәні ... ... ... ... оқыту тәсілі. Қашықтықтан білім беру дегеніміз- белгілі ... ... ... ... және де ... байланысу
орталары көмегімен оқып үйрену мақсатындағы ақпараттармен ... ... ... ... ... технологияның артықшылықтары.
Жаңа ақпараттық коммуникативтік технологияда оқыту құралы ретінде
электрондық оқулық және интернет жүйесі маңызды орын ... ... ... электронды оқулық” және “мектеп- интернет” жүйесін құруға болады.
“Мектеп- ... ... ... оқушы ағымдағы сабақ бойынша ... ... ... интернет жүйесіне ену арқылы іздеп табады,сондай-
ақ “дүниежүзілік өрмекке” электронды саяхат жасауға мүмкіндік алады.
Ал, электрондық оқулықтың ... ... ... ... атап ... ... (№ 2 ... Анықтамалық оқыту элементі арқылы ... ... ... ... ... Мультимедиялық ақпараттық технологияны пайдалану.
• Ағымдағы сабақ бойынша ішкі және сыртқы текеруді жүзеге асыру.
... ... беру ... ... курсындағы жаңа
ақпараттар енгізілген.
• Компьютерлік сауаттылығын қалыптастыру.
• Сабаққа деген қызығушылығын ояну негізінде білім сапасын арттыру
№ 2 сызба. Электронды оқулықтың ... ... ... ... сабағында пайдаланудың
тиімділігі мен ерекшеліктерін қорытындылай келе, орта ... ... ... ... ... ... ... әр жақты
екендігіне көз жеткізуге болады. Сонымен,компьютерлік ... ... ... үш негізгі түрі бар:
Ақпараттық технологияны география сабағында үздіксіз пайдалану, әсіресе
сарамандық сабақтарда.
Ақпараттық технологияны ... ... тыс ... георгафия
пәнінен өзіндік жұмыстарды орындау барысында пайдалану.
Ақпараттық технологияны танымдық қабілетін дамытуға ... ... ... ... т.б) [16. 75-б]
Оқыту барысында ақпараттық технологияның бір ғана бағытымен жұмыс істеу
барлық бағыттарды кешенді түрде ... ... ... ... ... пайдалану оқушының географияны терең танып білуіне ғана
емес сондай- ақ, есептеуіш техникамен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жасайды. География сабағында жаңа
ақпараттық технологияны пайдалану оқушының қызығушылығын ғана ... ... ... ... артуына әсер етеді.
2.3. География сабағында компьютерлік технологияларды қолдану
Модернизациялық жүйенің негізгі бағыттарының бірі ... ... ... технология мен мультимедианы енгізу болып
табылады. Бұл процесс жақында ғана басталса да, оның ... ... ... ... ... етер ... ... технологияға
қарсылығын көрсететін болса да, оқушылардың ішінде ... ... ... ... ... ... Қазіргі жастар
тапсырманы орындау барысында өздері компьютерлік мүмкіндіктерін қолдануға
тырысады. Әсіресе бұл тапсырмалар ... ... көп ... және жұмысты даярлауында үлкен талаптар қойылуымен байланысты.
Мұндай ... ... ... ... ... ... сонымен қатар жаңа пайдалы жаңалықтарды қолдануға барлық
күшін салады.
Орта мектептің ... ... ... компьютерлік
технологияны пайдалану мүмкіндіктерді қарастырылуда және ... ... ... 2003; ... ... 2004; Перфильев, 2003; Брукс, Кент,
2002, Таможняя, 2002)
География ... жаңа ... ... ... бар. ... ... беруде бірнеше негізгі бағытта
компьютерлік технологияны және мультимедианы қолдануға болады.
1-сызба. Компьютерлік технологиялар.
І. ... ... ... ... ... және ... ... көрнекті құралы географиялық карталар болып табылады.
Мультимедиа география ... ... ... әр түрлі
статикалық ... ... ... ... ... ... бір объектіден басқа кез-келген тізбекке
фрагментті ... ... ... ... бір ... ... ... болады. Бұның география пәнінің мұғаліміне өте үлкен көмегі
тиеді, себебі лекция сабағына бірнеше ... ... ... ... ... ... ... жоғары екенін байқаймыз.
Болашақ педагогтар үшін мультимедианы қолдану көптеген жұмыстар іске
асады. Яғни ... ... ... ... ... ... жүзінің
географиялық жағдайын біледі. ... ... ... және
фотосуреттер, арқылы оқушылардың географиялық қана емес, ... және ... ... ... ... осы ... мультимедиа
көмекке келеді.
ІІ-бағыт – процесстерді көрсету.
Географиялық процесстерді ұйымдастыру туралы көп және әр ... ... ... ... су ... ... қабықтағы зат және энергия
айналымы туралы диаграммаларды сызып көрсету.
Мультимедианың көмегімен ... ... ... ... ... (ГАЖ) ... көрсетуге болады.
Құбылыстарды салыстыру. Жоғарыда келтірілгендей ... ... және ... ... ... ... әр ... ақпарат жинақталады. Құбылыстарды ... ... ... ... ... ... жолдарын қарастырады және
әртүрлі бояу арқылы болады (ластану көрсеткіштері көрсетіледі).
Ш – бағыт – ... ... оқу ... және ... орта білім беретін мектептерде
геоинформатика пәні енбеген. Мұнда оқушылар мен ... ... ... ... ... ...... тексеру.
Мұнда әр түрлі жолмен білімтер және оқушылар ... ... және ... ... ... ... жеке тапсырманы
орындай алады.
Әр түрлі ... және ... ... ... жұмыстары жүргізілуде.
Білімді тексеру үшін компьютерлік технологияны қолдана отырып, сараптама
жасайды.
Ү. Бағыт. ... өз ... ... ... ... ... тапсырманы компьютерлік технологияны
итеріп, мультимедия технологиясы бойынша орындайды.
Соңғы ... ... ... ... ... ... күшейді. Мектептің материалдық базасы ... ... ... ... ... ең ... сонымен қатар ең маңыздысы бағдарламаны ... ету (БҚ) ...... ... (БПҚ) ... табылады. Бұл
оқушылардың сабаққа қызығушылығы және творчестволық белсенділіктері артып,
келешекке өздерінің алған ... ... да ... ... ... [17. ... ... ақпараттық технология элементтеріне талдау
Жаңа қоғамдағы негізгі стратегиялық фактордың өмір ... ... ... ... ғылыми және практикалық тапсырмаларды
орындауда бәрімізге жақсы белгілі. ... ... өту ... ... ... ... ... Өте қарқынды дамып отырған
ақпарат технологияларын география ғылымының көптеген салаларымен маңызды
мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... ойлау жүйесі, адамға кейбір қоғамдық мәселелермен ... ... ... Конструктивтік бейнелі ойлау - әр түрлі саладағы маманданған адамның
қарым – ... ... ... Кең ... ... қоршаған ортаны әр түрлі бейнеде бірдей қабылдау.
Геоақпараттық технология үлгілерін білімде қолдану келесі білім салаларында
қолдануға болады.
• Базалық ақпараттар білімінде;
...... ... ... ... Жоғары маманданған, білімді, жүйелі аналитиктер, информатиктер және
программистер дайындауда;
• Мамандарды қайта ... ... ... ... технология табиғи және әлеуметтік – экономикалық
геожүйелерді ... ... ... базасын пайдалана отырып,
компьютерде үлгілеу арқылы зерттейді. Сонда осы ... ... ... ... жүйелер құрылады.
Геоақпараттық жүйе негізінде ақпараттық – бағдарламалық кешен,
мәліметтерді ... ... ...... байланыстыру, тарату
және көрсетіліп жатыр.
Геоақпараттық жүйе қазіргі маңызды мәселелерді шешуде:
• Жоғары сапалы картографиялық өнімдерді құру;
• Мәліметтер ... ... ... ... ... карта, графиктік, диаграммалық сызба түрінде берілуі;
• Кеңістіктегі мәліметтерге талдау жасау, орналасқан ... ... ... мен ... ... қолғабыс беру;
• Мәліметтердің түрлі ақпараттық көздерін біріктіру;
• Өзге техникалық ақпараттық жүйелермен қарым – қатынас т.б.
Геоақпараттық жүйе ... ... 4 ... ... Картадан алынған кеңістіктегі тапсыпмаларды өңдеумен барлап білу және
енгізуді қамтамасыз ету немесе ... ... ... және ... ... ... мәліметтерді шұғыл алу, олардың
маңыздылығын дәлелдеп түзету;
• Талдауды жасау және өңдеу. Есепті ... ... ... ... әр ... бейнелеу ( карта, кесте, сурет, ... ... ... үлгі ... жүйені қолдану негізінде біз кеңістіктегі көп мөлшерлі
мәліметтерді, сандық карталарды қолдану арқылы бір ... ... ... ... және ... болжаммен табиғи ортаға әсердің кешенді
бағалау процедураларын оңайлатып, аномалияларды жедел түрде ... ... ... ... ... ұйымдастыруға көмектеседі.
Геоақпараттық жүйе географиялық қолдануларында және оның практикасы
кезінде ыңғайлы,ақпараттық өңдеулер мақсатындағы ... ... ... және ... іске ... техникалық және ұйымдастыру тәсілдерінен
тұрады. Сонымен қатар физикалық-географиялық мәселелерді шешуге белгілі бір
мүмкіндік береді:ландшафтардың ... ... ... физикалық-
географиялық аудандастыруды жасауға және т.б. сол сияқты.
Қазіргі уақытта кейін түскен ақпараттарды өңдеуде ... ... ... ... ... ... деп атайды.
ЭЕМ – ге географиялық ... ... ... ... ... және ... ақпарат кіргізу үшін алфавитті –
сандық клавиатуралар  керек. Ал графикалық ақпаратты ... екі ... ... (сканерлік) және жартылай автоматтық (цифроваторлар).
Сканердің көмегімен автоматтық ... дәл ... ... болады. Сондықтан қазіргі ... ... ... ... ... ... құралдары, графикті
– құрылымдық плоттерлер.
Мәліметтерді шығарып алу үшін дисплей қажет, ол пайдаланушымен ... ... ... ... ... жүйеде ақпараттық
массивтерді мәліметтер базасына біріктіреміз, оған тек мәліметтер ... ...... ... арқылы шығуға болады.
Мәліметтер базасы пайдаланушыны ақпаратпен қамтамасыз етеді және
геоақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ала ... жоба бойынша орындалады.
Әр түрлі жедел ... ... ... ... ... ... ... көрнектілігін арттырады, түбегейлі
бақылау және ... ... ... ... ... әр ... қағидалардан құралады. Мысалы:
ақпараттық иерархиялық түрде ұйымдастырылуы белгілі бір ... ... ... фация.
Географиялық зерттеулерде ақпараттық технологияны ... ... ... ... ... құру ... ... сатылардан тұрады:алғашқы мәліметтер жинау, мәліметтердің
кіруі және сақталуы, оларды талдау, жобалар хабарламалық ... ... ... ... ... ... және шешім
қабылдау.
Алғашқы мәліметтер жинау.    Геоақпараттық жүйеге ... ... көзі әр ... ... ... Экспедициялық тәжірибелердің
нәтижелері (карталар, күнделік жазбалар, кешендік суреттеу бланкілері),
кескіндеу мәліметтері т.б. әр ... ... ... бойынша
түскен ақпараттың ең басты талабы – сол мәліметтерді салыстыру. Мұның қол
жеткен ...... ... ... нақты (стандартты)
әдістерін пайдалану.
Мәліметтердің кіруі және сақталуы. Жиналған мәліметтерді ЭЕМ – ... ... ... Осы қойылған мақсат бойынша алғашқы талдау
орындалады. Бұл өзінің ... ... ... ... және ... ... талдау. Пайдаланушының сұранысына байланысты мәліметтерді
талдауды атқару тәртібі, оның іріктелуі мен ізденісінен ... жүйе ... ... ... әр ... ... ... және      анықтамалық. Қажетті түрде
статистикалық ... ... ... ... ... Ол ... ... айтуға, жіктеулік
тапсырманы шешуге көмектеседі.Үлгілік шешімдердің нақтылығы статистикалық
критерийді орнатуға пайдаланады.
Мәліметтің жобасы және шешім қабылдауы. Геоақпараттық жүйенің ... ... ұзақ ... ... ... ... көп уақыттың және
еңбек қорларын қажет ететін кезең. Сондықтан жаңа геоақпараттық ... ... шешу үшін ғана ... ... ... ... әр ... қажеттіліктерді қамтиды.
Географиялық мәліметтер көзі. Географиялық мәліметтердің көзі ретінде
географиялық мәліметтердің әр ... ... ... карталар, ғарыштық
суреттер, обьектілер координаты, сөздер, күрделі обьектив) болады.
Әлемде кеңінен пайдалануға арналған аймақтық геоақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... оның ішінде төмендегідей
ақпараттар сақталады:
• Метеорологиялық, оның ішінде ауа алабының ластануы;
• Гидрологиялық, сондай – ақ  су ... және су ... ... ... және ... ... құрылымы;
• Биологиялық қорлар: жануарлар, өсімдіктер, микроорганизмдер және тірі
организмдерге адамның әсері;
• Әлеуметтік – экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... ... бір ... бойынша картографиялық және ... ... [22. ... ... ... жүйеге мысал ретінде 1990 жылдан
бастап 25 ... ... ... ... ... атты ... бағдарламаны (МГБД) келтіруге болады. Бұл бағдарламаның мақсаты
– жердегі экожүйелерге инвентаризация және мониторинг жасау. Оған ... және ... ... ... саны ... Олар:
GDPP (Global Data base Planning Project) “Әлемдік ... ... және ... ... базасы қоршаған орта туралы ( WDDES Projegt) ;
Әлемдік ақпаратты – қорлық  мәліметтер базасы ... ... ... орталығының NOOA әлемдік қоршаған ортаның
сандық атласының жобасы.
GDPP жобасының мақсаты - әлемдік ... МБ – ны ... ... ... жағдайды бағалау, болашақтағы мәселелерді шешу ... ... ... ... сабағы бойынша ақпараттық технологияны қолдану,
яғни компьютерлік техниканы қолдану болып табылады. Жалпы география ... ... ... ... ... ... құбылыстарды
компьютерде анимация арқылы көрсетуге ... ...... ... осы ... сай компьютерлік бөлігі. Бұрын
мультипликациялық кадрларды қолмен сызса, ... ... ... ... ... бейнелерді ”тірілтіп” (осыдан
анимация сөзі шыққан) ... ... т.б. ... ... ... жалпы айтайын дегенім осындай ақпараттық
технологияның ... ... ... ... ... география сабағын
қызықты өткізу мақсатым. ... ... ... мұғалімі ретінде
ақпараттық технология элементтерін үйреніп, алған білімімізді ... іске ... [20. ... ... ... ... геоақпараттық технологиялар
Жер туралы ғылымдарда, әсіресе географияда кеністіктік мәліметтермен
жұмыс істейтін, ақпараттың "тапшылығы" ақпараттың "көптігіне" өтетін жағдай
қалыптасты. ... ... ... ... мен құжаттарға қол
жеткізуі қиынға түсуде, оған көптеген ведомстволық, қаржылық, арақашықтық,
жеке тұлғалық және т.б. ... әсер ... ... ... ... ... және ... найдалану үшін
ғалами ақпараттық жүйе қажет. Ол жүйеде географиялық мәліметтерді ... ... ... ... ... және ... тұжырым жасау және өңделген ақпараітарды шығару үшін қолданады.
Қазіргі кезде осындай жүйе ... ... ... және ондірісті
қамтитын геоинформатика ғылымы танылды. 1>үл гы-лымда геоақпараттық жүйелер
(ГАЖ) құрылады және тараі ылады.
Геоинформатика ғылым ... XX ... ... Швеция және
Канада елдерінде жер кадастрын жаса> жәнс табиғи қорларды зерттеу үшін
дүниеге ... ... ... ... ... ... ғылым ретінде, мәлімепер базасы мсн білім ... ... және ... ... ... компьютерде
үлгілеу арқылы зерттейді. Қазір дамыған ... ... ... бар, олар ... ... ... қоршаған ортаньі
қорғау және басқаруда, жер кадастрында, ғылымда. білім беруде қолданылады.
Геоинформатика дегеніміз - Табиғи және ... ... ... байланысын, динамикасын, кеңістік пен
уақыттағы ... ... ... ... мен ... ... ... компьютерлік белгілеудің көмегімен зерттейтін ғылым.
Геоинформатиканың мағынасы болып ... ... ... ... ... ... Геоинформатиканың зерттеу әдісі
ретінде кеңістік-уақыттағы ақпараттық үлгілеуді айтады.
Қазіргі уақытта ғылымдар жүйесінде Геоинформатика езіне лайықты ... Оны ... ... ... ... мен
міндеттерінен көруге болады. Геоинформатиканың маңызды міндеттерінің бірі ... ... ... мен талдауының кептеген варианттарының
орындалуына көмектесетін алгоритмдер мен бағдарламалық ... ... ... ... ... ақпараттандырудың мақсаты мен істелетін
жұмыстары. Геоақпараттық ... ... және оның ... ... орны мен ролі ... ... ... келгенде, ГАЖ-дың
қолдану мен құрау саласында ... ... ... ... және ... ... қиынға түседі. [23. 68-б]
Геоинформатика - жүйе ретінде географияны, информативны, ақпараттық
жүйелер теориясын біріктіре отырып, ... және ... ... ... ... болды. Ол таным әдісі ретінде жүйелік ... ... ... ... ең жаңа ... ... ... және қоғам туралы ғылымдар мен ... ... ... ... биология, экономика, әлеуметтану,
картофафия, аракашықтықтан зерделеу, информатика және ... ... ... ... информатиканың әдістері мен құралдарын қолдану
нөтижесінде жаңа мүмкіндіктер ашылып, маңызды ғылыми және ... ... ... атқару жолға қойылады. Олар -физикалық-географиялық
аудандастыру, ландшафтың құрылымын ... ... ... ... ... өткізу, геожүйелерді кеңістік-уақытга талдау,
географиялық интерполяция және экстрополяция, ... ... ... жатады.
Сондықтан қазіргі уақытта геоинформатика табиғи және өлеуметтік-
экономикалық үдерістер және ... ... ... ... ... дамуын болжайтын және шешім ... ... ... ... ... ... - ... география және картография дәстүрлері мен
әдістерін, теориясын, қолданбалы математика, информатика және компьютерлік
техниканың мүмкіншіліктерін сабақтастыратын ғылым. ... ... XX ... ... ... ... ... қойнауларында географиялық ақпараттарды әскери мақсатта ЭЕМ
көмегімен өңдеу ... ... ... ... ... ... (ары қарай ГАЖ) деп ... ... ... ... ... ... болды. Ол өзінде кеңістіктегі ақпараттық өңдейтін
және оны қолданушыға, монитор экранына, басылым құралдарына немесе байланыс
каналдарына ... ... ... және ... құралдарды
адамның мүмкіншіліктерін қажет ететін қолданбалы мәселелерді шешуді
біріктірді. ... ... ... ... ГАЖ көптеген функциялармен
және мүмкіншіліктермен толықтырылып, осының негізінде сандық картография
мен автоматтандырылған картография пайда ... ... ГАЖ тек ... ... ғана ... басқа да білім
салаларында қолданыла бастады. 80-90 жылдары ... ... ... және кең ауқымда қолданылуына байланысты, ГАЖ бірте-бірте жаңа
әлемдік нарықтарды қамтып, КСРО және ... ... ... ... ... ... және ГАЖ технологиялар, сонымен қатар ... жыл ... ... ... және ... ... оның сатылым
көлемдері жылына бес жүз миллиард долларға жетеді.
ГАЖ ... ... ... ... ... ... ... саясатқа, шаруашылықты және табиғи қорларды басқару, табиғатты
және экологияны ... ... ... және ... ... ғылым,
ілімге енді. ГАЖ барлық кеңістіктік деңгейлерді (ғаламдық, үлттық аудандық,
муниципальды) және біздің ғаламшарымыз туралы әр ... ... ара ... ... ... қайта жазу, метео
мәліметтер және далалық зерттеулердің мәліметтерін т.б.) ұштастырады.
ГАЖ ... ... ... (БҰҰ, ЮНЕП, ФАО, т.б.), ірі мемлекеттік
мекемелер ... ... және ... ... жеке ... ... ... және
университеттер қатысады.
ГАЖ жасау жұмыстарына көптеген қаржы жұмсалады және оған ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
ГАЖ құру және оны одан әрі ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуінде геоинформатиканың ғылыми бағыт
ретінде қабылдануына көп уақыт өтпегенімен, оның жылдам ... ала ... таң ... жағдай. Геоақпаратгық дүмпу барлық елдерде осы ... ... ... күрт ... бүл өз ... жаңа ... мен әдістемелерін, жана бағыттың теориялық әдістемелік негіздерін
жасауды талап етті. Әлемнің көптеген оқу орындарында, соның ... ... ... ... оқытылуда және ... ... ... ... ... ретінде алғаш анықтама берген
болатын. Ол: «геоинформатика - иерархиялық деңгейдегі және ... әр ... ... және кеңістік-уақыттық ақпаратты автоматты
түрде өндеугс ... ... ... ... ... табиғи және әлеуметтік экономикалык
геожүйелерді мәліметтер базасы мен ... ... ... ... ... ... ... Сонда осы жұмыстарды атқару үшін,
бірінші геоақпараттық жүйелер құрылады. ГАЖ - бүл ... да ... ... ... ақпаратты сараптау, беру, сақтау, өңдеу, ... ... ... негізінде ақпаратты-бағдарламалық кешен, мәліметтерді қайта
өңдеу, кеңістіктік-координаттық байлау, тарату және көрсету ... ... ... ... ГАЖ бар, олар ... ... ... ... ... және ... жер ... білім беруде қолданылады.
Қазіргі уақытта табиғат байлықтарын тиімді пайдалану мен қоршаған
ортаны қорғау мәселелеріне көп ... ... ... шешу үшін табиғи
ортаның компоненттерінің жағдайы ... ... ... және
т.б сандық ақпараттардың кең көлемін қолдануды ... ... ... ... Ал бүл ... ... дамыған әдістері мен
құралдарынсыз іске ... ... ... ... ... ... ... өңдеу және танудағы ең болашағы зор әдіс компьютерлік
геоақпараттық ... ... ... ... болып табылады.
Бүл жұмыстарды геоақпаратгық жүйелер құрып, арнаулы мақсаттағы қолданбалы
бағдарламалардың ... ... ... зерттеуде ақпараттық технологияны пайдалану. Бұл кезде
автоматтандырылған үдерістер жинағы және географиялық жүйелердің ... ... ... ... қабылдау және өңдеу тұтас бір үдеріс болып
қаралады, сонымен бірге оның қатарына ізін басушы кезеңдер қосылады. ... ... ... ГАЖ-ды құру және пайдалану келесі
сатылардан тұрады: алғашқы мәліметтер жинау, мәліметтердің кіруі және
сақталуы, ... ... ... ... кезеңдердің
технологиялық қабылдануы, географиялык мәліметтердің өнделуі және шешім
қабылдау. Ең қажетті жағдай - бұл ... ... ... және ... ГАЖ-ды
құру кезінде пайдаланылады, сонымен қатар оған ... ... ... мен ... ... ... және ... жүйенің
жағдайлары кіреді.
Географиялық ақпараттарды жинақтау және талдау ... жеке ... ... ... ... ақпараттық технологияны пайдалану
|Алғашқы мәліметтер |Мәліметтердін |Мәліметтер-ді|Мәліметтердің ... ... және |ң ... |сценарийі және |
| ... | ... ... | | | ... | | | ... және ... ... ... ... ... |және мәліметті ... және ... және ... ... ... |талдау, іріктеп |
|тәжірибелер | | ... ... ... ... ... | |к ... | ... қашықтықтан |Маншкалдык, ... ... ... ... ... ... ... банк |
| ... ... | ... |
| ... | ... |
| ... | | |
| ... ... | | ... және аэ- |Мәліметті ... ... ... ... ... |кәдімгі |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... ... келіп түсетін ақпараттардың көзі әр
түрлі болуы мүмкін: ... ... ... ... ... ... ... кескіндеу мәліметтері, т.б. Әр
кезеңдегі тәжірибешілердің байқауы ... ... ... ең ... - сол ... ... қол жеткен табысы - даладағы жиналған мәліметтердің нақты
(стандартты) әдістерін пайдалану (мысалы, ... ... ... ... шығу ... ... әдістемелік бірінші өңдеуі болып табылады.
Аймақтық ГАЖ-ды ұйымдастыру кезінде қабылданатын ең басты ... ... ... ... өңдеу болып табылады, соның ішінде
аэровизуалдық бақылау. Көбіне ГАЖ-ға ... және ... ... ... ... ... ... картасы ақпараттың
көзі ретінде шешілген тапсырманың масштабын анықтайды (зональды, аймақтық).
Сонымен бірге ... ... мен ... ... ... ... ... талабы кіреді.
Мониторинг жүйесін ұйымдастырудың нөтижесінде, қоршаған ортаның жағдайы
төтенше бақылауға (литомониторинг, радиоэкологиялық және т. б. байланысты
болады.
Гидрометеорологиялық ... ... ... ... ... ... торабы болып табылады, оған мемлекеттің барлық аймағы
кіреді және ол ... мен су ... ... ... ... ... етеді. Табиғи құбылыстардың ретроспективті ... ... ... ... ... ол кей уақыттарда ондаған
жылдарға тірелсе, ал ... ... ... ... ... жүйенің эволюциясын біліп тану үшін тарихи кезеңдердің
жинақтары мен ... ... ... ... осы ... ... уақыттағы өңірдің ландшафт жағдайларын қалпына келтіреміз.
[24. 119-б]
Мәліметтердің кіруі және сақталуы. Жиналған мәліметтерді ЭЕМ-де өңдеуге
дайындау керек. Осы ... ... ... алғашқы талдау орындалады. Бұл
өзінің қатарына нақтылы мәліметтердің тексерілуін, толықтығын ... ... ... ... сәйкес келмеген мәліметтер істен
шығарылады. Аймақтық ГАЖ-дың негізі тақырыптық карта ... ... да ең ... ... қоятын жағдай картографиялық ақпараттың
толықтығы мен нақтылығына байланысты. ... ... ең ... ... айла - ... пішінділігі, бұл алғашқы мәліметтердің жойылуы мен
бұрмалануына әкеліп соқпауы керек.
Картаны ЭЕМ-ге кіргізу екі сатыға бөлінеді: контурлық бөлімді ... ... ... ... ... ... ... жазылуы арнайы жіктеулік
өңдеуге сәйкес келуі керек. Бұл сатыда ең басты көңіл қоятын жағдайдың бірі
- ол ... ... ... ... оның ... тікелей ТТК-ның
анықтамасын, сонымен қатар жекекомпоненттік меншіктеу, картографиялық
ақпаратты кіргізу үшін ... ... ... ... ... сызу ... ... сонан кейін
картаның контурлы жағы талабына сай ... ... көзі ... ... автоматтандырылған дешифровкаға және сандауға кіреді.
Алынған ақпараттың көпшілігі сандық қор құрайды. МБ-мен жұмыс істеу кезінде
белгілі операцияны орындау үшін ... ... ... сонымен қатар
таңдалған айланы ұйымдастыру мәліметтері осы ... ... ... Бұл жұмыстар қосымша тандаулы мәліметтермен толық-тыруды және
өзтертулер мен ... ... ... [23. ... ... Пайдаланушының сұранысына ... ... ... ... оның ... мен ... ГАЖ ... талдаудың мүмкіндігін әр түрлі тәртіпте қолдайды:
үлгілік, сараптамалық және анықтамалық. Қажетті түрде ... ... ... регрессиялық, ... ол ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Үлгілік шешімдердің нақтылығы статистикалық
критерийді орнатуға пайдаланады.
ГАЖ-дың ең басты мағынасы имитациялық ... ... ... ... ... ... ... табиғи зерзатты біліп-оқу.
Тәжірибешінің математикалық әдіспен жұмыс істеу ... ... әр ... ... ... ... алуға мүмкіндігі
жетеді. Математикалық әдістің ... ... ... ... ... береді, мүның іске асуы табиғи жағдайда өте қымбатқа түседі
немесе кейбір нақтылы тұжырымдарға ... ... ... ... ... ... ... жабдықтау үшін географиялық ақпараттарды, кең
көзқарастағы әдістер мен тәсілдерді қолдану қажет.
Осылайша: ... ... ... ... ... мен ... жағдайына қойылған баға сарапшының көңілін ... ... орын ... ... - ол ... ... арқылы құру, яғни бар
ақпараттарды суреттеу үшін пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... ұсыну. Бұл карталық құры-лыстан басқа,
ГАЖ-ды іске асыру мүмкіндігі - ол іріктелулер мен ... ... ... ... ... ... және ... қабылдауы. ГАЖ-дың құрылуы, дүрысын
айтқанда, ұзақ үдеріс, өзінің құрылуы кезінде көп ... және ... ... ... ... ... жаңа ГАЖ ғылыми-тәжірибелік
тапсырмаларды шешу үшін ғана емес, ... ... іс ... әр ... ... Іс жүзіндегі тапсырмаларды шешу кезінде ... жеке ... ... ... ... орын ... Олар ... қорларын түтынушылар (АҚТ). Тәжірибенің мақсаты ретінде ... ... ... ... ... тапсырмаларға мағлұмат бере
алады, олардың тәжірибелік ... - ... ... ету ... Қабылданған шешім талдаудың кейбір альтернативті варианттары
табиғи ккешендік жүйеге келіп тіреледі. ... осы ... ГАЖ ... ... ... ... ... келіп тіреледі. ГАЖ-дың жұмыс
істеу қағидалары. ГАЖ дегеніміз тақырыптық ... ... ... болады. Бірақ өте иілгіш келетіні нақты тапсырыстарды шешуі өзінің
құндылығын көрсетеді. Яғни оған ... мен ... ... ... мен ... ... бөлшектеп елестету мен ғаламдық
атмосфера айналымын өңдеу жатады. [31. 87-б]
Векторларды үлгілеу ақпараттардың, XV координаттары ... ... ... ... ... жиі ... кеңістік және 4-інші уақыттық
координаттары да қосылады). Нүктенің орны ... ... ... координаттар жұбымен бейнеленеді. Сызықтық зерттеулер су, жол,
құбырлар сияқтылардың XV координаттарының жиынтығы ретінде сақталады.
Аудандарды зерттеулер өзен ... жер ... ... ... ... ретінде сақталады. Векторлық үлгі үзік
зерзаттарды сипаттау үшін өте қолайлы болса, ал құрамы ... ... X ... ... үшін ... үлгі ... ... үшін қолайлы. Расторлы бейнелеу жеке
қарапайым құрастыру үшін жинақтау мәнін көрсетеді. Ол ... мен ... ... Екі үлгілеу әдісінің де өзіндік қасиеті ... ... ... ... векторлы үлгілеумен қоса, расторлы
үлгілеуде де ... ... ... ... мен ... ГАЖ картографиялық дамуда жаңа
жол ұсынады. Бұл жүйе 4-картографияның ... ... ... яғни ... ... сыйымдылық ұтады. Соңғы онжылдықта қағазды
карталардың ақпараттарын қолдануда күрделілік байқалады. ГАЖ ақпараттарды
көзбен көруге мүмкіндік туғызады. ... тек дәл ... ... ... алуға болады. Шынында да күрделі кешенді картаны өзара үйлестірген
жеке меншік карта ауысуы орындалды. ... ... ... ... оның өңделуінің тиімдігі артады. [26. 84-б]
Географиялық мәліметтердің көзі. ... ... ... ... ... әр түрлі бейнеде (суреттер, ... ... ... ... ... ... зерзаттар) болады.
Қазіргі уақытта Интернет жүйесі арқылы алынған сандық ақпараттар ... ... ... үшін ... ... ... сапасын,
дәлдігін, шындығын біліп, оларды ГАЖ-ға енгізуге ... ... ... білу ... ГАЖ-дың МБ-сына ерекше рөлі беріледі.
Кейбір кездерде, етер де МБ жақсы "басқару жүйесі" ... оны ... ... ... ... анықтама-лык ГАЖ-дар).
Геомәліметтердің үлгілерін таңдағанда:
➢ біріншіден, қажетті ақпараттардың тұрпатын, әр түрлі ... ... ... және ... құрылымы бойынша,
расторлық және векторлық мәліметтердің формасы бойынша;
... ... ... ... біз бұл ... ... ... пайдалана аламыз. Мысалы: "зерзаттық-қабаттық", "расторлық-
векторлық";
➢ үшіншіден, "зерзаттық" тұрғыда ... ... ... ... ... оны жеке бір зерзаттар ретінде корсетеді -
орман, дала, үй, қала, т.б. "Қабаттық" тұрғыда мәліметтер ... ... ... ... ... түрінде көрсетіледі. Бұл
тұрғыда, егер де жер бетінің бір компоненті өзгерсе, онда ол ... түрі ... да) ... қабат болып қабылданады. "Векторлық" -
кеңістіктегі зерзаттарды координаттарын жұп ... ... ... ... ғана ... "Расторлық" - кеңістіктегі
зерзаттарды және үздіксіз географиялық ... ... ... ... - ... ... ... емес формалы
бөліктерге бөледі. "Триангуляциялық" - ... ... ... МБ ... ... оның ... ... (форматта)
екендігі - ең негізгі жұмыс. Екеуінің де ... тән ... ... бар. ... ... ... көп операция жүргізуге
болады және өте тез. Ал ... ... ... қарапайым
ұйымдастырылады: кейбір операциялардың тездігі (қабаттарды салыстыру),
буферлік зоналарды табу т.б. Бұл ... ... ... ... мамандарына ыңғайлы. Бірақ, бұл форматта көп ... ... ... ... ... да ... уақытта екі
форматты біріктіріп, бірін-бірі толықтыру үшін қолданылады.
МБ байланысын көрсету. МБ-сын ... ең ... ... ... ... көрсетуі және оларды кодтау әдістері. Қазіргі
уақытта МБ-ның ... ... ... көрсетілген:
➢ қарапайым элеменперден күрделі зерзаттарды құру үшін ... ... ... есептеу арқылы колданылатын байланыс (бір
картадан екінші картаға ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді МБ-ға
кіргізерде кодтайтын байланыс.
МБ-дағы байланыстар қосымша атрибут ретінде корсетіледі. Сондықтан ГАЖ
бен МБ байланысын екі түрге бөлеміз: ... және ... ... - ... ... ... операция. Оны оверлейлік
үдеріс дейміз. Оверлей дегеніміз - бір-біріне бірнеше ... ... ... ... бір жүйедегі координатта, бір проекцияда және
бір масштабта болу ... ... ... 3 типі ... географиялық мәліметтер қабаттарының оверлейі;
➢ көлемдік зерзатты бір және көп элементтердің ... ... ... ... ... оверлейі.
Техникалық қамтамасыз ету. Қазіргі уақытта карта бойынша ... ... ... ... ... автоматтар,
автоматты графопостроительдер, есептеу техникалары қолданылады. Сандағыштар
картадан алынған мәліметтерді ... ... ... отырады.
Олар екі түрге бөлінеді:
➢ үзбесіз;
➢ сканерлеуші.
Үзбесіз орналасатын қондырғы ... ... ... ... ... береді және берілген интервалда координаторларын жазып
огырады. Бұл ... ... ... жұмыс жасайды. Сканерлеуші
сандағыштар карта бетіндегі ... ... бір ... ... Етер ... ... ... кескіндер болса, онда
бір уақытта :щектронды гүрлі-түсті қондырғы пайдаланылады. ... ... ... ... тән өлшеулерінің тәсілі мен қағидалары
картографиялық автоматтандырудың негізі болып табылады, ... ... ... сандық анықтама жүргізеді. Бұл жағдайда
картадағы ... ... ... ... ... ЭЕМ-де экожүйедегі
өте күрделі зерзат-тардың есептерінен ... ... ... ... ... картадағы бейнеленетін элементтердің беткейлердің
экспозициясын, қисық ... мен ... ... мен тығыздығын,
тағы басқа жұмыстарды есептеу үшін алгоритмдер бар. ... соң ... ... ... шығаратын қондырғы -- автоматты графопостроитель
мен бейне-экранға салынады. [27. 95-б]
Мәтінді және ... ... ... мен ... ... ... сызықтық басып шығару қондыр-гысы - ЭЕМ ... ... ... мен ... басып шығарады, 1
сек. ішінде 1500-ге жуық белгілер басылады.
Автоматты графопостроительдер (AT) - картографиялық ... ... ... ... түсіретін автоматты сызбалар . Үлкен АТ-
ның жұмыс аумағының көлемі - 2 м, ... 1 м ... АТ ... ... ... ... түрдегі барлық мәліметтер
енгізілетін электронды-сәулелі түтікшелерден тұрады.
Видеоэкранда жарық ... ... олар ... ... ... ... ... тексеруге арналған.
Экрандық фотопленка бейнелерді ... ... ... ... ... ... құралдар мен сандағыштар электронды, картометриялық
приборлармен, автоматты графопостроительдермен және ... ... ... ... (АКЖ) ... АКЖ ... үлкен
аумақтарда терең зерттеулер жүргізіп, өте дәл тиімді карталар жасалынады.
Карта жасауды автоматтандыру. Кешенді карталар геожүйені ... ... ... ... ... ... тығыз байланысын зерттеуде
үлкен роль атқарады.
Әр түрлі тақырыптық ... ... ... жасау геожүйедегі
әр түрлі құбылыстарды зерттеуге тереңінен жол ашады. Мысалы: ... ... ... ... бір-біріне тигізетін әсері. Сондықтан да
күрделі геожүйені ... ... ... ... көзі болып
есептеледі.
Уақыт озған сайын карта ... ... ... мынадай факторлар әсер етті:
➢ өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында жоспарлау мен күрделі ... ... ... ... ... табиғи байлықты ұтымды пайдалану;
➢ бұл зерттеулер өте үлкен аумақты немесс акваторияны, ірі ... ... және ... ... ... - ... үлкен параметрлі геожүйені танып-білуде жаңа ғылыми зерттеулер
жүргізу, ... ... баға ... аэроғарыштық мәліметтердің түрлеріне байланысты ... яғни ... ... ... онімдерінің күрт көбеюі;
➢ зерттеу әдістерінің жеделдеуі және экономикалық тиімділігі өз ... ... ... ... ... енгізу
және есептегіш техникаларды пайдалану МБ ... ... ... ... зерттеу жұмыстарының мәліметтер жиынтығы МБ болады.
Олар әр ... ... ... ақпарат болуы мүмкін. Мысалы, МБ жеке
полигондарда ірі өзендердің алабы немесе бір елді біртұтас ... ... ... ... ... жүйелілігі;
➢ көрсеткіштердің өте дәлдігі;
➢ бір масштабтан екінші бір масштабқа ауысуы.
Шағын көлемді салаларды зерттеуде арнайы МБ, ал ірі ... көп ... МБ ... ... ... орта ... ... карталардан алынады: бақылаған ауданның ... ... ... т.б. Бұл ... тұтастай МБ желісі
пайдаланылады. ... және кіші ... ... ... үлгі (СҮ) ... ... келесі этаптарга болінеді:
➢ ақпараттармен қамтамасыз етуді автоматтандыру;
➢ кеңістіктік-уақыттық ақпараттарды логикалық-математикалық өңдеуден
өткізу;
... ... ... ... ... ... автоматтандыру да техникалық құралдарды қолдануға
байланысты екі деңгейге бөлінеді:
1-ші деңгей - ... ... ... ... ... салу.
2-ші деңгейі - арнайы техникалық құралдарды қолдану (графопостроитель,
матрицалық басу ... және ... ... ауданды, контурлардың периметрін, контур
біріктіру, автоматтандырған ... ... ... ... бағалау, карталар жасағанда және басқа да ... ... ... ... ... ... мың ГАЖ-дар бар, олардың функционалдық
мүмкіндігі, ақпарат көзі, техникалық құралдарында айырмашылығы бар. Ең көп
дамыған және тараған көп ... ... ... ... бір ... ... ... арналған (топырақтану, геология,
гидрология, т.с.с). ГАЖ-ды ... ... өте ... және қиын, сондықтан да
көп мақсатты ГАЖ құруға көп көңіл бөлінеді. Бұған мысал - ... ... [27. ... жеке ... ... ... ... бүкіл ландшафт
құрылымы туралы толық түсінік бере ... ... көп ... ... неше ... ... туралы ГАЖ-дың негізі ретінде
ландшафтың үлгісін аламыз.
ГАЖ-дың ландшафт блогы, ТТК-ның сандалған үлгісі ретінде ... ... ... ... 3 ... ... ... (литология, топырақ, өсімдік);
➢ морфологиялық (фация, урочище, ландшафт);
➢ ТТК жағдайының динамикасы (стексы).
ГАЖ-дың ландшафтық блогы иерархиялық жүйе ретінде ірі масштабты, ... кіші ... ... ... Ландшафтық блоктың құрамына
мыналар кіреді:
➢ жалпы ... ... ... ... антропогендік модификация картасы;
➢ сумен ағатын заттар жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін, біріншіден, арнаулы
маліметтер банкын құру керек. Оларда төмендегідей жүмыс-тарды ... ... ... және ... үйымдастырылуы:
➢ МББЖ және мәліметтер базасының үлгілерін құру;
➢ Автоматтандырылған картографиялық жүйенің құрылымын ... ... ... ... ... мәліметтер банкысын құру ... ... ... ... жинау;
➢ географиялық мәліметтерді формализациялау;
➢ ландшафтың сандық және символдық үлгісін салу;
➢ математикалық- картографиялық ... ... әр ... ... ... жөне ... ... үдерістер мен құбылыстардың статистикасы, сонымен қатар
ландшафты ... ... ішкі жәні ... ... мәліметтерді нысандандыру (формализациялау) - осы ... ... " ... ... [30. 43-б]
Ландшафтық-географиялық мәліметтерді нысандандыру кезеңі бірнеше
операциядан тұрады. Метрикалық ... ... ... ... ... ... ... түрге айналдырылады. Тақырыптық
мәліметтерді ... ... ... құру ... жасалады.
Ландшафтың ішіндегі байланыс туралы білім алгоритмдер жәнс логикалық
операциялар түрінде көрсетіледі. Мәліметтерді және ... ... ... ... ақпараттар қосындысы ретінде көрсетіледі. Оларды МБ-ға
кіргізу үшін арнайы құрылымдандыру қажет. МБ-да ... ... ... ... ол ... ... ... Өте үлкен ақпараттар
массиві болғанда, мәліметтерді құрылымдау әдістері бар.
Математикалық-картографиялық үлгілеу - бүл ландшафтық-географиялык
ақпараттарды ... және осы ... ... қорытындысын карта
түрінде көрсетеді.
МКҮ өзіне стандарттық статистикалық процедураларды кол-дану мен қоса
арнайы имитациялық үлгілеуден тұрады. МКҮ-ге, сонымен қоса ... ... ... ол үшін ... ... тұратын ААЖ құрылады.
Өте үлкен өңделетін және сақталатын ақпараттарды құрылымдау қажет:
болады. МБ-ны жобалау деп осы ... ... ... ... ... ... жинақтамасын үйымдастыру түжырым-дамаларының
логикалық және физикалық үлгілері. Жобаланып ... ... ... салу оның ... ... ... деп аталады. Логикалық үлгі
физикалық үлгіге түседі. [28. 91-б]
ГАЖ-ды үлгілеу мәліметтерді өңдеп, соның негізінде жаңа ... ... ... ... ... ... колдану және сараптамалық өңдеуден өткізу арқылы іске асады.
Математикалық үлгілеу зерзаттардың құрамын және динамикасын ... ... ... ... ... үлгілеу деп оның ... ... ... ... ... формализациялау арқылы іске
асуын айтады. Ландшафтың құрылымына мыналар кіреді:
1. Литогендік ... а) жер ... ... ... тегі. в) жер беті
бұрышы; г) топырақ түзу жыныстары; ғ) су қабатына деиінгі тереңдік.
2. Топырақтар: а) ... ... б) ... ... в) топырақ
құрамының механикалық құрамы; г) ... ... ... ғ) Рһ ... 0-20 ... Биокомпоненттер: а) эдафтофтық жағдайы; б) өсімдік жамылғысының
жағдайы;
4. Қазіргі үдерістер: а) ... ... ... ai ын; в) ... г) ... ... ... үлгілеу лаңдшафтың құрылымын зерттеу
арқылы іске ... ... ... ... ... - ... үлгілеу табиғи ортаның бөлшектенуін ландшафтың
құрылымы арқылы бөледі. оның ... ... ... картасы ретінде
бөледі, сондықтан географиялық үлгілеудің қорытындысы ... ... ... (СЖ) қазіргі кезде медицинада, химияда, геологияда
және географияда жаңа дамып келеді. СЖ-ның ... ... - ... ... ... ... СЖ құрамына кіретін
блоктар /15/:
... ... ... ... ... ... (алгоритмдер формасы түрінде);
➢ интеграторлар (решатель задач);
➢ лингвистикалық процессор;
➢ білім жинау блогы;
➢ нақты қорьпынды шыққан соң логикалық түсініктерді шығару. [29. ... ... ... ... бері ... тірек –
сигналдары технологиясы (логикалық тірек конспектілері – ЛОК ) жеткілікті
түрде ... келе ... ... ... ... ... ролі ... Н.Н. Баранский былай деп жазған!
«схемалар басты және ... ... ... ... ... ... және ... итеруге оқушыларға едеуір
көмек береді». [1. 35-б]. ... ... ... ... ... тірек конспектілер, ... ... ... ... ... ... оқушылардың өз бетімен
жұмыс істеу қабілетін дамытады, және де оқу ... ... ... ... іске ... ... болады. Практикум мұғалімдер бұл
технология жақсы меңтерген. Бұл технологияға байланысты бір қатар ... ... ... ... ... ... ... журнал беттерінде жарық
көрген оқытушылардың жұмыс ... және ... ... бірі ... оқу әрекетін қалыптастыру
технологиясы. Бұл технологияда оқу ... ... ... ... бір түрі ... ... Олар оқу
тапсырмаларын шешу көмегімен білім ... ... Етер ... ... не ... керек екенін жазса , оқу ... ... ... оқу тапсырмасын қалай шешу ... ... ... ... ... оқу ... ол ... барысында шешіледі де сабақ соңында нәтижесіне тесттің
көмегімен диагностикалық ... ... Оқу ... технологиясы , оқу тапсырмаларының жүйесін мұғалім қандайда
бір курс, тарау немесе ... ... ... Өз ... ... ... оқушылар әрекетінің өзара байланысын ұйымдастыру
жобаларын жасайды және де тест ... ... Оқу ... ... ... ... ... (практикум, мектеп түлектерін
дайындау сапасын бағалау жинақтары және т.б.) ... ... ... ... В.П. ... В.Я. Ромм және В.П. ... және ... бірқатар мақалаларында жақсы ... ... ... ... ... ойын ... ... кеңінен тараған. Бірақ оны іске асыру бір сәтті ғана (эпизод),
болады онда танымдық әрекетті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ғана оң нәтиже береді. Оқу тапсырмаларында ойынның
әрбір позициясы айқын белгіленген, ... ... ... мүмкін
болатын әдістемелік тәсілдерді анықталған және нәтижелерді ... ... ойын ... ... орын ... ... технологиясы мұғалімнен оқу процесін
ұйымдастыруға творчестволық дайындықты, эвристикалық ... ... ... ... ... ... үшін ... жасауды талап
етеді. Мектепте оқытылатын географияның ... ... ... ... ... бар. ... әрбір
тақырыптарында оқу тартысын ұйымдастыру үшін проблемалар тудыруға болады.
Мысалы: «Жел- адамның жауы ма, досы ма?», ... ... ... бар ма?» және т.б. ... технологияның осы түрін қолдануға
көптеген география оқулықтарының бай әдістемелік аппараты ... ... ... ... ... да кеңінен қолданылуды. Модуль
деп- оқыту материалының мазмұны мен оны ... ... ... ерекше функциялық түйінді атайды. Мұғалім ... ... ... ... ... ... ... өз бетімен жұмыс
істеуі үшін арнайы ... ... ... көздерін пайдалануға дәл
нұсқалар ... және оны ... ... ... түсіндіреді. Осы
нұсқаларды тексеру ... ... ... ... әртүрлі
формаларын жасау).
Соңғы жылдары практикада оқытудың үмытылған әдістеріне көңіл бөлінуде.
География мұғалімдері оқушылардың ... ... ... ... жобалар әдісіне жирек көңіл бөле ... Бұл ... ... ... негізінде зерттеу қызметін ұйымдастырудан тұрады.
География пәнін оқытуда жаңа ... ... ... ... оны төмендегідей атап өтуге болады:
• Мәтіндік редакторы- ... ... құру ... (реферат,
таблицалар)
• Графикалық редактор- шығармашылық сабақтардың жұмысын құру құралы
(шартты белгілерді жасау, географиялық план ... ... ... ... ... желдің графигін сызу)
• Мультимедиялық редактор- сабақта табиғи ... ... ... ... ... ... презентациясын жасау.
• Лазерлік дискідегі географиялық кітапхананы ... ... ... ... ... ... ... кіру. әлемнің кез- келген жеріне виртуалды
саяхат жасау;
• География ғылымы бойынша өзінің ... ... ... ... ... эфирде атақты мұғалімдердің сабақтары.
• Электрондық поштаны пайдалану мүмкіндігі. Географиялық ақпараттар
жөнінде ой ... ... ... Білім мазмұнының заман талабына сай болуы.
• Қажетті білімді толығымен алу.
• Білімді өздігімен меңтеру.
• Өзін-өзі ... ... ... алу ... ... Жалған бағадан арылу
Жаңа ақпараттық технологияны география ... ... мен ... қорытындылай келе, орта мектептерде география
пәнін оқыту ... ... ... пайдаланудың әр жақты
екендігіне көз жеткізуге ... ... ... ... ... үш негізгі түрі бар:
Ақпараттық технологияны география сабағында үздіксіз пайдалану, әсіресе
сарамандық ... ... ... ... тыс ... ... өзіндік жұмыстарды орындау барысында пайдалану.
Ақпараттық технологияны танымдық қабілетін дамытуға ... ... ... ... ... барысында ақпараттық технологияның бір ғана бағытымен жұмыс істеу
барлық ... ... ... ... саластырғанда төменгі нәтиже
береді. Компьютерді пайдалану оқушының географияны ... ... ... ... сондай- ақ, есептеуіш техникамен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру-
уақыт талабы екенін ... ... ... География сабағында жаңа
ақпараттық технологияны пайдалану ... ... ғана ... ... білім сапасының артуына әсер етеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Баранский Н.Н. Методика преподования экономической географии. ... ... В.П. ... ... ... –М.: ... Бенькович Т.М., Бенькович Д.Л. Опорные конспекты в обучении ... М., ... ... К.Ж. Жаңа ... ... ... ТарМУ. 2003
5. Выготскии Л.С. Педагогическая технология .- М.,1991.
6. Монахов В.М. Технологические основы проектирования и конструирования
учебного процеса. ... ... ... ... Т.К. ... образовательные технологии. М., 1998.
8. Таубаева Ш.Т. , Барсай В.Т. Оқытудың қазіргі технологиялары // Бастауыш
мектеп- №3,4-1999.
9. Душина И.В. ... ... жаңа ... ... ... №3 ... С.Бахишева. 12 жылдық білім беру және білім философиясы. Жаңа
мектеп.№2 – 2006 жыл.
11. Журнал «География Қазақстанның ... және ... ... беру
оқу орындарында » 2007ж.
12. Құдайбергенова К.С. Құзырлылық табиғаты - тұлғаның өздік дамуында.
Алматы. 2006ж.
13. Білім беру жүйесіндегі жаңа педагогикалық және ... ... ... ... профессор Е.С. Полат
редакциямен. 2000ж. )
14. Беспалко В П “Програмирование обучения” М: - ... ... ... А О ... ... учебного назначения и
компьютерная технология обучения. http://www.riis.ru/PS/publ.
16. Официальный каталог 3- го ... ... ... ... и ... ... А. 2004 ... Мамырова Кулаш. Новая электронная мультимединая обучающая программа.
География және Табиғат 2004 жыл. 4.
18. Әбілдаева А. «Шапағат» газеті, ... 2003 ... ... В.В., ... А.В. Мультимедия и Гистехнологии в атласном
картографировании. // Вестник. Моск. университета. С. 5 география 2004 г. №
2 с. ... ... О.В. ... и ... ... ... в ... географии. // Геог. в школе 2003 № 8 с. 45-52.
21. Перфильев Ю.Ю. Пространственное распространение сети ... ... как ... ... ... // ... Моск. университета
сер. 5 География 2003 № 2 с. 30-36
22. ... А.С. О ... ... ... MS office в обучении
географии. // география в школе 2003 № 7 с.64-69.
23. К.Брукс и Эшли Кент ... “Vongn net” ... ... ... // ... в ... 2002г. № 4 с.79-81.
24. Бейсенова А.С. “Экология” орта мектептерге арналған электрондық
оқулық, А; ... ... Е.А. ... технологий: возможности использования. //
география в школе 2002 г. № 3 с. 46-51
26. Харлампович Г.Р. ... И.И. – ... ... ... М: 1998 ... ... ... ”А-2006
28. Е.Нусипов,А.В.Немченкова “Основы геоинформационных систем”А-2006
29. Интернет материалдары
30. Колдоба A.B., Повещенко Ю.А., Самарская E.A., Тишкин В.Ф. ... ... ... ... ... 2000.
31. А.В. Кошкарев, B.C. Тикунов. Геоинформатика. - M.: 1993, 213 с.
-----------------------
Театрландырылған көрініс
семинар
аукцион
Саяхат сабағы
білім сайысы
Жарыстар
сабағы
Прессконфер
енция
рөлдік ойын
пікірталас
ДӘСТҮРЛІ ЕМЕС ... ... ... ... ... оқыту программасы
Электрондық оқулық
Қосымша программалар арқылы
Жай кәдімгі сабақ
Биоинформация
Өзін- өзі оқыту программасы
Компьютерлік сауаттылығын қалыптастыру
Анықтамалық оқу элементі арқылы ағымдағы сабақ бойынша ... ... ... ... ... негізінде білім сапасын арттыру
Электронды оқулықтың тиімділігі
Мультимедиялық ақпараттық технологияны пайдалану
Ағымдағы сабақтар бойынша ішкі және ... ... ... асуы.
Мемлекеттік білім беру стандартының география курсындағы жаңа ақпараттар
енгізілген
Компьютерлік технологиялар
Білімді тексеру
Геоақпараттық оқытулар
Процестерді көрсету
Оқушылардың өзбетінше орындалатын жұмысы
Материалдарды ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арман мұнай-газ кен орны80 бет
Географияны оқыту64 бет
ШЖБМ жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері6 бет
8-сыныпта «жылу құбылысы» бөлімін оқытуда компьютерлік технологияны қолдану36 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
«Экономикалық ақпарат жүйелері артықшылық үшін қолданылатын ақпараттық технологияны пайдалану"8 бет
Атырау облысының экологиялық жағдайын картографиялаудағы қазіргі технологияны пайдалану42 бет
Ақпараттық (информациялық) қызмет көрсету жүйелері мен компьютерлік технологияны білім беруде қолдану мәселесі54 бет
Ақпараттық - коммуникациялық технологияны қолдануда пән мұғалімдерін дайындау36 бет
Ақпараттық коммуникативтік технологияны пайдаланып информатика пәніне оқушылардың қызығушылығын арттыру6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь