Халықаралық коммерциялық арбитраж

Мазмұны

І ... .. Кіріспе

ІІ. Халықаралық коммерциялық арбитраждың түсінігі

1. Арбитраждық келісім

ІІІ. Халықаралық арбитраждық органдардың түрлері

1. Институциялық арбитраж
2. Арбитраж ad hoc

IV. Қорытынды

V. Әдебиеттер тізімі
Сыртқы экономикалық қызметте, халықаралық экономикалық қатынастарда, сыртқы және халықаралық сауда қатынастарында шаруашылық жүргізу субъектілернің арасында туындаған дауларды шешудің бір құралы – ол халықаралық коммерциялық арбитраж көмегіне жүгіну болып табылады. Халықаралық коммерциялық арбитражды шаруашылық жүргізу субъектілерінің арасындағы дауларды шешуші механизм әрі орган ретінде танимыз. Қазіргі кездегі өзекті мәселелердің бірі де осы органның қызметіне байланысты болып отыр. Халықаралық коммерциялық арбитраж қызметі құқықтық тұрғыдан реттелгенімен, бұл саладағы шешімін таппай жатқан мәселелер де жеткілікті.
Ата заңымыз Қазақстан Республикасы Конституциясында көрсетілгендей, барлық тұлға заң және сот алдында тең, сонымен қатар өз құқықтары мен бостандықтарын сотпен қорғауға құқылы (13-14-баптар). Аталған құқықтар халықаралық актілерде де көрініс тапқанын атап өткен жөн. Сонымен қатар Қазақстан Республикасында 2004 жылдың 28 желтоқсанында «Халықаралық коммерциялық арбитраж туралы» және «Төрелік соттар туралы» Заңдар қабылданды. Қазақстандық коммерциялық арбитраж тұрақты қызмет етуші арбитраждық (төрелік) институт болып табылады.
ХХ және ХХІ ғасырда сыртқы сауданың, халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына байланысты халықаралық коммерциялық арбитраждың қызметін реттеуге үлкен көңіл бөлінді. Осы мәселелерді реттеу мақсатында ХХ ғасырдың басынан бері дауларды арбитраждық жолмен шешу, арбитраждық шешімдері орындауға қатысты халықаралық актілер мен басқа да нормалар қабылданды. Мысал ретінде айтатын болсақ, коммерциялық арбитражбен шығарылған шешімдерді тану және орындауды реттеу мақсатында қабылданған 1958 жылы қабылданған «Шетелдік арбитраждық шешімдерді тану және орындау туралы» Нью-Йорк Конвенциясын атап өтуге болады.
Тағы атап кететін жағдай, әр мемлекеттің шаруашылық жүргізу субъектілері арсындағы дауды коммерциялық арбитраж арқылы шешу реттелгенімен, оны орындау кезінде едәуір қыйындықтар туындайды. Аталған келеңсіз жағдайлардың себебінің бірі ішкімемлекеттік заңнамалар арсындағы қарама-қайшылықтардың туындауында еді. Бұл мәселелердің алдын алу үшін халықаралық актілерде арнайы ережелер қамтыла бастады және осындай актілерге қосылған мемлекеттер үшін бұл ережелер міндетті болып табылады.
Нормативтік-құқықтық актілер:

1. ҚР Конституциясы, 1995 жыл.
2. ҚР АІЖК, 13 шілде 1999 жыл.
3. Закон РК «О третейском суде», 28 декабря 2004г.
4. Закон РК «О международном коммерческом арбитраже», 28 декабря 2004г.
5. Указ Президента Республики Казахстан от 4 октября 1995 года № 2485 О присоединении Республики Казахстан к Конвенции о признании и приведении в исполнение иностранных арбитражных решений 1958 года.

“1958 жылғы Шетел арбитражының шешімін тану және орындау туралы Нью-Йорк конвенциясына қосылу туралы” 4 қазан 1995 жылғы, № 2485 ҚР Президентінің Жарғысы.

6. Нью-йоркская конвенция о признании и приведении в исполнение иностранных арбитражных решений (10 июня 1958 года).

“Шетел арбитражының шешімін тану және орындау туралы” Нью-Йорк конвенциясы (10 маусым 1958ж.)

7. Конвенция о разрешении арбитражным путем гражданско-правовых споров, вытекающих из отношений экономического и научно-технического сотрудничества (Москва, 26 мая 1972 года).


8. Арбитражный Регламент ЮНСИТРАЛ 1976 года.

ЮНСИТРАЛ Арбитражды Регламенті, 1976 ж.

Арнайы әдебиеттер:

1. Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.
3. Международное частное право. "Учебное пособие / Под редакцией М.А. Сарсембаева. Алматы: Ғылым, 1998.
4. Теория и практика деятельности международного арбитража. Сборник документов / Автор-составитель А.С. Иржанов. Алматы: Данекер, 2000.
5. Тынель А., Функ Я.И., Хвалей В.В. Курс международного торгового права. Минск: Амалфея, 2000.
        
        Мазмұны
=======
І……
---
Кіріспе
ІІ. Халықаралық коммерциялық арбитраждың түсінігі
1. Арбитраждық келісім
ІІІ. Халықаралық арбитраждық ... ... ... ... ad ... ... тізімі
КІРІСПЕ
Сыртқы экономикалық қызметте, халықаралық экономикалық
қатынастарда, сыртқы және халықаралық сауда
қатынастарында шаруашылық ... ... ... ... ... бір ... – ол
халықаралық коммерциялық арбитраж көмегіне жүгіну болып
табылады. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... әрі орган ретінде танимыз. Қазіргі кездегі
өзекті мәселелердің бірі де осы органның қызметіне
байланысты болып отыр. Халықаралық коммерциялық арбитраж
қызметі ... ... ... бұл ... ... ... ... де жеткілікті.
Ата заңымыз Қазақстан Республикасы Конституциясында
көрсетілгендей, барлық тұлға заң және сот алдында
тең, сонымен қатар өз ... мен ... ... құқылы (13-14-баптар). Аталған құқықтар
халықаралық актілерде де көрініс тапқанын атап ... ... ... ... ... 2004 ... 28
желтоқсанында «Халықаралық коммерциялық арбитраж туралы»
және «Төрелік соттар туралы» Заңдар қабылданды. Қазақстандық
коммерциялық арбитраж тұрақты қызмет етуші арбитраждық
(төрелік) институт болып табылады.
ХХ және ХХІ ... ... ... ... ... дамуына байланысты халықаралық коммерциялық
арбитраждың қызметін реттеуге үлкен көңіл бөлінді. Осы
мәселелерді реттеу ... ХХ ... ... ... ... жолмен шешу, арбитраждық шешімдері
орындауға қатысты халықаралық актілер мен басқа да нормалар
қабылданды. Мысал ретінде айтатын болсақ, коммерциялық
арбитражбен шығарылған ... тану және ... ... ... 1958 жылы қабылданған «Шетелдік
арбитраждық шешімдерді тану және орындау туралы» Нью-Йорк
Конвенциясын атап өтуге болады.
Тағы атап кететін жағдай, әр мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... реттелгенімен, оны орындау кезінде едәуір қыйындықтар
туындайды. Аталған келеңсіз жағдайлардың себебінің бірі
ішкімемлекеттік ... ... ... еді. Бұл ... ... алу үшін ... ... ережелер қамтыла бастады және осындай
актілерге қосылған мемлекеттер үшін бұл ережелер міндетті
болып табылады.
1.1.
=====
Халықаралық коммерциялық арбитраждың түсінігі Халықаралық
сауда айналымында ... ... ... ... ... ... ... сауда
аясында туындаған дауларды шешудің негізгі тәсілі болмастан
бұрын болған. Арбитраждық тергеу мемлекеттік сот әділдігінен
бұрын пайда болды және оның бастауы Рим кездерінде ... ... ... ... ... ... ең ежелгі болып табылмаса да, халықаралық саудамен
айналысқан. Ассириялықтар, ежелгі египтіктер, қытайлықтар,
Үндістан, Грек және Рим халықтары сауда саттықпен айналысып,
және сол ... олар ... ... ... жиі ... ... соттардың шешімдері мемлекеттік
мәжбүрлеу шаралардың көмегімен орындалмаған. Тараптар
тек қана арбитраждық келісімде арнайы өндіру шараларын немесе
шешімді орындауды қамтамасыз ететін басқа тәсілді алдын-ала
ескере ... ... ... ... ... ... күшті, алғашқы болып Юстиниан арбитраждық соттардың
шешімдеріне де заңды ... ... Сот ... ... енуі ... ... аз дегенде бір шетел тұлғасы
қатысқандықтан, тараптардың біреуі ... ... ... ... ... Одан басқа, ішкі дауларды
шешуге байланысты, судьялар мен соттарға көп міндет жүктелген.
Осы әрекеттің барлығы тәжірибеге ... яғни ... ... олардың арасындағы дауды шешетін арбитр ретінде
әрекет ететін, сыйлы тұлғаларды тағайындаған. Өкінішке орай,
бұл тағайындалған тұлға өзін әрқашанда адал ... ... ... ... ... – Паристің мысалын
келтіреді. Жебеуші әйелдердің қайсысы: Гера, Афина немесе
Афродита ең әдемі деп сұрағанда, ол айғақтарды әділдікпен
бағалай алмай, оның орнына сұлу ... ... ... уәде беру нысанында Афродитадан пара алған.
Нәтижесінде Трояндық соғысқа әкелді.
Арбитражға деген қызығушылық сауданың дамуымен қатар өсті.
Арбитражды, сауда сияқты ежелгі деп ... ... ... ... ... ... XVІІІ ғ аяғы –XІX ғ ... тән, яғни ол кезде сауда
саласындағы даулар және теңіз арқылы тауарларды тасымалдауға
байланысты даулар арбитраж жолымен шешілген. Бұл кезеңге
сонымен ... ... ... сипаттағы мекемелер
немесе сауда-өнеркәсіптік палаталар құрған, алғашқы
тұрақты әрекет ететін арбитраждық институттар жатады.
Халықаралық коммерциялық арбитраж термині бірнеше мағынада
қолданылады. Біріншіден, бұл термин сыртқы ... ... ... шешу ... білдіреді.
Екіншіден, халықаралық коммерциялық арбитраж термині осындай
дауларды шешу үшін туындаған орган болып ... ... ... арбитраж
терминінің мағынасы арбитраждың құрамына байланысты
ол: бірнеше арбитрлер немесе жеке арбитр1
Федоров А.Г. Международный коммерческий ... М.,2000 ... ... ... екі ... ... ... жасалған келісімге сәйкес сотта дауларды қарау жабық
жүргізілетін, дауларды шешу үшін механизм ретінде көрініс
табады. Тараптардың келісуі бойынша, арбитр ... ... ... ... ... ... үшін
міндетті болады. Бір немесе бірнеше арбитрлерден тұратын
арбитраждық сотқа дауды шешуге беру орын алған дау бойынша
тараптардың келісімімен жүзеге ... ... ... ... ... немесе олардың атынан,
тараптар арбитраж жүргізу процедураларын белгілейді.
Арбитраждық сот ... ... ... және ... ... міндетті болып табылады, бірақ бұл шешім тараптар
ұсынған дәлелдемелер мен дәлелдерге сәйкес қабылдану керек.
Нағыз арбитраждық шешім соттармен танылуы және ... ... ... - таза ұлттық болып табылатын және
ұлттық шеңберден шығатын арбитраждар ... ... ... ... ... халықаралық деген түсінікті түрлі түсіндіреді. Кейбір
елдерде даудың сипаты ... ... ... ... ... ... қозғаса, ол халықаралық
болып есептелінеді. Басқа құқықтық жүйелер даудың
тараптарына көңіл бөледі: оның ұлтына, тұрақты
тұратын жеріне және т.б2
Федоров А.Г. Международный коммерческий арбитраж. М., 200. ... ... ... ... ... маңызы былай
көрініс табады, яғни белгілі елдер : Франция, Италия және
Швейцария ішкі арбитражға қолданылатын құқықтық режиммен
салыстырғанда, ... ... ... ... қолданады. Өйткені ішкі арбитраждарға домицилилер
және бір мемлекеттің азаматтары қатысады, сол себептен
мүмкін, мемлекет осындай түрдегі ... ... М., ... Н. ... ... арбитраж.
LLP Limited 1999 . 10 бет
.
1985жылғы халықаралық сауда арбитраж туралы ЮНСИТРАЛ ... ... ... ... ... ... ... арбитраждық келісімнің тараптарының коммерциялық
кәсіпорындары шартты жасағанда әртүрлі
мемлекеттерде орналасса; немесе
b) келесі орындардың біреуі мемлекеттен тыс ... ... ол ... ... ... коммерциялық кәсіпорындарына
ие:
арбитраждың орны, егер ол арбитраждық келісімде анықталса
немесе оған сәйкес ;
сауда қатынастарынан туындаған міндеттердің едәуір ... ... ... тиіс ... да бір ... ... дау пәнімен
тығыз байланысты орын; немесе
с) арбитраждық келісімнің пәнімен бір елмен ғана байланысты
екеніне ... ... ... ... ... ... және коммерциялық емес
келісім-шарттарының арасында айырмашылықты келтіретін
елдерде қолданылады. Көптеген елдерде арбитраждық сотқа
коммерциялық келісім-шарттардан туындайтын даулар ғана
жіберіледі.
Даудың коммерциялық сипаты орасан зор ... ие ... ... ... тану және ... ... ... орындауға талпынса, онда шетел арбитраждық
шешімдерді тану және орындау туралы 1958 ... ... ... ... ... ... ... елдер Конвенцияда көзделген ескертулерді
қолданады, және олар өздерінің ішкі құқық жүйесімен
коммерциялық ретінде қарастыратын дауларға ғана
Конвенцияның ережелерін қолдану қажет.
Сонымен қатар айтып кететін ... ... ... ... білдірген тараптардың біреуінің құқық қабілеттігі
анықталатын заңға сәйкес, құқық ... жоқ ... ... ... ... ... Сауд Арабия мемлекеті
арбитраждық келісімде тарап бола алмайды. Мемлекеттік
агенстволар келісімде тарап ретінде көрініс тапса да, АҚШ
Федералдық үкіметі ... ... ... бола ... келісімде бірнеше мемлекеттер (мысалы, Иран) тарап
бола алады, егер сәйкес мемлекеттік органның ерекше рұқсаты
берілсе. Арбитраж өзінің ... ... өте ... ... ... ол даударды жылдам
және түпкілікті шешімді шығарудың құралы болатындай,
қалыптасуы қажет.
1.2. ... ... ... ... шешуіне беру үшін арбитраждық келісім
қажет. Тараптардың арасында пайда болған немесе болашақта
пайда болатын ... ... ... бұл ... ... соттың қарауына беріледі4
Богуславский М.М. Международное частное право. М.,1998 .
385-бет
5 Тынель А., Функ Я.И. Хвалей В.В. Курс ... ... ... 2000. ... ... жеке құжат нысанында құрылуы мүмкін.
Сонымен бірге арбитраждық келісім ... ... ... бұл ... ... ... контрактының
мұндай шарты арбитраждық ескертпе деп аталады. Мұнда
тараптар, ... ... ... ... тәртібінде
шешілетіндігін және қандай нақты арбитраждық сотта және
қандай регламентке сәйкес екенін анықтап, ескертеді.
Тараптар ... ... ... кезде ғана, тараптар
үшін міндетті болатын типтік арбитраждық ескертпелер тәжірибеде
жиі қолданылады.
Арбитраждық келісімнің құқықтық табиғаты жөнінде кейбір
мамандар оны ... ... ... ал ... оны ... әрекет
деп санайды, тағы біреулер арбитраждық келісім аралас сипатты
деп ... ... ... саудалық арбитраж туралы Еуропалық Конвенцияға
сәйкес (І-бап, 2 тармақ (а)), арбитраждық ... ... ... ... ... ... ... қол қойылған немесе хаттармен, телеграммалармен
алмасуда, немесе телетайп бойынша хабарламаларда орын алған
жеке арбитраждық келісім, ал мемлекеттер арасындағы
қатынастарда, арбитраждық келісім ... ... ... нысанды талап етпейтін, бұл заңдармен
рұқсат етілген нысанда жасалған, қандай болсын келісім.
Арбитраждық келісімнің тараптары өздерінің қараған шешуі
бойынша:
а) тұрақты арбитраждық органның ... ... ... берілген іс бойынша дауларды арбитраждың шешуіне беруді
қарастыру және негізінен мына жағдайда:
- арбитрлерді тағайындау немесе қандай болсын дау пайда болған
кезде,оларды ... ... ... ... соттың тұрған жерін белгілеу;
- арбитрлер ұстануы тиіс процедуралардың ережелерін белгілеу
(ІV-бап,1т. 1961 ... ... ... ... ... ... екі ... құқықтық
салдар туындатады: арбитраждық келісімде көзделген дауды
шешуге арбитраждық соттың құзырлығын тануға негізделген
«жағымды салдар»; ... ... ... ... алып ... негізделген «жағымсыз салдар».
1958 жылғы шетелдік арбитраждық шешімдерді тану және орындау
туралы Нью-Йорк Конвенциясына сәйкес (ІІ-бап,1т.), әрбір
келісуші мемлекет объектісі арбитраждық ... пәні ... ... ... ... ... ... басқа
құқықтық қатынастарға байланысты олардың арасында пайда
болған немесе ... ... ... барлық немесе қандай болсын
дауларды арбитражға беруді, тараптардың міндеттенетіндігі
туралы жазбаша келісімді таниды. Жасалған арбитраждық
келісімнің ерекшелігі мынада, яғни тараптар үшін
міндетті және олар ... ... ... бас ... Жай сот, ... арбитраждық келісімді болғызбауға
және арбитраждық шешімді мәні бойынша ... ... ... Бұл ... ... ... сот ... және
заңдарында танылды.
Арбитраждық келісім (соның ішінде сыртқы саудалық контрактіге
кіретін арбитраждық ескертпелер) мәмілеге қатысты заңды
дербестікке, автономдылыққа ие. Арбитраждық келісімнің
күшінде болуы, контрактіге ... ... ... сол ... ... ... ... емес.
Кейде дауларды қарастырған кезде, бұл ереже шешуші маңызға
ие.
Арбитраждық келісім, қандай да болсын басқа келісім-шарт
сияқты, өкілетті ... ... ... жазбаша
нысанда болу керек және сенім білдірушімен қол қоюылуы
тиіс екені ... ... ... ... Одан ... келісімді жасау үшін, ол анық көрсетілген
өкілеттіктерді қамтуы тиіс. ... ... ... ... ие ... ... ... мәтініне
кіргізуге өкілетті.
Арбитраждық келісімнің қажетті шарты ол - арбитраждық сотпен
шешіле алатын дау немесе дауларды анықтау болып табылады.
Бұл жағдайда даудың ... ... ... ... ... Дау ... немесе онымен байланысты
туындайтын барлық даулар) пайда болуы мүмкін құқықтық
қатынасты көрсеткені жеткілікті6
Хьюлит-Джеймс М., Гоулд Н. ... ... ... Limited 1999 . ... ... ... ... өте маңызды
мәселелерінің бірі, арбитраждық тергеуді жүргізу
орны туралы мәселе болып табылады. Арбитраждық ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге
асырылады:
- арбитраждық келісім: арбитраж–арбитраж өткізілуі тиіс елдің
соттары арбитраждық келісімдерді ... ... 1958 ... ... ... ... ... міндетті (Конвенцияның 2 бап, 3 т.). Тіпті бұл соттар
арбитраждық келісімді орындамайды, егер олардың елдерінің
заңдарына ... ... ... арбитраждық процесс: соттар және заңдар арбитраждық шешім
немесе арбитраждық процесске өзінің араласуын шектейді
және дауды ... ... ... ... ... және сол елдерде арбитраждық тергеулер өте тиімді
жүргізіледі.
- ... ... ... Егер ... бір себепке
байланысты арбитраж жауапкердің активтері орналасқан
елде жүргізілмесе, онда ... ... ... үшін,
арбитраж жауапкердің активтері орналасқан елмен бірге,
арбитраждық шешімдерді тану және орындау бойынша
халықаралық келісім-шарттың ... ... елде ... тиіс.
Егер тараптар материалдық құқықты таңдамаған жағдайда, бұл
мәселені шешу едәуір дәрежеде дауды қараудың орнына
байланысты. ... ... ... ... жердің
құқығы қолданылады деп ойлауға болмайды. Арбитраж дауды
қараған кезде бұл елде әрекет ететін материалдық
нормаларды емес, коллизиялық нормаларды қолданады.
Бұл коллизиялық нормалардың ... ... ... ... ... орнайды. Тараптардың өздерімен
арбитраж орны таңдалғанда және оны арбитрлер, тәуелсіз
мекеме немесе ... ... ұйым ... ... жеке ... ... шведтік мамандар оқиғалар
арасында айырмашылық келтіреді. Шведтік коллизиялық құқық
қағидалары басым болу керек деген пікірге, бірінші орында
тәжірибемен қоса, сана қосылады7
Кпстин А.А. ... ... ... арбитража.
Тритейский суд. 2000 .№ 3 22-26-бет.
. Ал соңғы жағдайда шведтік нормалар жанама рөл атқарады, тіпті
ешқандай рөл атқармауы да мүмкін,- деп ... ... ... ... Егер ... ... ... орны етіп
таңдаса, бірақ олардың контрактісіне қолданылатын құқыққа
қатысты келіспесе, онда ... ... ... ... ... ... ... коллизиялық
құқықты қолданады.
Тараптар арасында жасалған келісім-шартты реттеуге арналған
материалдық құқық анық білдірілген нысан келісім-шартта
көрсетілуі тиіс. Халықаралық коммерциялық арбитраж ... ... ... ... ... ... құқықты таңдауға мүмкіндік береді. Егер
арбитраждық тергеудің тараптары таңдамаса, онда коллизиялық
нормалар қолданылады, яғни ... ... тиіс ... ... ... сот ... деп есептейтін (мұндай
ережелер 1996 жылы “Арбитраж туралы” ... ... ... ... 1993 ... “Халықаралық коммерциялық арбитраж” туралы
РФ Заңы (28-бап). Коллизиялық нормалардың көмегімен таңдалған
материалдық құқық, арбитраждық ... ... сол ... ... ... ... ... А.Г., Международный коммерческий арбитраж. М., 2000.
55-56-бет.
.
Қандай болсын мемлекеттің материалдық құқығы олардың
келісім-шартына қолданбайтындығы және оның ... ... ... делдал” өкілеттігін беру және
тараптар арасында пайда болған дауды ex aequo et bono, яғни
“әділеттілік және қайырымды ар-ұят бойынша” шешілетіндігін,
тараптар ... ... ... ... орындау кезінде
жағдайлардың маңызды өзгеруіне қауіп төнген кезде, ұзақ
мерзімді контрактілерде әдетте “әділеттілік және
қайырымды ар-ұят бойынша” пайда болған дауларды шешу
туралы ережелер қолданады.
Арбитраждың ... ... ... ... толығымен туындайды. Бұл қағиданы басшылыққа
ала отырып, тараптар арбитраждық ... ... ... беру
туралы келісімде олардың дауы қарастырылатын тәртіп бойынша
және сол тәртіпті ... ... ... ... және ... ... барлығын регламентациялай алады. Тараптар
арбитраждық келісімге қолданылатын, құқықтың міндетті
нормаларымен ғана байланысты. Арбитраждық келісімнің
факультативтік бөлігі тараптар тұрақты әрекет ететін
арбитраждық сотты таңдайтынына немесе ... сот ... ... ... беру ... ... жасағанына едәуір
дәрежеде тәуелді болады.
Сондай жолмен, арбитраждық келісім тараптармен келісуі тиіс
мәселелердің бірнеше санын өзіне енгізеді. ... өз ... ... бұл ... дау
пайда болған кезде маңызды рөл атқара алады. Арбитраж жолымен
дауларды шешуге беру мүмкіндігі, ... ... ... орын ... келісім-шарттардың еркіндік қағидасының
көрініс табуы болып табылады. Сонымен қатар арбитраждық
соттың құзырлығы, арбитраждық келісімде көрсетілген
тараптардың еріктерінен ... ... ... ... ... ... ... арбитраждың екі түрі белгілі: тұрақты
әрекет ететін (институциялық) арбитраждық органдар және ad
hoc арбитраждар (бейтарап немесе бір ... ... ... ... саудалық арбитраж туралы Еуропа Конвенциясына
сәйкес, “арбитраж” термині тұрақты арбитраждық органдармен
(І-бап, 2-тармақ (b)) және ... жеке іс (ad hoc ... ... арбитрлермен дауларды тергеуді
білдіреді.
Келісім-шарттың тараптары пайда болған немесе болашақта пайда
болуы мүмкін дауларды, арбитраж ... беру ... ... ... ... құру бойынша жұмысты
бастамас бұрын, арбитраждық тергеу тұрақты әрекет
ететін арбитраждық институттардың ... ... бұл ... ad hoc ... соны ... тиіс.
Институциялық немесе тұрақты әрекет ететін арбитраждар әртүрлі
ұйымдар және ... ... және ... ... құрылады. Әрбір тұрақты әрекет ететін
арбитраждың өзінің регламенті, істердің өндіріс ережелері
және арбитрлер тізімі болады, яғни ... ... ... ... өзі дауларды шешпейді. Институттың
Регламентіне сәйкес, сонымен қатар Институт қабылдаған,
басқа процедура ережелеріне сәйкес ішкі және халықаралық
дауларды шешуге үлес қосу; Институт ... ... ... тергеуге үлес қосу, яғни оның
процедурасы Институттың Регламентімен көрсетілген
процедурадан жартылай немесе толық ... ... және ... жүргізудің
мәселелері бойынша мәлімет ұсыну.
Арбитраждық өндіріс, талапкердің Арбитраждық Институтқа
арбитраж туралы өтініш бергеннен ... ... ... ... ... ... ... атауы,
пошталық мекен-жай, телефон, факс нөмірлері, тараптардың
және олардың өкілдерінің электрондық пошталарының
мекен-жайлары; дауды қысқаша сипаттау; талапкердің
талаптарын алдын-ала айту; арбитраждық келісімнің немесе
ескертпенің ... және ... ... дау ... ... және егер ол ... процедурамен көрсетілсе,
талапкер тағайындаған арбитрді, пошталық мекен-жайды,
электрондық поштаның мекен- ... ... ... ... ... ... Институттың дауға қатысты құқығы болмаса немесе
тіркеулі алымның көрсетілген мерзімде ... ... ... ... өтініші
қабылданбайды. Арбитраждық Институт тергеудің
құпиялығын және оны әділ, үнемдеп және кешіктірмей
жүргізуді қамтамасыз ... ... ... ... ... бойынша, егер іс
жүргізудің тілі немесе тілдері тараптармен арбитраждық
келісімде келісілмесе, арбитраж құрамы ... ... ... ... ... ... ... жылғы жедел арбитраждық процедура Ережелерінің нұсқасы
бұрынғы ережелерді қамтиді. Бірақ, мысалы, қолданбалы
құқық мәселесі бойынша, Арбитраждық ... жаңа ... ... ... ... негізгі белгілері мыналар:
- істі қарау әрқашанда жалғыз арбитрмен жүзеге асырылады, егер
тараптардың келісімімен анықталмаса, Арбитраждық институтпен
тағайындалады;
- талап ... және ... ... басқа, әрбір тарап тек бір
қосымша қысқа жазбаша арызды ұсына алады. Толықтыру үшін уақыт
шектелген және 10 жұмыс ... ... ... іс ... ... бастап үш айдың ішінде іс бойынша
шешім шығаруға міндетті, егер тараптардың біреуінен сәйкес
сауал түссе ғана, ... ... үшін ... ... ... бойынша тараптар олардың арасындағы қандай
болсын дауларды Лондондық Халықаралық Төрелік соттың қаралуына
бергісі келмесе, келесі түрде арбитраждық ескертпені
контрактіге кіргізу ... ... ... ... ... ... ... әрқилы дау, сонымен қатар оның орын
алуы, күшінің ... ... ... ... әртүрлі
мәселені Лондондық Халықаралық Төрелік соттың Регламентіне
сәйкес арбитраждың қаралуына және түпкілікті шешуіне беру
қажет, сол Регламент оған сілтеме жасаудың нәтижесінде
нағыз ескертпенің ... ... ... сот өзінің құзырлығы туралы, соның ішінде
арбитраждық келісімнің күшінде болуына қатысты ... ... ... өзі қаулы шығаруға құқылы.
Контрактінің бөлігі болып табылатын, арбитраждық
ескертпенің бұл мақсаты үшін, келісім-шарттың басқа
шарттарына байланысты емес, келісім ретінде ... ... ... күші жоқтығы туралы шешімді Арбитраждық
сот шығарғанда, арбитраждық ескертпенің күші жоқтығын “іpso
jure” (автоматты түрде) туындатпайды.
Арбитраждық сот құзырлыққа ие емес ... ... ... ... ... жай емес жасалуы тиіс. Арбитраждық сот
өзінің өкілеттіктерінің шегінен шығады деген тараптың
пікірінен туындаған мәселе бойынша, Арбитраждық сот
шешім шығаруға ниет ... ... ... ... ... ... қолдануы туралы арыз кенеттен
берілуі тиіс. Бұл жағдайлардың әрқайсысында Арбитраждық сот
берілген параграфқа сәйкес кеш берілген арызды қабылдай
алады, егер кешігудің себебі ақталған ... ... ... ... олар белгілі мәселе бойынша
келісімге келмесе, шешім көпшілік дауыспен қабылданады. Кез
келген бір ... ... ... ... ... соттың төрағасы арбитраждық шешімді бір өзі
шығарады, яғни егер ол жалғыз арбитр ... ... ... ... арбитраждық шешімге қол қоймаса,
қолдың болмауының себебін көрсету шартымен көпшіліктің
қолының болуы жеткілікті.
Арбитраждық шешім әрқилы валютада ... ... ... ... сот тиісті деп есептейтін, мұндай ставкалар
бойынша, арбитраждық тергеудің пәні болып ... ... ... ... жай я болмаса күрделі пайыздар
төленуі туралы шешімді Арбитраждық сот шығара алады.
Бейбіт ... ... ... сот ... ... ... шешімді шығара алады, егер
тараптардың біреуі сол туралы өтінсе. Егер тараптарға
келісілген шарттардың негізінде арбитраждық ... ... онда ... ... ... ... жазбаша
нысанда тараптармен мақұлдануын төрелік сот алғаннан
кейін, Арбитраждық сот тарқатылады және арбитраждық тергеу
аяқталады.
Лондондық Халықаралық төрелік соттың Регламентімен бірге 1990
жылы 1 ... ... ... ... арбитраждық алымдар
және шығындар туралы Ереже қолданады. Арбитраждық шығындар
(заңды көмек үшін шығындар немесе ... ... ... басқа) берілген ережеге сәйкес анықталады9
См. Приложение ІІ. Положение об арбитражных расходах и сборах
Лондонского Международного ... ... ... ... ... ... арбитраждық орган бар. ҚР-ның Министрлер
Кабинетінің Қаулысы № 356 негізінде 1993 жылы 5
қазанда құрылған, ҚР-ның Сауда-Өндірістік ... ... ... бұл ... ... табылады.
Қазіргі кезде Арбитраждық комиссия1996 жылғы 11 сәуірдегі
Сауда-Өндірістік палатасының Президиумымен бекітілген,
ҚР-ның Сауда-Өндірістік палатасының жанындағы Арбитаждық
комиссия туралы ереже негізінде ... ... ... ... және ... қатынастардан туындайтын
дауларды арбитраж арқылы реттеуді қамтамасыз ететін, тәуелсіз
тұрақты әрекет ... ... ... ... ... ... пайда болған немесе пайда болуы мүмкін
дауды Арбитраждық комиссияның шешуіне беру туралы
тараптардың жазбаша келісімі болғанда ғана дауларды
өзінің қарауына ... ... ... ... ... ... “нағыз келісім-шартқа
байланысты пайда болатын барлық даулар, Қазақстан
Республикасының Сауда-Өндірістік палатасының жанындағы
Арбитраждық комиссиямен түпкілікті реттеуге жатады”.
Арбитраждық комиссияға кіретіндер:
- тиісті ... ... ... ... ... ... ... бақылайды, арбитрлердің жұмысын
ретке келтіреді, регламентін бұлжытпай ұстануын бақылайды және
жалпы басшылықты жүзеге асыратын Арбитраждық комиссияның
төрағасы;
- төраға болмағанда, оның функцияларын ... ... ... ... ... және ... ашық ... беру жолымен арбитрлердің жалпы
жиналысында сайланады;
- арбитрлер және жауапты ... ... және ... объективті білікті қарайтынына
кепілдік береді. Жауапты Хатшы материалдарды дұрыстап
сақтауды, шешімдерді тиісті көркемдеуді қамтамасыз
етеді, ал қажет болған жағдайда, Арбитраждық комиссияның
қызметі туралы мәліметтерді ... ... ... ... ... ... бес жыл
мерзімге тағайындалатын құрамы он бес адам мөлшеріндегі
Арбитраждық комиссия10
Сарина С. Разрешение международных коммерческих споров ... ... ... ... 1999 г. №9 ... комиссияның көп емес уақыт орын алғанына
қарамастан, ол беделді, өйткені қарастыратын істердің
мөлшері ұлғаюда. Арбитраждық комиссияда арбитрлер отандық
құқықтық ғылымның өте ... ... ... ... өте ... және ... ... институттардың
регламенттерін қарастырып, тұрақты әрекет ететін
арбитраждардың мағынасын түсінуге болады.
Тұрақты әрекет ететін ... ... ... тергеуге
бақылау және әкімшіліктендіру үшін әділ органды ұсынады. Бұл
орган жарамды арбитраждық сотты ... ... ... ... ... ... ... қаламақысының мөлшерін орнатады және
арбитражды жүргізудегі кешігуді минимумға азайтады. Тұрақты
әрекет ететін арбитраждық орган арбитраждың бас кезінде
пайдалы болуы ... ... ... жүргізудегі
ынтымақтасуды амалсыздан қалаған жауапкер жағдайлары орын
алғанда. Бұл жағдайда тұрақты ... ... ... ... бере ... яғни іс ... ... және
атқарылатын шешім шығару үшін, арбитраждық сот сондай
жолмен қалыптасады11
Хьюлит-джеймс М., ... Н. ... ... ... Limited 1999 . ... ... ететін арбитраждық органдар едәуір сипатта
болашақта туындауы мүмкін дауларды шешуге, арбитраждық
тергеуде тараптардың ынтымақтастығы белгісіз болғанда
шешеді. Халықаралық коммерциялық арбитражды тиімді
жүргізу үшін ... ... беру ... ... арбитраждық институттардың
арбитраждық регламенттері сондай жолмен өңделді және
саналы түрде құрылған кестеге сәйкес жүргізілетін
әкімшіліктендіруші арбитраж тұрақты әрекет етеін
арбитраждық органның басшылығымен жүзеге асырылады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ad hoc
Арбитраж ad hoc (тура-“бұл үшін”, яғни белгілі істі ... ... ... ... деп аталады және нақты дауды
қарау үшін тараптармен арнайы құрылады. Тараптар ... ... ... ... және онда ... ережелерін анықтайды. Іс бойынша шешім
шығарғаннан кейін мұндай арбитраж өзінің өмір сүруін
тоқтатады.
Аd hoc арбитраждарымен дауларды шешуді қарастыратын халықаралық
мәмілелердің ... ... ... ... ... ... ... жасалды,
арбитраждық ескертпедегі оған деген сілтемелер тараптармен
процедураны таңдауды жүзеге асыруға тең, оған ... сот ... ... ... жылы БҰҰ-ның Еуропалық экономикалық комиссия арбитраждық
тергеудің процедурасы туралы ұсыныс ретінде көрініс табатын
Арбитраждық регламентті ... Бұл ... ... ... ... даулар арбитражбен шешілсе,
онда ұсыныс қолданылады. 1966 жылы Азия және Таяу Шығыс үшін
БҰҰ Экономикалық комиссиясы халықаралық сауда арбитраждың
ережелері ... 1976 жылы ... ... ... БҰҰ ... (ЮНСИТРАЛ) Арбитраждық регламентті
қабылдады, ол мынадай жағдайларда қолданды, егер тараптар
келісім-шартта оған жазбаша нысанда ... және де ... ... бұл жайлы келісімі болса,
өзгерістермен қолдана алады.
Бұл регламенттердің ең қолданылатыны ... ... ... ... ... ... ЮНСИТРАЛ
арбитраж бойынша сарапшылармен және арбитраждық мекемелермен
ауқымды консультациялардан кейін 1976 жылы ... ... ... БҰҰ-ның Комиссиясымен қабылданды. Сол жылы
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы 31\98 резолюциясында халықаралық
сауда қатынастары контекстінде ... ... ... бұл ... ... ... ... құқықтық,
әлеуметтік және экономикалық жүйелі елдер үшін қол жетерлік
болып табылатын, ad hoc арбитражы үшін ... ... ... ... үлес болып
табылатын регламентті өңдеу туралы сендірушілікке байланысты
бұл ұсыныснама енгізілді.
Сол кезден бастап Арбитраждық регламент ЮНСИТРАЛ ad ... ... ғана ... ... ... ... кең колданады және жақсы белгілі болды. Арбитраждық
ескертпелер мен келісімдерде бұл регламентке келісуші тараптар
жиі сілтеме жасады және ... ... ... ... ... ... ... бұл регламентті таныды немесе
қабылдады. Арбитраждық регламент ЮНСИТРАЛ-ды танудың
жолдарының бірі ол: өзінің арбитраждық регламенттерін
дайындаған кезде оған ... ... ... ... екі ... әдіс қолданылды. Арбитраждық
регламент ЮНСИТРАЛ үлгіні толық алуы туралы ... ... 1978 жығы ... ... ... ... ... Ережелері) немесе ішінара (мысалы,
1980жылғы Халықаралық энергетикалық агенствоның дауларын реттеу
бойынша Орталықтың қосымша ережелері және арбитраж үшін
Процедуралар).
Басқа әдіс бойынша Арбитраждық регламент ... ... ... және оның ... ... үшін және ... ұсынылатын даулар туралы ережелерді сол немесе басқа
мекеменің әкімшілік ережелері және ... ... ... ... бұл статуттарда немесе әкімшіліктендірілген
ережелерде орнатылған өзгерістерді ескеріп, ... ... ... қаралады. Мұндай позицияға
иеленген мекемелердің типтік мысалы болып Афро-Азиялық
консультативтік құқықтық комитеттің қамқорлығымен құрылған,
екі арбитраждық орталық болып табылады ... ... ... ... ... Каирлық орталығы). Одан басқа, жоғарыда
сипатталғанға Ұқсайтын жағдай, 1981жылғы 19 ... ... ... Республикасының үкіметі және АҚШ
үкіметімен сөгістерін реттеуге қатысты ... ... ... Арызына”
енгізілді.
Арбитраждық регламент ЮНСИТРАЛ-ға сәйкес арбитраж жанында
әкімшілік қызметтерді көрсетуге және құзырлы орган
ретінде әрекет етуге Өзінің дайындығы туралы мәлімдеген
басқа ... ... ... ... ... ... ... қарау үшін процедуралардың”
әкімшілік арнайы кешенін қабылдаған Американдық
арбитраждық ассоциацияны (ААА), процедуралардың
әкімшілік арнайы кешенінде ААА құзырлы орган функцияларын
қалай орындайды және ЮНСИТРАЛ-ға сәйкес ... ... ... көрсетілген12
Рекомендация ЮНСИТРАЛ в отношении арбитража, праводимого в
соответствии с Арбитражным Регламентом ЮНСИТРАЛ.
.
Жоғарыда келтірілген мысалдар бойынша, Арбитраждық регламент
ЮНСИТРАЛ-ды танудың және ... ... ... ... ... орын ... тараптар, өздерінің арасында туындаған дауларға,
Арбитраждық регламент ЮНСИТРАЛ-дың қолдануын қаласа,
онда олар келісім-шартқа келесі типтік арбитраждық ... жөн: ... ... ... ... я ... оның ... тоқтатылуынан
немесе күші жоқтығынан туындаған әрқилы дау, қайшылық я
болмаса талап, қазіргі ... ... ... ... ... ... арбитражда шешуге жатады”.
Сонымен қатар тараптар құзырлы органды (мекеменің
аталуын немесе тұлғаның атын), арбитрлердің санын (бір
немесе үш), арбитраждың ... ... ел), ... тілін көрсете алады.
ЮНСИТРАЛ Регламенті арбитраждық тергеуді реттейді, оның
ережелерінің біреуі арбитражға ... ... ... ... одан тараптар бас тартуға құқығы
жоқ, заңның бұл нормалары ... ... ... ... қозғайтын тарап, басқа тарапқа
арбитраж жөнінде мәлімдейді. Басқа тарап арбитраж туралы
мәлімдемені алған күні, арбитраждық ... ... ... ... ... ... ... арбитраждық
тергеуге дауды беру туралы талап; тараптардың аты-жөні және
мекен-жайы; сәйкес арбитраждық ескертпеге немесе жеке
арбитраждық келісімге сілтеме; дау туындаған
келісім-шартқа ... ... ... жалпы
нысанда көрсету және даулы бағаның мөлшерін, сәйкес
жағдайда анықтау; талаптың мазмұны; арбитрлердің санына
қатысты ұсыныс, егер олардың саны тараптармен алдын ала
келісілмесе ... ... ... ала арбитрлердің саны туралы келіспесе (бір
немесе үш) және егер 15 күн ішінде арбитраж туралы мәлімдемені
жауапкер алғаннан кейін, тараптар бір ... ғана ... ... онда үш арбитр тағайындалады (5-бап).
ЮНСИТРАЛ регламентіне сәйкес (6-бап), жалғыз арбитр
тағайындалуы тиіс кезде, тараптардың біреуі
басқасына ұсына алатыны: кандидаттардың біреуі немесе
бірнеше тұлғалардың ... ... ... ... шыға алады;
егер тараптар алдын ала құзырлы орган туралы келіспесе, бір ... ... ... я болмаса тұлғалардың біреуі
құзырлы орган ретінде шығуы мүмкін. Егер 30 күннің
ішінде тараптардың біреуі мұндай ұсынысты алғаннан ... ... ... ... ... келісімге келмесе,
жалғыз арбитр тараптармен келісілген құзырлы органмен
тағайындалады. Егер құзырлы орган тараптармен
келісілмесе, я болмаса егер олармен келісілген
құзырлы орган ... ... бас ... ... ... ... туралы өтінішті алған соң 60 күн ішінде
арбитрді тағайындамаса, кез келген ... ... ... ... Бас ... ... органды тағайындауды
сұрай алады.
Тағайындауды жүзеге асырғанда, әділ және тәуелсіз арбитрді
тағайындауды қамтамасыз ете алатын мұндай ой қабілеттерін
ескереді, сонымен қатар ... ... ... ... ұлттан
арбитрді тағайындайды. үш арбитр тағайындалуы тиіс кезде,
әрбір тарап бір арбитрден тағайындайды. Осындай жолмен
тағайындалған екі арбитр үшінші арбитрді тағайындайды, ... ... ... – төрағасы ретінде шығады (7-бап,
1-т.). Әр ... ... ... ... егер ... ... тәуелсіздігіне ақталған күмәнді
туындататын мән-жайлар болса (10-бап, 1-т.).
ЮНСИТРАЛ Регламентінің белгілеуі бойынша ... 1-т.), ... ... үшін ... әр сатысында олардың
әрқайсысына барлық мүмкіндіктерді беру және тараптарға
бірдей қарау ... осы ... ... ұстанумен
арбитраждық сот өзі дұрыс деп таныған жолмен арбитраждық
тергеуді жүргізе алады. Егер тараптар арбитраждық тергеуді
жүргізудің орны ... ... ... орын ... ... ескеріп, арбитраждық сотпен
анықталады. Арбитраждық сот тараптар келіскен ел
немесе қала шегінде арбитраждық тергеуді жүргізудің орнын
анықтай алады. Ол арбитраждық тергеудің мәнін ... ол ... ... кез ... ... арбитрлер арасында
консультациялар үшін отырыстарды жүргізеді және
куәгерлерді тыңдай ... ... ... ... ... ... үшін ол дұрыс деп есептейтін, кез келген
орында арбитраждық сот жинала алады. Арбитраждық шешім
арбитраждық тергеуді жүргізудің орнында шығарылады
(16-бап).
Тараптардың ... ... ... ... сот ... ... кешікпей арбитраждық процессте қолданылуы
тиіс тіл немесе тілдер туралы мәселені шешеді. Бұл шешім талап
арызға, талап бойынша ... ... және ... басқа жазбаша арыздарға және ауызша тергеуді
жүргізу кезінде, мұндай тергеу кезінде қолданылуы тиіс
тіл не тілдерге қатысты. Талап арызға тіркелген кез келген
құжаттар ... ... ... ... ... бірге әр қосымша құжаттар немесе түпнұсқаның
тілінде тергеу кезінде ұсынылған дәлелдемелер,
арбитраждық сотпен анықталған немесе тараптар
келіскен ... я ... ... ... ... ... ... сот үкім ете алады (17-бап).
Арбитраждық ескертпе бөлігі болып ... ... ... орын ... ... арбитраждық сот
құзырлы. Сонымен қатар Регламент ЮНСИТРАЛ Регламентіне
сәйкес арбитраждық тергеуді қарастыратын және
келісім-шарттың бөлігі болып табылатын арбитраждық
ескертпені белгілейді және бұл бойынша осы ... ... ... ... келісім ретінде қаралуы
тиіс. Келісім-шарттың жарамсыздығын арбитраждық сотпен тану
арбитраждық ескертпенің жарамсыздығын автоматты түрде
туындатпайды.
ЮНСИТРАЛ Регламентіне ... ... 1-т.), ... шешімнен басқа арбитраждық сот аралық,
алдын ала немесе ішінара арбитраждық шешімдерді шығаруға
құқылы.
Арбитраждық шешім жазбаша нысанда көрініс ... және ... ... және ... ... ... Тараптар
арбитраждық шешімді кешіктірмей орындауға міндетті
(32-бап,2-т.). Арбитраждық шешім себепті болмауы тиіс деп
тараптар ... ... ... оның ... ... ... сот ... шешімге арбитрлер қол қоюы тиіс және шешім
шығарудың күніне және орнына нұсқауды қамтуы ... үш ... ... және ... ... ... қол ... шешімде оның қол қоймауының себебі
көрсетілуі тиіс. Арбитраждық шешім екі тараптың келісімімен
ғана жарияланады.
Егер ... ... ... ... ... заңдары
арбитраждық соттың сақтауына беру немесе оны тіркеуді
талап етсе, онда сот бұл заңдармен көрсетілген ... ... ... орындау тиіс (32-бап,7-т.).
Қолданбалы құқыққа қатысты ЮНСИТРАЛ Регламентінің белгілеуі
бойынша (33-бап), дауды мәні бойынша шешу кезінде қолдануға
тиісті ретінде тараптармен келісілген құқықты арбитраждық ... ... ... келісімі болмағанда,
арбитраждық сот қолданбалы деп есептейтін
коллизиялық нормаларға сәйкес анықталған, құқықты
қолданады. Арбитраждық сот “достық делдалдар” немесе ex
aequo et bono ... және ... ... бойынша) ретінде
шешім шығара алады, мынандай жағдайда, егер тараптар бұған
сотты ... ... етсе және егер ... ... заң, мұндай арбитраждық тергеуге
жол берсе. Барлық жағдайларда арбитрлер ... ... және ... ... ... ... ескеріп, шешімді қабылдайды.
Егер арбитраждық шешімді шығарғанға дейін тараптар дауды реттеу
туралы келісімге келіссе, арбитраждық сот арбитраждық тергеудің
тоқтатылуы туралы қаулы шығарады, я ... егер екі ... ... сұраса және сот мұнымен келіссе, келісілген шарттардың
негізінде арбитраждық шешім нысанында реттеуді бекітеді.
Арбитраждық сот мұндай шешімнің ... ... емес ... ... алған соң 30 күн ішінде тараптардың кез келгені, басқа
тарапты хабардар еткен соң, ... ... ... ... ... мұндай түсіндіру сәйкес
өтінішті алған соң 45 күн ішінде жазбаша нысанда
беріледі. Ол түсіндіру шешімнің құраушы бөлігі болып
табылады (35-бап).
Даулы ... ... ... ... ... ... және т.б іске қатысты мән-жайларды ескеріп,
арбитраждық соттың қаламақысының мөлшері саналы болуы
тиіс. Егер құзырлы орган тараптармен келісілсе немесе ... ... ... Бас ... ... және ... ... өзі айналысатын тергеудің халықаралық істер
бойынша арбитрлердің қаламақыларының шкаласын шығарса,
онда арбитраждық сот өзінің қаламақысының мөлшерін белгілеген
кезде, істің мән-жайлары бойынша бұл ... деп ... ... бұл ... ... ... мұндай құзырлы орган халықаралық істер бойынша
арбитрлердің қаламақыларының шкаласын шығармаса,
онда тараптардың әрбіреуі халықаралық істер бойынша
қаламақылардың мөлшерін ... үшін ... ... ... ... ... ұсынуды әр уақытта
құзырлы органнан сұрай алады және олар үшін бұл орган
арбитрлерді ... Егер ... ... ... ... келіссе, арбитраждық сот Өзінің
қаламақысын белгілеген кезде істің мәні бойынша бұл
орынды деп есептейтін шекте мұндай ... ... ... ... жөн, ... ... ЮНСИТРАЛ-ды қолданудың
пайдасына жағымды тенденция соңғы уақытта көрініс табуда.
СӨйтіп ad hoc арбитраждары үшін ең қолданбалы және әйгілі
регламенттерінің бірін қарастырып, яғни арбитраждық
регламент ... ... ... ... ... түсінуге болады.
Әйтеуір, Onex Corporatіon vs. BALL Corporatіon (Ontarіo Court
of Justіce. General Dіvіsіon. 24.01.94) ісі қамтыған
арбитраждық ескертпені ... ... ... ... БҰҰ ... ... ... құқық 30
тамыз 1994 жыл). Бірлескен кәсіпорында жауапкердің үлесін
алуға бірлескен кәсіпорын туралы олардың келісімі ... ... ма, ... қатысты талапкер мен жауапкер
арасында дау туындады. Келісімге ... ... ... мәселені арбитражға берген дұрыс деп,
тараптар келісті. Бірақ талапкер келісімнің ережесіне
өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... ... ... құраған кезде онда қателік
жіберілген негізде, бұл ереженің күші болмауын
хабарлағаны жөнінде және сол ... ол ... ... ... Арбитражға барлық дауды беру
және іс бойынша өндірісті тоқтата тұру туралы жауапкер өтініш
берді. Тараптардың жазбаша келісіміне өзгерістер енгізуге
арбитраждық сот ... ме, сол ... ... ... ... ... ... табылады деп, сот
анықтады. Ескертпеде қамтылған, “туындаған” немесе
“түсіндіруге байланысты” деген келісімнің сөз ... ... ... ... ... ... қарағанда соншалықты кең болып табылмайды және
бұл соңғы айтқан сөз тіркесі, ... ... ... ... тәсілдерін қамту үшін, соттармен
жеткілікті болып танылады және ... ... ... үшін ол ... ... есептеуінше, егер күмән туындағанда, арбитражға
ықпал ету үшін сондай жолмен арбитраждық ескертпені
түсіндіру ... Сот іс ... ... ... ... ... шығарып, мәселені арбитражға берді13
Кирилюк М. Утрата возможности обращения к третейскому суду //
Хозяйственное ... 2000 г. №12 ... ... ... даудың мәнін бейнелейтін арбитраждық
тергеуді жүргізуді қалаған кезде, тараптар әдетте ad hoc
арбитражын таңдайды. Ad hoc арбитраждары үшін арбитраждық
регламенттерінің біреуіне сәйкес ... ... егер ... ... ондай мақсаттар үшін
арнайы арбитраждық келісім дайындалуы тиіс. Бірақ тіпті
ондай арбитраждық регламенттердің біреуі таңдалған
жағдайда, арбитраждық келісімде ... ... ... ... (мысалы, құзырлы орган, арбитрлер саны,
арбитраж орны, арбитраждық тергеудің тілі, ... ... т.б.). ... ... ... олардың келісе алмайтын
себебі бойынша ad hoc арбитражын жүргізу туралы тараптар
келісімде келісе алады және қарауға өзінің дауын шешуге
бере ... Бұл ... ... ... ... қолдануға және ad hoc арбитраждары
үшін арнайы жасалған, арбитраждық регламенттердің ... ... ... ұсыныс жасалады.
.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық коммерциялық арбитраждың өспелі танымалдығы және
оның рөлін ресми мемлекеттік мекемелермен тану халықаралық
коммерциялық арбитраждың халықаралық – құқықтық
регламентациясының кеңеюіне әкелгенмен бірге,
оған жеке ... ... ... ... Бұл ... ие, өйткені қорыта келгенде, тура құқықтың ұлттық
жүйелері арбитраж қызметінің маңызын және тиімділігін
анықтайды. Көптеген мемлекеттер халықаралық коммерциялық
арбитраждың ерекшелігін ескеретін, қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... еріктерінің
максималды автономиясының қағидалары бойынша халықаралық
арбитраждық тергеуді жүзеге асыру мүмкін болады, сонымен қатар
мемлекеттік соттардың арбитраждық процесске араласу ... оның ... ... үлес қосу ... ... ... делокализациялау”, оны
“интернационализациялау” деп аталатын бүтін
теория туындады немесе басқаша айтқанда, оны жүргізу
орнының территориясында мемлекеттік бақылау және құқықтың
Ұлттық нормаларынан ... ... ... ... туралы
көріністер. Ұлттық соттар тарабынан қандай болсын
араласушылықтан түгелдей ... ... ... арбитраждық тергеуді өзінің
территориясында жүзеге асыруға мемлекеттің рұқсатын білдіреді14
Тынель А., Функ Я.И., Хвалей В.В. Курс ... ... ... ... себеп бойынша айта кету керек, бұл теориядан басқа
арбитраждық ... ... ... ... оның
байланысын анықтау немесе халықаралық коммерциялық
арбитражға үш тәсіл тән. Бірінші тәсілде халықаралық
тәсілдің болжауынша, халықаралық коммерциялық арбитраж
арбитраждық тергеуді жүргізу ... ... ... ... арбитраждық тергеудің тараптарымен
қарастырылған, тек қана процедураның негізінде жүзеге
асырылады. Екінші тәсілдің болжауынша, арбитраждық тергеуді
жүргізу орнындағы заңдар халықаралық және ішкі арбитраж
арасында айырмашылық ... ... ... ... ... жүргізу орнымен байланысы аз,
сол себептен заң қабылдаушы сот ... үшін ... және ... коммерциялық арбитраждың
қызметін реттейтін заңдарда императивтік нормаларды шамалы
қарастырады. үшінші тәсілде халықаралық және ішкі
арбитраждың қызметін реттейтін ортақ заң ғана орын
алады, ... ол ... ... екі механизмдерінің заңдарын
модернизациясын жүргізуге кедергі келтірмейді.
Соңғы жылдары халықаралық коммерциялық ... сол ... ... ... ... ... одан ... көңіл бөлінеді. Сонымен қатар соның себептерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... арбитраждың танымалдығының
өсуі. Халықаралық коммерциялық арбитраждағы әр түрлі
сипаттағы дауларды ... ... ... ... ... арбитражға қатысты
жария тәртіпті шектеуді қамтиді. Бұл концепция бойынша әрбір
мемлекет өзі арбитражда қаралатын мәселелерді анықтайды. Бірақ
әлі халықаралық коммерциялық ... ... ... ... ... болмайтын немесе
халықаралық айналымның тұтынушылығына қалыптаспаған заңдарға
ие мемлекеттердің едәуір мөлшері орын ... ... ... ... қолданады және халықаралық
коммерциялық дауларды шешудің тиімді құралы ретінде
одан сайын таралуда және танылуда.
Егер мемлекет қандай болсын контракт (коммерциялық мәміле)
бойынша, ... ... ... ... ... ... ... арбитраждық келісім жасасып, бұл сот өзінің
құзырлығына сәйкес арбитраждық келісімнің әрекет етуі туралы
дауды қарайтын болса, онда ол арбитражбен бірге, басқа
мемлекеттің ... да ... ... кезде иммунитетке
сілтеме жасай алмайды. Бірақ арбитраждық келісімнің орын алуы
сот көмегімен жүзеге асырылатын, арбитраждың шешімін мәжбүрлеп
орындауға қатысты немесе алдын ала ... ... ... бас ... ... ... тәжірибе мемлекет немесе
мемлекеттік мекемелер қатысатын контрактілерге бұл мәселелер
бойынша (иммунитеттерден бас тарту) арнайы шарттарды енгізу
жолына ... М.М. ... ... ... М., ... Айта кеткен жөн, дауларды арбитраждық қарастыру кезінде
тараптарға таңдаудың кең еркіндігі беріледі, ол
арбитраждық тергеудің негізгі құндылығы болып
табылады және ... ... ... ... ... ... жасайды.
Арбитраждық тергеудің тараптарына өзінің қалауы бойынша құқық
қабілеттілікті жүзеге асырған, еш нәрсемен шектелмеген
мүмкіндік, құқықтар мен міндеттерге иелену, оларға билік
ету, құқықтық қатынастың ... ... ... және ... ... тәсілін анықтау және т.б. беріледі. Шартты
негізде арбитраждық келісімнің тараптары, олардың дауын
қарастыратын арбитраждық органды таңдайды (ол ... ... ... ad hoc та ... мүмкін). Тұрақты
әрекет ететін арбитраждық органды таңдаған кезде, оған
тараптармен берілген дауды шешетін нақты арбитраждық
институтты ... ... ... ad hoc ... ... ... ... істі қараудың процедурасын
дербес анықтайды, я бомаса арбитраж ad hoc үшін ... ... ... ... ... алады.
Сонымен қатар, тараптарға өзінің қалауы бойынша
арбитрлерді тағайындау және арбитраждық соттың құрамын
қалыптастыру мүмкіндігі беріледі ... ... ... арбитрлер тізімінен таңдала алады
және тараптармен олардың қалауынша таңдалады). Істі
қарастырған кезде, арбитраждық сот тараптардың
талаптарының шегінен шықпауы тиіс. Одан ... ... ... ... ... ... істі қарау тілді анықтау, сонымен бірге
олардың келісім-шартына қолданылатын құқықты көздеу
туралы келісе алады.
Халықаралық коммерциялық арбитраждың кең таралу және ... ... ... ... ... ... конвенцияларға қосылғанына қарамастан (1958 жылғы
шетелдік арбитраждық шешімдерді тану және ... ... ... және 1961 ... ... саудалық арбитраж
туралы Еуропа Конвенциясы), Қазақстан Республикасына
халықаралық коммерциялық арбитраж туралы Заңды
қабылдаған жөн, тіпті бұл заңның негізіне халықаралық
сауда арбитражы туралы ... ... ... заңы ... ... қабылдаған мемлекеттердің тәжірибесі мен
сынағын енгізіле алады.
Әдебиеттер тізімі:
Нормативтік-құқықтық актілер:
-----------------------------
1. ҚР ... 1995 ... ҚР ... 13 шілде 1999 жыл.
3. Закон РК «О третейском суде», 28 декабря 2004г.
4. Закон РК «О ... ... ... 28 ... Указ ... Республики Казахстан от 4 октября 1995 года №
2485 О присоединении ... ... к ... ... и ... в ... иностранных
арбитражных решений 1958 года.
“1958 жылғы Шетел арбитражының шешімін тану және ... ... ... ... ... 4 ... 1995
жылғы, № 2485 ҚР Президентінің Жарғысы.
6. Нью-йоркская конвенция о признании и ... в ... ... решений (10 июня 1958 года).
“Шетел арбитражының шешімін тану және орындау туралы” Нью-Йорк
конвенциясы (10 маусым 1958ж.)
7. Конвенция о разрешении арбитражным ... ... ... из ... ... и
научно-технического сотрудничества (Москва, 26 мая
1972 года).
8. Арбитражный Регламент ЮНСИТРАЛ 1976 года.
ЮНСИТРАЛ ... ... 1976 ... әдебиеттер:
1. Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.
3. Международное частное право. "Учебное пособие / Под редакцией
М.А. Сарсембаева. Алматы: Ғылым, 1998.
4. ... и ... ... ... ... ... / ... А.С. Иржанов.
Алматы: Данекер, 2000.
5. Тынель А., Функ Я.И., Хвалей В.В. Курс международного
торгового ... ... ... 2000.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық арбитраждық органдардың түрлері56 бет
Байланыс желілері және олардың классификациясы20 бет
Аралық сот56 бет
Арбитраждық процесс41 бет
Арбитраждық шешімнің жарамсыздығы6 бет
Кәсіпорын қаржысының банкроттық жағдайы26 бет
Халықаралық дауларды реттеу әдістерінің түрлері44 бет
Аралық соттар: түсінігі, азаматтық юрисдикция жүйесіндегі орны, маңызы, мүмкінділігі, артықшылықтары88 бет
Аралық соттар: құқықтық табиғаты64 бет
Валюталық нарықтар12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь