Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЙЛАУ ЖҮЙЕСІ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ҰҒЫМ
1.1 ҚР сайлау және сайлану құқықтары
1.2 Сайлау бостандығының кепiлдiктерi
1.3 Сайлау өткізу ерекшеліктері
1.4 ҚР сайлау органдары
2. ҚР САЙЛАУ ҚҰҚЫҒЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 ҚР Президентін , Парламент депутаттарын сайлау тәртібі
2.2 Сайлаудың нәтижесі бойынша даулы мәселені шешу әдіс тәсілдері
3. ҚАЗАҚСТАНДЫҚ САЙЛАУШЫЛАР МІНЕЗ.ҚҰЛҚЫН ЗЕРТТЕУ ТӘЖІРИБЕСІ
2.1Сайлаушылар дауыс беру үрдісі
2.2Сайлаушылар мінез.құлқын зерттеудегі әлеуметтік.психологиялық әдіс
2.3 Сайлаудағы тиімді бағыт теориясы
ҚОРТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Кеңестік Социалистік Қазақ Республикасы жойылды. Оның аймағында Қазақстан Республикасы деп аталатын жаңа мемлекет пайда болды «Қазақстан Республикасы құрылған кезден бастап бір талай құқықтық актілер қабылданып, олар жаңа мемлекеттің заңды негізін қалай бастады. Оларға жататындар: Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендіге туралы Деклорация, ҚазақстанРеспубликасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы заң, 1993 жылы және 1995 жылы Конституциялары. Аталған конституциялық актілер Қазақстанның тәуелсіздігін, дербестігін жариялап, құқықтық мемлекет құру туралы ойларды алға салды Қазіргі уақытта негізгі құқықтық құжат - Қазақстан Республикасының 1995 жылы қабылданған Конституциясы ол тәуелсіздік негізінде конституциялық заңдардың қағидаларын тұжырымдап, бір арнаға келтірді. Оның негізгі ережелері мыналар: «Халықтың билік етуі жарияланды Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша мемлекеттік биліктің қайнар көзі - халық халыққа негізінен мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын анықтау құқығы берілген. Қазақстан халқы - тек қазақ ұлты емес, сонымен басқа ұлттар топтары. Қазақстан халқы дауыс беру арқылы (референдум), талқылау арқылы, сондай-ақ Парламент депутатарына сайлау арқылы тікелей және жанамалап мемлекеттік өмірдің маңызды мәселелерін шешуге қатысады. Халық тікелей басшысын - Президентті сайлайды». Егеменді және тәуелсіздікті жариялау. Қазақстан Республикасының Конституциясында егемендік пен тәуелсіздіктің негізгі белгілер аталған. Оларға жататындар: өзінің аумағының болуы, оның тұтастығы, қол сұғылмау және бөлінбеуінің жариялануы; өзінің дербес жоғары және жергілікті мемлекеттік органдар жүйесінің болуы; өзінің дара азаматтылығының болуы; Халық Парламент, Президент және Үкімет қабылдайтын өзінің заңдарының болуы;Қазақстан Республикасының жер жүзі мемлекеттер жүйесінде терезесі тең жағдайы болуы. «Тәуелсіздік, егеменді деген сөз - Қазақстан көрші мемлекеттерден, басқа елдерден бір жола тәуелсіз деген емес». Жер жүзі мемлекеттерінің барлығы бір-біріне белгілі сәттерде тәуелді, өзара қатынастарып анықтайтын принциптерді мойындайды, бейбітшілік негізінде өмір сүруге талпынады, қарым-қатынас жасады, адамның құқығын құрметтейді, т.с.с. Осы тұрғыдан Қазақстан Конституциясы адамның құқықтарымен бостандықтары туралы халықаралық құқықытық құжаттарының талаптарына толығынан сәйкес келеді.
Зерттеу объектісі. Сайлау үрдісі мен сатылары.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен тғжірибелік құндылығы. Қазақстан Республикасында сайлау үрдісін және сатыларын теориялық және тәжірибелік мәселелерін зерттеуге арналѓан бірінші кешенді ғылыми жұмыс болып табылады. Оныњ жаңалығы мен құндылығы қаралатын мәселенің маңыздылығында.
Зертеудің әдістемелік негізін қоғамдық, әлеуметтік, құқықтық құбыластарды танудың зерттеудің теориялық –қисындық, құқықтық тарихи және философиялық әдістері мен тұжымдары құрайды. Зерттеу барсында танудың құқықтық ғылым үшін әдетті әдістері мен амалдары кеңінен қолданылады. Олар: салыстырмалы тарих талдау қисындық статистикалық және т.б. Зерттеу жүргізу мен белгілі бір қортындыға келу сайлау мәселенін реттейтін құқықтық актілерге талдау жасау мен тиісті саладағы ғалым заңгерлердің зерттеулерне сүйену арқылы мүмкін болды. Сондай-ақ зерттеу жүргізуде Қазақстан Республикасының және бірқатар өзге тиісті саладағы тәжірбиелеріне де сүйендім.
Зертеудің нормативтік және ақпараттық негізін Қазақстан Республикасының Конституциясы, заңдар, Президент жарлықтары, Үкіметтің қаулылары, біраз шетел мемлекеттерінің Конституциялары, практикалық тәжірбиелер, мемлекеттік органдардың ресми басылымдары мен Парламенттің ақпараттық - сараптау орталығының деректері құрайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
1. Казақстан Республикасының Конституциясы. 30 тамыз 1995ж.
2. "Казақстан Республикасының Президенті" туралы заң. 26 желтоқсан 1995ж.
3. "Казақстан Республикасының нормативтік - құқықтық актілер" туралы заң. 28 наурыз 1998 ж.
4. Вышинский М.Т. "Право и власть: Человек, право, государство: Человек, закон и правосудие" М. « Прогресс» 1995 г., 214 стр.
5. Дюрягин Н.Я. "Право и управление" М. «Наука» баспасы , 1981ж., 68 бет
6. Зиманов С.З. "Конституция и Парламент РК" А. «Жеті жарғы», 1996 ж., 74 бет.
7. Ибраева А.С. "Заң терминдерінің қазақша-орысша және орысша-казақша түсіндірме сөздігі". А. «Жеті жарғы»,1996 ж., 45 бет
8. Каутский К. "Развитие форм государства" Ростов-на-Дону 1905 г.
9. Курашвили Б.П. "Очерки теории государственного управления" М. «МГУ» наука 1993 г., стр. 50
10. Локк Д. "Два тракта о государственном управлении" Избранные философские произведения. М. «Знание» 1996 г., 69 стр.
11. Лившиц Р.З. "Государство и право в современном обществе: необходимость новых подходов" М. , 1992.
12. Макиавели "Государь и Рассуждение на три книги Тита Ливия" СПб 1869 г.
13. Новгородцев П.И. "Кант и Гегель в их учениях о государстве и праве" М. «Юрист» изд., 1901 г., 37 стр.
14. Оболонский А.В. "Человек и государственное управление" М. , 1987 г.
15. Платон "Политика" М. «Былина» изд., 1982 г., 61 стр.
16. Под редакцией академика РАЕН В.В.Лазерева "Общая теория государства и права" М. «Юрист» изд., 1994 г., 20 стр.
17. Под редакцией А.С.Марченко "Теория государства и права" М., 1995.
18. Петров B.C. "Сущность, содержание и формы государтсва" Л., 1971г.
19. Сахаров Н.А. "Институт президентства в современном мире" М. «Юрист» изд., 1994 г., 90 стр.
20. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. "Мемлекет және құқық теориясы" А. «Жеті жарғы» баспасы, 1997ж., 130 бет
21. Сапар¬алиев Г.С. "Казақстан мемлекеті және құқының негіздері" А. «Жеті жарғы», 1994 ж.
22 Хропанюк В.Н. "Теория государства и права" М. «Наука» изд., 1996г., 63 стр.
23 Халиев Л. «Власть. Кратологический словарь» М. «Юрист»,
1999 г., 84 стр.
24. Цицерон "Диалоги о государстве, о законах" М. «Знание» изд. 1966г., 77 стр.
25 Эмерсон А.Г., Тейлор Б. «Управление это наука и искусство» М. «Наука» изд., 1992 г., 63 стр.
26. Әділет органдары туралы Қ Р заңы 18. 03. 2002ж.
27. Қ Р әділет министрлігі туралы ереже 11.03. 1999ж.
28 ҚР Конституциясы, Алматы. Жеті жарғы, 1998.
29 «Қазақстан-2030» Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы,Алматы, 1998.
30. ҚР «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңы, Астана, 23.07.1998.№4533
31. ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңы, Астана, 2.07.1998 ж.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЙЛАУ ҚҰҚЫҒЫ ЖӘНЕ САЙЛАУ ЖҮЙЕЛЕРІ-----------
---------------------------------------------------------4
1.1 Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы ... ... ... ... ... жүйелері ұғымы--------------------------------------------------
------------7
1.4 Қазақстан Республикасындағы сайлау органдары жүйесі---------------------
9
ІІ. ҚАЗАҚСТАНДЫҚ САЙЛАУШЫЛАР МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫН ЗЕРТТЕУ ТӘЖІРИБЕСІ----------------
-------------------------------------------------------------12
2.1 Сайлаушылар дауыс беру үрдісі-------------------------------------------
--------12
2.2 Сайлаушылар ... ... ... ... ... тиімді бағыт теориясы---------------------------------------
-------22
ҚОРЫТЫНДЫ-------------------------------------------------------------------
--------26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР----------------------------------------------27
КІРІСПЕ
Сайлау заңдылықтарын реформалау 1993 жылғы Қазақстан Республикасы
Конституциясын ... және 1993 ... 2 ... ... сайлаулар туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінен
басталды. Қазақстан Республикасының 1995 ... жаңа ... ... одан әрі ... ... ... Мұндай нормативтік акт Қазақстан
Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасындағы сайлау ... ... 28 ... ... заң күші бар ... ... Ол ... Респуб-ликасындағы сайлау туралы" Қазақстан ... заңы деп ... ... ... ... ... 1997 ... маусымдағы №133-1, 1998 жылғы 8 ... ... 1998 ... ... №285-1 және 1999 ... 6 ... №375-1 Конституциялық
заңдарымен өзгертулер мен толықтырулар енгізілді).
Сайлау құқығының теңдігі принципі ... кез ... ... ... ... және ... әрқайсысы тиісінше бір дауысқа ие болады
дегенді білдіреді (Сайлау туралы Конституциялық заңның 5-бабы). Тең ... ... ... ... депутаттығына, жергілікті өзін-өзі
басқару органдарына кандидаттардың да сайлауға тең ... ... ... ... ... тек бір тізімге ғана енгізіледі
және ол өзі ... ... ... ... ... ... ... дерлік
дауыс беру нәтижесін анықтаған кезде көпшілік ... ... ... халықаралық тілмен айтқанда можаритарлық ... ... ... жүйеден басқа Қазақстан ... ... ... ... ... ... кезде пропор-ционалды (тепе-
теңдік) сайлау жүйесі қолданылады.
Сайлау бостандығы сайлау процесі барысында әрбір азаматтың ... ... ... дәрежеде ұйымдастыруға жауапты сайлау органдары лауазымды
тұлғаларының қызметімен қамтамасыз ... ... ... ... ... ЖӘНЕ САЙЛАУ ЖҮЙЕЛЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы ұғымы
Президентті, Парламент Сенаты мен Мәжілісі, Мәслихат ... ... ... ... ... мүшелерін сайлауды ұйымдастыру мен
өткізу ... ... ... ... ... ... ... сайлау құқығы болып табылады. ... ... ... ... ... нысаны бола отырып, демократияның маңызды
бір элементін ... ... ... ... органдары және жергілікті өзін-
өзі басқару органдарын құруға тікелей қатысуын қамтамасыз ете отырып,
тікелей және өз ... ... ... ісін ... ... ... ... ықпал етеді. Сайлау құқығы ... ... ... ... ... ... ... сайлау құқығы белсенді және бәсең сайлау құқығы болып
бөлінеді.
Жалпыға бірдей белсенді ... ...... он ... жасқа
толған азаматтарының тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және ... ... ... ... ... дінге көзқарасына, нанымына,
тұрғылықты жеріне немесе кез келген басқа жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... — Қазақстан Республикасы азаматтарының Қазақстан
Республикасының Президенттігіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өкілді
органдарына (Парламенттің Сенаты мен ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органына мүше болып сайлану ... ... ... ... ... ... бар. Олардың арасында
азаматтың белгілі бір жасқа толуы, белгілі бір аумақта ... ... ... ... ... ... сайлау құқығын реттейтін басқа қосымша ... да бар. ... ... лауазымдарға кандидаттарға қойылады. Қосымша талаптарға
жас шамасы цензасы, отырықшылық цензасы, ... ... ... ... ... жас шамасы цензасы Президенттікке, Парламент, Мәслихат
депутаттығына кандидаттарға қатысты белгіленеді: Қазақстан ... жасы ... ... Қазақстан Республикасының азаматы ... ... ... ... жасы ... толған Қазақстан
Республикасының азаматы бола алады, Парламент Мәжілісінің депутаттығына
кандидат үшін ... бес ... ал ... ... кандидаттар үшін
жиырма жастық жас шамасы цензасы белгіленген, Отырықшылық цензасы сайлау
заңдылықтарымен Президенттікке және Парламент ... ... ... тете және ... ... мүмкін. Жанама сайлау жолымен Парламент
Сенаты депутаттары сайланады. Төте сайлау жолымен Республика Президентін,
Парламент Мәжілісінің және Мәслихаттардың ... ... ... органдарының мүшелерін сайлау жүзеге асырылады.
2. Сайлау құқығы принциптері
Сайлау құқығы принциптері Конституцияға және ... ... ... принцип жалпыға бірдейлік, мүліктік және басқа да сипаттағы
шектеулерге қарамастан, он сегіз жасқа толған барлық ... ... ... ... ... ... ... 4-бабы). Сонымен
бірге жалпыға бірдейлік принципі тиісті сайланбалы органға ... ... ... ... конституциялық заңның 4-бабы
әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына,
тіліне, дінге ... ... ... ... ... кез ... жағдайларға байланысты сайлау құқығын шектеуге жол бермейді. Сайлау
құқығын шектеу сот ... ... деп ... ... сот
үкімімен бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтарға қатысты
қолданылады. Олардың сайлауға қатысуға ... жоқ және ... ... ... ... ... принципі Президентті, Парламент Мәжілісі, Мәслихат
депутаттарын және жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... оларды азаматтар тікелей сайлайды ... ... ... ... Жанама сайлау құқығы принципі Қазақстан
Республикасы Парламентінің Сенаты ... ... ... ... ... ... ... жанама сайлау құқығы жолымен жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ... облыстың, астананың және республикалық ... ... ... ... ... ... ... депутаттары
болып табылады.
Жасырын дауыс беру құқығы сайлаушылардың ... ... ... да
болсын бақылау жасау және сайлау кезінде азаматтарға ... ... ... ... Бұл ... іске асыру арқылы сайлаушының
еркін білдіру құпиясы сақталады.
Сайлау құқығының маңызды бір ... ... ... ... ... ... азаматтардың сайлау және сайлану құқығын еркін жүзеге
асыруына кепілдік береді. Сайлау бостандығы принципі ... ... ... ... өзі ... ... білдіреді. Ешкімнің де қандай да
бір жолмен сайлаушыға ықпал етуге хақысы жоқ. ... ... ... ... сәйкес сайлау алдыңдағы қызмет үшін тең
мүмкіндік беріледі.
Сайлау бостандығы сайлау процесі барысында әрбір азаматтың еркін дауыс
беруін тиісті ... ... ... ... органдары лауазымды
тұлғаларының қызметімен қамтамасыз етіледі.
Сайлаудың жариялылығы принципі — демократиялық принциптердің бірі, ол
сайлауды ұйымдастыру мен ... ... мен ... ... ... ... ... құралдарының жан-жақты көрсетуімен
қамтамасыз өтіледі. Сайлау органдарының шешімдері ... ... ... ... ... ... кандидаттар
туралы, сондай-ақ сайлау процесі туралы ақпараттар алуға хақылы.
3. Сайлау ... ... ...... белгіленген ережелер, принциптер және
бағамдардың жиынтығы, олардың ... ... ... беру ... ... өткізілетін сайлаулардың барлығында дерлік
дауыс беру нәтижесін анықтаған кезде көпшілік принципі қолданылады. ... ... ... ... ... сайлау жүйесі аталады.
Мажоритарлық жүйеден басқа Қазақстан Республикасында кейінгі ... ... ... ... ... ... (тепе-
теңдік) сайлау жүйесі қолданылады.
Мажоритарлық жүйенің екі түрі бар:
1) абсолютті көпшілік:
- егер дауыс беруге таңдаушылардың елу пайыздан ... ... ... өтті деп жариялаған жағдайда;
- дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санының елу пайыздан астамының
дауысын алған ... ... ... ... ... ... ... қайта дауыс беру кезінде басқа кандидатқа қарағанда дауыс беруге
қатысқан ... ... ... ... кандидат сайланған болып
саналған жағдайда.
Қазақстан Республикасының сайлау жүйесінде абсолютті көпшілік әдісі ... ... ... де ... ... ... Крнституциялық
заңның 9-бабы). Қазақстан Республикасының Президенті мен ... ... ... ... абсолютті көпшілік принципі, 2-турда
салыстырмалы көпшілік принципі қолданылады:
- ... ... ... ... ... (таңдаушылардың) елу
пайыздан астамының дауысын алған;
- қайта дауыс беру кезінде басқа кандидатқа ... ... ... ... ... ... ... көпшілігін алған;
- қайтадан дауыс беру кезінде бірден-бір кандидат дауысқа түскен
жағдайда ... ... ... ... ... ... елу
пайыздан астамының дауысын алған кандидат сайланған болып саналады.
Мәжіліс депутаттарының бір бөлігін сайлау кезінде ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1998 жылғы ... №285-1 ... ... ... ... 1999 ... 6 ... №375-1 Конституциялық заңымен сайлау
заңына өзгертулер енгізілді. ... ... ... ... ... "Он ... ... өкілдік жүйесі бойынша және біртұтас
жалпыұлттық сайлау ... ... ... партиялық тізімдер негізінде
сайланады" деген ережемен толықтырылды. Сөйтіп, бұл ... ... ... спектрінің өкілдігі болуына және сайлаушыға өзінің саяси
көзқарасын дәлірек айқындауға мүмкіндік береді. Саяси партиялар ... ... ... ие бола бастады. Пропорционалды сайлау жүйесіне
сәйкес сайлауға тек саяси ... ... ... ... ... сайлану үшін партиялық тізімдер жасайды. Тізімге адамдарды
орналастыру тәртібін ... ... ... Саяси партиялардың
сайлауға қатысуы ол туралы Республиканың Орталық сайлау комиссиясы ... ... ғана ... ... беру ... сайлаушылар өз дауыстарын нақты депутаттыққа
кандидатқа емес, белгілі бір партияға ... ... беру ... ... қатысушылар санының жеті және одан да көп пайызын жинаған
партия жеңімпаз болып саналады. Жеті ... ... ... ... ... дауыс берген сайлаушылар дауысының жиынтығы онға ... ... ... ... ... ... депутаттық мандаттар
санына бөлінеді. Алынған нәтиже алғашқы ... жеке саны ... ... ... ... ... ... партиялық тізім алған
дауыстардың саны ... ... жеке ... ... ... бөлу
нәтижесінде алынған түтас бөлік партиялық тізім құрған тиісті партия алатын
депутаттық мандаттар саны ... ... ... ... ... ... ... Республикасында сайлауды әзірлеу мен өткізуді ұйымдастыратын
мемлекеттік сайлау органдары сайлау ... ... ... ... ... ... ... органдарының біртұтас жүйесін:
1. Республиканың Орталық сайлау комиссиясы;
2. Аумақтық сайлау комиссиялары;
3. Округтік ... ... ... ... ... ... ... комиссиялары
өкілдіктерінің мерзімі 5 жыл.[2]
Сайлау туралы Конституциялық ... ... ... ... ... ... ... және қызметін реттейді. Орталық
сайлау ... ... ... ... біртұтас жүйесіне
басшылық өтеді және тұрақты жұмыс істейтін орган болып табылады.
Орталық ... ... ... ... ... бойынша
Парламент Мәжілісі қызметке сайлайтын және қызметтен босататын комиссияның
тәрағасынан, төрағасының орынбасарынан, хатшысынан және мүшелерінен ... мен ... ... ... ... ... ... 12-бабына сәйкес Орталық сайлау комиссиясының
мынадай өкілеттіктері бар:
- Республика аумағында сайлау туралы заңдардың ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді;
- Президент пен Парламент Мәжілісі депутаттарының сайлауын әзірлеу мен
өткізуді ұйымдастырады; ... ... ... ... мен ... ... етеді;
- Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау жөніндегі сайлау ... ... ... ... ... сайлау науқанын өткізуге жұмсалатын шығыстардың мөлшерлі сметасын
жасап, Республика Үкіметіне ұсынады;
- ... ... ... бар ... мен ... ... ұсынуы бойынша аумақтық округтік сайлау комиссияларын құрады;
- сайлау комиссияларына басшылықты жүзеге асырады;
- Президенттікке ... ... ... Мәслихат депутаттарының сайлауын тағайындайды.
Келесі сайлау органдары аумақтық сайлау комиссиялары болып табылады.
Аумақтық ... ... ... (республикалық маңызы бар қалалар
және Республика астанасы), аудандық, қалалық, қаладағы аудандық сайлау
комиссиялары ... ... ... ... ... әкімдерінің ұсынуы
бойынша Орталық сайлау ... ... ... ... және
Президент, Парламент және Мәслихаттар депутаттарының, ... ... ... ... ... ... және өткізуді
қамтамасыз етеді. Төменгі ... ... ... ... тиісті
әкімнің ұсынуы бой-ынша жоғары тұрған аумақтық сайлау комиссиясының шешімі
бойынша құрылады. Олардың құрамына 9 адамнан 15 ... ... ... ... ... 10 ... ал жергілікті өзін-өзі басқару органдары
мүшелерінің сайлауы жөніндегі аумақтық сайлау комиссияларының құрамы ... ... ... ... ... жарияланады.
Аумақтық сайлау комиссияларының өкілеттіктері:
- әкімшілік-аумақтық бөліністер аумағында сайлау туралы ... ... ... ... Президентті, Парламенттің және Мәслихаттардың депутаттарын,
жергілікті ... ... ... ... ... әзірлеу мен
өткізуді қамтамасыз етеді;
- Сенат депутаттары сайлауын қамтамасыз етеді, Сенат ... ... ... депутаттарын сайлау жөнінде сайлау округтерін құрады және
олардың ... ... ... ... ... жері
туралы сайлаушыларға хабарлайды.
Округтік сайлау комиссияларының қызметі Сайлау туралы Кон-ституциялық
заңның 15,16 баптарымен реттеледі. Олар ... ... ... ... ... ... бар ... және Республика астанасы)
әкімдерінің ұсынуымен құрылады; сайлау ... ... ... және
Мәслихаттар депутаттарының сайлауын ұйымдастыру мен өткізуді қамтамасыз
етеді.
Олардың құрамы жеті адамнан тұрады.
Округтік сайлау ... ... ... сайлау округінің аумағында сайлау туралы заңдардың атқарылуын
бақылауды жүзеге асырады;
- Парламент Мәжілісі және Мәслихат депутаттарын сайлаудың ... ... ... ... ... ... үйлестіріп
отырады;
- Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттығына ұсынылған
кандидаттарды тіркейді;
- Округ бойынша дауыс беру үшін ... рет ... ... ... төменгі сайлау органы учаскелік сайлау комиссиялары болып ... ... ... ... 17,18 баптары). Олар тиісті әкімдердің
ұсынуы бойынша ... ... ... ... ... ... Құрамы жеті адамнан тұратын комиссия тиісті сайлау учаскелерінде
Президентті, Парламент Мәжілісінің және ... ... ... ... ... мүшелерін сайлауды ұйымдастыру мен
өткізуді қамтамасыз етеді.
Учаскелік сайлау комиссияларының өкілеттіктері:
- ... ... ... учаскелік комиссияның орналасқан жері туралы ... ... ... сайлаушылардың тізімін жасайды;
- дауыс беруге арналған үй-жай дайындайды;
- дауыс беруді ұйымдастырады;
- ... ... ... және ... ... беру ... арыздар мен шағымдарды қарайды.
ІІ. ҚАЗАҚСТАНДЫҚ САЙЛАУШЫЛАР МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫН ЗЕРТТЕУ ТӘЖІРИБЕСІ
2.1 Сайлаушылар ... беру ... ... ... Р. Даль ... ... ... үшін қажетті демократиялық саяси институттар
қатарында:
1. Лауазымды кызметкерлерді сайлау;
2. Еркін, ... жиі ... ... Өз ойын ... ... ... ... көзінің болуы;
5. Бірлестіктер автономиясы;
6. Жалпы азаматтық құқты көрсеткен.
Бірінші орынға азаматтардың лауазымды қызметкерлерді сайлауы қой-
ылған, бұл өз ... ... ... ... конституциялық
бақылауды жүзеге асыруға мұмкін береді. Жиі өткізілетін ... және ... ... ... азаматтарға өз тандауларын
жасауға жағдай жасайды.
Сайлаушылар дауыс беру ... ... ... ... яғни қандай
саяси құрылыс вариантын қолдайтындығын бідціреді. Бұл сайлаушы-лардың мінез-
кұлқынан, яғни сайлаушылардың белгілі бір үміткерге сенім ... ... ... ... табады.
Саяси ғылымда сайлаушылардың мінез-құлқын зерттеудің келесі бағыттары
қалыптасқан: ... ... ... ... және
географиялық.
Мінеки, осы сайлаушылар мінез-құлқын зерттеу әдістерінің негізінде
казақстандық сайлаушылар ... ... ... ... ... модельдің пайда болуы XX ғ. басындағы А. Зигфрид, ... Б. ... ... ... Бұл ... сай-
лаушылардың мінез-құлқының негізін әлеуметтік жіктелумен анықталатын
белгілі бір топтың өкілі болуынан ... ... ... өкілдері
дауыс берудегі топтық ерекшеліктерді қоғамдағы осы топтың алып отырған
жағдайымен және ... ... ... ... ... күні ... ... мемлекеттерде сайлаушылар мінез-
құлқына бұл ... ... ... ... ... ... ... әлі тұрақты емес, ... ... ... аз ... сайлаушылар мінез-құлқын зерттеуде
социологиялық модель, біздің ... ... ... табылады.
Социологиялық зерттеулер сайлаушылардың мінез-құлқына, оған ықпал
ететін факторларға көп көңіл бөледі. ... ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланатыны белгілі.
Сайлаушылар мінез-құлқын социологиялық зерттеу арқылы, сайлаушылар жасаған
таңдау әлеуметтік мәртебесі ... ... ... ... ... ... деңгейі негізінде анықталады. Сайлаушылар мінез-
құлқының негізіне ... бір топ ... ... ... Біз ... жүргізген социологиялық зерттеу арқылы олардың дауыс беруіне ықпал
еткен факторларды анықтауға тырыстық. Сонымен, нақты социологиялық зерттеу
әдісін қолдану ... ... мен ... ... білімі, жынысы,
кәсібі, аймағы ықпал ететінін анықтауға мүмкіндік берді.
Сауалнамаға қатысқан барлық респонденттер сайлауда дауыс беруді ... түрі ... ... орынға қойғанымен, ал іс-жүзінде сайлауға
қатысу мәселесіне келгенде олардың арасында айырмашылықтар туындайды. ... ... ... ... қатысқан респонденттердің 65% қатысқан.
Ал жас мөлшері бойынша 2004 ж. ... 18-30 ... — 21%, ... — 78%, 46-60 ... — 85%, ... ...
95% қатысқан. Яғни, сайлауда ең жоғары белсенділік танытқан орта жастағы
топ пен қарт адамдар. Саяси ... ... ... ... деңгейі әсер
етеді. Жоғары білімді адамдардың орта білімді және арнайы орта білім ... ... ... ... ... Мұны ... ... көруімізге болады.
Саяси белсенділікке әсер ететін келесі фактор, ол сайлаушьшардың
жынысы. Кестеден сайлауға қатысқан әйелдер ... ... ... ... ... мұның бірнеше себептері бар. Демократиялық үрдістерді
басымыздан кешіріп отырғанымызға қарамастан, әйелдердің саяси белсенділігі
туралы қазақстандық ... ... ... сақталып отыр. Яғни
әйелдерді екінші орынға қою, оларды ер адамның ... ... ... ... ... осы ... ... саяси белсенділігіне кері әсер
етуде. Білім деңгейіне, кәсібіне қарамастан, қоғамда қалыптасқан ... ... ... ... ... ... кедергі
келтіруде. Ал олардың өздерінің саяси позициясын білдіруі ... ... ... ... ... ... ... қоғамға "түрпідей тиеді". Тағы бір дәлел кезіндегі Жоғарғы Кеңес
пен ... ... ... әйелдер саны: 1990 ж. — 26, 1994 ... 1995 - 13, 1999 - 8, 2004 - 9. ... ... ... ... ... партияның бірі "Руханият" партиясы 2004 ж. ... ... ... бар болғаны 0,44% дауыс жинай ... ... ... ... үрдістің белсенді факторы ретінде
қарастырмайды. Мұның себебі ... ... ... етіп ... ... тек ер ... болу ... деген ұстанымда. Біздің қоғамның бір
бөлігіне "Әйел бастаған көш ... ... ... өте ... Біз ... ... туған" деген мақалын еске сала оты-рып, сол ұлықты дүниеге
әкелген әйел ... неге ұлық ... -дер ... ... ... ... әйелдердің мемлекеттік билік органдарында ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі қабатындағы
әйелдер үлесі баршылық ... ... ... ... ... атқарады. Үкімет құрамындағы бірінші позициада тұрған әйелдер
саны да саусақпен санарлық. Сондыктан тек екінші орында тұру ... ... ... ... ... ... қоғамдағы әйелдердің рөлін көтеру туралы ... ... ... ... ... мқны әлі де ... ... отыр.
Сайлаушылардың мінез-құлқына ықпал ететін келесі фактор — кәсібі немесе
қандай салада қызмет атқаратындығы. Социологиялық ... ... ... ... ... ... мен бюджет саласындағы
(дәрігерлер, оқытушылар) құрайтынын ... отыр ... ... ... ... зерттеулер негізінде
қандай қорытынды жасауымызға болады? Сайлауда жас мөлшері бойынша ... орта ... және ... ... ... ... гері ... білім деңгейі бойынша жоғары білімді адамдар, кәсібі ... ... мен ... ... ... етушілер, тұратын
аймағы бойынша ... және ... ... ... ал ... ... халыктарының арасында орыстар ... ... ... ... ... әлеуметтік-психологиялық әдіс
Сайлаушылар мінез-құлқын зерттеудегі келесі әдіс — ... ... Бұл ... ... ... ... беру
сайлаушылардың өздерінің жеке партияларға сенімділігін, өздерін олармен
саяси ... ... ... Осы ... ... ... Мичиган
мектебі зерттеушілерінің пікірінше, сайлаушылар таңдауы өзара байланысты
себептер ... ... ... ең негізін әлеуметтік-саяси
қарама-қайшылықтарды туындататын әлеуметтік-экономикалық жағдайлар ... ... ... ... факторлардың әлеуметтік-
топтық шыдамдылығы мен құндылық бағытына ықпалы.
Сайлаушылардың мінез-құлкын зерттеудің осы ... яғни ... ... ... ала отырып, қазақстандық сайлаушылар ... ... ... ... — деген сұраққа жауап іздеп керелік.
Әлеуметтік-психологиялық әдіс ... ... ... ... ... партиялық идентификациялауын көрсету құралы.
Демократиялық жүйе жағдайындағы электоралдық мінез-құлық сипатының
маңызды анықтаушысы қатарында бірінші ... ... ... Сайлаушының өзін-өзі белгілі бір ... ... ... ... ... ... барлық елдерде жағ-дай
бірдей емес екенін айтуымыз керек. АҚШ-та партиялық идентификация саяси
әлеуметтендірудің ... ... бірі ... ... ... ... еңбегіне сүйенсек, белгілі бір партияны қолдау
сезімі американдық балаларда жас кезінен ... ... ... ... кай әлеуметтік топқа
жататынына байланысты. Партиялық бағытты таңдауда әлеуметтік топтық ... ... ... ... ... болады.
Қазақстанда партиялық қатысу жүйесі әлі толық қалыптасып үлгерген жоқ.
Сондықтан сайлаушылардың өздерін ... бір ... ... ... айту ... ... сайлаушылар жаңа идеологиялық
модельге, жаңа партиялық ... ... ... жоқ. ... бірге, саяси
партиялар бағдарламаларының ұқсастығы да ... ... ... зерттеулер нәтижесі де мұны дәлелдеп отыр. "Сіз өзіңізге
танымал саяси ... ... ... ба?"- ... сұракка
сауалнамаға қатысқан респонденттердің тек 32% "Ия" - деп жауап берген.
Жалпы Қазақстан ... ... бір ... партиямен өзін
идентификациялау әлі де ... ... ... ... ... ... ... жүйенің дамуындағы ерекшеліктермен бай-ланысты.
Қазақстан азаматтарының арасында жаңа партиялық құрылысты мойындамаушылық
пен түсінбеушілік ... Егер ... ... ... ... онда ... ... (барлық жастағы топтарда) өздерінің
партиялық идентификациялауын ... рет ... ... ... ... ... бас ... та бар. Бірақ Ресей Коммунистік
партиясы басқа париялармен салыстырғанда өз сайлаушыларының ... Мұны 2003 ж. ... ... жүргізілген социологиялық
зерттеулер нәтижесі де дәлелдеп ... ... ... ... қай ... дауыс беретінін сайлау науқанынан әлде ... ... 35% — ... Россия", 77% -"КПРФ", 50% - "ЛДПР", 14% ... 53% - ... 39% - ... Ал өз ... ... күні тек
респонденттердің 2-3 пайызы ғана анықтаған.
Қазіргі ... ... ... ... ықпал етуші
факторлар қатарын ... ... ... ... ... ... ... партиялық идентификациямен қатар тақырыптық бағдарды,
үміткерге бағдарды және әкімгершілік ... ... ... ... ... да ... мәнін түсінуде қиындықтар
туындап отыр. ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік басқару жүйесін бағалау
үшін арнайы білім, ақпаратты ой елегінен ... ... ... ... ... ... ... оны оңтайлы процедуралар негізінде талдай
алу керек. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Өкінішке орай, қазақстандық сайлаушылардың басым ... бұл ... ... ... да ... тұрақтылық, шетелдік қаржыландыру,
мемлекеттік және ... ... ... ... ... жүйесі сияқты және т.б. мәселелер сайлаушылар үшін түсініксіз
болып қалып отыр. Бірақ саяси мақсатта (спекуляция) ... ... ... ... қалыптастырушы факторлар қатарында үміткерге
бағдар ұстауды айтуымызға болады. Бұл факторды екіжақты қарастыруымызға
болады. Бір жағынан, ... ... ... ... ... ... ... қарап дауыс беруі. Екінші жағынан, саясаткерді құндылық
тұрғысынан қабылдау. Мінеки, дәл осы ... ... жеке ... ... Харизма саясаткердің өмірбаянына, оның ... ... ... немесе спорттағы жетістіктеріне, сонымен ... жеке ... - ... ... ... алу, ... ... байланысты.
Сайлаушы мінез-құлқын қалыптастырушы фактор ретінде қазақстандық
тәжірибеге тән тағы бір ...... ... ... бола-ды.
Әкімгершілік ықпал әкімгершілік ресурс деп ... жүр. ... — бұл ... өзінің саяси таңдауын жергілікті билік қолына
беруге дайындығы, яғни ... ... ... ... ... азаматтар — дәл осы әкімгершілік ресурс кезі,
негізі. Әрине бүл ... екі ... ... ... ... керек.
Сайлаушыларға әкімгершілік ықпал келесі жолдармен жүзеге асырылады:
1) Нақты ... ... ... ... ... ... кезінде жауапкершілікті кәсіпорын немесе жоғары оқу
орындарының жетекшілеріне жүктеу;
3) ... ... беру ... айту ... көмектесу;
4) Дауыс беру нәтижелеріне заңсыз тәсілдермен ықпал ету.
Қазақстан Республикасының "Сайлау туралы" ... ... ... 1 ... сәйкес: I. Тұлға:
1) сайлау комиссиясының жұмысына араласқан;
2) дауыс ... ... ... ... ... ... тіркеуге байланысты міндеттерді
орындауға кедергі келтірген;
4) ... ... және ... қорытындыларын анықтауға байланысты
міндеттерді орындауға кедергі келтірген;
5) кандидатты, саяси партияны ... ... ... ... қызмет жағдайының артықшылықтарын пайдаланған;
6) сайлау құжаттарын қолдан жасаған;
7) дауыстарды ... қате ... ... ... керінеу қате айқындаған;
9) дауыс беру құпиясын бұзған;
10) Республика азаматының өз сайлау құқығын еркін жүзеге ... ... ... қорқыту, сатып алу жолымен кедергі кел-тірген
жағдайда, заңмен белгіленген ... ... ... бұл заң бабы ... ... ... ... Әкімгершілік
ресурсты пайдалану Қазақстандық тәжірибе үшін жаңалық емес. Бұл ... ... ... М.С. ... ... ... 1995 ж. ... өзгерістерге байланысты, үшінші кезеңі басталды. Бұл сайлауды
мемлекеттік аппаратқа сүйене отырып өткізу. Бұл кезеңнің ... ... ... әкімгершілік ... ... ... ... толығымен келісеміз. Тіптен бұл кеңестік
дәуірдегі тәжірибені басқа фор-мада ... ... дер ... ... ... науқанында әкімгершілік ресурсты пайдалану тәжірибесі заң бабына
қарамастан, одан әрі қарай ... ... 2004 ж. ... Мәжілісіне
сайлаудағы саяси әкімгершілікті бағалау мақсатында жүргізілген сауалнамаға
қатысқан респонценттердің 75,8% нақты бір ... ... ... үшін ... мақсатында өздеріне жұмыс орындарында, оқу орындары мен түрғылықты
жерлерінде қысымшылық жасалғанын көрсеткен [8]. ... ... ... ... қызметкерлеріне басқа сала өкілдерімен
салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... келесі қалаларда Қызылордада - 43,5%, Оралда - 38,7%,
Семейде -30,8% жоғары болған. Ал қысым көрсету тәсілдеріне ... ... ... ... ... ... салдарлары болу мүмкіндігін
ескерту, жазалаумен қорқыту (жұмыстан ... ... оқу ... ... Тіптен әкімгершілік күш пен сайлаушы ... ... ... қалыптасты. "Егер оқудан шығып қалғың ... ... ... келсе", "Нақты бір кандидатты қолдау керек, ... ... ... ... ... ... талқылауға жатпайтын, қарсылықты
қабылдамайтын, жауапты күтпейтін ... ... ... әкімгершілік күшті кеңінен қолдану тек
Қазақстанға ғана емес, басқа ТМД елдеріне де тән. ... ... ... дауыс беруге қатыстыру" әлі де болса Италия, ... ... ... елдерде сақталып отыр. Осы мақсатта негізінен ... және ... ... ... ... Мысалға, Италияда
сайлауға себепсіз қатыспаушылық 5 жыл бойы сот ... ... ... ... ... ... дауыс беруден бас ... ... ... іліп ... Бұл ... саяси қатысу көрсеткіштері өте
жоғары. XX ғ. 1980 жж. сайлауда дауыс беру Грецияда — 87%, Бельгияда - ... - 93% ... ... ... ... ... әкімгершілік күштеуді қолдану
кеңестік тәжірибені қайта қалпына келтіруі әбден мүмкін. Сондықтан мұндай
қысым керсетушілерге ... ... ... ... ... қолданулары
қажет. Біз тек сонда ғана занды сыйлау, оны орындауға қол жеткіземіз. Бұл
өз кезегінде құқықтык мемлекеттің негіздерін ... ... ... ... теориясы
Келесі бағыт — тиімді таңдау теориясы. Тиімді таңдау теориясы —
американдық саясаттану ... ... ... ... Бұл тео-рияға
сәйкес — саясат саласында барлық адамдар балама мақсаттар мәнін есепке ала
отырып, әрі өз ... қол ... үшін ... ... ... ... ... асыруға саналы түрде ұмтылады. ... бұл ... жеке ... ... көп ... ... Әлеуметтік-
психологиялық және социологиялық әдістермен салыстырар болсақ бұл ... ... әсер ... сыртқы факторлардан гөрі, оның ішкі
әлеміне көп мән беруінде.
Сонымен, тиімді ... ... ... ... ... ... рөлді жеке тұлғаның тиімді мүддесі атқарады деп
есептейді. Осы ... ... ... "нарықтық демократия" тұжырымының
авторы А. Даунс пікірінше: "Кез-келген тиімді адам ... ... ... ... ... ... шешімді де солай қабылдайды: егер кіріс-
шығыстан жоғары болса, онда ол дауыс береді; ал олай ... ...... ... ... зерттеушілердің басым көпшілігі мүндай зерттеулер
дөрекі, әрі сайлаудың тұрақты дәстүрі қалыптасқан кішігірім территорияларда
ғана ... ... ... деп есептейді. Дегенмен, кезіндегі патша
үкіметінің тұсында да Қазақстан ... ... ... ... сатып алу, пара берудің тән болғаны белгілі. Кезінде Ш.
Уәлиханов бұл ... ... ... ... ықыласты мамандықтарымен
айналысады, әрі өзінің билігін сақтап қалуға тырысудың да ... ... ... ... кейін жұрттың бәрінен пара алып, өзі де бәріне
пара беретін біздің болыстардан одан айырмашылығы ...... Абай ... ... пен биді ... ... ... өзі берген
болыстық пен билік елде жоқ. Сатып алған, жалынып, бас ұрып алған ... ... ... ... жоқ" , — деп ... ... қазақстандық тәжірибеге сүйенер болсақ сайлау алдында сыйлықтар
жасау, тегін ойын-сауықтық ... ... біз ... шығара
алмаймыз. Сонымен бірге, сайлау науқаны ... ... ... ... сайлаушыларға материалдық жағдайды жақсартуға
бағытталған уәделерден тұрады. Мысалыға, 2004 ж. Парламент Мәжілісіне
депутаттарды ... ... АИСТ ... ... ... ... 30 000 ... зейнетақы кемінде 15 000 теңге болады деп уәде етті.
Ал, мүғалімдер мен дәрігерлер жалақысын, зейнетақыны көтеруге уәде ... ... ... ... ... ... ... бұл экологиялық
немесе географиялық фактор ықпалын анықтау.
Кестеден сайлаушылардың тұратын аймағына байланысты ... ... ... ... ...... аймақ, екінші орында —
Шығыс, үшінші орында Орталық — аймақ тұр (4-кесте).
Егер солтүстік және шығыс, орталық аймақтарында ... орыс ... ... ... ... ... ... келесі фактор — ұлты болып табылады. Кестеден "Сіз 2004 ж. ... ба?" ... ... "ИЯ" деп ... берген респон-денттерді 77,4
орыс ұлтының өкілдері {5-кесте).
Осы географиялық фактор қатарына қазақ жүздерінің орналасуы да ... ... ... ... ... ... беру ... сай-лаушылар
таңдауына, әсіресе ауылдық-селолық түрғындар арасында, ... ... бірі ... ... руы. Бұл ... аймақ тұрғындарына
көбірек тән болып келеді.
Сонымен, Қазақстан азаматтары демократиялық институттардың ... ... ... ... ... ... арқылы еліміздің дамуына
барлық жағынан әсер етуде. Себебі, сайлау барысы мен нэтижелері ... ... ... ... ... жылдарында өткен сайлау науқандары мен сайлаулар
азаматтық қоғамның, құқықтық мемлекеттің қалыптасуында ма-ңызды кезең
болды. Біз ... ... даму ... елдің жетістіктерін де,
кемшіліктерін де көреміз.
Біз өз зерттеуімізде қазақстандық ... ... ... тиімді таңдау теориясы мен гео-
графиялық фактор сияқты әдістерді пайдалана отырып зерттеу ... ... ... ... сайлаушылар мінез-құлқына, олардың
таңдауларына білімі, кәсібі, жасы, жынысы ... ... ... ... және ... ... ... етеді.
Тиімді таңдау теориясы тұрғысынан қарастырғанда қазақ коғамында емір сүрген
кейбір келеңсіздіктер қайта оралмас ... ... ... ... ... бірге, қазақстандық саяси ... ... ... ... пайдаланудың жылдан-жылға күшейіп ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Сайлаушыларды бір жағынан, сайлаудан саналы түрде бас тартуға итермелеу
арқылы қарсылық ... ... ... ... ... ... дәуірдегі
құлдық, бағыныштылық психологияның оралу мүмкіндігін ұлғайтады. Ал бұл ез
кезегінде ... ... ... ... Қазақстан халқы үшін еткенге
оралуды білдіреді.
Дегенмен, Қазақстан азаматтарының сайлауда дауыс беру және ... ... ... ... ... ол ... бір деңгейде
қамтамасыз етілуде. Әрі Қазақстан ... үшін ... ... ... ретінде мойындалған, бірақ қазақстандык электорат сайлау нәтижесіне
аса қызығушылық ... ... ... ... мен үміткерлер
бағдарламасына емес, ... ... ... кезінде берген уәделеріне
кебірек көңіл ... ... ... ... ... "тек ... ... ойын ретінде қабылданады. Яғни, өз дауысы маңызды
деп есептемеу тән. Қазақстан азаматтарына өзіні қатысуының тиімділігіне
катысты сенім жоқ.
Сайлау ... мен ... ... ... ... Казақстан азаматтарының сайлауға қатысу сипатын өзгертуде. Бірақ
Ресей сайлаушыларымен салыстырғанда Қазақстандық сайлаушылар ... ... ... емес ... жеке тұлғасы, оның
мүмкіндіктері, үміткермен жеке таныстық сияқты факторлар негізінде дауыс
береді.[5]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... он сегіз жасқа толған ... ... ... және ... жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне,
дінге көзқарасына, ... ... ... ... кез ... ... ... сайлауда дауыс беруге қатысу құқығы.
Сайлау туралы Конституциялық заңның 11-бабы Орталық ... ... ... құрамын және қызметін реттейді. Орталық
сайлау комиссиясы Республика сайлау ... ... ... ... және тұрақты жұмыс істейтін орган болып табылады.
Орталық сайлау комиссиясы Республика Президентінің ұсынуы ... ... ... ... және ... ... комиссияның
тәрағасынан, төрағасының орынбасарынан, хатшысынан және мүшелерінен тұрады.
Төраға мен хатшының жоғары білімі болуға тиіс.
Қазақстан тәуелсіздігі жылдарында ... ... ... мен сайлаулар
азаматтық қоғамның, құқықтық мемлекеттің ... ... ... Біз олардан демократиялық даму жолындағы ... ... ... де ... ... азаматтарының сайлауда дауыс беру және ... ... ... ... ... ол ... бір ... етілуде. Әрі Қазақстан азаматтары үшін саяси қатысуды" ... ... ... бірақ қазақстандык электорат сайлау нәтижесіне
аса қызығушылық танытпайды. Сондықтан, саяси ... мен ... ... ... сайлау науқаны кезінде берген уәделеріне
кебірек көңіл бөледі.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Даль Р. О ... М., 2000. С. 85, ... ... Е.Ю. ... ... ... ... модели и проблемы их примене-ния // Зарубежная политология в XX
столетии: Сб. науч. ... (РАН ... ... ... ... Отд. ... и правоведения, Институт срав-нительной
политологии, Российская ассоциация полит. науки. Отв. ... вып. ... М., 2001. С. 256. ... ... 2000. № 2. С. 190-211.
3. Алтынбекова Г. Қазақстан қоғамын демократияландырудағы әйелдердің
саяси қатысуы. ... ... ... ... дөрежесін алу ... ... ... А., ... ... А.Б. ... ... в контексте социальной
трансформации Казахстанского ... ... ... кавд. полит. наук.
А., 2004.;
5. Нысанбаева А.М. Женские политические ... и ... ... ... // ... КазНУ. 2004. N1; ... Г. ... ... в ... Казахстан // Саясат. 2002. 5. және т.б.
6. Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы. Қазаастан Республикасының
Конституциялықө заңы: 2004 ж. 10 ... ... ... ... ... ... мәтін. Алматы: Жеті жарғы, 2004. 7, 97-66.
7. Машан М.С. Особенности применения избиратель-ных технологий ... ... ... // ... ... и
избирательные технологии в Казахстане: проблемы и перспективы развития:
Сбор-ник материалов ... ... ... 2003. С. ... ... Н. Саясаттану//Алматы – 2003
-----------------------
[1] "Қазақстан Респуб-ликасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының
Конституциялық заңы
[2] Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы.
1. Даль Р. О ... М., 2000. С. 85, ... . ... А.Б. ... ... в контексте социальной трансформации
Ка-захстанского общества.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі. ҚР Азаматтық құқығы туралы жалпы ұғым12 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау технологияларының даму ерекшеліктері117 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы16 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі6 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь