Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлікті сақтандыру

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
І бөлім. Сақтандыру нарығының құрылымы және сақтандыру ұйымдарының қызметі ... ... ... .8
1.1. Сақтандыру түсінігі мен түрлері ... ... .8
1.2. Сақтандыру . экономикалық категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.3. Сақтандыру ұйымдарының қызметін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
ІІ бөлім. Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлікті сақтандыру ... ... ..30
2.1. Сақтандыру нарығы құрылымындағы жылжымайтын мүліктер ... ... ... ..30
2.2 Меншіктегі жылжымайтын мүлікті сақтандыру негіздері ... ... ... ... ... ... ..47
2.3 Жылжымайтын мүлікті сақтандыру ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
2.4 Сақтандыру кезінде кәсіпорынды және оның мүлкін бағалау ... ... ... ... ...57
ІІІ бөлім. Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың даму
қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
3.1 Қазіргі даму кезеңіндегі Қазақстан Республикасының сақтандыру ұйымдары ... ... .68
3.2 Қазақстан сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы мен келешегі ... ... 71
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...78
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82
Кіріспе


Қаржы нарығындағы аса маңызды делдал — сақтандыру компаниясы. Сақтандыру нарығында сақтандыру қорын қалыптастыру және қолдану процесі жүзеге асырылып, экономикалық қатынастар пайда болады, жеке, топтық және ұжымдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру компаниясы — сақтандыру қорының қызмет етуінің тарихи анықталған қоғамдық формасы болып табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның рөлін, ұйымдық құрылымын және экономикалық қатынастар жүйесіндегі орнын анықтайды. Ол елдің шаруашылық өмірінің толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия негізінде сақтандыру келісім-шарттарын жасау және орындау бойынша жүзеге асырады. Қазақстанда сақтандыру ұйымдары, олардың құрылтайшылары мен акционерлері заңды және жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасының резидент және резидент емес тұлғалары болып табылатын акционерлік қоғам формасында құрылады. Сақтандыру ұйымының құрылтайшысы мемлекет те бола алады, бірақ ол тек Қазақстан Республикасының Үкіметі ретінде ғана болады. Сонымен қатар, жарғылық капиталының 50%-ынан астамы мемлекет меншігіндегі ұйымдар құрылтайшылар және акционерлер бола алмайды.
Сақтандыру компаниясының жарғылық капиталы тек қана Ұлттық валютада төленеді. Сонымен қатар Мұнда тартылған акция мен қарыздық қаражаттарды қолдануға тиым салынады. Оның құрылуына рұқсатты Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігі мынадай қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін береді:
• сақтандыру ұйымын құруға рұқсат алу үшін өтініш;
• құрылтайшылық құжаттар;
• сақтандыру ұйымын құру туралы шешім;
• құрылтайшылар туралы мәліметтер және т.б.
Сақтандыру қызметін жүзеге асырута лицензия алу үшін агенттікке мынадай құжаттарды ұсыну қажет:
• лицензия беру туралы өтініш;
• мемлекеттік тіркеу және статистикалық карта туралы куәліктердің нотариалды куәландырылған көшірмелері;
• құрылтайшылық құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері;
• жарғылық капиталдың минималды көлемін толық төлегенін растау және меншік капиталы көлемі бойынша минималды талаптарды орындауы туралы құжаттар;
• басқару қызметіндегі жұмысшылар туралы мәліметтер;
• сақтандыру ережелері;
• ішкі аудит қызметі туралы ереже.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:


1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
3. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарыты бойынша нормативтік-заңдық актілер жинағы. 2 том. - Алматы, 1997-1999 жж.
4. Қазақстан Республикасының «Жылжымайтын мүлік ипотекасы тура-лы»3аңы, 23.12.1995 ж.
5. Қазақстан Республикасынын «Валюталық реттеу туралы» Заңы, 24.12.1996 ж.
6. Қазақстан Республикасының «Лицензиялау туралы» Заңы, 7.04. 1995 ж.
7. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы баға-лы қағаздармен мәмілелерді тіркеу туралы» Заңы, 05.03.1997 ж.
8. Қазақстан Республикасының «ҚР инвестициялық корлары туралы» Заңы, 6.03.1997 ж.
9. Қазақстан Республикасынын «ҚР вексель айналысы туралы» Заңы, 28.04.1997 ж.
10. П.Қазақстан Республикасының «Қоршаған органы қорғау туралы»
11. Заңы, 15.06.1997 ж. №160-1. 12. Қазақстан Республикасының «ҚР зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» Заңы, 20.06.1997 ж. ІЗ.Қазақстан Республикасының «Шектеулі және қосымша жауапкершілікті серіктестік туралы» Заңы, 22.04.1998 ж.
12. Қазақстан Республикасының «ҚР еңбек туралы» Заңы, 10.12.1999 ж.
13. Қазақстан Республикасыньщ «ҚР сақтандыру кызметі туралы» Заңы, 18.01.2000 ж.
14. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңы, 2003 ж. 18.
15. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы,
16. Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг. Введение в фондовые операции. -Самара: Сам Вен, 1992.
17. Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. - М.: Финансы, 1992. 27.Баринов Э.А., Хмыз О.В. Рынки: валютные и ценных бумаг. - М., 2001.
18. Буренин А.Н. Фьючерсные, форвардные и опционные рынки. - М., 1995.
19. Бородулин В. Рынки ценных бумаг США. - М.: Московская цент-ральная фондовая биржа, 1992.
20. Бейсембетов И.К. Фондовый рынок Республики Казахстан. - Алма¬ты, 1997.
21. Берзон Н.И. Фондовый рынок. - М.: «Вига-Пресс», 1998.
22. Базаев С. «Мировой бизнес: Эпоха слияния компаний». // РЦБ № 4, 1999.
23. Баймухамедова С, Танкибаева Д. «Фондовый рынок и реальный сек¬тор экономики». // Рынок ценных бумаг Казахстана. 2000, № 8.
24. Бердникова Т.Б. Рынок ценных бумаг и биржевое дело: Уч. пос. -М.:ИНФРА-М, 2000.
25. Васильев А.А. Биржевая спекуляция: торговля на рынке ФОРЕКС. -СПб.: Питер, 2001.
26. Таланов В.А., Басов А.И. Рынок ценных бумаг. -М., 1999.
27. Дуглас Л.Г. Анализ рисков операций с облигациями на рынке цен¬ных бумаг. - М., 1998.
28. Джонк М., Гетман Л. Основы инвестирования. / Пер. с англ. - М.: Изд. «Дело» 1997.
29. Жуков Е.Ф. Ценные бумаги и фондовые рынки. - М.: Изд. ЮНИТИ, 1995.-224 с.
30. Жуков Е.Ф. Деньги, ҚРедит, банки. - М : Банки и биржи, ЮНИТИ, 1999.
31. Инвестиционно-финансовый портфель. -М., 1993. -с.11.
32. Карагусов Ф.С. и др. Операции с ценными бумагами в Республике Казахстан. - Алматы, 1995. - 220 с.
33. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Инвестиционные институты и про-цессы приватизации: Уч. пос. - Алматы, 1995. - 30 с.
34. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Государственные ценные бумаги в экономике Казахстана: Уч. пос. - Алматы, 1996.
35. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Практикум по российскому рынку ценных бумаг: Уч. пос. -М., 1997.
36. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. и др. Рынок ценнцх бумаг Казахста¬на: проблемы формирования и развития. - Алматы, 1998.
37. Козлов А.А. Основные этапы проведения сделок с ценными бумага¬ми // Деньги и ҚРедит. 1994, № 2.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................4
І бөлім. Сақтандыру нарығының құрылымы және сақтандыру ұйымдарының
қызметі.....................................................................
...................8
1.1. Сақтандыру түсінігі мен
түрлері....................................................................8
1.2. Сақтандыру – экономикалық категория
ретінде.........................................13
1.3. ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлікті
сақтандыру..................................................................
.........................................30
2.1. Сақтандыру нарығы құрылымындағы жылжымайтын мүліктер..............30
2.2 ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру ... ... және оның ... ... Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың даму
қабілетін бағалау
............................................................................
....................68
3.1 Қазіргі даму кезеңіндегі Қазақстан Республикасының ... ... ... нарығының ағымдағы жағдайы мен келешегі........71
Қорытынды...................................................................
........................................78
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі.....................................................................8
2
Кіріспе
Қаржы нарығындағы аса маңызды делдал — ... ... ... ... қорын қалыптастыру және қолдану процесі
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және
ұжымдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру компаниясы — сақтандыру қорының қызмет етуінің тарихи
анықталған ... ... ... табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның
рөлін, ұйымдық құрылымын және экономикалық қатынастар жүйесіндегі ... Ол ... ... өмірінің толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия
негізінде сақтандыру келісім-шарттарын ... және ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары, олардың ... ... ... және жеке ... Қазақстан Республикасының резидент
және резидент емес тұлғалары ... ... ... ... ... Сақтандыру ұйымының құрылтайшысы мемлекет те бола алады, бірақ ол
тек Қазақстан Республикасының ... ... ғана ... ... қатар,
жарғылық капиталының 50%-ынан астамы мемлекет меншігіндегі ... және ... бола ... ... ... капиталы тек қана Ұлттық валютада
төленеді. Сонымен қатар Мұнда тартылған ... мен ... ... тиым ... Оның ... ... Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... құжаттарды ұсынғаннан кейін береді:
• сақтандыру ұйымын құруға рұқсат алу үшін ... ... ... ... ... құру ... ... құрылтайшылар туралы мәліметтер және т.б.
Сақтандыру қызметін жүзеге асырута лицензия алу үшін ... ... ... ... лицензия беру туралы өтініш;
• мемлекеттік тіркеу және статистикалық карта туралы куәліктердің
нотариалды куәландырылған көшірмелері;
... ... ... куәландырылған
көшірмелері;
• жарғылық ... ... ... ... төлегенін растау және
меншік капиталы көлемі бойынша минималды талаптарды ... ... ... ... ... туралы мәліметтер;
• сақтандыру ережелері;
• ішкі аудит қызметі туралы ереже.
Сақтандыру ... өз ... ... ... есебінен
қалыптастырады және жинақталған қаражаттарды ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфелінің әртараптандыруын шектеу ... ... ... Онда ... ... ... түрлерінде салымдарға лимиттер бар
екендігі көрсетілген.
Сақтандыру компаниясына тән ерекшеліктердің бірі — ... ... ... — сақтандыру полисін сату. Олар алынған табысты
біріншіден, ... ... ... мен ... ... бағалы қағаздарына салады. Сонымен қатар олар ... ... ұзақ ... ... береді.
Қазақстан Республикасы аумағындағы ... ... ... және ... ... ... бойынша лицензия негізінде
жұмыс істейді. «Жалпы сақтандыру» саласындағы ... ... ... ... ... және ... жағдайлар мен ауруларды,
медициналық сақтандыруды ... ... ... ... ... ... ұйымдары негізгі қызметтен өзге мынадай
қызметтерді атқарады:
• инвестициялық қызмет;
• жинақтаушы сақтандыру келісім-шартына ... ... ... ... ... займдар беру;
• сақтандыру ұйымдарының қызметін автоматтандыру үшін ерекше
бағдарламалық қамтамасыз етуді сату;
... ... ... ... сату;
• өзінің қажеттіліктері үшін алдын ала сатып ... ... ... ... ... өзінің
иелігіне түскен мүлікті жалға беру немесе сату;
• сақтандыру бойынша консалтинг;
• сақтандыру немесе ... ... ... ... мақсатында оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;
• сақтандыру агенті ретінде сақтандыру делдалы.
Сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі
агенттігі осы ұйымдар үшін ... ... мен ... ... ... ... ... бекіту жолымен жүзеге
асырады. Сақтандыру ұйымдарының жеке келісім-шарттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... өз
міндеттемелерін орындаумен байланысты сақтандыру төлемдерін ... ... ғана ... ... ... мен ... резервтері сомасының 10%-
ынан аспауы керек.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру — азаматтарды еңбек ету ... және ... ... айрылуына, сондай-ақ асыраушысынан
айрылуына байланысты ... бір ... өтеу үшін ... бақылайтын және кепілдік беретін шаралардың ... ... ... ... ... ... ... Алайда бұл екі жүйенің ... ... ... ... ... және ... ... үшін қорларды қалыптастыру
әдістерімен қаланған.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі: ... ... ... үшін ... ... мен ... басты мәселе болып табылады. Бұл ... ... ... де ... ... ... сақтық қатынастарының едәуір бөлігі коммерциялық
қатынастар болып табылады. Ең алдымен бұл ... ... мен ... ... ... ... қызметтер көрсетуі өзгеше сақтық
қызметтерін көрсетуге түрленеді және мұндай қызметтер көрсетудің еркін
рыногында ұсынылады. Бұл ... ... ... ... ... мен
жарналары түрінде болады. Сақтық қызметтерін ... ... ... және ... ... ... ... үшін сақтық ұйымдары клиентураға қызмет көрсетуді
жақсартады, қызметтер көрсетудің ... ... ... ... өтеу ... ... арттырады [1. 48-б].
Сақтандырылушылардың жарналары есебінен ... ... ... бір ... ... ... - сақтық төлемдерін төлеу үшін
(сақтық жағдайының болу немесе ыктималдық сипатына қарай оның ... ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайларда сақтық қорларының
қаражаттары қосымша табыс алу үшін коммерциялық ... ... ... ... бұл табыстардың бір бөлігін тапсырыскерлерді тарту ... ... ... ... ... бағыттаған орынды. Сақтық
ұйымдарының осыған ұқсас операциясы сақтық рыногында пайдалырак, ... ... ... ... кезіндегі ысыраптар мен залалдардан
қашқысы келетін тапсырыскерлерді тарту жөніндегі бәсекенің ... ... ... ... ... сақтандыру" туралы
заңына сәйкес "Әлеуметтік ... ... ... ... ... ол бірден-бір құрылтайшысы мен қатысушысы мемлекет болып
табылатын коммерциялық емес ... Қор ... ... ... асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз етуге, Қордың
уақытша бос қаражатын ... банк ... ... ... ... ... ... өткізуді камтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де міндеттерді ... ... ... өз ... оның ... және ... ... құралады және солардан тұрады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазіргі нарықтық ... ... ... сақтандыру нарығының әлеуетіне сипаттама бере отырып,
оның келешектегі дамуына талдау жасау. Оның ел ... үшін ... ... Қаржы нарығындағы сақтандыру қорларының ролін айқындау.
Қазақстандағы ... ... ... бәсекеге қабілеттілігіне
сараптама жасау.
Жалпы құрылымы: Дипломдық жұмысты жазу барысында әдебиет құралдары мен
ақпараттар тиімді ... ... ... ... мәліметтер
талданды. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытынды мен ... ... ... ... нарығының құрылымы және сақтандыру ұйымдарының қызметі
1.1. Сақтандыру түсінігі мен түрлері
Сақтандыру - әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... тәртібін, түрлерін және шарттары
заңдық негіз арқылы ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын ережелер болмады, бұл
сақтандыру қызметінде тәжірибесі жоқ ... ... ... болуына
әкелді.
Ұлттық нарықтағы құрылымдық-атқарымдық сақтандыру қызметтері әлеуметтік-
экономикалық ... даму ... және ... ... ... ... сақтандыру негізінің жағдайына тікелей
байланысты. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... нарығын құру және негізгі қатысушылар әрекеті ... ... Бұл ... да ... ... ... ... сақтандыру нарығы құрылымдық-атқарымдық өзара байланыстары
айқын ... ... ... келтірілмейді. 2008 жылғы 10-шілдедегі
«Сақтандыру қызметі туралы» қазақстан Республикасы заңының 10-бабына ... ... ... ... жатады:
- сақтандыру (қайта сақтандырушы) ұйымдары;
- сақтандыру қоры;
- сақтандыру агенті;
- сақтанушы, сақтандырудан пайда алушы;
- уәкілетті аудиторлық ұйым;
- ... ... ... ... ... aсырушы өзге
жеке және заңды тұлғалар.
Бұл институттардың өзара іс-қимыл нысандары ... ... ... ... ... және ... міндеттерін баламалы түрде
көрсетуі тиіс: сақтандыру саласындағы мемлекеттік органдар мен ... мен ... ... ... инфрақұрылым
нарығының объектілерін. Сақтандыру ісінде мемлекеттің ... ... ... мен ... ... ... секілді бағыттарда
көрінуі тиіс. [2. 38-б]
Мемлекеттік сақтандыруға мемлекеттік ... пен оның ... ... ... ... және ... билік органдарының қарамағындағы
халықтың еңбекпен қамтылмағандарын әлеуметтік қамтамасыз етілуін қамтитын
әлеуметтік сақтандыру енуі тиіс. ... бұл ... ... ... ... олардың қоғамға енгізген еңбек үлесіне емес, адамдардың
бұл ... тек ... және ... ... ... Сақтандыру төлемдерін қоғамның барлық жұмысқа жарамды мүшелері
мен жұмыс берушілердің сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру бүкіл халық үшін міндетті болуы
тиіс. Мемлекеттің міндетті ісі- кепілділік. Сақтандыру төлемдеріне ... ... құру ... сақтандырудың жаппай және әлеуметті мәнді түрлері
бойынша сақтанушылардың мүдделерінің жоғарырақ қорғалуын қамтамасыз ... ... ... ҚР ... мен ... банкі болып есептеледі.
Қатысушылары – сақтандырудың міндетті ... ... ... ... ұйымдары. Сақтанушыларға мәжбүр болған кепілдікті төлемдер Қор
арқылы тек сақтандыру ұйымы таратылуға ... ... ... жүзеге
асырылады.
Мемлекттік әлеуметтік сақтандырудың міндеттілігі - ... ... ... ... ... арқылы қорғауын
күшейту; кепілдік; сақтандыру жарналарын жинау және қорларды ... ... ... ... ... үшін ... ... экономикалық; инвестициялық – ... ... ... ... ... кәсіпорындар акцияларына, банкінің
бағалы қағаздарына және басқа қаржы құралдарына жұмсаудан пайда алу есебіне
сақтандыру қорларын арттыруға бағыттау; ... ... ... ... ... ... Жалпы нарықтың
анықтамасына және оның ішінде сақтандыруға сәйкес оның құрамына сақтандыру
ұйымдары мен ... ... ... ... ... ... есептеуші мамандар, кеңес берушілер енеді. [2. 78-б]
Сақтандыру ұйымның күй – жайын анықтаған кезде басқарудың ... ... ... және ... даму ... бағалаған жөн,
себебі, бұл ең алдымен күтпеген жағдайдын белгілерін ... оның ... ... ... ... дамуды болжауды әзірлеудің негізі болады.
Бұл қиындық нышандарын, ... ... ... және ... анықтауға жағдай жасайды.
Сақтандыру ұйымдары сақтанушылардың, ... ... ... ... өзін-өзі реттеудің жетілдірілген мөлшеріне әсер
ету ... ... ... ... Егер ... ... ұйымына немесе бірлестікте мүшелік ... ... ... ... ... ... реттейтін ұйымдар бір
қалыпсыз даму заңдарына бағынады, өйткені олардағы өрісінің ... да, ... де, ... ... ... ... өзара байланыс
жүйесінде ажырағысыз және іске асырылғыш болады, Ұйымның мақсатқа сай ... ... ... ... ... Өзін-өзі реттейтін
ұйымдардың икемділігін, көнгіштігін, бейімделушілігін сипаттайды, ... ... ... болып есептеледі, олардың қызмет ... ... ... ... мемлекеттік өкімет органдарының,
басқарма, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының көмектері мен қолдаулары
және ... ... ... Ал ... ... оларды құру
нысандары т.б. өзін-өзі реттейтін ұйымдар туралы ережелерді ескеріп, сондай-
ақ сақтандыру заңдарымен және сақтандыру ... ... ... ... ... ұйымдардың қатарына сақтандыру нарығының
кәсіптік қатысушыларын ... ... емес ... ... болады. Сақтандырушылар, делдалдар, сақтандыру
агенттері, актуарийлердің өзін-өзі реттейтін ұйымдардың, яғни ... ... бір ... ... ... ... ... тез
пайда болатынын шамалауға болады. Қызмет ету мақсаты, кез келген басқа
бірлестіктегі сияқты – оған ... ... ... және
сақтандыру саласын дамыту болып табылады. [3. 85-б]
Сақтандыру — қоғамның ... ... ... ... көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмірінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық ... ... ... ... ... ... — бұл ... пен адам өмірінің
қауіп-қатерлі сипаты. Сондықтан ... ... ... ... ... өмір ... мен әл-ауқатын қолдап
отыру мақсатында ... ... алу үшін ... жеке өндірушілердің,
олардың топтарының (салалық және аумақтық ... ... ... да ... ... де, ... ақша ... да
кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары ... және ... ... түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты ... ... ... ... ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Сақтандыру категориясы үшін мына ... оған тән ... ... ... ... ... (жай емес) сипаты (кез келген аукымда —мемлекеттік,
аймақтық деңгейде, кәсіпорын немесе оның ... жеке адам ... ... ... ... ... өзгеше белгілері
бар:
• сақтық қатынастарының ақшалай сипаты;
• сақтандырудың қоғамдық енімнің қүнын қайта белуге қатысуы;
• оның ... ақша ... ... ... ... сақтық қатынастарының бір бөлігінің міндетті сипатынын болуы;
• ақша қорларын жасап, пайдалану көзіндегі сақтық баламалығы ... бола ... ... ... ... мемлекет сақтық ресурстары меншігінің субъектісі
болып келетіндікген сақтандыру ... ... ... құрамды бөлігі
болып табылады, қалған барлық жағдайда сақтық ісін (қызметті, бизнесті)
экономикалық жүйе ... ... ... ... оның қайта бөлу
процестерін жүзеге асыратын ... ... ... ... қарауға
болады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың төлемдері
есебінен оқыс оқиғаға ... ... ... ...... ... мен ... оқиғалар болған кезде жеке
және заңи тұлғалардың ... ... ... және ... ... ... үшін ... ақша қорларын құру және ... ... ... қатынастардың айрықша сферасы.
Сақтандырудың экономикалық мәніне бұл категорияның қоғамдық арналымының
көрінісі ретінде оның бөлу, өтемдік, жинақтық және бақылау функциялары ... [4. ... ... бұл ... ... ... бөлу ретінде көрінуі.
Ол алдын алу функциясына, мысалы, алдын алу ... ... ... ... болу ... жоюға бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда
бөлу функциясы сақтандырудың тиісті түрлерінің ... ... ... ... ... жұмылдыруды және сақтық қорын қатаң
мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты болатын тараптардың ... ... ... ... ... ... экономикалық
категориясын сипаттау үшін тәуекелдік фунщиясын қарауды ұсынады, ... ... ... ... ... - қолайсыз оқиғалардан
болған зиянның орнын толтырумен байланысты.
Сақтық қатынастарының бір ... ... ... ... мен
(кең арналымдағы резервтік қорларды пайдалана отырып) қогамдық қорғаудың
жүйесі ... ... ақша ... ... ... Бұл ... ... байланысқан және жалпыұлттық сипаты бар төтенше уақиғаларды
ескертуге және жоюға бағытталған. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... материалдық резервтерден,
Үкіметтің резервтік қорларынан) кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың
ерікті қайырымдылықтары ... ... ... ... ... ... ... өндіріс пен инфрақұрылымның объектілерін жаңғыртуға,
экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіру ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Қатынастардың екінші бөлігінің біршама тар арналымдағы қорларды —
әлеуметтік қорлар мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайын қорғауға бағыттылығы болады. Бұл
қатынастардың іс-әрекеті халықты ... ... ... ... ... ... аясын пайдалана отырып және олардың
осы жиынтығы шегінде бұл ... ... жете ... ... мен ... олардың мүлкін, сонымен бірге
шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... Бұл — ... сақтандыру мен өмірді сақтандыру
және шаруашылық жургізуші субъектілер үшін мүлікті сақтандыру.
Сақтандырудың жалпы жүйесінің салыстырмалы дербес ... ... ... ... ... ... ... мен қорларын қалыптастырудың екі
негізгі әдісі қолданылады, олар: ... және ... ... ... бюджеттік әдісі бюджеттердің қаражаттарын,
яғни бүкіл қоғамның қаражаттарын пайдалануды болжайды.
Сақтық әдісі қорларды шаруашылық жүргізуші ... мен ... ... жасауды алдын ала қарастырады; жарналардың мөлшері және
оларды төлеудің тәртібі сақтандырудың түріне қарай немесе ... не ... ... ... ... ... ... қатынастарының бірінші бөлігінде — қоғамдық қорғауда бюджеттік
әдіс пайдаланылады, екінші бөлікте – әлеуметтік ... — қос ... ... — жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыруда тек сақтық әдіс
пайдаланылады.
Ірі ... мен ... ... жою ... ... үшін қайырымдылық қайыр көрсету алымы немесе ... ... ... ... ... ... бөлу сияқты көмекші
әдістер қолданылуы мүмкін. Сонымен бірге, өзін-өзі сақтандыру ... ... ... ... ... ... қалыптастыру әдісі де
болуы мүмкін. Мұндай әдіс ауыл ... ... ... - ... отын және т.б. ... ... ... сферасының
кәсіпорындарында (шикізаттың, шала фабрикаттардың, басқа ... ... ... азаматтардың жекеше жинақ ақшалары олардың
сақтық ... ... ... ... ... [5. ... экономикалық категориясының материалдық-ақшалай иелері
сақтық қорлары бола ... олар ... ... өндірістің элементтері,
сақтық қатынастары қатысушыларының жарналары, ... ... ... ... аударымдары, қайыр көрсету және сақтық
қатынастары қатысушыларының тарапынан ... ... ... ... ... ... ... немесе материалдық қаражаттардың
резервтері болып табылады.
Сақтық қорлары — ... ... ... сан ... ... ... ... емес жайттардан сақтандыруға арналған қоғамның резерв
қорлары жүйесінің қажетті құрамды бөлігі.
Мүліктік мүдделерді қорғауды, материалдық ... ... ... ... ... сақтандыруды жүзеге асыратын сақтық қоры материалдық
немесе ақша қорлары нысанында жасалады. Сақтық қорларында қоғам ... және жеке ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік аспектілері көрінеді.
Сақтық қорларының басқа қорлардан ерекшелігі: олар алдын ала тұтыну
қорларына да, ... ... да ... Ол — ... ... және қорлануға міндетті қызмет етпейтін табыстардың бірден-
бір бөлігі.
Нарықтық экономикада сақтық қатынастарының едәуір бөлігі ... ... ... Ең ... бұл ... сақтандыру мен өмірді
сақтандыру категориясына қатысты, бұлардың қызметтер көрсетуі ... ... ... ... және ... ... көрсетудің еркін
рыногында ұсынылады. Бұл қызметтер көрсетудің бағасы сақтық тарифтері ... ... ... ... ... ... ... олардын,
сапасымен және бағаның деңгейімен анықталады. [5. ... ... үшін ... ... клиентураға қызмет көрсетуді
жақсартады, қызметтер көрсетудің ... ... ... ... өтеу жөніндегі кепілдіктерді арттырады.
Сақтандырылушылардың жарналары есебінен ... ... ... бір ... ... ... - ... төлемдерін төлеу үшін
(сақтық жағдайының болу немесе ыктималдық сипатына қарай оның ... ... ... ... ... ... ... сақтық қорларының
қаражаттары қосымша табыс алу үшін коммерциялық айналымға жіберілуі ... ... бұл ... бір ... тапсырыскерлерді тарту үшін
сақтық қызметтерін ... ... ... бағыттаған орынды. Сақтық
ұйымдарының осыған ұқсас операциясы сақтық рыногында пайдалырак, шарттарда
қолайсыз түрлі жағдайлардың салдарлары көзіндегі ... мен ... ... ... ... жөніндегі бәсекенің пайда болуына
жәрдемдеседі. [7. 65-б]
1.2. Сақтандыру – экономикалық категория ... ... ... ... ... қызметтің дамуы,
тауар мен айырбас шеңберінің, шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... арқылы болатын
кепілдіктердің берік жүйесін талап ... Тек ... ... ... игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну процесінде
пайда болатын қоғамдық және жеке ... ... ... ... [8. ... экономика жағдайындағы сақтандыру институтының ерекше
маңыздылығы бірқатар факторлармен айқындалады.
Біріншіден, ... ... ... ... ... мен көлеміне
карамастан, сақтандыру халық пен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... кезде табиғи және техногендік сипаттағы
төтенше жағдайларды жою жөніндегі шығыстардың негізгі ауырпалығы ... ... ... болып табылатын мемлекеттік бюджетке түседі.
Екіншіден, сақтандыру механизмін қазіргі жағдайда пайдалану елдегі
кәсіпкерлік ... ... ... Қазақстан экономикасының негізгі
саласының ерекшеліктерін, оның климаты мен ... ... ... ... ... ... технологиясын жетілдіруді
камтамасыз етеді.
Сақтық жүйесі республика экономикасының сенімді әрі ... ... ... ... ... үшін ... ... жасауға, азаматтар
мен шаруашылық жургізуші субъектілерінің мүлкін сақтандыруға ықпал етуге
тиіс. Сақтандыру ... ... ... қоса ... ... ... тікелей қатысты.
Сақтандыру, табыс (пайда) түсіру мақсатымен коммерцияның шектес
сфераларына қаражаттарды ... ... ... ... қызметі
сақтық ісі ретінде болып көрінеді. [9. 10]
Сақтандыру — сақтық ұйымы өз активтері есебінен жүзеге асыратыи ... ... ... ... ... ... ... немесе өзге де
оқиғалар туындаған кезде жеке ... ... ... ... ... жағынан қорғауға байланысты қатынастар кешені.
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты негізінде не өзара сақтандыру
қоғамына мүшелік ... ... ... шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтық ... ... ал ... ... ... сақтық жағдайы пайда
болған кезде сақтанушыға ... оның ... шарт ... өзге ... (пайда алушыға) шартта белгіленген соманың (сақтық ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық ... ... ... нысандары болып табылады:
• міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті;
• сақтандыру объектісі бойынша ~ жеке және ... ... ... ... асыру негіздері бойынша — жинақтаушы және
жинақтаушы емес.
Міндетті ... - ... ... талаптарына орай жүзеге
асырылатын сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудың әрбір түрі сақтандырудың жеке ... ... ... ... ... ... ... әрбір сыныптың мазмұны және оны жүргізу
жағдайлары бойынша қосымша талаптар сақтандырудың осы сыныбын ... ... ... ...... еркін білдіруіне орай жүзеге асырылатын
сақтандыру. [10. 93-б]
Сақтық қызметі - сақтық (қайта ... ... ... ... ... жасау мен орындауға байланысты Қазақстан Республикасы
заңнамаларының талаптарына сәйкес уәкілетті ... ... ... ... қызмет.
Сақтық қызметін ұйымдастыру және мемлекеттік реттеу мен лицензиялауды
жүзеге асыру үшін сақтандыру салаларға, сыныптарға бөлінеді. ... ... ... ... ... қызметі туралы" заңға сәйкес іс-әрекет
етуге міндетті. Осыған байланысты сақтандырудың ... ... ... ... бойынша сақтық ... ... ... ең жоғары көлемі меншікті капитал мен сақтық резервтерінің
10%-ын құрайды. Тәуекелдікті сақтандыруға ... ... ... ... ... ... алапаттық сипаттағы уақиғалар
көзінде ... ... ... ... үшін жетекші
халықаралық қайта сақтандыру ұйымдарына тәуекелдіктерді ... ... ... ... ... мүліктің түріне немесе тобына қарай сақтандырудың
мынадай түрлерін ... ауыл ... ... ... ... жеке ... кооперативтік кәсіпорындардың,
қоғамдық ұйымдардың мүлкін, көлік ... ... ... ... банк салымдары мен банк операцияларын, бағалы қағаздар рыногындағы
операцияларды), жүктерді, мұнай операцияларын (мұнай шығару, оны ... ... ... және т.т. ... ... ... міндетті
нысанда көліктің барлық түрімен тасу жасалғанда тасымалдаушының жолаушылар
алдындағы азаматтық-құқықтық ... мен ... ... ... ... ... 1996 ... бастан ауыл шаруашылығы
өндірісін: көп жылдық екпелерді, ауыл шаруашылығы малдарын, ... ... ... ауыл ... өнімдері мен тауарларын қолайсыз
табиғат-климат жағдайларынан, эпизоотиялардан және басқа дүлей апаттардан
міндетті сақтандыру ... ... ... [10. 110-б]
Өмірді сақтандыру — азаматтардың өмірін, денсаулығын, еңбекке
қабілеттігін және жеке ... ... өзге де ... ... ... ол жеке ... және ... сақтандыру қызметтерінің
көмегімен жүзеге асады.
Өмірді сақтандыру сақтандырылушы қайтыс болған ... ол ... ... дейін немесе сақтандыру шартында белгіленген жасқа дейін
өмір ... ... ... төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке басты
сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады.
Аннуитеттік сақтандыру сақтандырылушы белгілі бір ... ... ... (жасына, мүгедектігіне байланысты, ... ... ... ... ... жұмыссыз қалған жағдайларда немесе
сақтандырылушының жеке табыстарының ... ... одан ... әкеліп
соққан өзге де жағдайларда зейнетақы немесе рента түрінде кезең-кезеңімен
сақтық төлемдерін ... ... ... жеке ... ... ... ... табылады.
Жеке басты сақтандырудың сан алуан түрлері бар: өмірді ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілер есебінен олардың қызметкерлерін сақтандыру, әуе, темір жол,
теңіз, ішкі су және ... ... ... ... сақтандыру және т.с.с.
Жеке басты сақтандырудың аталған түрлері ... ... ... ... жүргізіледі. Міндетті нысанда ... ... ... азаматтық-құқықтық, жауаптылығы, әскери қызметшілердің
жеке құрамы, ішкі істер органдарының, ... ... ... ... ... тәрізді түрі жіктемеде ... ... ол жеке ... және ... ... және ... ... мүмкін.
Сақтық қатынастарының бұл бөлігінің баяндалған ерекшеліктері ... жеке ... ... өзіндік өзгешелігі бар дербес экономикалық
категория ретінде ... ... деп ... жасауға мүмкіндік береді.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру — азаматтарды еңбек ету ... және ... ... ... ... асыраушысынан
айрылуына байланысты кірістің бір бөлігін өтеу үшін ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік қорғаудың мемлекет жүзеге асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі ... ... ... ... еңбек
қызметіне қатысты және еңбекке ... үшін ... ... қаланған.
Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... атап
айтқанда, оның құрамдастарының ...... ... ұдайы
толықтырылуының талаптарынан туындайды. Ұдайы өндірістің бұл түрі ... ... ... ... ... өн бойы
индексациялап отыру қажеттігін тудырды. [11. ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан зейнетақы реформасының негізіне қойылған
екінші қағидаттың іс-әрекетіне негізделген жүйе мыналармен сипатталады.
зейнетақымен қамтамасыз етуді мемлекеттік ... ... ... ... 30 жастан төмен емес азаматтар үшін
ең аз белгілінген күнкөріс ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік қамсыздандырудың басқа нысандарын
межелеу;
зейнетақы қорланымдарын қалыптастыруға еңбек етуге қабілетті жастағы барлық
азаматтардың міндетті қатысуы;
еңбек етуге қабілетті ... ... өзін ... үшін жеке ... тиімділігін және зейнетақы жинақ ақшасыиың қауіпсіздігін
қамтамасыз ету;
жинақтаушы зейнетақы қорларындағы ... ... ... белгілеу;
қосымша ерікті зейнетақымен қамсыздандыруға азаматтарға құқық беру;
зейнетақы жинақ ақшасын экономикаға ... бұл оның ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
• еңбек ету қабілетін жоғалтқан жағдай;
• асыраушысынан айрылған жағдай;
• жұмысынан айрылған жағдай;
Мыналар міндетті әлеуметтік ... ... ... ... Қазақстан Рсспубликасының міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы
заңнамасын сақтау мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
• әлеуметтік төлемдерді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне қатысудың міндеттілігі;
• заңға сәйкес әлеуметтік ... ... ... ... төлемнің көзделген шарттар бойынша міндеттілігі;
• әлеуметтік төлемдердің мөлшерін саралау;
• міндетті әлеуметтік сақтандыруды ... ... ... ... ... ... қызметкерлерді қоспағанда, қызметкерлер, ... ... ... ... және табыс келтіретін қызметті
жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс. [12.
43-б]
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне ... үшін ... ... қорына төленуге тиісті әлеуметтік ... ... ... 1-ші ... бастап — әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 1,5 пайыз;
жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — ... ... ... 2 ... 1-ші ... ...... аударымдарды есептеу
объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес арнаулы салық режимі
қолданылатын ... ... ... ... үшін ... өз ... әлеуметтік аударымдардың мөлшері белгіленген (2005, 2006 және 2007
ж.ж. 1-ші қаңтарынан бастап ... ... ... ... ... ... ... 1,5, 2 және 3 пайызы).
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда әлеуметтік ... өзі ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесіне
қатысушыға, ... ... ... өтініш берген уақытта жұмысын
тоқтатқанына немесе істеп жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету ... ... ... ай ... ... мөлшері әлеуметтік аударымдар объектісі ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ішіндегі ... ... ... ... ең
төменгі жалақының сексен пайызын шегергендегі орташа айлық ... ... ... ету ... ... мен ... ... тиісті
коэффициенттеріне көбейту арқылы айқындалады.
Бұл ретте табысты алмастыру коэффициенті — 0,6 болады.
Еңбек ету қабілетінен айрылу коэффициенті: жалпы еңбек ету ... ... ... 100 ... дейін болатын еңбек ету қабілетінен
айрылған адамдар үшін — 0,7; жалпы еңбек ету ... ... ... ... пайызға дейін болатын еңбек ету қабілетінен ... үшін — 0,5; ... ... ету ... ... дәрежесі отыздан
алпыс пайызға дейін болатын еңбек ету қабілетінен айрылған ... үшін ... ... ... ... ... ... жүйесінің
өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген қатысушысы үшін: алты ... ... — 0,1; алты ... он екі айға ... — 0,7; он екі ... ... айға дейін — 0,75; жиырма төрт айдан отыз алты айға ... - 0,85; ... ... ... ... айға дейін — 0,9; қырық сегіз айдан алпыс айға дейін
- 0.95; алпыс және одан да көп айларға — 1,0 ... ... ... ... ... алуға құқық беретін жасқа
жеткен ... ... ету ... ... ... ... әлеуметтік
төлемдер тоқтатылады.
Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе қайтыс ... ... ... — өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген
міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушысының мына ... ... ... ... әлеуметтік төлемдер тағайындалуға және
алуға құқылы:
он сегіз жасқа толмаған ... олар он ... ... толғанға дейін мүгедек
болып қалса, осы жастан асқан балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері мен
немерелері. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ата-аналары болмаған немесе олар ... ... ... Егер жоғарыда аталған адамдар жалпы орта, бастауыш кәсіби
білім беретін оқу орындарының орта кәсіби және жоғары кәсіби ... ... ... оқыған жағдайда, әлеуметтік төлем оқу орнын бітіргенге
дейін беріледі;
жасына және еңбек қабілеттілігіне қарамастан, ... ... ... не ... әжесі, аға-інісі немесе апа-сіңлісі, егер ол ... ... бір ... ... ... ... ... апа-
сіңлілерін немесе немерелерін күтіп-бағумен айналысатын болса. [11. 12. 23-
б]
Өздері үшін міндетті әлеуметтік аударымдар жүргізілген ... ... ... сақтандыру жүйесіне қатысушының қамқорлығынсыз қалған
балаларға тағайындалған әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... ... ... үшін асырап алушыға, қорганшыға (қамкоршыға)
төленеді.
Бала кезінен I немесе II топтағы ... деп ... ... төлемдер мүгедектік белгіленген мерзімге тағайындалады.
Қайтыс болған асыраушысының асырауында болған, асыраушысынан айрылған
жағдайда әлеуметтік төлем тағайындалуына және ... ... бар ... ... бір ... төлем тағайындалады. Асыраушысынан
айрылған жағдайда ай ... ... ... ... әлеуметтік
аударымдар объектісі ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт ай ішіндегі
табыстың ... ... ... ең ... ... ... ... орташа айлық мөлшері табысты алмастыру, асырауындағылар санының
және қатысу өтілінің тиісті ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру
жүйесіне өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген ... ... ... ... ... ... санына қарай айқындалады және
асырауында бір адам ... — 0,4, екі адам ... — 0,5, үш адам ...... төрт және одан да көп адам ... — 0,8 бола-ды.
Бұл ретте табыстарды алмастыру коэффициенті мен қатысу өтілінің
коэффициенті ... ... ... ... 21-бабына сәйкес
есептеледі.
Жұмысынан айрылған жағдайда берілетін әлеуметтік төлем жұмыспен қамту
мәселелері ... ... ... адам ... ... ... ... күннен бастап тағайындалады және оның мөлшері әлеуметтік
аударымдар объектісі ... ... ... ... төрт ай ... ... ... мөлшерін тиісінше табысты алмастыру коэффиценттеріне
және қатысу өтілінің коэффициенттеріне көбейту арқылы тағайындалады. Бұл
ретте ... ... ... — 0,3 ... ал ... ... ... заңның 21-бабына сәйкес есептеледі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы үшін әлеуметтік
аударымдар жүргізілген ... оның ... ... ... ... төлемдерді күнтізбелік есептеумен алғанда:
• алты айдан он екі айға дейін — кемінде бір ай үшін;
• он екі айдан ... төрт айға ... — екі ай ... ... төрт ... отыз алты айға дейін — үш ай бойы;
• отыз алты айдан жоғары — төрт ай бойы ... ... ... үшін ... аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тұрса, бірақ жұмысына орналасуына байланысты жұмысынан айрылуы бойынша
әлеуметтік төлемдер алу құқығынан айрылған жағдаііда, кезекті әлеуметтік
төлемдер ... ... ... әлеуметтік төлем алған әрбір айы ... ... ... ... ... аударымдар жүрпзілген
мұндай қатысушысы үшін он екі ай ... ... ала ... [13. ... көптеген елдерінде жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қорғау
шаралары қолданылады. Бұл шаралар қызметкерлердің еңбек ... ... ... төлеудің әр түрлі әдістерін кіріктіреді;
олардың біліктілікке, жұмыс ... ... ... ... ... ... және т.б. байланысты саралануы мүмкін. Тиісінше,
жұмысынан айрылғандарға төлемақылар үшін қорларды қалыптастырудың әдістері,
бұл ... ... және ... ... ... ... айрылғандар қысқартылғандар және жұмыссыздар мәртебесіне
бөлінуі мүмкін. Бірінші жағдайда жаңа ... ... ... ... ... ... ... жұмыс өтілінің сақталуына рұқсат ... ... ... басқа мүмкіндіктері болуы мүмкін.
Жұмыс іздеуші, жұмыспен қамтудың мемлекеттік служба-сында тіркелген
және өзінің біліміне, ... ... ... сай ... ... алуға
нақты мүмкіндігі жоқ еңбекке жарамды азаматтар жұмыссыздар деп саналады.
Жұмыссыздарға жұмыссыздық бойынша берілетін жәрдемақылар ... ... ... ... мезеттен жұмысқа орналастыру туралы
мәселе шешілгенге дейін, бірақ заңнамамен ... ... ... төленеді.
Басқа елдерде жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қолдауды ... ... ... әр ... ... ... ... жұмыссыздық бойынша жәрдемақыларды (зейнетақыларды) қаржыландыру
еңбекке ақы ... ... ... ... ... жарналары есебінен
жүргізіледі. Мұқтаж адамдарда жұмыссыз мәртебесі болмаған жағдайда (мысалы,
өтілі бойынша) олар ... ... ... жергілікті бюджет-тердеы
немесе қайырымдылық қорларынан алады. Жұмыссыз мұқтаж адамдарды ... осы ... ... 1999 жылдан бастап Халықты жұмыспен қамтуға
жәрдемдесу қоры ... ... ... қабылданған болатын. Бұл
акция мемлекеттің қаржы ... ... ... ... ... амалсыз акция болып табылады.
Жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қолдаудың ... ... ... ... ... ... ... Мұқтаж адамдардың
өздерінің меншікті проблемаларын шешуге қатысуы, яғни өзін-өзі ... ... ... ... Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" туралы
заңына сәйкес "Әлеуметтік сақтандырудың ... ... ... ... ол ... құрылтайшысы мен қатысушысы мемлекет болып
табылатын коммерциялық емес ұйым. Қор Орталықтың ... ... ... үшін ... ... ... ... етуге, Қордың
уақытша бос қаражатын Ұлттық банк арқылы қаржы құралдарына орналастыруға,
жыл сайын аудит өткізуді камтамасыз етуге, ... ... ... өзге
де міндеттерді атқаруға міндетті. ... өз ... оның ... және комиссиялық сыйақыдан құралады және солардан тұрады. [14.
66-б]
Қордың активтері әлеуметтік аударымдар төлеу мерзімін ... ... ... ... Қордың қызметін қамтамасыз етуге арналған комиссиялық
сыйақылар шегерілген инвестициялық кіріс, заңнамада ... өзге ... ... құралады. Олар әлеуметтік төлемдерді жүзеге асыруға,
тізбесін Үкімет айқындайтын ... ... ... ... ... аударым сомалары мен өзге де қате есептелген ... ... ... ... әлеуметтік сақтандырумен қатар мемлекеттік емес
зейнетақылық сақтандыру — зейнетақы келісім-шартына ... ... ... олардың жұмыс берушілерінің ерікті жарналары есебінен қосымша
зейнетақыны ... ... және ... ... ... ... арқылы зейнетақыларды төлеу жолымен азаматтарды
әлеуметтік қорғаудың қатынастары қолданылады.
Қорланымдардың ынтымақтастығы ... ... ... ... квшу ... ... сіңген зейнетақыларды алуға шыққан
зейнеткерлердің құқықтарын сақтауды талап ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес
зейнетақы жүйесінде зейнетақынын, жеткілікті жинақ ақшасын қордалаудың
мүмкін ... ... ... ... Сондықтан шыққан зейнеткерге
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... береді. Зейнетақы реформасы басталғаннан кейін
зейнеткерліккс шыққан азаматтардың мемлекеттік зейнетақыларының мөлшері
мемлекеттік емес зейнетақы ... ... ... ... ... жасының
санына үйлесімді түрде қысқаратын болады.
Медициналық сақтандыру — бұл жұмыс берушілердің, азаматтардың сақтық
жарналары мен бюджет қаражаттары есебінен ... ... ... өтеу үшін және ... мекемелерінің шығындарының өтемақысын төлеу
үшін ауырған, жарақат алған жағдайда денеаулықты қаржыландыру ... Ол ... ... экономикасы бар елдердің сақтық
қорғауы тұтас жүйесінің ... ... бірі ... табылады.
Мысалы; АҚШ-та "Медикэр" жүйесі — егде адамдар ... ... ... ... ... мен ... ... ГФР-де — сырқатты сақтандыру-
Медициналық сақтандырудың шетелдік жүйелері, ... ... ... ... ... қызметкерлердің және
мемлекеттің негізінен төменгі әкімшілік буынның қатысуы) жұмыс істейді және
нысандары мен ... сан ... ... ... сақтық
қорғаудың ұжымдық (салалық), қоғамдық (мемлекеттік) және жеке ... бар. ... ... ... ... ... төлеуде
жұмыс берушілердің міндетті қатысуы ... ... ... ... ... ... сияқты, сақтаушылардың
табыстарына, қор ... ... ... ... жасына
қарай сараланған.
Қазақстанда Медициналық сақтандыруды ұйымдастырудың белгілі бір
тәжірибесі ... еді, ... ... ... ... ... ... қаражаттарды мақсатты және тиімді пайдалануды бақылаудың
жеткіліксіздігінен ол беделін жоғалтқан ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсетудің рыногын тудырады, онда бұл қызметтер ... ... ... ... ... ... жеке машықтанушы
дәрігерлердің нақтылы бағалауы болатын өз еңбегінің саны мен ... ... ... ... ... ... медициналық көмекті
тұтынушылар ретіндегі пациенттердің емдеу-профилактикалық ... ... ... таңдау құқығы пайда болады. Бұл Міндетті медициналық
сақтандыру қоры тарапынан пациенттердің мүддесін ... ... ... қызметтер көрсетудің сапасы мен көлеміне сараптық баға ... ... ... ... таға ... ал ... кезінде
емдеуші мекемеге немесе жеке машықтанушы дәрігерге экономикалық санкциялар
қолдана ... ... ... ... жүйесінің маңызды құрамды
буыны болып ... және ... ... аса ... ... - еңбек
ресурстарының ұдайы толықтырылуының әлеуметтік-экономикалық процестерінде
оның рөлі салмақты. Бұл рөл ... ... ... ... қағидалық ерекшеліктеріне негізделген: қалыптастырудың қоғамдық
ынтымақтастығы, іс-әрекеттің орталықсыздандырылуы ... ... ...... ... азаматтарға қажетті
медициналық көмек берудің ... ... ... ... келісім-
шарттарын жасауға және сақтық операция-ларының нәтижелігіне жетуге ынталы
тараптардың өзара іс-қимылы сақтық рыногында жүргізіледі. [15.16-б]
Сақтық рыногы дегеніміз ақша ... ... онда ... ... объектісі "ерекше тауар" — сақтық қызмет болып ... және ... ... мен ... қалыптасады.
Қазақстан Республикасы сақтық рыногының ... ... ... ... ... ... ... сақтық брокері; сақтық агенті;
сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; актуарий; уәкілетті аудиторлык ұйым
(уәкілетті аудитор); өзара ... ... ... ... ... жүзеге асыратын өзге де заңи және Жеке тұлғалар.
Сақтық қызметі сақтық (қайта ... ... ... асыратын
кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі болып табылады; бұл ... ... ... ... ... ... қызметі; тиісті жинақтаушы
сақтық шартында көзделген сатып алу сомасы шегінде өзінің сақтанушыларына
қарыз ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарының
қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын арнаулы ... ... ... ... берілімдерінің кез келген түрлерінде
сақтық ісі және ... ... ... арнаулы әдебиет сатуды; бұрын ... үшін ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) немесе
оның қарамағына сақтық шарттарын жасауға ... ... ... ... ... ... ... немесе жалға беруді; сақтық қызметіне байланысты
мәселелер бойынша консультациялық қызмет көрсетуді; ... ... ... ... ... ... ... оқуды
ұйымдастыру мен жүргізуді; сақтық агенті ... ... ... ... ... жай ... құруға қатысуға құқылы. [15. 47-б]
Сақтық ұйымдары таратылған ... ... ... ... ... алушыларға) сақтық төлемдерін жүзеге асыруға
кепілдік беретін қор құруға құқылы. Жұртқа ... ... ... қоры ... ... ... ... аркылы ғана сақтық (қайта
сақтандыру) ұйымының құрылтайшысы және акционері бола алады.
Жарғылық капиталының 50 ... ... ... тиесілі ұйымдар
сақтық (қайта сақтандыру) ұйымдарының құрылтайшылары және акционерлері бола
алмайды.
Мемлекет өзі ... ... ... болып табылатын сақтық
(қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелері ... егер ... ... ... ... ... оның жарғылық
капиталына салған қаражаты шегінде жауапты болады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... ... ... ... ... кеңесі — басқару органы; басқарма — атқарушы орган;
тексеру ... - ... ... ... ... ұйымының құрылтайшылары мен акционерлері
сатып алатын акцияларына ақшаны тск қана ... ... ... ... ... ... ұйымының жарғылық капиталының ең аз
мөлшерін оның құрылтайшылары оны ... ... ... ... дейін
толық төлеуге тиіс.
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері мыналар
болып табылады: Қазақстан Республикасында тұрақты сақтық жүйесін жасау мен
қолдау және ... ... ... ... ... ... ... және сақтық қызметін қадағалау; сақтандырудың негіздерін
заңдармен ... ету, ... ... жүйесіне Қазақстан
Республикасының қатысу ... ... ... жене ... ... ... мен занды мүдделерін
қорғау.
Сақтық саласындағы мемлекеттік ... іскс ... ... ... ... ... ... жасау-ды қамтамасыз етуді
қоса, уәкілетті орган және ... өзге де ... өз ... ... ... [16. ... Республикасының заңнамалық актілерінде тікелей көзделген
жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... мен сақтық брокерінің
сақтандыру қызметіне араласуына тыйым ... ...... ... ... сойксс сақтық
рыногын реттеу және сақтық қызметін ... ... ... ... ... ... ... орган.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының төлем қабілеттігі оның өз ... ... және ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы төлем қабілеттігінің көрсеткіштері, ... ... ... қабылданған міндеттемелер арасындағы
нормативтік арақатынастардың сақталуы ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қаржылық
және өзге де факторлардың қолайсыз әсер етуі ... ... ... және ... ... ... ... кабылданған міндеттсмелердің
бүкіл қолданылу мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... ... ұйымының қаржылық тұрақтылығының
көрсеткіштері мыналарды кіріктіреді: жарғылық және өз ... ең ... ... құны және ... ... ... резервтерінің және өзге де міндеттемелерінің мөлшерін; төлем
қабілеттілігінің көрсеткіштерін; ... және ... ... бойынша
міндеттемелер көлемінің арақатынасын; көрсетілетін сақтық және қайта
сақтандыру қызметінің пайдалылығын (пайда ... ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымының және шоғырландырылған негізде
қадағалау жүзеге асырылатын тұлғалардың төлем ... мен ... ... олар үшін ... ... және ... өзге де нормалар мен лимиттер белгілеу арқылы жүргізіледі.
Пруденциялық нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және ол, атап
айтқанда: ... ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандырудың немесе қайта
сақтандырудың жекелеген шарттары бойынша міндеттемелерінің ең көп ... ... мен ... ... ... 10 пайызынан аспауы керск.
Сақтандырудың және қайта сақтандырудың қолданылып жүрген шарттары
бойынша ... ... ... ... ету үшін ... ... ... актуарий есептеген көлемде қалыптасқан сақтық
резервтерінің болуы міндетті.
Сақтық резервтерінің қаражаты тек қана ... ... ... ... ... ... шарттары бойынша өз міндеттемелерін
орындауға байланысты сақтық, төлемдерін жүзеге асыруға арналған.
Сақтық (қайта ... ... ... ... ... не ... уәкілетті орган санкциялар ретінде мынадай шаралар қолдануға:
айыппұл салуға; лицензияның қолданылуын тоқтата тұруға; ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдарының акцияларын оның
акционерлерінен мәжбүрлеп сатып алу ... ... ... және ... инвесторларға сатуға; сақтық (кайта сақтандыру) ұйымының басшы
қызметкерлерін қызметтік міндеттіліктерін ... ... ... ... ... ... өз ... жыл сайынға міндетті
аудитін жүргізіп отырады. Жыл қорытындысы бойынша ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының жылдық қаржы есептемесінің
ажырағысыз ... ... ... ... ... ... сақтандырушының табысы сақтық
төлемдерімен және өзге сақтық қызметінен алынған табыстар мен ... ... ... және ... ісін ... және оның ... ... жөніндегі шығыстардың орнын толтыру, еңбекке ақы төлеу
шығыстары, сақтық ... ... ... ... ... ... қызметтен алынатын табыс қызметтің осы түрлеріне
блгіленген ережелерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... азайтылатынын ескере отырып есептеп
шығарылады.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір кеңейді,
сақтық қызметтердің кең спектрін ұсынатын мемлекеттік емес ... ... ... болды. Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі
мақсаты -мемлекеттің, азаматтардың және ... ... ... ... ... ... бола ... толыққанды, орнықты жұмыс
істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру. [17. 28-б]
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі ... жаңа ... ... ... ... әзірлеуді және кезең-кезеңімен
іске асыруды талап етеді. Бұл қағида ... ... ... ... ... ... ... Онда мынадай
міндеттерді шешу көзделінген:
• әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық ... ... ... сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру
түрлерін нақтылау;
... ... ... ... инфрақұрылымын қалыптастыру және
оның қатысушыларының — сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы, ... ... ... ... ... пайда алушы,
актуарий, уәкілетті аудиторлық ұйым (уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... асыратын өзге де заңи және жеке ... ... үшін ... ... халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін
ұйымдастыру;
• сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... ... ... ... ... күшейту;
• осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
• сақтандыру саласында кадрлар даярлау, ... ... ... арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтық жүйені дұрыс ұйымдастыруда ... ... ... ... ... дамытуда мол ... ... ... ... құру ... мемлекеттік
бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу бөлігіндегі
салмақты азайтуға; нарықтық экономика қағидаттарында ... ... ... еңбек кабілеттілігінен айрылуы немесе асыраушысы
қайтыс ... ... ... ... ... медициналық шығыстарды төлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың
(қамтамасыз етудің) жекелеген проблемаларын шешуге; ... ... ... ... ұзақ ... ... ұлттық экономикаға тартуға
мүмкіндік береді.
Азаматтардың ақшасымен операцияларды жүзеге асыратын банктер ... ... ... ... ... ... ұйымдарының
қызметі де белгілі бір ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты.
Гақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-
бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, ... ... ... мен ... ... ... сенімділігіне байланысты болады.
Қазіргі заманғы сақтық рыногының толыққанды жұмыс істеуі, сонымен қатар
актуарийлерлер (сақтық ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті аудиторлар мен
басқа да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді. [17. 56-б]
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық
база) ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай артта калып келеді. Дамыған
нарықтық қатынастары бар ... ... ... ... ... ... ... отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 ... ... ... ... және азаматтардың мүлкін сақтандырудың көптеген ... ... бұл ... табысының төмен болып отырған деңгейіне
байланысты.
Дүниежүзілік тәжірибе сақтық ісі ... ... және ... ... ... ... ал қуатты сақтық. компаниялары өзінің
қызметін шектес салаларына әртараптандыра отырып, негізгі және ... ... ... бола отырып, нарықтық экономикада ... алып ... ... ... сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар
мен занды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау "Сақтық қызметі туралы"
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру ... ... ... және Ұлттық банктің сақтық қадағалау департаментінің
нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын ... және ... ... ... ... ... ... жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар
байқалуда. 2008 жылы ... ... ... (іс ... — рыногының
көлемі) 27,1%-ға көбейіп, 28,9 миллиард теңгені құрады. Міндетті сақтандыру
бойынша сақтық ... ... ... (2,8 миллиард теңгеге
дейін) өсті. ... ... ... ... ол 18,6%- ға (23,3 миллиард
теңгеге дейін) көбейді. Сақтық төлемақысының көлемі 80%-ға (4,2 ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша 73,5%-ға ... ... ге ... ... ... жиынтық есептік меншікті капиталы ... ... ... ... ... ... резервтері 66,7%-ға (4,5 миллиард
теңгеге ... ... ... ... ... ... ... | 01.05.03жылға| 01.05.04жылға|
|құрылымы | | ... ... ... оның ... |34 ... ... ... |7 |6 ... ... ... |1 |2 ... ... саны |5 |6 ... ... |28 |30 ... ұйымында аудит жүргізу құқығы|31 |34 ... ... бар ... ұйымдардың| | ... | | ... ... ... 2005 ... ... негізгі көрсеткіштері
|   ... |. |. ... ... ... |3 747,2 |4 449,8 ... ... ... |0,24 |0,31 ... %-пен | | ... ... ... ... ... |0,49 ... ... ... %-пен |0,37 |0,71 ... сыйлықақыларының жан басына |602 |927 ... ... ... | | ... ... ... 2010 ... кезде Қазақстанда 34 сақтық ұйымдарының сақтық кызметін ... ... ... бар, ... ішінде 6 —шетелдіктердің қатысуымен
және екеуінің өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік құралдары ... ... ... ... ... бар, 6 сақтық
брокерлерінің, 30 ... 34 ... ... және ... сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар. [18.
88-б] (2-кесте)
ІІ бөлім. Қазақстан ... ... ... ... ... ... құрылымындағы жылжымайтын мүліктер
Қазақстандық сақтандыру нарығының құрылымы оған ... ... ... ... көрсетілген.
Аталған нарықтың қызметі ҚР Конституциясына, ҚР Азаматтық кодексіне,
«Сақтандыру қызметі ... ... ... ... ... ҚР ... да нормативтік-құқықтық актілерімен
реттеледі.
Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметі туралы» ... ... ... ... ұйымы, сақтандыру брокері, сақтандыру агенті,
сақтандырушы, сақтандырылған, ... ... ... өкілеттілігі бар
аудиторлық ұйым (өкілеттігі бар аудитор), өзара сақтандырушыға байланысты
басқа да жеке және заңды ... ... ... ... болып
саналады.
ҚР-дың сақтандыру нарығында сақтандыру қарым-қатынасының ... ... ... ... ... ... ... сұранысты жасаушы сақтандырушылар;
• осы сұранысты қанағаттандырушы тікелей сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... нарығының қаржылық тұрақтылығын жалпы түрде қамтамасыз
етуші қайта сақтандыру компаниялары;
• сақтандыру қызметтерін ... мен ... ... ... ... ... сарапшылары;
• сақтандыру инфрақұрылымының ұйымдары. Сақтандыруға ... ... ... ... ҚР ... ... мен қаржылық
ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау ... ... (ары ... ... Оның ... реттеп отыру
саласындағы негізгі міндеттері:
• елде тұракты сақтандыру жүйесін құрып, оған ... ... ... ... ... ... орнықтыру;
• сақтандыру нарығын реттеу, сақтандыру қызметін қадағалау;
• сақтандырудың негізін заңды түрде ... ... ... ... ... ... ... қатыстьг қағидаларын белгілеу;
• сақтандырушылардың, ... және ... ... мен заңды мүдделерін ... ҚР заң ... ... ... ... ... ұйымдар мен сақтандыру брокерлерінің қызметіне
араласуға тыйым салынады.
Сақтанушы — сақтандырушымен сақтандыру келісімін жасайтын тұлға. ... жеке ... ... емес мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар,
шағын және орта ... ірі ... ... ... ... және
басқалар сақтанушылар бола алады. Сақтанушыға сақтандырушыны өз ... ... ... ... ... да ... ерік ... Оған
өзіндік ерекшелігі бар қызметке ұқсас ... ... ... ... ... ... сақтандырушы сақтану жағдайы
туындағанда сақтанушыға жәрдем көрсетудің кепілі болып саналады. ... ... ... ... ретінде есептеледі. Өйткені сақтандырушының
қорында шоғырланған көптеген тәуекел жарналарды сақтандырушы бизнесте ... [19. ... ... мен брокерлер дамыған сақтандыру нарығына белсенді
түрде қатысушылар болып саналды.
Сақтандыру агенті — ... ... ... ... ... ... және оның тапсыруы бойынша сақтандыру келісім-шарттарын жасауға
делдалдық ететін жеке ... ... ... ... ұйымы сақтандыру
келісімі бойынша қабылданған міндеттемелерді сақтандыру агенті ... ... ... ... шегінде жасаса, егер өзі тікелей
қабылдап алтан ... ... ... орындауы керек.
Сақтандыру брокері — сақтандыру мен қайта сақтандыру мәселелері бойынша
кеңес беруді өз атынан және ... ... ... немесе өз
атынан, резиденттің тапсыруы бойынша келісім-шарттар жасауды жүзеге асыруға
делдалдық ететін заңды тұлға.
Кез ... ... ... ... ... ... осы қызметтің тәртібі мен шарттары, брокердің атқаратын ісі,
құқығы мен міндеті ... ... ... ... ... бір ... сақтандыру ұйымының лауазымдық қызметін атқара
алмайды. Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметі туралы» Заңы бойынша
сақтандыру брокері болып ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдарға сақтандыру брокерлігін
құруға және қызмет етуге қатысуына рұқсат етілмейді. Оның ... ... ... емес ... ... ... аумағында
филиалдар мен өкілдіктер ашуға да рұқсат жоқ.
Қазақстанның заңдық тәжірибесінде тұңғыш рет актуарийлік қызмет ... ... ... Актуарий — сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының
төлем қабілеттігі және қаржылық тұрақтылығының қажетті деңгейін ... ... ... және қайта сақтандырудың келісім-шарты ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жеке тұлға. Актуарийдің негізгі міндеті
компанияның өзіне алған міндеттемесін орындауды жеткілікті түрде қамтамасыз
ете алатын төлем ... ... бір ... ... ... дайындау болып табылады.
Актуарий болып қызмет атқаруға ҚР Ұлттық банкі берген лицензиясы бар
жеке тұлға ... Оған ие болу үшін ... ... ... ... ... сілтеме жасалынатын біршама
шарттар қажет. Актуарийдің қызметі сактандыруды қамтамасыз ету процесінің
барлық ... ... мен ... ... ... ... ... үшін сақтандыру ұйымдарын
үнемі тексеріп отыруды қарастырады.
Өкілетті мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ұйымның аудиті бойынша қызмет ететін
аудитор немесе аудиторлық ұйым сақтандырушы нарығының кәсіпқой қатысушысы
бола ... ҚР ... ... ... Заңы ... ... ұйымдары
әр жыл сайын өзінің жұмысына аудит жүргізіп, оның қорытындысын шығарып
отыруға және көшірмесін ҚР ... ... ... отыруға тиіс. Міндетті
сыртқы аудитпен ... ... ... заң ... ... ... жатпайтын ішкі аудит қызметі де болуы тиіс. Ішкі
аудит компанияның ішкі саясаты ... ... ... бұл ... ... ... ... да ескеріледі.
Өзара сақтандыру қоғамы — Қазақстанның қаржы нарығы-на жаңадан қатысушы
сақтанушылар бірлестігі. Оның қызметі «Сақтандыру ... ... ... ҚР ... ... ... ... 845-бабымен реттеліп
отырады. Ол өзінің мүшелерінің мүліктері мен ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымдары үшін белгіленген талаптарға сәйкес жүргізілетін ... ... пулы — ... ... ... отырып сақтандыратын
сақтандыру компанияларының бірлестігі. Оның жұмысы бірлесе сақтану ... ... ... ... пулға сақтандырылған тәуекелдіктерін
қосады, пулда жинақталған жарналардан (сыйлықтардан) белгілі үлесін алады,
ал ... ... ... ... ... ... де төлеп отыруға
жауапты. Пулдар шетелдерде авиациялық, атомдық, әскери тәуекелдіктерді,
жауапкершіліктерді т.б. сақтандыруларда кеңінен ... ... пулі ... ... ... т.б. ірі ... ... үшін сақтандыру индустриясының
бастапқы кезеңінде құрылған болатын. «XXI ғасырдың тұрғын үй ... ... пул ... үйлердің иелері болып табылатын азаматтардың
шығындарын, ... ... ... мен ... ... табиғи
және техногендік аппаттардың салдарынан адам өліміне байланысты өтемдерді
жүзеге асыру мақсатымен құрылған.
Қазақстан Республикасында нарықтың ... екі түрі орын ... ... ... мен ... ... Мұнымен қатар міндетті және ерікті
сақтандыру топтары ерекшеленіп отыр. Бізің елімізде ... ... ... ... ... сақтандырудың сыныптары айтылмайды. Бұл ретте
әрбір түр сақтандырудың жеке тобы болып табылады. Сақтандырудың міндетті
түріндегі әрбір сыныптың ... және оны ... ... ... ... ... осы сыныбын реттеуші заң актілерімен бекітіледі.
Бүгінгі күнге дейін міндетті ... ... ... 5 ... ... көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігі (АҚЖ)
(1996 ж. 31 қазанынан); тасымалдаушының ... ... ... (1996
жылдың 14 қазанынан); ауыл шаруашылығы өндірісін міндетті түрде сақтандыру
(1996 жылдың 10 желтоқсанынан, енгізілген ... мен ... ... 2 ... жеке нотариустардың АҚЖ-сы (1998 жылдың 29 мамырынан);
соттар мен олардың ... ... ... пен санаторий-курорттық
елдерді міндетті түрде мемлекеттік сақтандыру (1997 жылдың 19 наурызынан).
[20. 69-б]
Бұдан басқа көпшілігінің жүзеге асырылуының ... ... заң ... ... міндетті түрде сақтандырудың 15-ке жақын түрлері бар.
Мысалы, еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... алу жауапкершілігі («ҚР еңбек туралы» Заңы 10.12.99 ж. N 493-
1), мұнай операцияларын жүзеге ... ... ... ... Заң, 28.06.95 ж. N 2350), ... түрдегі экологиялық сақтандыру
(«Қоршаған ортаны қорғау ... Заң, 15.06.97 ж. N 160-1) және ... ... жатады. (3-кесте)
3-кесте.
Сақтандыру төлемдері
млн.теңге
|Сақтандыру төлемдері | 01.05.0| 1.05.09жылға |1.05.2008ж. |
| |8 | ... |
| ... | ... %-пен |
| | ... ... |
| | | |% | ... оның ... |1 292,4 |2 ... |65,7 ... бойынша: | | | | ... ... ... |875,2 |40,9 |182,7 ... жеке ... |301,2 |404,7 |18,9 |34,4 ... | | | | ... ... сақтандыру |681,6 |862,2 |40,2 |26,5 ... | | | | ... ... ... 2010 ж.
Сақтандыру нарығында жылжымайтын мүліктің құнын бағалау стандарты
(бұдан әрі - Стандарт) халықаралық бағалау стандарттарына сәйкес ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңының
негізінде әзірленді, ... ... ... ... ... негізгі
талаптарды белгілейді және Қазақстан Республикасының аумағында ... ... Осы ... күші ... ... ... ... бағалау
үшін қолданылады:
1) жақсартуға тартылған жер учаскелері ... ... ... қосқанда, бос жер учаскелері;
2) ішкі инженерлік желілер мен ... ... ... ... ... бағаланатын ғимараттар мен құрылыстардың жұмыс
істеуін қамтамасыз ететін жабдықтар;
3) ... ... ... ... құрылғылары;
5) көпжылдық екпелер.
3. Нарықтық құнды міндетті бағалау мынадай жағдайларда жүргізіледі:
1) мемлекеттік қажеттіліктер үшін мүлікті алып қою кезінде;
2) ... ... ... ... ... ... ... ипотека
кезінде;
3) жарғылық капиталға мүліктік салымдардың құнын айқындау кезінде;
4) банкроттық рәсімдер барысында борышкер мүлкінің ... ... ... ... мүліктің құнын айқындау кезінде.
Барлық өзге жағдайларда нарықтық құнды бастамашылықпен ... ... ... ... Стандартта белгіленген әдістер Қазақстан Республикасының аумағында
орналасқан жылжымайтын мүлікке толық ... ... ... ... Жалға алу, жер пайдалану және жер қойнауын пайдалану
құқықтары материалдық емес ... ... және ... ... ... ... ... Осы Стандартта мынадай ұғымдар пайдаланылады:
1) жылжымайтын мүлік – табиғи объектілер: жер учаскелері, ... ... ... және және жермен тығыз байланысты өзге ... яғни ... ... тыс зиян ... ... ... ... сондай-ақ заңнамалық актілерге сәйкес ... ... өзге де ... ... ... – жер учаскесінің сапалық қасиетін және оның
құнын өзгертуге әкелетін қандай бір ... ... ... ... ... және нысанасын өзгертпей көшірілуі мүмкін
болмайтын жер ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтің немесе белгілі бір жұмыс түрін
жүргізу нәтижелері (рельефті ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды орналастыру және т.б.)
жатады;
3) құрылымдар – адамның келуіне, ... ... ... ... сақтауға, өндірісті жүзеге асыруға арналған үй-
жайлар орналасқан жақсартылған жерлер;
4) құрылыстар – құрылымдар мен ... ... ... ... (дамбалар, туннельдер, эстакадалар, көпірлер және
т.б.) орындауға арналған жақсартылған жерлер;
5) тарату құрылғылары – кез келген ... ... ... ... және ... түрді (электр жеткізу желілері, құбырлар, су
құбырлары, жылу және газ желілері, байланыс ... және т.б.) ... ... ... ... үшін жасалған жақсартылған жерлер;
6) құрылысы аяқталмаған ...... ... күйде
тұрғандықтан мүлдем пайданылмайтын құрылымдар, құрылыстар немесе тарату
құрылғылары;
7) ... ... – егу ... ... бір ... ... сүретін немесе бір жылғы мәдени циклдағы ағаштар мен бұталарды
қамтитын натуралды-заттай белгісі ... ... ... түрі. Жүзімдіктер
немесе жеміс-жидек бауы ... бола ... ... ... осы
типтерінде амортизацияланатын активтерді ... егу ... ... ... болуы мүмкін.
8) баламалы пайдалану – елеулі ... ... және ... аса ... пайдаланылуын талдау уақытында қарастырылатын
жылжымайтын мүлікті пайдаланудың ықтимал ... ... ...... ... ... ... негізінде алынатын құнның есептік ... алу үшін ... ... ... ... ... ... сату
бағасы, жалдау ақысы, табыстар мен шығыстар, капиталдандыру және дисконттеу
ставкалары және басқалары;
10) ...... өмір сүру ... үшін ... ... ... индексі;
11) салыстыру элементтері – жылжымайтын ... үшін ... ... әкелетін мүлік объектілері мен мәмілелердің нақты
сипаттамалары. Салыстыру элементтері берілетін мүліктік ... ... ... нарық шарттарын, табиғи және экономикалық сипаттамаларды,
жылжымайтын мүлікке ... жоқ ... сату ... ... ... ... тозу – ... пайдалану, күту жағдайларымен байланысты
тозу мен бұзылудан, табиғи-климаттық және басқа да факторлардың ... ... ... ... ... ... ... тозу – жетілдірілген сәулет, көлемдік-жоспарлау,
сындарлы және басқада сипаттамалармен ... ... ... мен
құрылыстарға тән функцияларын жүзеге асырудың мүмкін еместігі нәтижесінде
бағалау объектісінің құнын жоғалтуы;
14) сыртқы ... тозу – ... ... ... ... әсер ету ... өзгерістердің (экономиканың, демографиялық
жағдайларға, тұтынушылардың төлем қабілеттілігіне және басқа да ... ... ... аумағында қалыптасқан сұраныс ... ... ... ... ... ... ... бағалау объектілерінің экономикалық өмірінің қалдық мерзімі –
бағалау күнінен ... ... ... өмір сүру ... ... мерзім;
16) жақсартылған жерлердің экономикалық өмір сүру мерзімі ... ... ... ... ... отырған табысты кезең осы
табысты алуға байланысты операциялық ... ... ... ... өмір сүру мерзімі жақсартылған жерлерді ... ... ... ... ақтайтын кезеңді көрсетеді;
17) жақсартылған жерлердің нақты жасы – ... ... ... ... күніне дейінгі кезең;
18) тиімді (негізгі) жасы – оны сату мүмкіндігін ... ... күйі мен ... ... келетін жас. Сыртқы түрін бағалауға,
техникалық жай-күйіне, объектінің құнына әсер ... ... ... ... ... ... қарау тиімді жас
нақты жастан үлкен немесе аз ... ... ... таза ... ...... табыс пен операциялық шығындар
арасындағы айырым ретінде айқындалатын табыс;
20) ... ... (жер ... – жер учаскесінің сапасы мен
орналасқанына қарай өндіріс ... ... ... ... мүмкін табыс.
Ренталық табыс жер учаскесінде алынатын өнімді сатудан күтілетін ... пен ... ... және ... ... ... айырым
ретінде есептеледі.
6. Нарықтық немесе өзге ... ... ... ... ... ... ... бағалау әдістерін қолдану арқылы
жүргізіледі.
7. Табыстық амал (табысты капиталға/дисконттау айналдыру негізіндегі
амал) негізгі ретінде олардың ... ... ... ... ... және ... жылжмайтын мүлік объектілерінің нарықтық құнын
бағалау кезінде қолданылады. Табыстық әдістердің біреуін ... ... ... ... реттілігін сақтайды:
1) ұқсастардың бағалары және ... ... ... ... ... таза ... шамасы туралы ақпарат жинау үшін
тұрғын үй және коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығына ... ... ... ... ... және оның ... есеп айырысу
кезеңінде күтілетінақша ағынына болжам жасау;
3) осы жылжымайтын мүлік ьүріне инвесторлардың тәуекледерін бағалау;
4) капиталға айналдыру немесе дисконттау ... ... ... ... капиталға айналдыру әдістерінің біреуін қолдану:
егер жылдар ... ... ... ... ... өзгеретін болса,
ақша ағындарын дисконттау әдісі;
егер күтілетін табыстар тұрақты болса не ... ... ... ... айналдыру әдісі.
8. Әлеуетті жалпы табыс шамасын бағаланатын жылжымайтын мүліктің
жалға алу ... ... мен ... ... шынайы ақпарат негізінде оны
аса тиімді пайдалану ... ... ... ... беру ... ... ... керек. Нақты жалпы табыс туралы деректер осы
немесе ұқсас объектіні жүктеудің ... ... ... ... ... жүргізу уақытында осындай жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... Бұл ... ... ... жылжымалы
мүлікті жалдау нарығының типтік шарттарына сәйкес келтіру мақсатында жалдау
ақысының мөлшерін болжау уақытында тиісті ... ... ... ... таза операциялық табысын болжау уақытында бағалау
объектісінен ... ... ... ... сипаттамаларын
осындай жылжымайтын мүліктің сипаттамаларымен сәйкес келтіруге байланысты
қажетті шығындарды есептеу:
1) осындай ... ... үшін ... ... шығындардың ағымдағы
құнының мөлшеріне бағалау объектісінің алынған құнын азайту жолымен тікелей
капиталға айналдыру әдісін;
2) болжау ... ... ... ... ... ... ... шығындарға қосу жолымен – ақша ... ... ... ... ... ... ... шығындардың көлемін айқындау уақытында, егер бағалау
бъектісін пайдаланушыға шығындарды өтеу тәртібіне қатысты заңнамада басқаша
айқындалмаса, ... және ... ... тозу ... ... ... мен экономикалық нысаналығы ескеріледі.
Бұл ретте ... ... ... ... ... ... шығындар
есебі келтіріледі.
Операциялық шығындар бағалау күні қолданылатын бағаларға болжанады.
Операциялық шығындарға ... ... ... ... ... алуға
байланысты иесінің (баланс ұстаушының) шығындары ескеріледі.
10. Тікелей капиталға айналдыру әдісі – ... ... ... ... жағдайларна сүйене отырып, шектелмеген уақыт кезеңінде
кірістің шамасы тұрақты, ... ... ... мен капитал кірісі бір уақытта есепке алынған кезде
құнды айқындау.
Капиталға айналған ... ... ... ... ... ... ... шартына (жалдау ақысының мөлшері мен жалдаудың типтік
шарттарын) талдау жүргізу мақсатында сындай ... ... ... ... ... ... немесе осы тектес жылжымайтын мүлікті
пайдалану туралы ақпаратты талдау ... ... ... табысты
болжау;
2) таза операциялық табыс жалпы табыс пен операциялық ... ... ... ... – жер ... алынатын өнімді іске
асырудан күтелітеін жалпы табыстың және өндірістік шығындар ... ... ... ретінде есептеледі.
3) есептік таза операциялық кіріс ... ... ... ... ... ... бір жылға қалыпты таза операциялық табыс
түсініледі.
4) капиталға айналдыру ставкалары мен оның ... ... ... таңдауды негіздеу;
5) таза операциялық табысты ... ... ... ... ... бөлу ... бағалау бъектісінің құнын есептеу.
11. Капиталға беру нормасы бойынша капиталға айналдыру әдісі (ақша
ағындарын дисконттау әдісі, есептік ... ... ... айналдыру)
– ақша ағындарының өзгеру және әр шамада түсу жағдайларына сүйене отырып,
жылжымалы мүлікті ... ... ... ... орай құнды
айқындау;
Дисконттау әдісі бағалау рәсімдерінің мынадай реттілігін көздейді:
1) болжам жасау кезеңін айқындау;
2) болжам жасау кезеңінің шекараларында ... ... ... ... ... ... операциялық шығындар мен таза операциялық
табысқа (ренталық табысқа) болжам жасауды кезеңні алдындағы таза
табыс ... ... ... негізінде желілік регрессия
әдісімен жүргізу ұсынылады;
3) ... ... мен оның ... ... ... ... негіздемесі;
4) таза операциялық табыстың (ренталық табыстың) ағымдағы құн ... ақша ... ... ... ... ... ... дәее оның ағымдағы құнының есебіне болжам жасау;
6) ақша ағынының ағымдағы құны мен реверсияның ағымдағы құнының сомасы
ретінде бағалау объектісінің құнын ... ... ... ... ... ...... беру
нормасы бойынша капиталға айналдыру әдісі, ... ... тән ... құнын айқындау үшін табыстың қалыптастырылған есептік модельдері
пайдаланылған құннан және олардың болашақта өзгеру ... ... ... ... ... ... табыс дисконт ставкасында бөлінетін тікелей капиталға айналдыру
әдісінен айырмашылығы модельдер бойынша капиталға айналдыру әдісінде ... ... ... ... ... ... ... Реверсиялау құнын (терминалдық құн) айқындау мынадай бағалау
рәсімдерін қолдану жолымен ... ... ... ... ... пайдалы пайдалану мерзімі шектелмейтін
бағалау объектілеріне қатысты терминалды құнның ... ... ... есептік
кезеңінің таза табысын Гордон моделі бойынша ... ... ... бөлу ... ... ... жасау кезеңінің соңында пайдалы пайдалану мерзімі
аяқталатын бағалау ... ... - ... жерлерді жою
құнының сомасын және болжам жасау ... ... ... жер
учаскесінің (жер учаскесімен байланысты құқықтардың) нарықтық ... ... ... ... алу-сату немесе жалға алу нарығы шектеулі
болып табылатын жылжымайтын ... ... ... ... ... жылжымалы мүлікті, соның ішінде жылжымайтын мәдени мұра
ескерткіштерін, құрылыстарды, таратушы құрылғыларды және т.б. ... ... ... ... да ... ... ... құнын
айқындау үшін шығындық амал, егер оларды ... ... ... шығару
мүмкін болған және (немесе) экономикалық тұрғыдан мақсатқа сай келген
жағдайда қолданылады.
Шығындық амалды қолдану ... ... ... ... үшін
пайдаланылатын ақпарат осы ... ... ... осы ... ... ... ... ескере отырып, қазіргі заманғы
жағдайда ... ... ... ... ... деректерге жауап беруі
тиіс.
14. Жақсартылған жерлері бар жер ... ... ... үшін
шығындық амалды қолдану бағалау объектісін ауыстырудың (өндірістің) қалдық
құнын айқындаудан тұрады. Ауыстырудың ... ... құны ... ... ... жақсартылған жерлерді ... ... құны мен жер ... (жер ... ... нарықтық құнынан тұрады.
15. Өндіріс әдісі, әдеттегідей, ауыстыру мүмкін емес ... ... ... сондай-ақ бағалау объектісін қолданыста пайдалану
оны аса тиімді пайдалануға сәйкес келген жағдайда қолданылады.
Ауыстыру әдісі, ... ... жоба ... салынған (салынатын)
объектіні ауыстыру құнын айқындау ... ... ... ... ... ... ... келтіру экономикалық мақсатқа сай келген жағдайда
қолданылады.
16. Жақсартылған жері бар жер ... ... ... ... амал
әдістерін қолданып, жақсартылған жерлерді бағалау ... ... ... көздейді:
1) оны қолданыста пайдалану уақытында жер учаскесінің (жер учаскесімен
байланысты құқықтардың) нарықтық құнын айқындау;
2) жақсартылған жерлерді өндіріс құнын немесе ... ... ... ... ... тозу ... ... есептеу;
4) бағалау объектісін ауыстырудың (өндірістің) қалдық құнын оны
қолданыста пайдалану ... жер ... (жер ... ... ... құнының шамасына ұлғайтылған жақсартылған жерлердің
ауыстыру (өндіріс) құны мен тозу ... ... ... ретінде
айқындау.
17. Жақсартылған жерлердің табиғи сипаттамалары туралы бастапқы
деректер ... ... ... ... ... егер осы ... ... уақытында оның нақты табиғи
сипаттамалары мен осындай құжаттаманың арасында алшақтықтар ... ... ... ... ... ... ... объектісін натуралды өлшеу құжаттары және заңнамаға сәйкес
осындай жұмыстарды орындауға құқығы бар ... ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттар.
Аталған бастапқы деректер мүлікті бағалау туралы есепке қоса ... ... ... құны мынадай әдістердің көмегімен есептеледі:
1) элемент бойынша есептеу әдісі – ... ... ... ... сметалық нормалар ережелерді, сметалық нормалар мен
бағаламаларды және ... да ... ... ... ... ... ... құнын айқындау;
2) іріленген жалпыланған құны көрсеткіштері ... - - ... ... ... негізінде ауыстырудың толық құнын
айқындау;
3) үлесті көрсеткіштер әдісі – ... ... ... ... ... МВт, мың ... мал орны және т.б.)
біріздендірілген көрсеткіштерінің ... ... ... ... құнын немесе ауыстыру құнын айқындау тәсілі;
4) индекстеу әдісі – тиісті трендіген объектінің теңгерімдік құнын
түзету тәсілі – ... ... ... ... ... ... өзгерту индекстерін шығару.
19. Жылжымайтын мүліктің жинақталған тозу шамасы табиғи, функционалдық
және сыртқы (экономикалық) тозулардың жиынтығына тең:
1) табиғи тозу жойылатын және ... ... ... ... ... тозу ... жою (салу, ауыстыру, ағымдағы ... ... ... табиғи тозу, егер барлық конструкциялық элементтердің
орташа ... тозу ... ... ... өмір сүру ... ... ... бөлу әдісімен есептеледі. Конструкциялық
элементтің тозуы тиімді жастың белгіленген нормативтер ... ... өмір сүру ... қатынасына тең.
Жылжымайтын мүлік объектісінің тиімді жасы пайдаланудың табиғи жай-
күйі, ... ... ... ... ... ... ескеріліп,
хронологиялық жас негізінде айқындалады.
Конструкциялық элементтердің экономикалық өмір сүруінің ... ... ... ... ... айқындалады. Нормативтер
болмаған жағдайда және/немесе ... ... ... ... ... күнінде конструкциялық элементтің техникалық жай-күйі ... ... ... ... функционалдық тозу жойылатын және жойылмайтын болады. Жойылатын
функционалдық тозу сапасы ... ... ... ... ... ... жөнделуіне жұмсалатын шығындар сомасына тең.
Жойылмайтын тозу табыстың жоғалуын ... ... ... ... ... ... төмендігіне байланысты алымдылықты
(пайдалануды) жоғалту ретінде есептеледі;
3) экономикалық тозу ... ... Ол ... ... ... және ... да экономикалық факторларға байланысты
табысты жоғалтуды капиталға ... ... ... ... экономикалық ескіруі және сирек жағдайларда функционалдық
тозуы мүмкін.
20. Салыстырмалы амал бағалау ... ... ... осы ... ... мүлікті сату немесе ұсыну туралы ақпаратты
жинау және талдау жүргізу және ... ... ... қолда бар ақпараттың көлемі мен шынайылығын ескере ... ... ... ... әдісін таңдау;
3) салыстыру объектілерінің сату бағасын немесе ұсыну бағасын кейіннен
түзе отырып, салыстыру объектілерімен бағалау ... ... ... объектілерінің құнына түзетілетін түзетулер ... алу ... ... ... ... ... алынған есептеу нәтижелерін келісу.
Салыстырмалы сатуларды негізгісімен талдау кезінде мынадай салыстыру
элементтері ескерілуі тиіс:
• берілетін құқықтар;
• қаржыландыру шарттары;
• сату шарттары;
... ... ... ... ... ... ... орналасқан жері;
• табиғи сипаттамалары;
• экономикалық сипаттамалары;
• пайдалану;
• жылжымайтын мүлікке қатысы жоқ сату компоненттері.
21. Статистикалық модельдеу (массалық бағалау) әдісі салыстырмалы амал
әдісіне ... ... ... ... статистикалық әдістермен
есептеледі.
22. Баға мен табыстың ара-қатынасы әдісі болжамдарға негізделеді, яғни
жылжымайтын ... ... ... шамасы баға белгілейтін фактор болып
табылады және ұқсас ... ... баға мен ... ... ... ... ... бағалау кезінде орташаланған нәтижелерді
пайдалануға негіз береді.
Жылжымайтын мүлікпен келетін табыс түріне байланысты ... ... (ЖРМ) және ... ... ... коэффициентін (R)
пайдалануға болады.
Жалпы ренталық мультипликатордың көмегімен жылжымайтын мүлікті бағалау
кезеңдерінде:
1) бағаланатын объектінің жалпы табысы, не ... не ... ... сату ... және ... ... нақты табысы туралы шынайы ақпарат
бар бағаланатын объектіне кемінде үш ... ... ... ... объектімен ұқсастарды салыстыруды ұлғайтатын ... ... ... ұқсастық бойынша жалпы ренталық мультипликатор есептеледі;
5) барлық ұқсастар бойынша орташа арифметикалық есептеу ЖРМ ретінде
қорытынды ЖРМ ... ... ... ... ЖРМ ... және есептік барабар
жалпы табыс ретінде бағаланатын ... ... ... Жер ... оның мақсатына және қолда ақпараттың болуына қарай
бағалауды жер рентасын салыстырмалы талдау, дамыту, тарату, алу, қалдық
құны мен ... ... ... ... ... Артық учаскені
бөлу нормативтері мен мүмкіндігі бойынша салыстыру арқылы артық жер саны
болған кезде оның құны өте ... ... ... құны ... ... Жер ... үшін салыстырмалы талдау әдісі ... ... ... ... ... ... ... деректері бар ұқсас жер
учаскелерімен қарастырылатын мүлікті тікелей салыстыруды ... ... ... ... болжайды:
1) осы тектес жер учаскелерін сату немесе ұсыну туралы ақпаратты
жинау және талдау ... және ... ... айқындау;
2) салыстыру объектілерінің сату бағасын немесе ұсыну бағасын кейіннен
түзе отырып, салыстыру объектілерімен бағалау объектілерін салыстыру;
3) ... ... ... ... ... ... алу ... бағалау объектісінің құнын айқындау;
4) алынған есептеу нәтижелерін келісу.
25. Дамыту әдісі нақты жылжымайтын мүлік ... ... бөлу ... ... немесе бірнеше учаскелермен
біріктіруге, осындай бөлу немесе ... ... ... мен ... ... және ... алынған құн
көрсеткішін шығару үшін таза табыстарды дисконттаумен байланысты болады.
Әдіс мынадай әрекеттер реттілігін болжайды:
1) жер ... ... үшін ... ... ... мен ... оны өте тиімді пайдалану нұсқасымен ... ... ... жер учаскесін жасау шығыны немесе жер
учаскесін ... ... ... және ... жеке ... бөлу ... жер учаскесін өте тиімді пайдаланудан табыстардың шамасы мен
уақытша құрылымын айқындау;
3) жер ... өте ... ... ... алу үшін ... ... шамасы мен уақытша құрылымын айқындау;
4) бағаланатын жер ... ... ... ... ... ... дисконттау ставкаларының шамасын айқындау;
5) жер учаскесін пайдаланумен байланысты ... ... ... дисконттау жолымен жер учаскесінің құнын есептеу.
26. Жер учаскелерін ... ... ... ... ... мүмкін
болмаған жағдайда мынадай әдістерді қолдану ұсынылады:
1) бөлу (аллокациялау) әдісі – жер мен ондағы ... ... ... немесе мүліктің құрамдас бөліктерінің арасныдағы қандай
да бір басқа ара-қатынас әзірленетін жанама салыстыру ... ... жер мен ... жақсартулардың арасныдағы ортақ нарықтық бағаны
айқындайтын шара оның нәтижесі ... ... ... ... реттілігін болжайды:
• жақсартылған жер ... ... ... ... ... ... ... ұқсас құрылыс салынған жер учаскесінің нарықтық
құнында жер үлесінің ең ықтимал ... ... ... бөлу ... ескеріп, бағаланатын жер учаскесінің
нарықтық құнындағы үлесі ... ... ... ... ... алу ... әдісі – амортизацияны шегеріп, шығындарды талдау
және басқа қатынастарда салыстырылатын ... ... ... ... ... алу ... жер ... бағалау кезінде
қолданылатын жанама салыстыру тәсілі;
Әдіс мынадай әрекеттер реттілігін болжайды:
... жер ... ... ... жылжымайтын мүлік
объектісін ұқсас-объектілермен салыстыру жүзеге ... ... ... жер ... ... жалғыз жылжымайтын мүлік
объектісінен әрбір ұқсас объектінің ... мен ... әр ... ... ... ... бағаланатын жер учаскесін қамтитын жалғыз жылжымайтын мүлік
объектісінен әрбір ... ... ... мен ... ... келетін ұқсастарының бағаласын түзетулерді
әр салыстыру элементтері бойынша айқындау;
• бағаланатын жер учаскесін қамтитын жалғыз ... ... ... ... ... әрбір ұқсас
объектінің бағасын салыстыруды әр салыстыру элементтері бойынша
түзету;
• ұқсастардың ... ... ... ... ... жер учаскесін қамтитын жалғыз жылжымайтын мүлік
объектісінің нарықтық құнын есептеу;
• бағаланатын жер ... ... ... ... мүлік
объектісінің нарықтық құнынан жақсартылған жер ... ... ... ... ... ... жолымен бағаланатын
жер учаскесінің нарықтық құнын есептеу;
3) қалдық құн әдісі жақсартылған жерлермен байланысты емес күту ... ... ... ... қолдану шарты – бағаланатын жер учаскесін табыс әкелетін
жақсартулармен салу мүмкіндігі ... ... ... жер ... ... ... Егер табыс жер учаскесін ... ... онда осы ... жер ... ... жоқ
табысты шегеру немесе капиталға айналдырылған ... жер ... жоқ ... ... ... шегеру қажет.
Әдісті қолдану мүліктің табыстық объектілерімен шектеледі. Ол ең аз
олқылықтарды талап ... ... жаңа ... үшін өте ... ... ... ретілігін болжайды:
• нарықтық рента және болжанып отырған операциялық шығыстар
негізінде бүкіл меншіктің таза ... ... ... ... (ғимаратқа) қатысты таза ... ... жер ... ... таза ... ... жер үшін ... нормасы арқылы құн көрсеткішінде капиталға айналады;
4) бос учаске үшін жалдау төлемін ... ... ... Егер ... бос ... ... ... әкеле алса, осы рентаны жеткілікті
нарықтық деректер ... ... ... құн ... ... ... мынадай әрекеттер реттілігін болжайды:
• жер учаскесімен жасалатын жер рентасын есептеу;
• жер рентасын капиталға айналдырудың тиісті ... ... жер ... ... айналдыру жолымен жер учаскесінің
нарықтық құнын ... Ауыл ... ... ретінде пайдаланылатын жер учаскелерін
бағалау үшін ... ... ... ... ... ауылшарушылық
дақылдарының типтік өнімі динамикасын оны нарықты сату бағасын ... (жер ... ... ... құнарлылығына, тиісті
агроөндірістік топырақ топтары бойынша дақылдың өнімділігіне ... ... ... есептеу уақытында ескерілетін шығындар өңірлік
нарыққа тән ... ... ... ... мен ... ... Орман өсімдігімен жабылған және ... ... ... ... ... үшін ... ... орман ресурстарын пайдаланудан
болжам жасалатын ... ... кесу ... ... ... ... мен кірістерін шегеру жолымен есептеледі.
29. Шекараларында ... ... үшін ... ... ... жбық тоғандар орналасқан жер учаскелерінің құны жақсартылған
жерлері бар жер учаскелерін бағалауды ... үшін ... ... Құрылысы аяқталмаған объектілердің құны шығындық, салыстырмалы
амалдарды ... ... ... ... әдістемелік амалдарды біріктіру
жолымен айқындалады.
Әдістемелік амалдар біріктірілген жағдайда ... ... құны оның ... аяқталғаннан кейін өте тиімді пайдалану
және пайдалануға енгізу шартымен бағалау ... ... ... құны мен құрылысты аяқтауға және осы объектіні пайдалануға
енгізуге келтірілген шығындардың ... ... ... ... ... ... мүліктің табиғи объектілерінің құны иесі (баланс
ұстаушы, пайдаланушы) үшін ... ... ... нәтижелерінің
негізінде және осы объектілерді пайдалануға қатысты ... ... ... ... ... құрылғылардың құны шығындық және табыстық амалдарды
қоданып айқындалады. Табыстық амал ... ... ... ... ... ... ... Тарихи мүлік объектілерін бағалау объектілері мынадай реттілікпен
орындалады:
• бағалау объектісі сәйкестендіріледі: осы ... ... ... немесеучаске жататын топ айқындалады;
• меншік құқығы сәйкестендіріледі;
• халықаралық, ұлттық немесе өңірлік сынды тарихи мәртебені тіркеу
деңгейі айқындалады;
... ... ... ... ... шектеулер
зерттеледі;
• тарихи мүлік объектілері иеленетін артықшылықтар мен шектеулерді
ескере отырып, осы Стандартта келтірілген бір ... ... ... ... ... ... ... және қолдану кезінде бағалаушы мынадай
негізгі талаптарды ... ... ... мен ... құн ... ... жылжымалы мүлікке бағалау жүргізу кезінде пайдаланылатын ақпараттың
шынайылығын қамтамасыз етеді;
3) құқықтық талдау жүргізеді, мүліктік құқықтар мен ауыртпалықтарды
сәйкестендіреді;
4) ... ... ... негіздейді;
5) бағалау туралы есепте шынайы деректерді, есептік көрсеткіштерді
және олардың екі ... ... жол ... ... ... әрі түсінікті жазуды қамтамасыз етеді.
35. Тапсырманы айқындау:
1) бағаланатын мүлікті сәйкестендіру (орынға ... ... ... ... ... бағалау нысанасын (пайдалану саласын) нақтылау;
4) бағалау базасы мен құн түрін қалыптастыру;
5) бағалау күндерін келісу;
6) өзге де ... ... ... бағалау туралы шарт жасау.
36. Алын ала дау, деректерді іріктеу және ... ... ... объектісі туралы өзге де мәліметтерді жинау,
өңдеу және талдау;
2) өңірдегі, қаладағы және бағалау объектісі жеріндегі ... және ... ... ... ... осы ... сұраныс пен ұсынысты талдау.
4) бағаланатын жылжымайтын мүлікті аса ... ... ... ... амалдары мен әдістерін таңдау, ... ... ... өзге де ... ... ... ... орындау:
1) нарықтық амал;
2) кірістік амал;
3) шығындық амал.
38. Бағалаудағы үш амал ... ... емес және ... ... ... ... құн ... бойынша жақын біреуін беруге тиіс. Алайда
практикада түрлі ... ... ... ... ... ... ... тең емес және сатылық талдау әдісімен не осы баға үшін басқа
да тиімді ... ... ... ... нәтижелерін келісуді
талап етеді. бағаланатын мүліктің түріне және басымдықтарды ... ... ... ... ... мүмкін. Дамыған нарық
жағдайында нарықтық амал өте басым деп есептеледі.
2.2 Меншіктегі жылжымайтын мүлікті сақтандыру негіздері
Меншікті сақтандыру – бұл ... және ... ... ... құқығынан айырылмауды сақтандыру.
Меншікті сақтандыру Қазақстан Республикасының заңнама кесімдеріне
сәйкес ... ... ... ... ... негізінде
ерікті нысанда жүзеге асады. Сақтандыру ережелері меншік құқығын жоғалту
барысында мүліктен айырылудан ... ... ... және ... анықтайды.
Шарт бойынша меншікті сақтандыру объектісіне сақтанушының ... да, ... ... да) ... етпеуді сұратып алуына орай,
оған меншік ... ... ... және ... ... ... байланысты, сондай-ақ сот мүлікті сату-сатып алу мәмілелерін
жарамсыз деп тапқандағы мүліктік мүддесі жатады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... (пәтерлер, үйлер);
• жер телімдері.
• Меншікті сақтандыруды иеленудің мынадай қажеттіліктері ... ... ... рыногында алаяқтықтың өріс алуы;
• жекешелендіру процесіндегі бұзушылық;
• жылжымайтын мүлікті жасанды құжаттармен сату;
• мәміле қатысушыларының бірінің өз ... ... ... ... қабілетсіздігі;
• мұрагерлік мүлікті бөлуде жекелеген мұрагерлердің мүддесі бұзылуы;
• ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкіне олардың ... ... іске ... ... ...... жалғыз иесі екеніңізді дәлелдеуге
көмектеседі және барлық ... өзі ... ... сіздің құқыңызды
қорғамаса, онда сақтандыру ұйымы сізге мүліктің құнын және оны сатып ... ... ... ... ... ... ... сізге төленетін сақтандыру сомасы
жылжымайтын мүлік құнына тең. Сондықтан меншікті сақтандыру полисі біршама
қымбат. Оның ... ... ... 0,5 %-дан 2 %-ға ... аралықта
болады.
Сақтандыру сыйлық ақысының мөлшері мыналарға байланысты:
• сақтандыру мерзіміне: ол қаншалықты көп болса, тариф те ... ... ... ... ... мәмілелердің санына:
жылжымайтын мүліктің меншік иесі қаншалықты көп болса, тәуекел мен
сақтандыру сомасы да ... ... ... ... ... тарихын сараптау қорытындыларына
(сіздің жылжымайтын мүлігіңіздің тарихында «күдікті» мәліметтердің
айқындалуы сақтандыру ... ... қана ... бас тартуға да әкеп соғуы мүмкін);
• жылжымайтын мүлікке жасалған мәмілелердің санына.
Сақтандыру төлемі
Сақтандыру төлемі ... ... ... ... ... сақтандыру сомасына тең мөлшерде төленеді.
Сақтандыру сомасы мына факторларға байланысты анықталады:
• сақтандыру шартын жасаған кездегі ... ... ... ... алу шарты бойынша бағаға;
• жылжымайтын мүліктің тозу есебін ... ... ... ... ... ... құны);
• өзге факторлар, мысалы, жылжымайтын мүліктің кепіл ретіндегі
кредит мөлшері, және т.б.
Сақтандыру кезеңі ішінде сақтандыру ... ... ... ... (күрделі жөндеу, рыноктағы бағаның өсуі және т.б.) төлеу кезінде
өзгеруі мүмкін.
Сақтандыру жағдайы басталған ... ... ... ... ... жағдайы басталғаны туралы арызды;
• сақтандыру шартының түпнұсқасын;
• сақтандыру жағдайының басталу ... ... ... ... ... ... шығынды бағалау туралы тәуелсіз сарапшының жазбаша
қорытындысын;
• мүлікке меншік құқығынан айырылуды растау ... сот ... ... ... ... өзге де ... Сақтандырушы өзге
құжаттарды талап етуге құқылы, егер нақты жағдайларды есепке
алмағанда, осындай ... ... ... ... ... және сақтандыру жағдайынан болған шығын
мөлшерін анықтауға мүмкіндік ... ... ... алдыңғы иесіне қайтарылуы тиіс болса, ... ... ... төлемі сақтандыру ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады
(әдетте 10-15 күнде).
Жылжымайтын мүлік мәмілелері бойынша ... сіз ... ... бар ... ... ... алсаңыз, онда
сізге мақсатты түрде мүлікті сақтандыру шартын жасау керек.
Сатылып алынатын жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... ұйымында көбірек.
Жылжымайтын мүлік нарығының жағдайы мен ... ... және ... ... табу ... де ж.м.
нарығына қатысушылардың маңызды ... ... ... мен ... ж.м-ті тұтынуы инвестициялардың табыстылығы нарықтағы
айналымның жылдамдығы ж.м-пен операциялар жүргізетін ... ... ... ... анықтап көрсететін жоғардағы факторлар ж.м-
тің физикалық және экономикалық активтер ретіндегі ... ... ... әсер ... сыртқы факторлар негізінде топтастырамыз. Ұлттық
деңгейдегі экономикалық, ... және ... ... қатарына мына
факторлар жатады:
1. Ел экономикасының даму деңгейі
2. Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... мен саясат
4. Ел экономикасы дамуының тарихи кезеңдерінің өзгешеліктері
5. Ағымдағы экономикалық саясаттың ерекшелігі
6. ... ... ... жүйесінің жағдайы мен ерекшеліктері
Жылжымайтын мүлік нарығы қалыптасуының тарихи ... ... ... ... ... тұрғын үйді тұтынудың жеке
және қоғамдық шығындары ... ... ... мүлікті
қаржыландыру жүйелері мен салық салу ерекшеліктері сияқты сипаттамалары
анықтайды. Аталған ... ... ... ... ... ... ... факторлар жүйесі қалыптасады. Олар
жылжымайтын мүлік нарығының жағдайы мен ... ... ... ... арқылы анықтайды.
Экономикалық факторлар:
• Тұрғындар табысының деңгейі
• Тұрғындарды олардың табыстары және оның динамикасы ... ... ... даму деңгейі және динамикасы
• Қаржы ресурстарын алу оңайлығы, соның ішінде несиеге қол ... ... ... тартылатын инвестициялар тәуекелділігі
• Құрылыс құны
• Коммуналдық қызметтер мен ... ... мен ... ... ... ... өзгеру деңгейі және олардың жас шамасы
2. Тұрғындардың ... ... ... ... ... ... ... Қылмыс деңгейі
Әкімлішік факторлар:
Салықтық тәртіп
Аймақтық шектеулер
Үй салуға немесе жаңартуға құқық ... ... және ... ... ... Қоршаған орта жағдайының факторы:
• Инфроқұрылымның даму деңгейі
• Транспорт желілерімен қамтамасыз етілуі
... ... ... ... қатарында экономиканың нақты секторы
жағдайын ... ... ... ... ... ... факторлар
да бар. Жылжымайтын мүлік нарығы мен нақты экономика ... ... ... ... ... да ... ... объектілерін салу мерзімінің ұзақтығына байланысты
жылжымайтын мүлік нарығындағы ұсыныстың азаюының ... ... ... ... ... ... ... өзі шектес
салалардағы, яғни құрылыс ... ... ... ... т.б.
жағдайлар әсер етеді. Егер жылжымайтын мүлік нарығындағы ... ... ... ... ... да төмендейді. Ал қарама-қарсы
жағдайда нақты ... ... да ... Ал қарама-қарсы жағдайда
нақты экономиканың өсе бастауына жол ашылады.
2.3 Жылжымайтын мүлікті сақтандыру ережелері
Сақтандыру объектісі ... ... ... ... ... мүлік пен ғимараттарды (әрі қарай – «мүлік») иелену және
пайдалануға байланысты Сақтандырушының және/немесе ... ... ... ... ... ... ... несиеге сатып алған және
осы несиенің қамтамасыз етілуі болып табылатын мүлік те ... ... ... ... келесілер сақтандырылуы мүмкін: ғимараттар,
құрылымдар, бітпеген құрылыс объектілері, ... ... ... ... бар ... пәтерлер, бақша үйлері, ... мен ... ... ... ... құрылыстар, сонымен
қатар олардың жеке сәулеттік және құрылымдық ... мен ... ... ... және ... емес ... жеке ... ішкі
әрленуі, инженерлік инфрақұрылым элементтері); тікелей мақсатында
пайдаланбайтын көлік құралдары.
Сақтандыруға ... ... ... ... ... алынады:
арнайы жабдықтама, күштік және басқа машиналар, жиһаз, ... ... пен ... ... дайын өнім, соның ішінде айналымдағы
тауарлар, кепілдегі мүлік, мүкаммал және т.б., сонымен қатар ... ... ... ... жеке ... пайдалануға арналған үй
тұрмыс, әдет пен тұтыну ... (үй ... үй ... ... ... ... ... сақтандыруға келесі алынады:
- компьютерлік техника;
- радио-, бейне-, телеаппаратура, музыкалық аспаптар (фортепиано,
рояльден басқа), фотоаппаратура, ... ... және ... ... тері, былғарыдан жасалған бұйымдар.
Осы бапта аталған заттардың сақтандырылуы тараптардың ... ... ... және сақтандыру келісімінің арнайы
толықтыруларымен рәсімделуі керек:
- кез келген ... ... ... бағалы қағаздар;
- қолжазбалар, жоспарлар, схемалар, сызбалар, негативті және позитивті
пленкалар, ... ... ... және ... басқа құжаттар;
- кез келген түрдегі таспалардағы ақпарат;
- үлгілер, ... ... ... ... ... ... құймадағы асыл металдар және жақтаусыз асыл тастар;
- ... ... ақша ... мен бон, ... мүсіндер
жинақтары немесе басқа жинақтар және өнер туындылары;
- жарылыс заттары мен оқ-дәрілер;
- сақтаудағы немесе комиссиядағы тауарлар;
- ... және ... ... ... ... ... ... жағдайда Сақтандырушы шартқа ... ... ... жою немесе жоғалту үшін сақтандыру
төлемін жасауға міндетті оқиға.
Сақтандырушы келесі ... ... ... ... жасалған зиянды өтеу бойынша сақтандыру қорганысын ұсынады:
А. “От пен Түтін” (жарылыс нәтижесінде немесе ... ... ... егер тек осы ... шартқа өтелетін ретінде қосылмаса, жер
сілкінісі нәтижесіндегі кез келген өрт, жер асты өрті ... ... ... ... өз ... ... ... ашық от қолдану
арқылы қандай да бір ... ... ... жекеменшік шығыны немесе
зияны.
• Оны ... және ... ... ... ... өз ... ... оттың туындауы, сонымен қатар жану өнімдері және ... ... ... ... ... ... өртті сөндіру шаралары
келтірген зиян өрт болып танылады. Өрт нәтижесінде туындамаған от зақымының
шығындары, сонымен ... ... ... мақсатында немесе басқа мақсаттарда
(мысалы, кептіру, пісіру, тегістеу, ыстау, ... ... ... ... балқыту және т.б.) отпен, жылумен немесе басқа термикалық әсер
етумен өңдеу нәтижесінде ... ... ... ... және ... жатпайды.
• Сақтандыру қорганысымен келесілер өтелмейді:
а) өрт сақтандыру орнынан тыс (сақтандырушылық өтеу аймағы) шықса, ... мен өрт ... ... нәтижесінде келтірілген зиян;
б) өңдеу, жөндеу процесі немесе басқа мақсаттар үшін қажетті пайдалы
(жұмыс) ... ... жылу ... нәтижесінде келтірілген зиян;
в) егер электрлік жабдықтама (электр сымымен қоса) сақтандырылған
болса, өрт туындау немесе туындамау ... ... тоғы ... ... зиян ... ... тоқ күші мен ... кернеуінің
көтеріліп-түсуі; оқшаулаудың бұзылуы, оның ... ... ... ... ... ... келетін тұйықталу немесе ... ... ... ... ... өлшеу, реттеу аспаптарының және
қауіпсіздікті қамтамасыз ететін аспаптардың жаңылысы). Егер электр тоғының
көрсетілген әсері ... өрт ... ... болса, сақтандырылған мүлік
зақымданудың немесе құрудың нәтижесінде келтірілген зиян егер ... өзге ... ... өрт немесе жарылыс туындау көзі болып
табылған зақымданған электр жабдықтама бағасынан басқасы өтелуге жатады;
г) жану ... ... ... ... ішкі жану
қозғалтқышы бар механизмдерден болған зиян;
Б. Кез ... ... ... ... ... құбырлардағы “Судан
зақымдану”
• “Судан ... ... тобы ... және ... су ... зиян ... мүмкіндігі түсініледі.
• Бұл ретте ... ... ... ... ... сумен қамтамасыз ету, жылу кәрізі және т.б. ... ... ... аяз, тат ... ... ... егер ... бұл туралы Сақтанушығы дер кезінде хабарламаса,
бөлме бірізді түрде 5 күн ... ... ... ... өрт сөндіру жүйелерінің суынан болған
зақымдар;
г) кез келген бак, ... ... су ... ... ауыстыру
кезіндегі зақымдар.
д) Сақтандыру қорганысындағы бөлмеге жабылмаған ... ... ... ... жасалған немесе ескіруден туындаған немесе құрылыс
ақауларынан болған тесіктер арқылы сұйықтықтар (соның ішінде ... ... және ... өту ... ... зиян;
е) бөлме, ғимарат ылғалының салдарынан туындаған зиян ... және ... ... әрі ... ... болдырмау мақсатында қолданылатын өрт
сөндіру шараларынан болған ... ... ... ыдыстар, су жүйелері және сантехникалық
жабдықтамаға келтірілген зиян:
* гидро жылдам қысымның ... ... ... ... ... ... ... қайшы әрекеттерінен;
и) су мен басқа ... ... ... ... ... ... зиян;
к) температура өзгеруінен сұйықтық кеңею салдарынан келген зиян;
л) су мен басқа сұйықтықтардың сулау немесе іріту әсерінің ... ... ... ... ... ... әрекеттері ”
“Үшінші тұлғалардың құқыққа қайшы әрекеттері” тәуекелдер тобы болып
Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... қоғамға
қауіпті әрекеттердің нәтижесінде зиян туындау мүмкіндігі ұғылады.
Бұзып ұрлау немесе ұрлау талпынысы ... ... ... ... ... шағудан басқа.
Г. “Зілзала апаттары”
• “Зілзала апаттары” тәуекелдер тобы болып келесілердің салдарынан
зиян туындау ... ... жер ... ... ... немесе
жер асты оттың әсері, көшкін (соның ішінде қарлы), боран, құйын, дауыл,
дауылды ... жел, ... ... ... су ... ... жер асты
суының әсері, сел ағындарының жүруі, цунами, топырақтың шөгуі, газдың
шығуы, ... ... ... (мұз ... осы жер үшін ... ... мол қар ... боран мен аяз.
Д. “Найзағай соққысы”
Е. “Ұшақтар мен басқа әуе ... ... ... ... ... құлауы”
Ж. “Жарылыс”, бойлерлер, калориферлер мен жұмысында жоғары қысым
пайдаланатын басқа құрылғылар мен ... ... ... ... осы ... ... зақымдануымен қоса.
З. “Бу қазандықтарының, газ- және мұнай қоймаларының, газ- және мұнай
құбырларының, машиналардың, аппараттардың және ... ... ... ... ... немесе ұрлауға талпыныс”
а) Сақтандырылған ғимаратқа қаскүнемдердің бұзу ... ... одан ... ... ... ... ... тұрған немесе
аумақта немесе ғимаратта заңды ... ... кез ... тұлға келтірілген
зиян мен шығындарды есептен алмастан;
б) ғимаратты немесе аумақты тонау немесе ... ... ... ... сөрелерді шағу”
Жылжымайтын мүлікке меншік құқығын мемлекеттік тіркеу үшін ... оның ... ... ... ... ... ... барып, жеке
басын куәландыратын құжатты көрсетіп мынадай құжаттарды ... ... ... ... ... ... өтініш;
Мәлімет ретінде: «Жылжымайтын мүлiкке құқықтарды және онымен жасалатын
мәмiлелердi ... ... ... ... ... ... ортақ
бiрлескен меншiк құқығының туындауын, ... ... ... ... ... ... ... өтiнiштi барлық қатысушылар не
олардың бiреуi қалған қатысушылардың нотариат тәртiбiмен ... ... ... ... ... жеке ... ... құжат (егерде өтінішті оның өкілі тапсырса,
өкілдің жеке басын куәландыратын құжат) тексерген соң өтініш ... жеке ... ... ... ... егер ... оның өкілі тапсырса, өкілдің жеке басын куәландыратын
құжаттың көшірмесі;
5) егер өтінішті оның өкілі ... ... ... ... ... ... ... құқық белгілеуші құжаттың түпнұсқасы немесе ... ... ... ... ... ... мыналар
жатады: сатып алу-сату, айырбас, сыйға тарту шарты, ... ... ... алғандығы туралы акт, ортақ мүлiктегi (оның ... ... ... ... ... ... куәлiк, меншiк құқығын
растайтын (оның iшiнде мүлiктi бөлу кезiндегi және т.б.) заңды күшiне енген
сот ... ... ... бөлу ... ... ... ... меншiк құқығы туралы куәлiк, мұраға құқық туралы куәлiк
т.б.)
7) құқық белгілеуші құжаттың көшірмесі;
8) егер құқық белгілеуші құжатта ... ... ... ... жұбайы
туралы мәлімет болмаса, неке қатынасын растайтын құжаттың көшірмесі;
9) жылжымайтын мүлік объектісінің техникалық төлқұжатының түпнұсқасы;
10) техникалық төлқұжаттың көшірмесі;
11) жер учаскесіне ... ... ... ... жылжымайтын мүлік
объектісіне құқық белгілеуші құжатта жер ... ... ... үй, гараж немесе жер учаскесінде орналасқан басқа да құрылыс);
12) жер учаскесіне құқық белгілеуші құжаттың көшірмесі ... ... ... объектісіне (жеке үй, гараж немесе жер ... ... да ... немесе кондоминиум объектісі құрамындағы тұрғын
жай емес құрылыс ғимараттың шегінен тыс орналасса ... ... ... ... ... ... жер учаскесіне құқық белгілеуші құжаттың көшірмесі;
14) жер учаскесіне сәйкестендіру ... жер ... ... ... ... ... Жер ... 43-бабының 9-тармағына сәйкес
облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... бар ... ... ... ... мынадай
құжаттар:жер учаскесiне жеке меншiк кезiнде - жер учаскесiне жеке меншiк
құқығы актici; тұрақты жер ... ... - ... жер ... ... уақытша өтеулi жер пайдалану кезiнде - уақытша өтеулi (ұзақ
мерзiмдi, қысқа мерзiмдi) жер ... ... ... ... ... жер пайдалану кезiнде - уақытша өтеусiз жер пайдалану құқығы актiсi
жер учаскесiне ... ... ... табылады.
«Жылжымайтын мүлiкке құқықтарды және онымен жасалатын мәмiлелердi
мемлекеттiк тiркеу туралы» Заңның 40-бабының 2-тармағына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... үшiн жер учаскесiне құқық белгiлейтiн және сәйкестендiру құжаттары
талап етiлмейдi.
Кейiнгi объектiге құқықтарды ... үшiн ... ... актiлерiне сәйкес кондоминиум объектiсiнiң құрамына кiретiн жер
учаскесiне құқықтардағы үлес сатып алуға жататын жағдайларда ... ... ... ... ... қатысушысы жер учаскесiне құқығындағы
үлесiн сатып алғанын ... ... ... ... ... ... құқықтарды мемлекеттiк тiркеуге алым төлегенiн
растайтын құжатты не «электрондық үкiмет» төлем шлюзi арқылы берiлетiн ақы
төлегенi туралы чектi ... ... алым ... ... ... ... ... нотариалды куәландырылмаса, онда мәміле жасаған тұлғалар
жылжымайтын мүліктің орналасқан жері бойынша мәмiленi ... ... ... ... ... қолдарының растығын, олардың iс-
әрекетке қабiлеттiлiгiн (құқықтық қабiлеттiлiгiн), сондай-ақ олардың ерiктi
түрде жасалғандығын ... үшін ... ... ... ... бару қажет.
1) егер мәміле барлық меншік иелерімен жасалмаса – ... ... ... ... ... (иеліктен айыруға, сатып алуға)
келісімін растайтын құжат;
2) неке ... ... ... мүлік некеге дейін алынса -
нотариалды куәландырылғн өтініш (иеліктен ... ... ... егер ... меншік иесі (иеліктен айырушы) болып табылатын кәмелетке
толмағандардың ... ... ... ... – қорганшы және
қамқоршы орган келісімі;
4) егер мәміленің бір ... ... ... болып табылса:
- заңды тұлғаның құрылтай құжаттары;
- заңды тұлғаның ... ... ... ... жеке басын куәландыратын құжат;
- өкілдің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;
- ... ... ... ... не ... ... жағдайларда жылжымайтын мүлiк объектiлерiн сатып
алуға ... ... ... ... ... директорлар
кеңесiнiң, акционерлер кеңесiнiң) жиналыстарының хаттамаларын ... ... егер ... ... шетелдік заңды тұлға болып табылса - шетелдiк
заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... шет мемлекеттiң заңнамасы бойынша заңды тұлға ... ... ... да заңдастырылған құжатты мемлекеттiк
тiлдегi және орыс ... ... ... ... ... егер ... тарап жеке тұлға (лар) болып табылса:
- жеке басты куәландыратын құжат (тексерген соң ... ... жеке ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорынды және оның мүлкін бағалау
Кез-келне кәсіпорынның жылжымайтын мүлкін сақтандыру кезінде оның
мүліктік ... ... ... ... ... жер ... мен құрылыстарды, машина мен құрал-жабдықтарды, шикізат пен
өнімдерді, ... емес ... және ... ... ... кешен құнын бағалау кезіндегі қажет негізгі
экономикалық ортақ қағидаларын қарастырайық. Олар ... ... 3 топ ... ... ... болады:
- иесінің мүлік туралы көзқарасымен;
- нарықтық ортамен;
- мүлікті эксплуатациялаумен.
Иесінің мүлкі туралы ... ... ... Бұл ... ... ие: ... орын басу, күту.
Пайдалылық қағидасы. Меншік объектілерінің иемденуге қабілеті жоқ
болса, онда ... құны ... ... ... потенциалды
меншіктенушіге пайдалы болған кезде ғана мүліктің кешеннің құны болады.
Қағиданың анықталуы: ...... ... ... ... ... меншік объектісі иесінің қателіктерін қанағаттандыру
қабілеті.
Орын басу қағидасы. Иесінің ... ... ... ... ... алатын барлық меншік объектілері, өзінің әр түрлілігіне
қарамастан, бір- ... ... ... ... үшін оны ... кететін шығындардың сомасынан көп ешкім ... Егер ... ... ... ... ... онда біз баға ... аламыз.
Қағидалардың анықталуы: меншіктің максималды құны ең төмен бағамен ... ... ... ... басу құны бағаланатын мүлік құнының жоғарғы
шегін анықтауға мүмкіндік ... ... ... объектіге қаражатты салып, ол меншік
объектілерінен болашақта табыс күтеді. ... құн – ... ... ... ... ... ... күту – болашақта меншікті
иелік етуден ... ... ... ... ... ... байланысты қағидалар – бұл сұраныс пен ұсыныс
арасындағы ... ... ... ... пен ... ... ... қағидасы. Мүлікке деген бағаның
өзгеруі сұраныс пен ұсыныс шамаларының өзгеруіне ... ... ... тұрақты болып, ал ... ... ... ... ... ... ... ал ұсыныс төмендесе, онда бағалар
көтеріледі;
Егер ұсыныс тұрақты ... ал ... ... онда ... өседі;
Егер ұсыныс тұрақты болып, ал ... ... онда ... ... ... пен ұсыныс арасында сәйкестік орнатылса, бағалар
тұрақты болады. ... ... ...... ... ... тауарлар саны, сұраныс – белгілі баға бойынша қажетті тауарлар
саны. Сұраныс пен ұсыныс арасындағы ... іс – ... ... ... ... Жал шарты немесе мүлікті сатып алу не сату мәмілелерін
жасайтын ... мен жал ... ... мен ... алушылар арасында,
жылжымайтын мүлік нарықтарында бәсеке пайда болады. әрбір объекті бәсекеде
болады. Пайда ... ... ал ... ... ... ... ... бар. Бәсекенің болмауы монополиялық жағдайды
туғызады. Қағданың анықталуы: ... ... ... ... ... ... деңгейден асып кетсе, онда ерілген нарықта таза табыстардың
орташа деңгейінің төмендеуіне алып ... ... ... бастайды.
Құнның өзгеру қағидасы. Мүлік объектілері әр уақытта өзгерістерге
ұшырайды. Жерді ... ... ... пен ... ... ... және олар ... техника, технология және шикізат базасы
өзгереді. Экономикалық шарттар жаңа ... ... ... ... мен ... ... толқиды. Адамдардың талғамы мен
ынталары өзгереді. Объектінің орналасу ... өсу, ... ... мен жаңару
фазаларынан өтеді. Барлық бұл өзгерістер ... ... ... пайдалылық дәрежесіне әсер етуі мүмкін. Қағиданың анықталуы:
мүлік объектілерінің құны ... ... ... ... ол уақыт
ағымымен өзгеріп тұрады.
Эксплуатациядағы мүлікпен байланысты қағидасы - берілген топ ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді пайдалану.
Өндіріс факторларының қағидасы. Мүліктік кешен өндірістік жүйе болып
табылады. Оның табыстылығы төрт ... ... ... ... және ... Таза табыс – осы барлық төрт фактордың
нәтижесі болып табылады. ... ... ... ... ... құны ... Мүліктік кешенді бағалау үшін барлық жүйелердің
табысын құрудағы әрбір фактордың үлесін білу қажет.
Қалдық өнімділіктің қағидасы. Жердің ... ... ... ... ... ... қызметтің кез келген түрі келесідей
факторлардың болуын қажет етеді: менеджмент, еңбек, капитал және жер. ... ... ... жасалатын таза табыстардан төленуі тиіс. Сөйтіп,
қалдық өнімділігі, еңбек және капитал эксплуатациясына және менеджменттің
шығындары өтелгеннен ... жер ... ... таза ... ... ... – кез ... бір жаңа факторларды ендіру ... ... ... өсім ... ... ... шаруашылық
объектілерінің құнының ұлғаймалы немесе төмен сомасы. Сөйтіп, ... ... ... қосу ... ... егер олар мүліктік кешеннің
нарықтық бағасынан жоғары болса. Мүліктік кешенге кез ... ... ... егер ... кешен құнының өсімі, бұл элементтерді
алуға кеткен ... ... ... ... қағидасы. өндіріс факторлары экономикалық
баланстандырылған болса, онда меншік ... құны ... ... ... объектілерінің құны төрт элементтердің
баланстандырылуына тәуелді: ... ... ... ... Ең жоғарғы табысты қамтамасыз ететін әрбір меншшік
объектісі үшін теоретикалық тепе-теңдік нүктесі бар. ... ... ... ... ... ... әр түрлі факторларының оптималды
сомасы ... ... ... бір – ... сай ... ... мүліктің
максималды құны пайда болады. Сөйтіп, әр түрлі мінездеме бойынша, мүліктік
кешенді құрайтын үлестер бір – ... ... ... ... кешен кез
келген бір элементті қосу, берілген принципті бұзу, оның ... ... ... ... пайдалану қағидасы – барлық қарастырылған үш қағиданың
синтезі ... ... ... ... жеткілікті негізделген мүліктік
кешеннің функционалды мүмкіндіктерін неғұрлым толығымен орындайтын және
объектінің ең ... ... алып ... мүліктік кешен неғұрлым тиімді
пайдалану варианты таңдалады. Құнды бағалау үшін осы вариант қолданылады.
Кез келген мүліктің құнын, бір – ... ... ... екі ... ... ... осы мүлікті басқа бір мүліктің кейбір санына
алмастыруы. Екіншіден, мүлік иесі болашақта алатын табыстардың ... ... ... ... ... бір ... жүргізіледі бұл мақсат,
бағалаудың тағайындалуы деп ... ... әр ... анықтауларын
қолдағанда, мүліктін құны әр ... ... ... ... ... құнның бағалануынан ерекшеленеді. Бірінші жағдайда, құнның
мөлшері құрылғылардың элементтеріне кеткен ... ал ... ... ... ... төлемдердің тоқталу жағдайында, ... ... ... ... болатын бағамен анықталады.
Бұл жұмыста келтірілген қағидалар жалпы ... ... және ... ... ... Олардың құрамы объектінің ерекшеліктеріне
тәуелді өзгеріп отыруы мүмкін.
Кәсіпорындарды ... ... бір ... міндеттің орындалуына
бағынады. Бағалаушы, жасалып ... ... ... білгеннен кейін
ғана керекті әдістамені дұрыс таңдай алады.
Кәсіпорынның құнын бағалау көбінесе келесі жағдайлардан ... ... ... кәсіпорын мүлігінің бөлігін сату (жер ... ... ... қацта құру немесе кәсіпорынды тарату(қосылу, бөліну, ... т.б.) және ... ... ... ... сот және
меншік иелерінің шешімі бойынша жүргізіледі,
4) ... ... ... ... ... ... алу және сату
(акционерлік меншіктегі кәсіпорындарды ... оның ... ... ... ... қоғамда немесе серіктестіктің жарғылық
қорының үлесін сатып алу және сату (үлес ақша бірлігімен бағаланады);
6) ... ... ... ... ... жал төлемін белгілеу үшін
маңызы;
7) кәсіпорынды жетілдіру мақсатында инвестициялық жобаның орындалуы мен
оның негізделуі ... ... ... білу ... ... алу үшін ... мүлігін кепілге беру;
9) кәсіпорын мүлігін сақтандыру;
10) мүлікке ... салу ... оның ... ... ... ... қорларды қайта бағалау.
Сонымен, мүліктік кешен құнын ... ... мен ... ... ... ... дұрыс анықталуына тәуелді, яғни сатып
алу және ... ... алу, ... ... ... т.б.
Кез келген мүліктің құнын, бір – бірімен тығыз байланысты екі ... ... ... осы ... ... бір ... ... санына
алмастыруы. Екіншіден, мүлік иесі болашақта алатын табыстардың ағымды құнын
анықтауы.
Құн, шығындар және баға түсініктемелері бойынша ... ... Құн - ... ... ... ... алуға жұмсайтын
төлемнің мөлшері. Шығындар - бағаланатын ұқсас меншік обьектісін құру ... ... ... ... Бұл ... ... ... дайын сомадан
айырмашылығы болмауы мүмкін. Баға бірдей обьектілер мен ... ... ... және ... ... ... қоса
алғанда, бұл шығындар ... ... ... өз ... ... ... болуы мүмкін. Тек қана жетілген нарық жағдайында, құн және
баға бір-бірімен тең болады. Мүліккеқұн, ... ... ... ... ... ... Баға -өткен мәлімелердегі ұқсас объектілерді сатып
алуға қанша жұмсалғанын көрсететін факт. ... ... ... кейін
ғана, мүлік құнының ағымдағы төленген ... ... ... бола ... айта ... ... ... тәуелді мүлік әр ... ... ... ... ... ... ... бағалау нақты бір мақсатпен жүргізіледі (сатудың бағасын
анықтау, ипотекалық несиені алу, мүлікті сақтандыру және т.б.). бұл ... ... деп ... ... әр ... анықтауларын
қолдағанда, мүліктін құны әр түрлі болады. Мысалы, оттан сақтандыру
мақсатынлһда ... ... ... ... жағдайда, құнның
мөлшері құрылғылардың элементтеріне кеткен шығындармен, ал екінші ... ... ... ... ... ... ... сату
үшін нарықтағы мүмкін болатын бағамен анықталады.
Жылжымайтын мүлік бұл саны бойынша халықтың меншігіндегі елдің ұлттық
байлығының негізі. Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... нарықпен бірдей нарықтық кеңістікті құрайды. Жылжымайтын
мүлік кепілдігі еліміздің несиелік ... ... ... ... ... ... ... барлық жүйесінің орталық звеносын
құрайды. Жылжымайтын ... ... ... жеке ... тауар ғана емес, табыс әкелетін капитал болып саналады.
Кең мағынада жылжымайтын мүлік екі негізгі элементтен тұрады: жер ... ... ... ... бағалау мен пайдалануда жақсы
нәтижелер ... ... ... ... мүлікті бағалау мен
талдау әдістері жасалған. Жылжымайтын мүлік экономикасы курсы Қазақстанда
арнайы мамандарды дайындайтын ... ... пән ... Бұл ... ... ... жатқан экономикалық реформалар
жағдайында жылжымайтын мүлік саласындағы ... ... ... ететін жаңа бағыт болып табылады.
ҚР-сының «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Заңына
сәйкес ... ... – бұл ... ... ... ... және егер басқасы заңмен қарастырылмаған жағдайда, бағалау
объектісіне қатысты нарықтық ... өзге ... ... бір ... ... ... ... түрі.
Бағалау бұл:
Бағалаушының (бағалаушылардың) бағалау объектісінің құны туралы ғылыми
тұрақталған ой-пікірі;
Бағалау объектісінің мүмкін нарықтық немесе өзге ... ... пәні – ... құқығының типтерінің әртүрлілігі. Бұл жағдайда
бағалау пәні болып пәтер меншігіне толық құқық табылады.
Меншікке толық құқық – ... ... ету, оны ... және ... күні – ... ... ... болатын нарықтық немесе өзге
құны анықталатын күн немесе уақыт аралығы – 01.04.2005.
Бағалау функциясы – бұл бағалаудың нәтижелерін ... ... ... берушіге және басқа да ... ... ... ... ... ... ... кепілге беру мақсатындағы ... ... ...... бір құнның түрін анықтау, яғни ... ...... ... ... ... құн – ... жағдайында, келісім-шарт негізінде бағалау
объектісінің сатып алынатын ең ықтималды бағасы. Мұнда келісім-шарттың ... да ... ... ... ... қол ... ... ал келісім-шарт бағасына ешқандай кездейсоқ оқиғалар әсер
етпейді:
• келісім-шарттың бір жағы ... ... ... ал ... ... ... міндетті емес;
• келісім-шарт жақтары бағалау объектісі туралы ... ... өз ... ... ... ... ... бағасы бағалау объектісі үшін ... ... ... ... Және қай ... ... дакелісім-
шартқа күштеп отырғызу болмаған жағдайда.
“Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы” заңында ... құн ... ... ... халықаралық стандарттарында
келтірілген анықтамадан айырмашылығы ... ... ... ... мен ... және де ... нәтижелері
бағалаудың Халықаралық стандарттарының талаптарына сәйкес келеді деп
есептейді.
Тапсырыс беруші – ... ... ... ... келісім
шартының бір жағы болып табылатын тұлға – Досжанов А.А.
Бағалаушылар – ... ... ... ... есептеме құрғанда
қатысатын, білікті түрде жұмыс істеуге, бағалаудың ... ... ... ... ... ... ... немесе біліксіздік
әрекет жасамауға, тапсырысты риясыз обьективті түрде бағалауға өзінің
мүддесіне байланысты мәселелерді ... ... ... ... ... ...... жүргізетін және бағалау келісім шартын
орындағаны үшін жауапты, ... ... ... ... жағы ... ... – Досжанова А.А.
Бағалау объектісі – азаматтық құқық объектісі ... ... ... бағалау қызметі жүзеге асырылады. Бұл жағдайда бағалау объектісі –
екі бөлмелі пәтерді бағалау. Мекен-жайы: ... ... 10 ... ... ... 11 пәтер.
Бағалау мақсаты – бағалау объектісінің нарықтық құнын анықтау.
Бағалау қызметінің ережелері – ... ... ... ... ережелер. Соған сәйкес ... ... ... ... ... ... қолданылатын бағалау
бойынша жұмысты орындау сапасына қойылатын талаптар: ... ... ... мүлікті бағалау әдістеріне; жылжымалы ... ... ... ... ... ... бағалау әдістеріне;
интелектуалдық меншік объектілерін бағалау әдістеріне; ... ... ... мен ... ... ...... бағалау жұмысының нәтижесі
туралы өкілетті органмен ... және ҚР ... ... ... ... ... заңының талаптарына сәйкес
келетін, тапсырыс берушіге жазу түрінде берілетін ... ... ... ... фактілер дұрыс және шындыққа сәйкес
келеді.
2. ... ... ... ... ... ... ... өздерінікі болып табылады, және қатаң шектеуші
жағдайлар шеңберінде жүзеге асырылады.
3. Бағалаушының бағаланатын мүлікке деген қызығушылығы жоқ ... ... ... ... ... Бағалау үшін сыйақы бағалау құнының қорытындысына, ... ... ... ... жақтың бағалау есептемесінде келтірілген
қорытындыларды ... ... ... ... ... ... Бағалау есептемесі “Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және оның ... Бағалаудың халықаралық
стандарттарында, Бағалау қызметінің ережелерінде көрсетілген талаптарға сай
келеді.
1. Бағалау есептемесі тек ... ... және ... ... ғана ... ... бағаланатын меншік құқықтарының құқықтық сипатына немесе
меншік құқықтарын ... ... ... ... ... ... түсінікті деп есептеледі. Бағаланатын меншік
қандай да бір наразылық пен шектеулерден босатылған деп есептелінеді.
3. ... ... ... ... ... ... ... табылады, бірақ бағалаушылар басқа да ... ... ... келтіруге міндетті емес.
4. Бағалау нәтижесіне, меншік жағдайына әсер ... ... ... деп ... Ал егер де ... ... бар болған жағдайда бағалаушы
оның бар болуына, оны іздеуге өз мойнына жауапкершілік артпайды.
5. Бағалаушылармен алынған және ... ... ... ... деп ... ... бағалаушы алынған ақпараттың
абсолютті дәлдігіне кепілдік бере алмайды, ... ... ... көзі ... ... ... тапсырыс беруші де, бағалаушы да бағалауға
Келісім-шартта көрсетілген жағдайдан басқаша қолдануға құқығы жоқ.
7. Егер ... ... ... ... тапсырыс берушімен қосымша
келісілген болмаса, жасалған бағалау бойынша ... ... ... басқа
да әдіспен куәгерлік жасауға міндетті емес.
8. Бағалаушының ... ... ... құны ... ... тек
бағалау күніне ғана жарамды. Бағалау күнінен кейін экономикалық, құқықтық,
тағы басқа факторлардың өзгеруіне байланысты, яғни сол факторлардың бағалау
объектісінің ... ... әсер ... байланысты бағалаушы өз мойынына
ешқандай жауапкершілік артпайды.
9. Бағалау ... ... ... ... ... ... ... көзқарасы болып табылады және сол объекті келешекте
міндетті түрде бағалау есептемесінде көрсетілген ... ... ... ашық ... ... кепілдік бере алмайды.
Бағалаудың негізгі принциптері бағалау объектісінің ... ... ... ... анықталады.
Бағалау мақсаттары мен анықталатын құнның түрлері:
1) шекті өнімділіктің салым принципі объект ... ... ... ... оның ... иесінің қосымша салымының
болуына (болмауына) байланысты таза кірісін келістіруімен жүзеге асырылады;
2) динамикалық және теңгерімділік принципі бағалау объектісінің құнының
өзгеруімен ... ... ашық ... ... ... мен
бәсекелестіктің дамуымен, ұсыныс пен сұранысты, ... ... ... ... принципі баламалық пайдалылығы бар басқа ұқсас объект ... ... ... ... құнының ең аз бағасына немесе құнына
сәйкес келуімен байланысты;
4) күту принципі мүлікке болашақта иелік ету ... ... ... ... құнын немесе басқа да пайданы орнатуға негізделеді;
5) пайдалылық принципі нақты жерде және белгілі бір ... ... ... ... ... ... сәйкестігін білдіреді. Бағалауда бағалау объектісі шаруашылық
қызметтің анықталған мақсатын жүзеге асыру ... және ... ... болуы мүлік иесінің қажетін қанағаттандыруы немесе оған басқа пайда
алып келуі ... ... яғни ... нарықтық құны анықталуы
мүмкін.
Бағалау объектісін бағалау мына ... ... ... ... және ... құн түрін сәйкестендіру, бағалау
жүргізу үшін Келісім-шартқа отыру;
- ақпараттарды жинау және Алматы қаласы ... ... үй ... ... талдау;
- бағалау объектісін орналасқан мекен-жайына барып зерттеу, орналасқан
жерін зерделеу және талдау, тұрғын үйдің түгендеуін және оның ... ... ... ... ... ... іздеу және зерделеу;
- бағалау тәсілдері мен әдістерін ... ... ... ... тәсілдері мен әдістерін қолдана отырып бағалау объектісінің
нарықтық құнын анықтау;
- бағалау әдістерін қолданудан ... ... ... ... шамаларын
келістіре отырып бағалау объектісінің қорытынды құнын анықтау;
- бекітілген форма бойынша бағалау ... ... ... және
тапсырыс берушіге беру.
5.3. Бағалау тәсілдері мен әдістерін жалпы шолу, бағалауда қолданылатын
нақты әдістерді таңдау Мүлік ... ... ... ең қиын ... ... ... ... болып табылады.
Жылжымайтын мүлік құнын бағалаудың көптеген әдістерінің бірнеше
жіктемелері бар.
Бағалау тәсілі – ... бір ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын нарықтық немесе өзгеше құнын
анықтау әдісі.
Бағалау әдісі – бағалау объектісінің нараықтық ... ... ... үшін қолданылатын құқықтық, ұйымдастырушылық-техникалық, қаржылық-
экономикалық сипаттағы бағалаушының әрекеттердің жиынтығы мен белгілі бір
реті.
Бағалау әдісін ... ... ... ... ... ... негіз болып алынған ақпараттар – бағалау объектісінің
өткен, қазіргі жағдайы мен болашағы туралы мәліметтері;
- ... ... Олар ... ... және ... ... деп бөлінеді.
Бағалаудың әдістері бөлек қолданылмайды, керісінше ... яғни ... үшін ... әр түрлі тәсілдерден бірнеше әдістер
қолданылады. ... ... әр ... ... ... ... соңғы бағалау үшін бір-біріне сәйкестендіріледі. Бірақ кейбір
әдістер құнның белгілі бір түріне ғана арналған. Мысалы, сақтандыру ... ... ... ... түзетілген баланстық құн әдісін
қолданған жөн; ал ... ... алып ... кәсіпорын немесе жылжымайтын
мүлікті бағалаған кезде нормальдық пайданы капитализациялау әдісі, ... ... ... алынған бағалау қорытындылары бағалау
объектісінің нарықтық құнына дәлелді бағдар ретінде қолдануға болады, бірақ
бағалаушылардың көзқарасы ... ... және ... ... ... ... жөн ... еді.
Шығындық тәсіл. Ақпаратталған сатып алушы бағаланатын мүлікке сапалығы
және пайдалылығы бойынша салыстырылатын ... ... ... ... құрылыс құнынан қөп төлемейді, ... ... осы ... ... ... өндіру құны” түсінігі негіз ретінде
пайдаланылады, одан ... ... және ... ... нәтижесінде жоғалтқан құнын көрсететін шама шегеріледі.
Кірістік тәсіл. Мүліктің кіріс алып келу мүмкіндігі оның ... ең ... ... ... ... Осыдан, мүлікті, оның
ішінде коммерциялық ... ... ... негізгі тәсілдердің
бірі кіріс тәсілі болып табылады. Ол бізге болашақта күтілетін кірістерге
байланысты жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік коммерциялық пайдалану және жалға
беру нәтижесінде ақша құраушысына – ақша ағымы немесе пайдаға айналады ... ... ... осы ... ... мына ... ... сатып алушы (инвестор) берілген ... ... ... ... ... құнынан жоғары сомада ақша төлемейді, ... ... иесі де ... пайдаланудан түскен болашақ болжамды кірістің
ағымдағы құнынан төмен бағаға сатпайды. Осыдан ... ... ... екі жақ ... ... ... құнына тең болатын нарықтық
құны туралы келісімге келеді.
Осыған орай, бағалау ... құны екі ... ... ... ... ... ақша ... дисконттау әдісі;
- кірісті немесе оның түрлерін капиталдандыру ... ... ... ... ... кіріс тәсілін таңдаған қаншалықты
жақсы болса да, оны қолдануға бірнеше шектеулері бар. Бұл ... ... ... ... ... ... кіріс беріп жатқан немесе болашақта
кіріс алып келетін нақты ақша ағымын белгілеп ... ... ... табыс
немесе таза табыс және амортизациялық аударым сомасы болып ... ... ... ... және ... отырған мүлікті
пайдаланудан түскен шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... ... жөн, осы ... ... болашақтағы кірістің нақты
болжамын құруға болады.
Бағалаушы тұрғындарға арналған пәтердің ... ... ... ... ... тәсілдерін қолданылмайды деп есептейді, өйткені шығын ... ... ... т.б. ... ғана ... ал ол оның нарықтық
бағасын бермейді, өйткені ... ... ... ... да ... ... Кіріс тәсілін қолдану үшін бағаланып отырған пәтер белгілі бір кіріс
алып ... ... ... ... ... ... үшін нарықтық тәсілді
негізгі тәсіл деп аламыз.
Нарықтық ... Бұл ... мына ... ... ... ... мүдделер ұқсас бағамен сатылуы тиіс. Қоса алғанда:
- ... ... ... бұл әдіс ... сату немесе мүліктің
бөлек түрлері (жылжымайтын ... ... ... арқылы эмпирикалық
жолмен шығарылған, экономиканың бөлек салаларында қолданылатын арнайы
формулалар мен бағалық ... ... ... ... ... бұл әдіс қор ... ... үшін нақты төленген бағаларға негізделеді;
- мәмілелер әдісі (салыстырмалы сату), мүлікті сатып алу бағасына
негізделеді.
ІІІ ... ... ... ... олардың төлем қабілетін
бағалау және бақылау
3.1 Қазіргі даму кезеңіндегі ... ... ... жылы ҚР ... ... Заңы қабылданғаннан кейін, жарғылық
капиталдың аз ... мен ... ... ... ... ... жағдай жасау мен сақтандыру ұйымдарын ашудың ... ...... ... дүмпуінің» пайда болуына
себепші болды. Егер 1991 жылдың аяғында ... ғана ... ... 2010 ... ... ... олардың саны 500-ден асты.
2011 жылдың 1 сәуірінде сақтандыру ... ... және ... ... ... ұсынған 38 сақтандыру компаниясы жұмыс істеді.
Міндетті сақтандыру түрлері 9 кластан тұрады, олардың ең ірісі олармен
еңбек ... ... ... ... ... қызметкерлерді
сақтандыру және ... ... ... ...... ... ... табылады. Ерікті түрлерге дербес
сақтандырудың 3 класы мен ... ... 18 ... ... ... ... және өнімді кеңейту тұрғысынан қарағанда,
сақтандырудың ерікті түрлері – сақтандыру компаниялары үшін өте ... ... ... ... азаматтарды дербес сақтандыру және
мүліктік сақтандырудың әр түрлі бағдарламасын ұсынады.
Мүліктік сақтандыруға жылжымайтын ... және ... ... ... аудио, бейне - техника, тұрмыстық техника, компьютер техникасы
және басқа да ... ... ... ... кез ... түрi. Мүлікті
өрттен, найзағай түсуден, жарылыстан, судан, ... ... ... ... ... күнә тағудан қорғау (мысалы көршіден), олардың
өміріне, денсаулығына, мүлігіне ... ... ... ... ... ... сынығының құлауынан сақтандыруға болады.
Ерікті мүліктік сақтандырудың тағы әйгілі түрі – ...... ... ... ... сақтандыру полисіне қосымша
болып табылатын, автокөлік иелерін қауіп-қатерден сақтандыру. ... ... ЖКО, ... ... ... ... апат, машинаны
алып қашу жатады. Дербес сақтандырудың бағдарламалары ... ... ... ... және ... ... сақтандыру – компания клиентiнің сақтандыру келiсiмшарты
мерзiмнiң өтуi бойынша сақтандыру ... мен ... ... ... ... жинақтағыш түрi. Өмiрдi сақтандыру бойынша
компанияның ... ... ... жүзiншi инвестициялық қызметтiң
пайдасына үлесі бар аралас сақтандырулар белсене жетiліп келеді.
Сақтандыру ... осы ... ... ... ... «Альянс Полис» СК” АҚ
2. «Алматы Халықаралық Сақтандыру Тобы» Сақтандыру компаниясы» ... ... ... ... ... ... СК» АҚ
4. «Алатау» СК АҚ
5. "БТА Банкінің еншілес компаниясы «БТА ... ... ... ... БТА Банкінің өмірді сақтандыру жөніндегі еншілес
компаниясы” АҚ
7. "Trust Insurance" сақтандыру компаниясы" акционерлік қоғамы
8. "Виктория" СК» ... ... ... ... сақтандыру корпорациясы» АҚ
10. "Евразия" Сақтандыру компаниясы” АҚ
11. "Астық сақтандыру компаниясы" Акционерлік ... ... ... АҚ
13. «Халық- Казахинстрах» Қазақстан Халық банкінің еншілес сақтандыру
компаниясы» АҚ
14. «Мемлекеттік аннуитеттік компания” Өмірді сақтандыру ... ... ... СК” ... ... СК» («Казкоммерцбанк» АҚ еншілес ұымы)
17. "Коммеск-Өмiр" СК" АҚ
18. "БТА Банкі" АҚ еңшілес ұйымы СК "Лондон-Алматы" СК " ... ... АҚ ... ұйымы «Нұрполис» СК” АҚ
20. "Мұнай сақтандыру компаниясы" АҚ
21. “НОМАД Иншуранс”СК” АҚ
22. "Пана Иншуранс" СК" ... "САЯ" СК” ... ... ИНШУРАНС" СК АҚ
25. "ТрансОйл" СК» АҚ
26. "Цеснабанк" АҚ ЕҰ ... ... ... ... АҚ (бұрынғы
атауы "Сақ Иншуранс" СҚ" АҚ)
27. "ЦАСО" СК" ... ... ... "Чартис Қазақстан Сақтандыру Компаниясы" АҚ (бұрынғы атауы - «ЭйАйДжи
Қазақстан» Сақтандыру компаниясы» АҚ)
30. «Қазақстан Халык Банкі Еншілес ұйымы «Халық-Life» ... ... ӨСК» ... ... еңшілес ұымы)
32. Өмірді Сақтандыру Компаниясы "GENERALI LIFE" "Assicurazioni Generali
S.p.A." ... ... АҚ ... ... - ... ...
Қазақстан Чех Сақтандыру Компаниясы, «Чешска поиштовна» АҚ еншілес
компаниясы» АҚ)
33. "Amanat Insurance" СК" АҚ
34. ... S.E.» ... ... Қоғамының Еншілес компаниясы
«Allianz Kazakhstan» (Альянз Қазақстан) С К» АҚ
35. ... ... МСК" ... ... ... ... АҚ ... атауы -"Астана-Финанс"
СК" АҚ)
37. "Астана-Финанс" Өмірді Сақтандыру компаниясы" АҚ
38. "Alliance -Өмірді Сақтандыру Сақтандыру компаниясы» АҚ
Заңның жағымды әсері болғанына қарамастан, оның ... ... ... ... ... ... талаптар қойылды;
• негізгі қызметтен тыс кәсіпкерліктің басқа түрлерімен де айналысуға
рұқсат берілді;
• салықты ... ... ... 19 сәуіріндегі «Сақтандыру нарығын дамыту және қалыптастыру
бойынша ұйымдастырушылық-құқықтық шаралар туралы» Президент ... ... ... ... жүйесі енгізілген. Соған сәйкес
сақтандыру компаниясының сақтандыру қызметін ... ... алу ... капиталының көлемі 2 млн теңгеден кем болмауы ... ... ... ... ... ... айналысуға тиым салынды. Осының
нәтижесінде 1995 жылдың аяғында сақтандыру ұйымдарының саны 53-ке ... 2000 ... 1 ... 70 ... ұйымдарының өз қызметтерін
жүргізуге лицензиялары ... ... 2000 ... ... тек 42 ұйым ... ... жасады, оның ішінде, өмірді сақтандыру бойынша 1
сақтандыру ұйымы, 3 шетел инвесторларының және ... ... 3 ... ... ... үшін ... Ұлыбританияда
сақтандыру қызметімен 800-ден астам компания, Нидерландыда - ... ... - 972 ұйым ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы мен
капиталын көбейтуге бағытталған саясаты сақтандыру компанияларының ... ... Бір ... ... 28 ... ... немесе мәжбүрлі түрде
кейін қайтарылды. ... ... ... ... Жаңа ... ... ұйымдарының нарықтан кетуіне ҚР Ұлттық банкінің рұқсаты
керек болды. Ұлттық банк олардың ... ... ... ... ... есеп айырысуын қадағалауы тиіс. Сақтандыру ұйымдарының
азаюы нарықтың монополизациялануына және бәсекелестіктің ... ... ... ... ... капиталдарының артуы бір мезгілде
олардың қаржылық тұрақтылығына және нарық капиталына әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... жүзеге асыратын 32
сақтандыру ұйымы бар, оның ... ... ... ... — 1, ҚР
резиденті емес қатысушыларымен — 5 ұйым, 6 ... ... ... және 34 ... ... ... ... ұйымдарының 300-ден астам филиалдары,
өкілеттіктері және ... ... ... ... (олардың
тізілімін сақтандыру компаниясы дербес жүргізеді және олардың саны бойынша
толық мәліметтер жоқ) бар. Шығыс Қазақстан облысында ең көп — 46 ... Мұны ... ... ... ... ... ... зауыты сияқты алыптардың қызмет ... ... ... ... олардың Қарағандыда — 36 филиалы және ... — 35 ... бар. ... ... ... және ... Кармет комбинаты қызмет етеді. Осындай
кәсіпорындардың бар болуы бизнестің жандануына мүмкіндік ... және ... ... ... және тағы ... ... қажеттілік
пайда болады.
Шетелдік сақтандыру ұйымдарының қызметтеріне деген қатынас қазақстандық
сақтандыру нарығының дамуындағы маңызды жай болып ... ... ... қызметі туралы» Заңында ҚР аумағындағы ҚР резиденті ... және ... ... ... ... ... ... емес сақтандыру брокерлерінің өкілеттіктері мен филиалдарын аіпуға
тиым салынған. Мұндай филиалдардың қызметін қадағалау ... ... ... емес және ... ақша аудару көзі болуы мүмкін. [22. 87-б]
Сақтандыру компаниялары қызметінің негізгі мәселелерінің бірі — ... ... ... сападағы білікті мамандардың аз болуы. Бүгінгі күні
қаржы нарығында кәсіби ... ... рөлі ... және ... Одан ... ... нарығында жаңа қатысушылар – актуарийлер
пайда болды. Осыған ... ... осы ... сақтандыру нарығының
кәсіби қатысушыларының қоғамдық бірлестікгері - ... ... ... ... ... ... сәйкес мамандарды
оқыту жүйесін ұйымдастыру қажеттілігі иайда болды. Бұдан басқа ... ... ... ... ... ... мамандықтар
бойынша мамандандыруды жүргізуде үлкен рөлді жеке институттар атқарады.
3.2 Қазақстан сақтандыру нарығының ағымдағы ... мен ...... ... қатынастарының айрықша сферасын
бейнелейтін көне ... ... ... ... адам өмрінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды.
Сақтандыруға түрткі болатын ... ... – бұл ... пен адам өмірінің
қауәп-қатерлі сипаты. Сондықтан ... ... ... ... ... өмір ... мен ... қолдап
отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің,
олардың топтарының (салалық және ... ... ...... ... да ... резервтерін де, сондай-ақ ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың ... ... ... ... ... ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың ... ...... және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық ... ... ... ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа ... ... ... ... ... және ... кезеңімен
іске асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында ... ... ... шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай
міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін
нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және
оның қатысушыларының – ... ... ... ... ... ... ... пайда алушы, өзара сақтандыру ... ... ... ... ... ... өзге де ... жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- ... ... ... отырып, сақтық қадағалауын жүйесін
ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы ... ... ... ... күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және ... ... ... ... өз ... ... базаны, мемлекеттік салық-
бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, ... ... ... мен ... ... ... сенімділігіне байланысты болады.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық
және ... ... ... ол ... ... айтарлықтай
артта қалып келеді. ... ... ... бар ... ... ... ... 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол
не бары 40 ... ... ... ... сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар
мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау «Сақтық қызметі ... ... ... ... ... ... Үкімет
қаулыларымен және Ұлттық банктің сақтық қадағалау департамаентінің
нормативтік актілерімен ... ... ... ... ... ... ... ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы ... ... және ... ... ... арттыру болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар
байқалуда. 2003 жылы ... ... ... 27,1 пайызға көбейіп,
28,9 миллиард теңгені ... ... ... ... ... ... 136,4 ... (2,8 миллиард теңгеге дейін) өсті.
Ерікті мүлікті сақтандыру бойынша ол 18,6 ... (23,3 ... ... ... Сақтық төлемақысының көлемі 80 ... (4,2 ... ... ... ішінде міндетті сақтандыру бойынша 73,5 пайызға (1,3
миллиард ... ... ... ұйымдарының жиынтық есептік меншікті капиталы 47,3 пайызға ... ... ... ... ... ... 66,7 пайызға (4,5
миллиард теңгеге дейін) өсті.
Барлық сақтық ұйымдарының жиынтық активтері 2003 жылы Қазақстанда ... ... 0,7 ... ... ... ... ... 34 сақтық үйымдарының сақтық қызметін жүзеге
асыру құқығына лицензиялары бар, соның ... 6 – ... ... ... өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік құралдары иелерінің
АҚЖ-ні ... ... ... ... бар, 6 ... 30 ... 34 ... ұйымдарының және 67
аудитордың сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары ... ... аса ... ... — сақтандыру ... ... ... ... ... және ... процесі
жүзеге асырылып, экономикалық қатынастар пайда болады, жеке, топтық және
ұжмдық қызығушылықтар (мүдделер) туады.
Сақтандыру ...... ... қызмет етуінің тарихи
анықталған қоғамдық формасы болып табылады. Нарықтық экономикаға өту, оның
рөлін, ұйымдық ... және ... ... ... ... Ол ... шаруашылық өмірінің толық құқылы субъектісіне айналады.
Сақтандыру компаниясы — коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметін лицензия
негізінде сақтандыру ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдары, олардың құрылтайшылары мен
акционерлері заңды және жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасының резидент
және ... емес ... ... ... ... қоғам формасында
құрылады. Сақтандыру ұйымының құрылтайшысы мемлекет те бола алады, бірақ ол
тек Қазақстан Республикасының ... ... ғана ... ... ... ... ... астамы мемлекет меншігіндегі ұйымдар
құрылтайшылар және ... бола ... ... ... ... тек қана ... ... Сонымен қатар Мұнда тартылған акция мен қарыздық қаражаттарды
қолдануға тиым ... Оның ... ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... ұсынғаннан кейін береді:
• сақтандыру ұйымын құруға рұқсат алу үшін ... ... ... ... ... құру ... шешім;
• құрылтайшылар туралы мәліметтер және т.б. Сақтандыру қызметін
жүзеге ... ... алу ... ... мынадай құжаттарды ұсыну қажет:
• лицензия беру туралы өтініш;
• мемлекеттік тіркеу және статистикалық карта ... ... ... ... құрылтайшылық құжаттардың ... ... ... ... ... ... толық төлегенін растау және
меншік капиталы көлемі бойынша минималды талаптарды орындауы туралы
құжаттар;
• басқару қызметіндегі ... ... ... ... ... ішкі ... ... туралы ереже.
Сақтандыру ұйымдары өз ресурстарын сақтандыру жарналары ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстанда сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфелінің ... ... ... ... талаптар
бар. Онда бағалы қағаздардың қандай түрлерінде салымдарға лимиттер бар
екендігі көрсетілген. [26. 42-б]
Сақтандыру ... тән ... бірі — ... ... формасы — сақтандыру полисін сату. Олар алынған табысты
біріншіден, басқа компанияларцың ... мен ... ... ... қағаздар-ына салады. Сонымен қатар олар мемлекет пен
кәсіпорындарға ұзақ мерзімді несиелер береді.
Қазақстан Республикасы ... ... ... «өмірді
сақтандыру» және «жалпы сақтандыру» салалары бойынша лицензия негізінде
жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... ... бірлесе және кездейсоқ жағдайлар мен ... ... ... ... ... формасында
жүргізіле алмайды. Сақтандыру ұйымдары негізгі қызметтен өзге мынадай
қызметтерді атқарады:
• инвестициялық қызмет;
... ... ... ... ... сома
шегінде өзінің сақтанушыларына займдар беру;
• сақтандыру ұйымдарының қызметін ... үшін ... ... ... ... ... ... арнайы әдебиеттерді сату;
• өзінің қажеттіліктері үшін алдын ала сатып ... ... ... ... ... ... түскен мүлікті жалға беру немесе сату;
• сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыру салаларында білік-тілікті
жоғарылату мақсатында оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;
... ... ... сақтандыру делдалы.
Сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалауды ҚазақстанРеспубликасының
Қаржы нарығы мен қаржылық ... ... және ... ... осы ... үшін ... ... мен қаржылық тұрақтылық
нормативтерінен тұратын пруденциалдық нормативтерді бекіту жолымен жүзеге
асырады. Сақтандыру ұйымдарының жеке ... ... ... көлемі қызмет етуші сақтандыру келісім-шарттары бойынша өз
міндеттемелерін орын-даумен байланысты сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру
үшін ғана ... ... ... мен ... резервтері сомасының 10%-
ынан аспауы керек. [23. 54-б]
Сақтандыру ұйымдары ... ... мен ... мүмкін. Қазақстан Республикасында әдістемелік және ұйымдастыру
ақпараттарын беру, сақтандыру бойынша нормативтік және ... ... ... ... сақтандыру қызметкерлерінің біліктілігін
жоғарылатуға ... ... мен ... ... ... тұрақтылығын нығайту туралы ұсыныстарын
құрастыру және т.б. үшін ... ... ... ... ... ... компанияларды біріктіретін 50 кәсіби салалық одақтар
мен қауымдастықтар қызмет ... ... тек ... ... ғана кәсіби одағы қызмет етеді. Олардың көбісі мамандандырылған, мысалы
медициналық сала ... ғана ... Ел ... ... ... негізгі ұйым құрамында 350 сақтандыру
компаниясы бар Бүкілресейлік сақтандырушылар одағы болып ... ... ... ... ... және ... құруы мүмкін. [26. 78-б]
Сақтандыру нарығының эволюциясы ... ... ... ... ... керек. Мәселен, дамыған елдерде
сақтандырудың үлесіне экономикаға инвестицияланған жинақ ақшаның ... ... ... ... ... ... бос ... бағалы қағаздарға салып, ... және ... ... ... көп ... тигізеді.
Бүгінгі танда Қазақстанда ЖІӨ-дегі сақтандыру сыйақысы үлесінің төмен
болуы қаржылық ресурстардың қайта бөлінуіне тиісті ... өз ... ... ... ... ... ... жылдам қалыптастыру үшін
сақтандырушыға деген сенімнің ... ... ... жарғылық
капиталының ең аз шамадағы мөлшерін занды түрде ... ... ... ... ... құндарына олардың жекелеген түрлері бойынша шығынды
сақтандыруға жатқызудың жеңілдетілген ... ... ... шаралар сақтандыру нарығын іштей қарқынды дамытуға мүмкіндік
береді. Бұл өз кезегінде ел ... ... ... ... ... ... дамуы Қазақстан банк жүйесінің дамуына өз
ықпалын тигізеді.
Осылайша, ... ... ... ... ... ... ... Онда өмірді сақтандырудың резерві айрықша орынды иеленеді.
Өйткені бұл салаға ең алдымен келісім-шарт мерзімінің ұзақ болуы тән ... ... ... ... ... көп ... қолданылатын мерзімі біткенде ғана немесе әдетте сақтандыру
жарнасының төленген сәтінен біршама уақытқа шегерілетіні бұрын ... ... Бұл ... ... ... резервтің көп бөлігін
салыстырмалы түрде ұзақ мерзімді жобаларға ... ... [27. 98-б] ... ... ... ... теңге
|Қаржы көрсеткіштері |1.05.2008ж. (қайта |1.05.2009ж|1.05.2009жылмен |
| ... |. ... |
| ... ... | |өзгеріс,  %-пен |
| ... мен | | |
| ... | | ... ... |13 914,7 |31 675,4 |127,6 ... |5 149,3 |9 976,3 |93,7 ... ... сақтандыру |3 141,3 |7 457,9 |137,4 ... | | | ... да ... |2008,0 |2 518,4 |25,4 ... капитал |8 765,4 |21 699,1 |147,6 ... ... | | | ... ... жинақ, 2010 ж.
Қорытынды
Сақтандыру процесі сақтандыру ... ... не ... ... мүшелік негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтық сыйақыіарын
төлеуге міндеттенеді, ал ... ... ... ... ... ... кезде сақтанушыға немесе оның пайдасына шарт жасалған өзге ... ... ... ... ... соманың (сақтық сомасының)
шсгінде сақтық өтемін төлеуге міндеттенеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... нысандары болып табылады:
1. міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті;
2. сақтандыру объектісі бойынша ~ жеке және мүліктік;
3. сақтық ... ... ... ... бойынша — жинақтаушы және
жинақтаушы емес.
Міидетті сақтандыру - заңнамалық актілер талаптарына орай ... ... Ол ... ... жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудын. әрбір түрі сақтандырудың жеке ... ... ... ... ... ... бойынша әрбір сыныптың мазмұны және оны жүргізу
жағдайлары бойынша қосымша ... ... осы ... ... актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру — тараптардың еркін білдіруіне орай жүзеге асырылатын
сақтандыру.
Сақтық қызметі - сақтық (қайта ... ... ... ... ... ... мен ... бай-ланыс ы Қазақстан
Республикасы заңнамаларының ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын қызмет. [28.29]
Сақтық қызметін ұйымдастыру және мемлекеттік реттеу мен ... ... үшін ... ... сыныптарға бөлінеді. Сақтық ұйымы
бола отырып, корпорация ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың
жеке ... ... ... ... ... ... ең жоғары көлемі меншікті капитал мен сақтық резервтерінің
10%-ын құрайды. Тәуекелдікті сақтандыруға корпорация ... ... ... ... сондай-ақ алапаттық сипаттағы уақиғалар
көзінде ... ... ... ... үшін жетекші
халықаралық қайта сақтандыру ұйымдарына тәуекелдіктерді ішінара ... ... ... ... ... түріне немесе тобына қарай сақтандырудың мынадай
түрлерін ажыратады: ауыл ... ... ... ... жеке ... ... кәсіпорындардың, қоғамдық
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ішінде банк
салымдары мен банк операцияларын, ... ... ... ... ... ... (мұнай шығару, оны өңдеу және
тасымалдау жөніндегі) және т.т. ... ... ... ... көліктің барлық түрімен тасу жасалғанда тасымалдаушының жолаушылар
алдындағы азаматтық-құқықтық жауаптылығы мен автәкелік ... ... ... ... 1996 ... ... ауыл ... көп жылдық екпелерді, ауыл шаруашылығы малдарын, жылжымалы және
жылжымайтын мүліктерді, ауыл шаруашылығы өнімдері мен тауарларын қолайсыз
табиғат-климат ... ... және ... ... ... сақтандыру қайта қалпына келтірілді. [30. 65-б]
Өмірді сақтандыру — ... ... ... ... және жеке ... байланысты өзге де мүдделерін залалдан
қорғаудың нысаны, ол жеке басты және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... болған немесе ол сақтандыру
мерзімі біткенге дейін немесе сақтандыру шартында белгіленген жасқа дейін
өмір сүрген ... ... ... жүзеге асыруды көздейтін жеке басты
сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады.
Аннуитеттік сақтандыру сақтандырылушы белгілі бір ... ... ... ... мүгедектігіне байланысты, науқастығына байланысты)
жоғалтқан, асыраушысы қайтыс болған, жұмыссыз қалған ... ... жеке ... ... ... одан ... ... өзге де жағдайларда зейнетақы неме-се рента түрінде кезең-кезеңімен
сақтық төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке басты сақтандыру түрлерінің
жиынтығы ... ... ... ... сан ... ... бар: өмірді аралас
сақтандыру, балаларды сақтандыру, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, әуе, төмір жол,
теңіз, ішкі су және облысаралық, халықаралық ... ... ... және ... ... ... сақтандырудың аталған түрлері ... ... ... ... ... ... нысанда сондай-ақ көлік
құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық, жауаптылығы, әскери ... ... ішкі ... ... ... ... ... сақтандырылады.
Сақтандырудың экологиялық тәрізді түрі жіктемеде аралық жағдайда болады:
ол жеке басты және мүліктік, міндетті және ерікті болуы мүмкін.
Сақтық қатынастарының бұл ... ... ... мүлікті
және жеке басты сақтандыру өзіндік өзгешелігі бар дербес ... ... ... ... деп ... ... мүмкіндік береді.
1992 жылы ҚР «Сақтандыру туралы» Заңы қабылданғаннан кейін, жарғылық
капиталдың аз ... мен ... ... ... ... ... ... жасау мен сақтандыру ұйымдарын ашудың жеткілікті
қысқартылған ...... ... ... пайда болуына
себепші болды. Егер 1991 жылдың аяғында бірнеше ғана компания тіркелген
болса, 1994 ... ... ... ... саны ... ... ... әсері болғанына қарамастан, оның бірқатар кемшіліктері
болды:
• сақтандыру ұйымдарына төмен ... ... ... негізгі қызметтен тыс кәсіпкерліктің басқа түрлерімен де айналысуға
рұқсат берілді;
• салықты реттеудегі кемшіліктер.
1994 жылдың 19 сәуіріндегі «Сақтандыру нарығын дамыту және ... ... ... ... ... Жарлығымен
сақтандыру биз-несін мемлекеттік реттеу жүйесі енгізілген. Соған сәйкес
сақтандыру компаниясының сақтандыру ... ... ... алу ... ... ... 2 млн теңгеден кем болмауы керек. Бүдан басқа
сақтандыру компанияларына қо-сымша қызметпен ... тиым ... ... 1995 ... ... сақтандыру ұйымдарының саны 53-ке
дейін кеміді. 2000 жылдың 1 ... 70 ... ... ... жүргізуге лицензиялары болды. Бірақ 2000 жылдың аяғында тек 42
ұйым ғана сақтандыру келісім-шартын ... оның ... ... ... 1 сақтандыру ұйымы, 3 шетел инвесторларының және мемлекеттің 100%-
дық қатысуымен 3 компания болды. Салыстыру үшін ... ... ... ... ... ... Нидерландыда - 275-тен аса,
Ресейде - 972 ұйым айналысады.
ҚР Ұлттық банкінің сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... ... ... ... ... ... компанияларының азаюына
алып келді. Бір жылдың ішінде 28 лицензия ерікті ... ... ... ... ... ... ... біріктірілді. Жаңа заңға
сәйкес сақтандыру ... ... ... ҚР ... ... ... ... Ұлттық банк олардың барлық міндеттемелерінің орындалуын, несие
берушілермен толық есеп айырысуын қадағалауы ... ... ... ... ... және ... ... жақын
келеді. Бірақ сақтандыру компанияларының капиталдарының артуы бір мезгілде
олардың қаржылық тұрақтылығына және нарық капиталына әсерін тигізеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... асыратын 32
сақтандыру ұйымы бар, оның ... ... ... ... — 1, ... емес ... — 5 ... 6 сақтандыру брокерлері, 28
актуарийлер және 34 аудиторлық ұйымдар бар.
Республикада сақтандыру ... ... ... ... және ... ... ... жүйесі (олардың
тізілімін сақтандыру компаниясы дербес жүргізеді және ... саны ... ... жоқ) бар. Шығыс Қазақстан облысында ең көп — 46 ... Мұны ... ... ... ... ... Үлбі
металлургиялық зауыты сияқты алыптардың қызмет етуімен байланыстыруға
болады. Сонымен қатар, ... ... — 36 ... және Ақмола
облысында — 35 филиалы бар. ... ... ... және ... ... комбинаты қызмет етеді. ... бар ... ... ... ... ... және ... мүлікті, жауапкершілікті және тағы басқаларды сақтандыруға қажеттілік
пайда болады. ... ... ... — азаматтарды еңбек ету қабілетін
жоғалтуына және (немесе) жұмысынан ... ... ... байланысты кірістің бір бөлігін өтеу үшін ... ... және ... ... ... жиынтығы,
азаматтарды әлеуметтік қорғаудың мемлекет жүзеге асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі ... ... ... ... ... ... және ... жарамсыздар үшін қорларды қалыптастыру
әдістерімен қаланған. Дипломдық жұмысты аяқтай отырып, мен қазіргі таңда
сақтандыру ... ... ... қажетті нарықтық құрылым дегім
келеді. Себебі азаматтардың өмірі мен денсаулығы демократиялық мемлекеттің
басты байлығы ... ... ... тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... қағаздар нарыты бойынша нормативтік-
заңдық актілер жинағы. 2 том. - ... ... ... ... ... ... мүлік ипотекасы тура-лы»3аңы,
23.12.1995 ж.
5. Қазақстан Республикасынын «Валюталық реттеу туралы» Заңы, 24.12.1996 ж.
6. Қазақстан Республикасының ... ... ... 7.04. 1995 ... ... ... ... Республикасындағы баға-лы
қағаздармен мәмілелерді тіркеу туралы» Заңы, 05.03.1997 ж.
8. Қазақстан Республикасының «ҚР инвестициялық корлары туралы» ... ... ... ... «ҚР ... ... ... Заңы, 28.04.1997
ж.
10. П.Қазақстан Республикасының «Қоршаған органы қорғау туралы»
11. Заңы, 15.06.1997 ж. №160-1. 12. Қазақстан Республикасының «ҚР
зейнетақымен ... ету ... ... ... ж. ... ... және ... жауапкершілікті серіктестік
туралы» Заңы, 22.04.1998 ж.
12. Қазақстан Республикасының «ҚР еңбек туралы» Заңы, 10.12.1999 ж.
13. ... ... «ҚР ... кызметі туралы» Заңы,
18.01.2000 ж.
14. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 2003
ж. 18.
15. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» ... ... Б.И. ... ценных бумаг. Введение в фондовые операции. -Самара:
Сам Вен, 1992.
17. Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. - М.: ... 1992. ... ... О.В. ... ... и ценных бумаг. - М., 2001.
18. Буренин А.Н. Фьючерсные, форвардные и опционные рынки. - М., 1995.
19. Бородулин В. ... ... ... США. - М.: ... ... ... ... Бейсембетов И.К. Фондовый рынок Республики Казахстан. - Алматы, 1997.
21. Берзон Н.И. Фондовый рынок. - М.: ... ... ... С. ... ... ... слияния компаний». // РЦБ № 4, 1999.
23. Баймухамедова С, Танкибаева Д. «Фондовый рынок и ... ... // ... ... ... ... 2000, № ... Бердникова Т.Б. Рынок ценных бумаг и биржевое дело: Уч. пос. -М.:ИНФРА-
М, 2000.
25. Васильев А.А. Биржевая спекуляция: торговля на ... ... ... ... Таланов В.А., Басов А.И. Рынок ценных бумаг. -М., 1999.
27. Дуглас Л.Г. Анализ рисков ... с ... на ... ... ... М., ... ... М., Гетман Л. Основы инвестирования. / Пер. с англ. - М.: Изд.
«Дело» 1997.
29. Жуков Е.Ф. Ценные бумаги и фондовые ... - М.: Изд. ... ... ... Е.Ф. ... ... банки. - М : Банки и биржи, ЮНИТИ, ... ... ... -М., 1993. ... ... Ф.С. и др. ... с ... бумагами в Республике
Казахстан. - Алматы, 1995. - 220 с.
33. Кулекеев Ж.А., Джексебаева Л.Н. Инвестиционные институты и процессы
приватизации: Уч. пос. - ... 1995. - 30 ... ... Ж.А., ... Л.Н. Государственные ценные бумаги в
экономике Казахстана: Уч. пос. - ... ... ... А.А., ... Л.А. ... по российскому рынку ценных
бумаг: Уч. пос. -М., 1997.
36. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. и др. Рынок ценнцх бумаг Казахстана:
проблемы ... и ... - ... ... ... А.А. ... этапы проведения сделок с ценными бумагами //
Деньги и ҚРедит. 1994, № 2.

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығы71 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы77 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар41 бет
Баға құрудың теориялық негіздері37 бет
Двигательдің түрлері. іштен жанатын поршеньді двигательдердің жұмыс принциптері44 бет
Жерге орналастыру жұмыстары67 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасы18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Жылжымайтын мүлік нарығы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь