Қазақ тілін оқыту методикасының мазмұны

Қазақ тілін оқыту методикасының мазмұны
Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

1 Бастауышсыныптардаграмматиканыоқытуәдістемесі.

1.1. Грамматикалық, орфографиялықталдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.8
1.2. Қазақтілісабағындағыграмматикалықжаттығуматериалдарыменжұмысжүргізу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.15

2 Бастауышсыныптардақазақтіліпәніноқытуәдістемесі.

2.1. 1.ші сыныптақазақтіліноқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16.18
2.2. Грамматика материалдарыноқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Пайдаланғанәдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Кіріспе

Бастауыш мектептің маңызы мен қызметі оның үздіксіз білім беру жүйесіндегі басқа буындармен тек сабақтас болуымен ғана емес, ең алдымен, оқушы тұлғасы ұйытқысының қалыптасуы мен дамуы қуатты жүретін ерекше құнды, қайталанбайтын буын екендігімен анықталып негізделді.
Осымен байланысты интеллектуалдық, эмоционалдық, іскерлік, коммуникативтік жағынан оқушыны айналадағы дүниемен: табиғатпен, басқа адамдармен, өз-өзімен, т.б. өзара белсенді әрекеттестік қарым-қатынасқа дайындау бастауыш сатының негізгі қызметі болып табылады.
Қазақ тілі бастауыш мектептерде, жоғары және арнаулы оқу орындарында арнайы пән ретінде оқылуда. Қазақ тілі жеке грамматикалық категорияның өзі арнаулы ғылыми-зерттеу жұмысының объектісі болып, олар жөнінде көптеген ғылыми еңбектер жазылуда.
Балалар бастауыш сыныптарда оқуға, жазуға үйренеді, ойын анық, дәл жеткізе алатындай дағдыға, яғни дұрыс сөйлеуге жаттығады.
Сөйтіп, қазақ тілін оқыту теориясы мен технологиясы пәнін оқытудың мақсаты мен міндеті – болашақ бастауыш мектеп мұғалімдерін бастауыш сынып оқушысын сан алуан грамматикалық формаларды қолдана білуге үйрету және соның негізінде олардың тілдерін ұстарту, сондай-ақ жазу дағдыларын бекітіп, сөйлей білуге төселдірудің әдіс-тәсілдерімен формаларына қатысты әдістемелік әрі іскерлік дағдылармен қаруландыру болып табылады.
Курс бойынша барлық әдістемелер психология, педагогика, лингвистика, әдебиет тану және балалар әдебиеті сияқты ғылым салаларымен өзара тығыз байланыстарды қамтып, сабақ, лекция, семинар және студенттердің өздік жұмыстары түрінде ұйымдастырылады.
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдеріне «Әліппені», «Әдебиеттік оқуды», «Қазіргі қазақ тілі грамматикасын» оқыту әдістемесінің теориясынан жүйелі білім беру, сабақ жүргізу әдіс-тәсілдерін меңгерту.
- «Әліппені», «Әдебиеттік оқуды», «Қазіргі қазақ тілі» грамматикасын үйренудің заңдылықтары мен негізгі әдістемелік Ұстанымдарды таныстыру;
- бастауыш сыныпта оқытылатын білім мазмұнын және оқыту жүйесін білдіру;
- сауат ашу әдістемесін меңгерту;
- әдебиеттік оқудың әдіс-тәсілдерін игерту;
- тіл дамыту әдіс-тәсілдерін үйрету;
- оқыту барысында шығармашылықпен жұмыс жүргізу жолдарын көрсету.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Құлмағамбетова Б. Қазақ тілін оқыту методикасы. А., «Мектеп» баспасы. 1998.
2. С.Ф.Иванова Речевая основа учащихся . М., «Просвещение». 1998.
3. Н.Оразханова. Фонетикалық талдауды сатылай комплексті түрде жүргізу. «Қазақтілі мен әдебиеті» журналы. №10. 2000.
4. М.Т.Баранов. , А.Р. Трудникова Лексические упражнения. М. «Просвещение». 1999.
5. Е. Исабаев. Дыбыс жүйесінің негіздері. А., «Мектеп». 1998.
6. Диктанттар жинаѓы. А., «Мектеп». 2004.
7. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. А., «Мектеп» , 2002.
8. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінің бағдарламасы. А., «Мектеп». 2005.
9. С.Омаров, Н.Бәйділдаев. Мазмұндама текстерінің жинағы. А., «Мектеп», 1999.
10. С.Тілешова. Әдебиет сабағында жүргізілетін жазба жұмыстары. А., «Мектеп», 1998.
11. К.Д.Ушинский Педагогика. М., «Просвещение». 1999.
12. . С.Рахметова. Мазмұндамалар жинағы. А., «Мектеп», 1998.
13. Я. А.Коменский. Школьная правила. «Русский язык в школе». М., 2000.
14.Рахметов С. Бастауыш сынып оқушыларының жазу тілін дамыту (мазмұндама мен шығарманың методикасы), пед.ғыл.канд.дисс. – А.,1999.
15. Бастауыш класстарда қазақ тілін оқыту методикасы, - А., 1997
16. Құрманова Н. Қазақ мектебінде сөз тіркесі синтаксистік дамыта оқыту технологиясы. – Ақтөбе, 2004
17.Балақаев М. Қазіргі қазақ тілі. – Алматы, 1999
18.Даулетбекова Ж. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. - //Атамұра//. 2001
19.Қазыбаев С. Қазақ тілінің методикасы. – Алматы
        
        Кіріспе
Бастауыш мектептің маңызы мен қызметі оның үздіксіз білім беру жүйесіндегі басқа буындармен тек сабақтас болуымен ғана емес, ең алдымен, ... ... ... ... мен ... ... жүретін ерекше құнды, қайталанбайтын буын екендігімен анықталып негізделді.
Осымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... дүниемен: табиғатпен, басқа адамдармен, өз-өзімен, т.б. өзара белсенді әрекеттестік қарым-қатынасқа дайындау бастауыш ... ... ... ... табылады.
Қазақ тілі бастауыш мектептерде, жоғары және арнаулы оқу орындарында арнайы пән ретінде оқылуда. Қазақ тілі жеке ... ... өзі ... ғылыми-зерттеу жұмысының объектісі болып, олар жөнінде көптеген ғылыми еңбектер жазылуда.
Балалар бастауыш сыныптарда оқуға, жазуға үйренеді, ойын анық, дәл ... ... ... яғни ... ... жаттығады.
Сөйтіп, қазақ тілін оқыту теориясы мен технологиясы пәнін оқытудың мақсаты мен ... - ... ... ... ... бастауыш сынып оқушысын сан алуан грамматикалық формаларды қолдана білуге ... және ... ... ... ... ... ... жазу дағдыларын бекітіп, сөйлей білуге төселдірудің әдіс-тәсілдерімен формаларына ... ... әрі ... ... ... болып табылады.
Курс бойынша барлық әдістемелер психология, педагогика, лингвистика, әдебиет тану және балалар ... ... ... салаларымен өзара тығыз байланыстарды қамтып, сабақ, лекция, семинар және студенттердің өздік жұмыстары түрінде ұйымдастырылады.
Болашақ бастауыш ... ... , , ... ... теориясынан жүйелі білім беру, сабақ жүргізу әдіс-тәсілдерін меңгерту.
- , , грамматикасын үйренудің ... мен ... ... Ұстанымдарды таныстыру;
- бастауыш сыныпта оқытылатын білім мазмұнын және оқыту жүйесін білдіру;
- сауат ашу әдістемесін меңгерту;
- әдебиеттік оқудың ... ... тіл ... ... ... ... барысында шығармашылықпен жұмыс жүргізу жолдарын көрсету.
Жұмыстың өзектілігі, қажеттілігі. Болашақ бастауыш сыныптар мұғалімінің кәсіби даярлығы әр алуан пәндерді ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық, пәндік-теориялық және дербес әдістемелік компоненттерді қамтиды. , , берілетін білім ... ... ... ... білімдеріне және алғашқы курстарда , (әсіресе мен ), ... ... ... ... ... ... ... жастарды жаңа заман талаптарына сай сауаттандырып, әрі озық ұлттық дәстүр рухында тәрбиелеп, өмірге лайықты қылуын қажет етіп ... Бұл ... ... ... ... ... қауымы оқу- тәрбие жұмысына шығармашылықпен қарауға тиіс. Бұл- жазба жұмыстарына да қатысты талап.
Күні бүгінге дейін көп көңіл аударылмай келе жатқан ... ... ... ... ... ... қалыптастыратындай, түрлі творчестволық ізденістерге апаратындай болуын қамтамасыз ету ... ... ... ... жаңа ... ... ... жаңа технологиялық тұрғыдан орындап, жаттығуларды орындау тәсілдерін өзгертіп отыруға зер салсақ, қателіктерге жол берілмес еді.
1 Бастауыш сыныптарда грамматиканы оқыту ... ... ... ... оқушыларды грамматикалық және орфографиялық құбылыстардың ара-қатынасын түсінуге, орфографиялық қиыншылықтарды таба білуге және оқыған құбылыстарын таба білуге дағдыландырады. Бұл талдау өз ... ... ... ... ... жаттығулардың элементі ретінде де жүргізіледі.
Жазылуы қиын ... ... ... және бұл сөздер бірнеше мәтіндерде қайталанып отырылады, бұл материалды тыңғылықты игеруге септігін тигізеді. Жаттығулардың ішінде әсіресе сөздік ... ... ... ... қиын ... ... есте ... жақсы жәрдемдеседі. Оқушылардың белсенділігін көтеру мақсатында кеспемен (карточкамен) жұмыс жүргізіледі. Бұл үшін әр оқушы кеспені алдын-ала дайындап, сонымен жұмыс ... ... ... ... ... анықтауға үйренеді.
Жаттығу жұмыстарының жүйесіне қарай материалды ... ... ... ... Жаттығуларды жүргізу үшін алынатын материалдар бірден-бірге күрделеніп отырылады. Мұндай жаттығу жұмыстарының әдісі - ... ... ... қалыптастырып, қайрат-жігерін дамытатын әдістің түрі.
Жаттығу жұмысын жүргізу үшін оқытушы ең ... оның ... ... ... ... Оқушыларға жаттығу жұмысының үлгісі көрсетіліп, орындау тәсілдері түсіндіріледі.
Программалап оқыту әдісі бойынша, ... ... ... бір ... құрылып, жаңаша тәсілдермен жүргізіледі. Оқытушы жеке оқушылардың жаттығу жұмыстарын жан-жақты тексеріп, дер кезінде кемшіліктерін түзетіп отыру оқушының сауатты ... ... ... Жаттығу әдісі арқылы оқушылардың оқу материалын қалай ұғынғаны айқындалады, яғни жаттығу әдісі оқыту ісінің теориясын практикасымен ... ... ... асырады.
Дайын материалды талдау түсіндірмелі жаттығулар бойынша өткізіледі. Кеңейтілген түсіндірілмелі жаттығулар мазмұнына қарай ірі тақырыптар және жеке ... ... ... ... ... ... Орындау тәсіліне қарай түсіндірмелі талдау да екіге бөлінеді: ауызша және жазбаша талдау.
Жаттығуды ауызша ... ... ... талаптар қойылады: а) оқытылып отырған материалдың өзіндік белгілері көп болмауы тиіс; ә) тақырыптың анықтамасы сөйлем жағынан ... ... ... ... ... ... күрделі болмауы керек; в) жаттықтырылатын материалдан оқушылардың жалпы түсінігі ... ... ... ... жүйе ... ... болады. Алдымен, оқушылардың ойын бағыттау үшін тыңдап отыруын талап ету қажет. Дәптерге ештеңе жаздырылмайды. Өтілген ... сай, ... ... ... ... Мәселен, мәтінді түгел оқып шығыңдар, еріндік пен езуліктерге назар аударыңдар, мәтіндегі объектілерді ауызша атаңдар, осыған ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріңдер, анықтамасын айтыңдар.
Жаттығуды ауызша талдау арқылы оқушыларда мына сияқты дағдылар дамиды:
* оқушылардың білімі бекітіледі;
* есту қабілеті қалыптасады;
* сенімділік ... ... ... ... дамиды.
Ауызша және жазбаша өтілетін талдаулар жүргізу орнына қарай тақтада және орнында отырып орындау ... ... ... ... орындау үшін сынып тақтасы мен жылжымалы тақта пайдалынады. Тақтада ... ... қиын және ... түрлері орындалады.
Бұл сияқты талдаулар төмендегі тәртіппен өткізіледі:жаттығудың нөмірі жазылады, ... ... ... объектінің өзіндік белгілері бойынша қалай сұрыпталатыны, жазылу емлесіне байланысты заңдар қалай дәлелденетіні түсіндіріледі. Ал орнында отырып орындалатын жаттығулардың шартын дауыстап ... ... ... ... ... ... талдау, көбінесе күрделі мақсатты объектілерді түсіндіру үшін ... ... ... ... ... дауыстап оқытылады. Оқулықтың беті, параграфтың, жаттығудың беті мен нөмірі тақтаға жазылады. Бір оқушыны тақтаға шығарып, ... ... ... ... үлгісін мұғалім өзі жазып көрсетеді, қалғанын сыныпқа сұрақ қоя ... ... ... ... ... жұмысы оқушылардың қандай тілдік материалдармен жұмыс жасауына қарай фонетикалық, ... ... ... т.б. ... бөлінеді.
Дамыта оқыту теориясы сонау И. Г. Песталоцци, А. Дистервег,К Д ушинский еңбектерінен ... ... ... ... ... Л .С. ... ... берілген. Бұл теория Л. В Занков. Д . Б
Эльконин,В В Давыдов және басқалардың эксперименттік жұмыстарында одан әрі ... ... ... мен ... бір процестің өзара байланыстағы жүйесі ретінде беріледі
Л.С. Выготский бала ... екі ... ... ... ... даму аймағы - баланың қалыптасқан сапалары, өздіктерінен орындай алатын істері; 2) ... даму ... ... ... ... орындай алмайтын, тек үлкендердің көмегімен орындай алатын істері. Баланың дамуы екінші аймақты меңгеруде жүзеге асады Дамудың екі аймағы, өзара әрекеттесе ... ... ... ... ... Оқыту балаға осы аймақтарды меңгертіп, жеке тұлғалық қасиеттерін қалыптастырудың негізгі қозғаушы күші болып табылады.
Бастауыш сынып оқушыларына ... ... ... ... С. ... былай : деп көрсетеді
Н.Ж Құрманова жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары орындалады.Жаттығу нәтижесінде оқушылар алған теориялық білімдерін практикада тез де дәл қолдана алу дағдысына ие бола алады Біріншіден, ... ... ... әрі ... Екіншіден, өздігінен жұмыс істеуге жаттықтырады, ой қабілетін арттырады Шәкірттердің алған білімдерін бекіту мақсатында жүргізілетін жаттығуларда мынадай талап ... ... бір ... орындау үшін сол жаттығуларды орындай алатындай білімі болуы шарт;
2 Оқушылар жаттығуды не үшін орындайтынына, оның қандай пайдасы барын ... ғана оны ... ... ... ... ... ғана белгілі бір дағды қалыптасады;
3 Жаттығу оқушының қызығуын, ... ... ... ... Ол үшін ... түрлендіріліп берілуі шарт. Өйткені, бір сарынды жаттығу ... ... ... ... ... ... кездейсоқ болмай, белгілі бір жүйемен орындалып отыруы шарт;
5 Жаттығу жұмыстары тек таяуда өткізілген материалдарға негізделмей, ... ... ... ... да ... ... ... тілі сабағындағы грамматикалық жаттығу материалдарымен жұмыс жүргізу әдістері
Жаттығу жұмыстарының жүйесіне қарай материалды таңдауға қойылатын талаптар туады. Жаттығуларды ... үшін ... ... ... ... ... ... жаттығу жұмыстарының әдісі- оқушылардың білімін пысықтап, қалыптастырып, қайрат-жігерін дамытатын әдістің түрі.
Жаттығу жұмысын жүргізу үшін оқытушы, ең әуелі, оның ... ... ... ... ... кейін оқушыларға жаттығу жұмысының үлгісі көрсетіліп, орындау тәсілдері түсіндіріледі.
Программалап оқыту әдісі ... ... ... ... бір ... құрылып, жаңаша тәсілдермен жүргізіледі. Оқытушы оқушылардың жаттығу жұмыстарын тексеріп, дер кезінде кемшіліктерін ... ... ... ... жазуына ықпалын тигізеді. Жаттығу түрлері арқылы оқушылардың оқу материалын қалай ұғынғаны айқындалады, яғни жаттығу ... ... ... теориясын практикасымен байланыстыру принципін жүзеге асырады.
Сабақтағы жаттығу жұмысы оқушылардың қандай тілдік материалмен ... ... ... фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік, т.б. болып бөлінеді.
Шәкірттердің алған білімдерін бекіту мақсатында жүргізілетін жаттығуларды ... ... ... қойылады:
1. Белгілі бір жаттығуды орындау үшін оқушылардың сол жаттығуларды орындай алатындай білімі болуы шарт.
2. Жаттығу оқушының ... ... ... ... ... Жаттығу кездейсоқ болмай, белгілі бір жүйемен келуі керек.
4. Өз бетінше жұмыс істеуге дағдыландыру қажет.
5. Шығармашылықты талап ... ... ... ... ... ... ... шамамен мынандай талаптар қамтылуы тиіс:1) жаттығудың өтілген тақырыпты пысықтауға, ... ... 2) ... ... ... ... ... бойында түрлі дағдыларды қалыптастыратыны ескерілуі керек.
Бұл талап-тілектердің орындалу, орындалмауы мұғалімнің қабілетіне және оқулықтағы жаттығулар ... да ... ... ... ... бірге талданады, түсініксіз болса, мұғалім тарапынан бағыт-бағдар беріледі. Қандай қиын ... да ... ... ... бар. Жаңа тапсырмаға байланысты жаттығулардың біразы сыныпта орындалып барып, осыған ұқсас жаттығулар үйге беріледі.
Үйге берілетін жаттығулар мазмұн мен сипаты ... ... ... ... аса ... ... жалықтырмайтын, тым ұзақ емес, әрі тәсіліне қарай аралас тұрғыда болғаны жөн.
Мұғалімнің оқулық жаттығуларымен ... ... ... ... ... өз ... беруі тәжірибеде кездеседі. Ол көбінесе, қатыстырып сөйлем жаз... көркем шығармадан теріп жаз, сұрақтарға жауап бер, жанұя мүшелерінен сұхбат ал, мәтін ... ... ... тап, талда деген сияқты сипатта болады. Қосымша берілетін бұл іспеттес жаттығулардың басы артық деп айту ... ... ... ... табу, топтау, дәлелдеу, қорытынды шығара білу дағдыларын қалыптастыратын жаттығулардың әр сабақта жүргізілуі мұғалімнің шеберлік ... ... ... ... бәрі ... үшін жаңалық емес, қайта , , деген, сұрақтарға байланысты пікірді ортаға салады.
Әрбір ұстаз оқушыларға керекті дағдыларды ... ... ... ... тілдің басқа да ұқсас құбылыстарында қолдана алатын жаттығу әдістерін білгені жөн. Жаттығу арқылы балалардың алған білімдері нығайтылып, ... қана ... ... ... өз ... ... жасауға, ойлау қабілетін дамытуға дағдыланады. Оқушылар жаттығу кезеңінде үздіксіз талдау, жинақтау, бір ... ... ... ... абстракциялау, жалпылау жұмыстарын жүргізеді.
Соңғы кездерде педагогикалық технология жөнінде жиі сөз қозғалып жүр. Адамзат баласының өз ұрпағын оқыту, ... ең ... ... ізденістерін, тәжірибелерін жалғасытырып, тың жолдарын іздеу, классикалық педагогиканың озық үлгілерін жаңашылдықпен дамыту жалғаса бермек. ... не? ... ... ... ... ... еңбегінде былай дейді: . Педагогикалық технология оқыту мақсатына жетудің тиімді нақты ... ... - ... ... ... жолдауында президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың 18 ақпан 2005 жылғы. Бұл мәселе жалпы ... ... ... байланысты айтылып тұрғандығы белгілі. Сол орта мектептен толық қанды сапалы білім алған, оның бағдарламасын ... ... ... яғни, оқушыдан болашақта жақсы маман білімді адамзат шығары анық. Мектепте жұмыс атқаратын әрбір ... ... ... ... өте үлкен болып отыр. Мұғалім өзінің инновациялық іс -әрекетін қалыптастырып, оны меңгеріп, сол жаңа педагогикалық технологияларды оқу-тәрбие үрдісінде ... ... ... ... ... сапасын арттыруы қажет. Жалпы білім беретін мектептерде бүгін белең алып ... ... те ... Олар мына ... ... сапасының төмендігі- білім сапасына мемлекет тарапынан реформалар жүргізілгенімен, оқудың нәтижесінің ... ... ... ... алу ... ... ... қызығуының төмендігі- Оқушылардың және оқытушылардың бірлескен шығармашылық еңбегінің болмауы
Оқу-тәрбие үрдісіне жаңа ... ... ... ... ... мұғалімдердің иннновациялық іс-әрекетін қалыптастыру болып табылады. Жаңа педагогикалық технологияларды меңгерген әрбір мұғалім өз сабағын нәтижелі даму жағынан көре ... ... жаңа ... ... оқып ... ... меңгереді, үшіншіден, жаңа педагогикалық технологияларды тәжірибеде қолданады, төртіншіден, оны дамытып, нәтижесін тексереді.
Жаңа педагогикалық технологиялар педагогика ғылымының жаңа ... ... ... ... - ... ... қолдану, жүзеге асырудың тұтастық қызметі. Инновация білім деңгейінің көтерілуіне жағдай жасайды. Инновацияны , , , , , ал ... ... деп ... ... ... ... деген қажетін қанағаттандары талабы оқыту, білім беру жүйесінің алдына баланың жеке қабілеті мен әлеуметтік белсенділігінің дамуына жол ашу, ... ... ... ... ... ... ... отырған 12 жылдық білім беру жоспарының ішіндегі бастауыш мектептегі оқыту жүйесі де басты назарда. Келешекте біздің қоғамымызда жеке ... ... ... ... ... ... шешуі тиіс.
Бастауыш мектеп - баланы оқуға үйрету мен тәрбиелеу оның ... ... ... ... ... ... қалыптасуына жағдай жасайтын негізгі саты. Қазіргі таңдағы мұғалім оқушы үшін > білім көзі болмай, ... кіші ... ... ... ... ұйымдастырушысы және үйлестірушісі бола білуі қажет. Қазіргі кезде ҚР-да 12 жылдық 1-2 сыныптарында оқулықтарымен оқу әдістемелік кешендер сынақтан өтуде. Кіші ... ... ... ... ... - білімді қазығушылықпен алуы. Бүгінгі таңда өмірде ... ... ... байланысты қоғамның шығармашылық әрекетпен шығырмашыл тұлғаға мұқтаж екендігі дәлелденуде. Ана тіліміздің мемлекеттік мәртебеге ие ... ... ... ... ... түсуі - пән мұғалімдеріне күрделі міндетті жүктеп отыр. Бұрынғы догмалық әдістерден ... ... ... ... қажетіне қарай пайдаланып отыру тәжірибеге айналып келеді.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл процесс білім парадигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Білім берудегі ескі мазмұнның орнына жаңасы келуде. ... ... сай ... қолдану ауқымы, түрлері өзгеріп отырады. Бірақ ең бастысы технологияларды тиімді, жүйелді ... ... ... оқыту мазмұны жаңартылып, жаңа буын оқулықтарының негізінде жасалған бағдарламалар бастауыш мектептің жаңа ... ... ... ... ... ... істеуін, батыл шығармашалық ізденісін, оқушылардың белсенділігі мен қызығушылығын арттыруды талап етеді. ... ... өз ... ... ... ... ... қызықтырып оқыту керек екенін айтқан. Ұлы неміс ... ... - ... ... ... беру ... ең ... мәселесі - қазақ мектебі түлегінің деңгейін халықаралық ... ... Ол үшін ... ... ... сай ... ... стандарын енгізу, соған сәйкес кәсіби шеберлігін дамыған кадрларымен қамтамасыз ету өркениетті ғылыми әдістемелік бағытқа ынталандыру, жаңа ... оқу ... мен жаңа буын ... көшу, орта білімді ақпараттандыру, т.с.с. білім беру саласында жүйелі ... ... ... ең маңызды әрі кезек күттірмейтін ауқымды істер.
Оқушының коммуникативтік - лингвистикалық қабілетін дамытуға арналған жаттығуларды ... ... тілі ... ... ... үшін оны ... әдістемесін жетілдіру - бүгінгі күннің басты мәселесі. Себебі, оқушылардың берілген білімді ... ... ... ... ... ... ... дамуы, басқа ғылым негіздерін меңгеру нәтижелері ана тілінде сөйлеу деңгейіне байланысты. Сол себепті де оқыту процесінде ... жету үшін ... ана ... ... ... ... ... де, жазу мәдениетін де ұғындыруымыз қажет. Сондықтан оқыту технологияларын оқу мазмұнына оқушылардың жас және ... ... орай ... ... ... ... зор. ... білім беру саласында оқытудың озық технологияларын меңгермейінше, сауатты, жан-жақты ... болу ... ... Жаңа ... ... мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани азаматтылық, адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, ... ... оқу ... тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
Ұстаз үшін ең негізгі мақсат - әр ... ... ... ... ... Оны ... ... бір жолы - оқушыларға білім беру, тәрбиелеу барысында кеңінен қолданылып ... ... ... сапасын көтеруде жағдай жасайтын сабақты тиімді ұйымдастыруға, атап айтқанда сабақ уақытын ұтымды ... ... мен ... ... ... дамытуға көп көмегін тигізетін әдіс - диктанттарды қолдана білу. Мәселен оқушылардың білім сапасын жақсартуда, ой-өрісін кеңейтуде, ... ... ... ... ... бұрын өткен материалдарды бір жүйеге түсіру үшін диктанттарды пайдалану өте тиімді.
Бастауыш сыныпты ... ... ... ... жазу жұмысында оқушылар көптеген қателер жібереді. Олардың көбі мәтіндегі жаңа ой басталатын жерде азат ... ... ... ... түрі мен ... ... жаза алмауынан, әріптің баспа түрі мен жазба түрін айқын білмеуінен болады. ... ... оны ... ... ... диктант. Бұл диктантты түрлендіріп өткізуге болады. Мысалы, суреттегі заттың атын ататып, ондағы сөзде неше дыбыс болса, сонша тор көз ... ... ... ... атап, дауысты дауыссыз дыбыстарды көк не қызыл дөңгелекпен белгілеу, суреттегі ... ... ... ... ... ... жазу әдісін қолдану.
Сөздік диктанты. Әріп емлесін өту кезінде белгілі бір ... ... есте ... үшін ... Сөздік диктанты өтіліп отырған тақырыпқа байланысты жүргізіледі. Бұл диктант түрін күнде сабақ алдында жаздырып алуға болады. Мысалы, ... ... ... ... т.б. ... ... ... алуға да болады. Бірнеше сөздер жаздырып, осы берілген сөздердің жұрнақ, жалғауын сызба арқылы ажыратып ... Бұл ... ... ... графикалық диктантпен байланысып тұр.
Буын диктанты. Сауатты жазуға үйрету, қате жазуден сақтандыру, сөзді буындап оқуға оны ... ... ... ... ... білуге үйрету сияқты жұмыс түрлерін қамтиды. Аула (2), саңырауқұлақ (5), аққала(3).
Есту диктанты күз келді (2), күн ... ... (3), ... сарғайып жерге түсті (4).
Шығармашылық диктанты. Үйрету диктанттар ішінде мазмұн, құрылым, әдіс-тәсіл жағынан ең күрделісі оқушылардың ... ... ... ... білім деңгейімен өздігінен жұмыс істеудегі шеберліктерін арттыру көрсеткіші. Бұл диктанттың көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қою, сөздерді дұрыс орналастыру арқылы ... ... басы ... ... ... ... ... диктанттарға ұқсамайтын өзгешеліктер болады. Мысалы:
1. Ауамен, біз, дем, аламыз.2. Ауа, денсаулыққа, таза, пайдалы, өте.3. Үйдің, таза, ауасын, әр уақытта, ... Жиі, ... ... ашып
Бұл жерде сөзді дұрыс орналастыру арқылы сөйлем құрап жазу керек.
2 ... ... ... тілі ... оқыту әдістемесі.2.1. Бірінші сыныпта қазақ тілін оқыту
Бірінші сыныпта берілген суреттердің мазмұнына ... ... ойды ... ... ... ... әңгіме құрап айтуға және жазуға жаттықтыру. Оқушылар сурет мазмұнына ... ... ... ... ... ... ... тақырыбына шығарма жаздыру мұнда ешқандай сурет қолданылмайды. Бірақ ауызша әңгіме өткізіледі. Сұрақ-жауап арқылы сынып ... ... атын ... ... ... шығармасынан.
Біздің сыныпта парта, стол, орындық, тақта, есепшот бар. Сынып іші кең, жарық. Тақтаның үстіңгі жағында Ыбырай мен Абай ... ... ... тұр. ... ... аталарымыздың өсиет сөздері жазылған. Сыныптағы парталар 3 қатар етіп қойылған. Мен үшінші қатардың екінші ... ... Біз ... ... атқарамыз. Бүгін Нұрбол мен Мадина кезекші. Олар тақтаны тазалап сүртті. Сынып іші ... Мен өз ... ... ... ... жазу ... оқушылардың көрген-білгендері және сюжетті сурет бойынша жаздырудан басталып, бірте-бірте күрделене береді. Шығармадағы сөз сөйлем саны артады. Грамматикалық ережелерге ... ... ... ... ... ... мен оқушы арасындағы қарым-қатынас жаңа қағидаларға негізделеді. Олар ынтымақтастық, өзара сыйластық, түсіністік сияқты ... Бала өз ойын ... ... айта ... болу ... Ол үшін Оның әрбір жауабы мұқият тыңдалып, дұрыс мақталып, ... ... ... ... ... ... бала деп қарамай оның пікірімен санасу, көзқарасын құрметтеу оның дамуына зор әсер етеді.
2-сыныпта оқушылармен мынадай жұмыс түрін жүргізуге ... ... ... ... ... дегенде қандай көрініс көз алдарыңа елестейді? Сол күз көрінісін бейнелейтін мына бірнеше суреттерден іріктеп алуларыңды сұраймын. Балалар сонда күз ... ... ... ұшып бара ... ... жылы ... ағаштарға жапырақтардың сарғайып тұрғанын, жеміс-жидектердің піскені туралы суреттерді таңдап ілулері керек. Соңынан осы суреттерге қатар шығарма жазады.
Сыныптағы ... ... ... ... бірі - ... ... ... не бір оқушы ойдан шығарып кез-келген әңгіме немесе ертегіні бастап кетеді. Ал қалған оқушылар бір-бір сөйлемнен әрі қарай ... ... ... былай бастайды: 1-оқушы: - десе 2-оқушы одан ары жалғастырады. Міне ертегі осылай ... ... Ең ... оқушы ертегіні ұтқыр шешіммен аяқтауы тиіс.
Тағы бір ойын түрін көрсете кетейін. Ойынның аты: . Бұл ... ... ... ... ойлап тапқан. Ойынның шарты: 6 оқушыға 6 түрлі сұрақ беріледі. Сол ... ... ... ... жауап береді. Бірақ бұлар кез-келген сұрақтар емес. Белгілі бір қалыпқа түскен тұрақты сұрақтар.
1 сұрақ: ... 1 ... зат ... ... кез-келген сөзді қағазға жазады).2 сұрақ: (яғни жатыс септігінде тұрған зат есімді екінші оқушы жалғайды).3 сұрақ: (оны 3-оқушы жазады).4 ... (бұл ... төл сөз ... ... қажет. Оны 4-оқушы орындайды).5 сұрақ: (Бұл сөйлемде төл сөзінде берілуі шарт. Ол 5-оқушының ... ... ... жоқ бір ақ ... Оны ... ... сабақ математика болатын. Мұғалім үйге қиын тапсырма берген еді. Сыныпта Мұраттан басқа ешкім қалған еді. Ол Айдостың отырған партасына барып, ... ... ... әр бала ... ... тырысып, өз ойларымен аяқтауға қажет. Әңгіме соңынан Мұраттың іс-әрекетіне баға беріледі. Мұраттың орнынада сендер болсаңдар не істер деіңдер? Деген ... ... ... ... ... ... ... 4-сыныпта өткен бір сабағыма тоқтала кетейін. Оқушыларға мынадай тапсырма берілді: Үміт таңертең тұрып, сырт киімін жамылып, далаға ... Күн ... жер ... ол ... ... не ... еді? Бұл қай мезгіл? Ойланыңдар. Қолдарыңнан келгенше суреттеңдер. Оқушылар өз ойын ... ... ... магнитофон арқылы жүргізуге болады. Магнитофон арқылы жүргізілген шығарма оқушыларды ... ... Ой ... ұғымын кеңейтеді, байқампаздығын дамытады, құбылыстарды шынайы бағалай білуге үйретеді, және де оқушылардың толық фантазиялық еркіндігін қалыптастырады. Үнтаспадағы ... ... ... сөздерді тауып жазатын шығармаларын барынша әсерлі жеткізулеріне талап қою керек.
Сондай-ақ шығарма мен мазмұндамаға қойылатын әдістемелік талаптардың орындалуын мұқият бақылауға алу ... Ол ... ... ... берілген тақырыпты мазмұнын ашып көрсете білу, оқушы өзіне жинаған материалын берілген тақырыптағы негізгі ойды анықтайтындай етіп іріктеуі қажет.- ... ... ... ... мазмұнын белгілі бір ретпен жүйелі түрде баяндауға тиіс.- Артық сөз, қыстырма сөз қолдану, бір ... ... рет ... ... ... жол ... ... жасалуға тиіс.
2.2. Грамматика материалдарын оқыту
Грамматикалық алғашқы мағлұматтардың мазмұны ашылып, дамытуы жағы қарастырылады. ... ... ... оқып ... ... қызығушылығын арттырып сабақты танымдық жаттығулар арқылы игеру мақсаты көзделеді.
Екінші сыныптың қазақ тілін оқыту бағдарламасындағы (тіл және сөйлеу) тақырыбы бойынша ... ... ... үшін танымдық жаттығу әдістемесін пайдаландық. Мұнда сөз тіркесін қарастырып, сөйлемді күрделендіру ... қара ит ... ... қара ит ... ... ... қара ит үреді
Жаттығуларды орындау барысында балалардың сөздік-мағыналық ойлаудағы бір ... ... ... ойлауына мүмкіндік жасайды.
тақырыбында өтілген сабақты қорытындылау үшін ... ... ... тиімді. Бір-біріне ешқандай қатысы жоқ кез-келген үш сөз беріледі. Оқушылар берілген уақыттың ішінде осы сөздерді ... ... ... ... ... ... Аю, ... қарындаш- Аю қарындашты өзенге ағызды- Бала қарындашпен ... ... ... аюдың суретін салды.- Аю қарындашпен өзеннің суретін салды.
Мұндай танымдық жаттығулардың негізінде мұғалімдердің сабақ өтудегі ... ... ... ... және оқушыларға жаңа берілетін білімді саналы да терең беруде көмек көрсетуге бағытталады.
Бастауыш ... ... ... ... ... ... қайсысы кейін болғандығын және оқиғалардың себептерін, нәтижелерін ... айту үшін ... ... ... бөлігі, соңы деген бөлімдерін және әңгімелеу, сипаттау, ... ... ... ... ... үшін ... ... жаттығу әдістемелерін қолдандым.
әдістемелік жаттығуында бір оқушы тақтаға қарап тұрады келесі оқушы мәтінді оқиды. Топқа теріс қарап тұрған оқушы ... ... ... оған ат ... ... ... әңгіме екінші рет қайтадан оқылады. Мұнда бала әңгіменің басым, ... ... ... ... есінде қалғаны бойынша анықтап көрсетіп әңгімелеп береді.
Жоғарыда келтірілген танымдық жаттығуларды орындау барысы ойын түрінде өткізіледі. Ол ... ... ... ... айту барысындағы сезімін сейілтеді. Сөйтіп балаға эмоционалды орта жағдайын тудыру арқылы оның өзін де бар ... ... ... ... шығарылған оқушының балаларға теріс қарап тұрып оның сөздік мағыналы ойлауының жүйелі болуына, жаңа ... ... ... ... еске ... және де ... ... дамыту арқылы берілген тапсырма шешімін дұрыс орындауына жағдай жасалады.
Қазақ психологы М.Мұқановтың пайымдауынша баланы ... ... күш ... ... екі түрлі түрткіден құралады бірінші - сыртқы ... бұл ... бала ... ... ... болады. Бала тікелей талпынбайды, жанама түрде өзгелердің оған қолданған шарасына өзін аман сақтап ... ... деп ... керек.
Екіншіден, оқуға іштей талпыну түрткісі дегеніміз - ... ... ... мен сан ... ... өзіне тән сырларын білуге ұмтылуынан білуге болады.
Біз зерттеу жұмыстарымыздан сыртқы түрткінің мағынасын өзгертіп, оқуға баланың ... ... ... , , ... ... мотивтермен оның іштей оқуға талпынуына үйлестіріп оқытуды жөн көрдік.
Оқыту процесі барысында арнайы дамытушы жаттығулардың құрылуы ... ... ... және ... ... ... төменгі сынып оқушыларын дағдыландыру болып табылады.
Бастауыш сыныптарда дамытушы ойындарға берілетін тапсырмаларды жинақтағанда олардың оқушылардың шығармашылық қабілетін ... ... ... ... ойындарды оқушылар орындаған кезде олардың ойлау процесі аналитикалық-синтетикалық тұрғыдан іске асады. Баланың ... ... ... ... оны практиалық тұрғыдан басқа жағдайда сыртқа шығара ... ... ... ... ... ... қажет деген тапсырма берілген. Анаграмма ойынында баланың ойлау процесі мынадай операцияларды ... ... оқып ... ... мағынасын еске түсіреді- сөзіндегі қандай дыбыстарды орын ауыстыру арқылы басқа сөзді туғызуға болатындығын анықтайды. Бұл операцияны ... ... ... ... ... ... ... секе түсіріледі.
Осындай операцияларды орындау барысында оқушылардың ойлау және шығармашылық қабілеттері нығаяды, жетіледі. ... ... ... ... сол ... ... қабілетін дамытады.
Дамытушы ойындарды орындау барысында балалардың санасында аналитикалық, ... ... ... де ... ... ... оны басқа да правтикалық жағдайларда дұрыс қолданылуын қамтамасыз етеді. Нәтижеде балалардың ... ... ... ... ... ... ... дамытушы ойындарды қолдана отырып, олардың бойында шығармашылық қабілетті қалыптастыруға болады.
Қорытынды
Бастауыш сыныптарда дамытушы ойындарды іріктеу барысында, ... ... ... ... ... ... ... керек. Ойын баланы ойландыруға, өтілген материалда игерген білімін практикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... өзі орындайтын жаттығуларға жатады. Оқушылар тапсырмаларды орындау барысында проблемалық ситуацияға кезігеді. Осы проблемалық ... ... шешу үшін ... ... ... орындайды. Сөйтіп оқушылар проблемалық ситуацияларды орындау барысында ойланады. Проблемалық ситуация балаларды ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан іріктеу қажет. Баланың белсенділігі сабақта білімді игеруге, білімді сыртқа шығаруына негіз болады. Дамытушы ойындар балаларда ... ... ... ... ... ... ... сабаққа деген қызығушылығын оятады, әрі жалықтырмайды. Мұндай сабақтарда ойын түрінде игерілген ... бала ... 75 ... ... ... ... тұр. Сондықтан дамытушы ойындар қолданылып өтілген сабақтарда балалардың оқу белсенділігі артып, білімді игеруі жылдамдатылады.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ойын түрінде өткізіледі. Ол баладан сабақты дұрыс қорытындылап айту барысындағы сезімін сейілтеді. Сөйтіп балаға эмоционалды орта жағдайын ... ... оның өзін де бар ... ... көмектесеміз. Ортаға шығарылған оқушының балаларға теріс қарап тұрып оның сөздік мағыналы ойлауының жүйелі ... жаңа ... ... ... ... еске ... және де ... тұрақтылығын дамыту арқылы берілген тапсырма шешімін дұрыс орындауына жағдай жасалады.
Пайдаланған әдебиеттер
+ Құлмағамбетова Б. Қазақ тілін ... ... А., ... 1998.
+ С.Ф.Иванова Речевая основа учащихся . М., . 1998.
+ Н.Оразханова. Фонетикалық талдауды сатылай комплексті ... ... ... №10. ... ... , А.Р. Трудникова Лексические упражнения. М. . 1999.
+ Е. Исабаев. Дыбыс жүйесінің негіздері. А., . 1998.
+ Диктанттар жинаѓы. А., . ... ... мен ... ... А., , ... ... бағдарламасы. А., . 2005.
+ С.Омаров, Н.Бәйділдаев. Мазмұндама ... ... А., , ... ... Әдебиет сабағында жүргізілетін жазба жұмыстары. А., , ... ... ... М., . ... . ... Мазмұндамалар жинағы. А., , 1998.
+ Я. А.Коменский. Школьная правила. . М., 2000.
14.Рахметов С. ... ... ... жазу ... ... ... мен ... методикасы), пед.ғыл.канд.дисс. - А.,1999.
15. Бастауыш класстарда қазақ тілін оқыту методикасы, - А., ... ... Н. ... ... сөз ... ... дамыта оқыту технологиясы. - Ақтөбе, 2004
17.Балақаев М. Қазіргі қазақ тілі. - Алматы, 1999
18.Даулетбекова Ж. ... ... ... әдістемесі. - //Атамұра//. 2001
19.Қазыбаев С. Қазақ тілінің методикасы. - Алматы, ... ... Ә. ... ... оқытудың дидактикалық негіздері. А. - 1996
21. Қазақстан Республикасының Заңы, 2002

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Грамматика мен жазу методикасының ғылыми негіздері17 бет
Жеке адамның этнопсихологиялық және әлеуметтік діни қалыптасуы58 бет
Сауат ашу методикасының ғылыми негіздері19 бет
Қазақ тілін оқыту методикасының ғылыми-зерттеу әдістері50 бет
Қазақ тіліндегі рай категориясы6 бет
Әдеби шолу3 бет
Өзін - өзі тану тұлғаның дамуының факторы82 бет
Инвестицияның методологиялық мазмұны71 бет
Қазақстандағы саяси сайлау технологиясын әлеуметтік талдау60 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь