Ұлттық Банктің банк жүйесіндегі алатын орны

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3
1 Ұлттық Банктің банк жүйесіндегі алатын орны
1.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуының негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.2 Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің құрылу тарихы, қызметі, міндеті, мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

10
2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі
кезеңдегі жағдайын талдау
2.1 Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... .. 15
2.2 Ұлттық Банк менеджмент тиімділігін анықтаушы ішкі және сыртқы орта параметірлерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ..

19
3 Ұлттық Банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етудегі мемлекеттің рөлі
3.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесін тұрақтандырудағы мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
25
3.2 Қаржы дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Кіріспе
«Инфляция деңгейін экономикалық өсім үшін қолайлы ұстау қажет. Бұл 2013 жылдан бастап Ұлттық банк пен Үкімет жұмысының басты бағыты», - деп Ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына «Қазақстан - 2050» Жолдауында айтып өткендей, елiмiз өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен, оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша-несие саясаты және қаржы (бюджеттiк) саясаты жатады [1].
Экономиканы ақшалай-несиелі реттеуді қаржы саласының басты секторы банк жүйесі іске асырады.
Банк жүйесі қазіргі заманғы экономикада екі деңгейлі болып келеді, яғни мемлекеттің эмиссия саясатын іске асырушы орталық банк (біздің елде Ұлттық банк) және екінші деңгейлі банктер.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің алтын резервін басқарады, коммерциялық банктердің арасындағы шот айырушы ретінде қызмет атқарады, оларға міндетті резервтер талаптарын белгілейді. Орталық банк ақша-несие саясаты құралдары арқылы ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
Банктік жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және құрамдас бөлігінің бірі болып табылады. Банктер мен тауарлық өндіріс пен айналымының даму тарихы қатар жүретін және бір-біріне тығыз байланысты, осы кезде банктер ақшалай есеп айырысулар мен шаруашылықты несиелей отырып, капиталдарды қайта бөлуде делдалдық қызмет атқара отырып, өндірістің жалпы тиімділігін мәнді жоғарлатады, қоғамдық еңбек өнімділігін өсіруге жол береді. Шетелде банктік қызметтің тәжірибесі Қазақстанда және ТМД-ның басқа елдерінде қалыптасып отырған жаңа шаруашылық жүйелердің үшін үлкен қызығушылықты көрсетеді. Жоғары монополиялы әкімшілдік-басқарушылық мемлекеттік банктік құрылымнан коммерциялық сәттілікке, пайда алуға бағытталған несиелік бөлімшелердің жүйесі жеке ұжымдық меншікке негізделген қарқынды, икемді құрылымына өту жүргізіліп жатыр. Капиталдық нарықта тиімді жұмыс істейтін механизмін, коммерциялық құрылымда қызмет көрсетудің жаңа түрлерін, несиелік жүйенің институционалдық құрылымының оптималды формаларын іздестіру жүргізіліп жатыр. Тұрақты, икемді және тиімді банктік инфрақұрылымды құру – Қазақстанда экономикалық реформалаудың маңызды тапсырмасының бірі [2].
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттің ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын, бір сөзбен айтқанда, экономикалық жағымсыз құбылыс болып табылатын инфляцияға қарсы саясатты қамтамасыз етуді көздейді.
Қазіргі таңда нарықтық экономикада банктік жүйенің рөлі ерекше. Банктік
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1 Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан-2050»
2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы Заңы. 1995 ж. 30 және банк заң. 1995 ж. 31 тамыз.
3 Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулык. — Алматы: Жеті жарғы, 2011. — 368 бет. ISBN 978-601-288-026-7
4 Жалпы ережелер «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» 2011 жыл
5 Қазақстанның банк жүйесі: бір үміт, бір күдік // Меруерт Борашқызы // Іскер Қазақстан // Қоғамдық экономикалық басылым // №10, 2011 ж. 22 мамыр
6 Көшенова Б.А. “Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары.” Оқу құралы /– Алматы: Экономика, 2009 – 328 бет.
7 Искакова З.Г. «Банк ісі» Қарағанды 2010ж
8 Жалпы ережелер «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» 2011 жыл
9 http://www.nationalbank.kz/index.cfm?docid=257 . Ұлттық банк ресми сайты
10 Сайденов А.Г «О перспективах развития денежно кредитной политики и других направлениях деятельности Национального банка» \\ Банки Казахстана, №12, - 2009г. 2-4 стр.
11 Томсон-мл., А. Артур, А.Дж. Стрикленд III. Стратегический менеджмент: концепции и ситуации для анализа. 13-е издание: Пер. с англ. – М., Издательский дом «Вильямс», 2008. –с. 58-62
12 Марченко Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы развития // банки Казахстана 2009. №10. с. 2-11
13 Каменова Р.А. Совершенствовать регулирование деятельности банков второго уровня // банки Казахстана 2001. №8. с. 16-18
14 Жуков Е.Ф. Менеджмент и маркетинг в банках: Учебное пособие для вузов. – М.: Банки и биржи, 2007.
15 Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2009 г. 56-61 стр.
16 Долан Э. Дж, Кэмпбелл К., Кэмпбелл Р. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика. — М., 2007.
17 «О международных резервах и денежной базе» \\ (Национальный Банк РК Пресс-релиз №33 от 17 октября 2005 года) Банки Казахстан, 2010 г. 65стр
18 Нұрғалиев Қ.Р. Қазақстан экономикасы: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2011-184
19 www.stat.kz. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігің материалдары
        
        ТҰРАР РЫСҚҰЛОВ атындағы ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Орындаған: Тойбазарова Ақмарал
Тексерген: аға оқытушы Альжанова А.
Мамандығы: Менеджмент ... ... ... банк жүйесіндегі алатын орны
1.1
Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуының негізгі кезеңдері................................................................................
6
1.2
Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі...............................
8
1.3
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің құрылу тарихы, қызметі, міндеті, ... ... ... ... ... ... ... талдау
2.1
Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін талдау..............................
15
2.2
Ұлттық Банк менеджмент тиімділігін анықтаушы ішкі және ... орта ... ... Банк ... тұрақтылығын қамтамасыз етудегі мемлекеттің рөлі
3.1
Қазақстан Республикасының банк жүйесін тұрақтандырудағы мәселелер ......................................................
25
3.2
Қаржы дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.......................................................
33
Кіріспе
, - деп Ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында ... ... ... өз ... ... берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен, оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған ... бiр ... ... ... ... арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша-несие саясаты және қаржы (бюджеттiк) саясаты ... [1]. ... ... ... ... ... ... секторы банк жүйесі іске асырады.
Банк жүйесі қазіргі заманғы экономикада екі деңгейлі болып келеді, яғни мемлекеттің ... ... іске ... орталық банк (біздің елде Ұлттық банк) және екінші деңгейлі банктер.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің алтын резервін басқарады, ... ... ... шот ... ретінде қызмет атқарады, оларға міндетті резервтер талаптарын белгілейді. ... банк ... ... ... арқылы ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және ... ... бірі ... ... ... мен ... өндіріс пен айналымының даму тарихы қатар жүретін және бір-біріне тығыз байланысты, осы кезде банктер ақшалай есеп айырысулар мен шаруашылықты ... ... ... ... бөлуде делдалдық қызмет атқара отырып, өндірістің жалпы тиімділігін мәнді жоғарлатады, қоғамдық ... ... ... жол ... ... банктік қызметтің тәжірибесі Қазақстанда және ТМД-ның басқа елдерінде қалыптасып отырған жаңа шаруашылық ... үшін ... ... ... ... ... әкімшілдік-басқарушылық мемлекеттік банктік құрылымнан коммерциялық сәттілікке, пайда ... ... ... ... ... жеке ... меншікке негізделген қарқынды, икемді құрылымына өту жүргізіліп ... ... ... ... ... істейтін механизмін, коммерциялық құрылымда қызмет көрсетудің жаңа түрлерін, несиелік жүйенің институционалдық ... ... ... ... ... ... Тұрақты, икемді және тиімді банктік инфрақұрылымды құру - Қазақстанда экономикалық реформалаудың маңызды тапсырмасының бірі [2].
Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... және ... асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... ... валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын, бір сөзбен айтқанда, экономикалық жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... етуді көздейді.
Қазіргі таңда нарықтық экономикада банктік жүйенің рөлі ерекше. Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және ... ... ... ... халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей байланыста болады.
Осылайша банктік жүйе елімізде қалыптасып, экономиканың тиімді қызмет етуіне ат салысатын ... ... ... Оның әр түрлі саясаттары арқылы экономиканы өтпелі кезеңнен алып шығып, экономикалық өсуге бет алдық [3].
Қазір елімізде банк жүйесі егемендік алғаннан бері ... келе ... ... ... ... ең тиімді қалыптасқан жүйе болып отырғаны белгілі. Ал біз осымен тоқтамай, банктік жүйені одан әрі ... ... Ол үшін ... жүйе ... ... ... деңгейіміз жоғары болуы керек.
Қазақстан Республикасының стратегиялық мақсаттарға жетуі үшін, оның бәсекеге ... ... ... ... оның ... және ... ... нығайтудың негізгі шарты ретінде үздіксіз экономикалық өсуді ... ету ... ... Қазақстандық банктердің заманауи талаптарына беделді жауап бере алуы үшін басқарудың жетілген әрі тиімді жүйесі қажет.
Көптеген батыс және қазақстандық ... ... ... бар, ... бар, ... өз ... беріліп атқаратын, иерархиялық кедергілер жойылған фирмалар табысты екеніне көз жеткізеді, өйткені осы жәйттерден фирманың материалды ауқаттылығы тікелей тәуелді. Қазіргі ... ... ... орта ... орын алып ... ... ... еніп отырған жүйесінің қоғамдық құрылымын, жалпы мәдениеттің элементтердің белгілі бір мөлшерде игеруі, қарамағындағыларға үйренуі қажет. Заманауи басқару әдістерін меңгерген басқарушы банк ... ... мен ... ... ... ... ... қажет [4].
Басқарудың заманауи тұжырымдамасы әлеуметтік-экономикалық жүйе ретінде компанияның іс-әрекеті негізінде нақты адамды белгілейді және қызметкерді банктің ұйымдық-экономикалық механизмінің шешуші элементі ... ... ... ... банк ... даму ... қарастыру себебі, бұл халқымыздың өсіп өркендеуіне, экономикасының дамуына тигізетін пайдасы зор.
Курстық жұмыстың тақырыбы деп таңдалу себебі - ... ... ... ... ... ... дамуы міндетті түрде мемлекеттің жүргізіп отырған саясатына байланысты ... Ол ... ... ... ақша-несие саясаты, бюджеттік және валюталық саясаттары жатады. Ал бұл саясаттарды мемлекет банк жүйесі ... ... ... ... жұмысты орындау барысында алға қойған негізгі мақсаттар мен міндеттер келесідей:
* ... ... ... ... ... ашып ... Еліміздің Ұлттық банкінің негізгі банк ретіндегі атқаратын қызметтері мен басқару тиімділігін талдау;
* банктегі менеджмент ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан сауалнама нәтижелерін талдау негізінде жоғары нәтижелікке қол жеткізудегі кедергі ... ... ... ... дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін жетілдіру жолдары.
Бұл курстық жұмыс үш ... ... Бұл ... әр ... өте маңызды, әрі ерекше.
Бірінші тарауда, Қазақстан Республикасының банк жүйесінің даму сатылары және даму беталысы, банктердің нарықтық экономикадағы рөлі және де ... ... ... ... ... мен мақсаты карастырылған.
Екінші тарауда, Ұлттық Банктің қызметінің ... мен ... ... менеджмент тиімділігін анықтаушы сыртқы және ішкі орта параметрлерін анықтау қарастырылады.
Үшінші тарауда, Ұлттық Банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... банк ... ... ... мен оларды шешу жолдары, қаржы дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін жетілдіру жолдары қарастырылды
Зерттеу объектісі ретінде ... ... Өз ... Ұлттық Банк - Қазақстан Республикасының орталық банкі болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) деңгейін білдіреді. ... ... ... ... үш ... ... қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Ұлттық банктің банк жүйесіндегі алатын орны мен ... ... ... банк ... ... ... ... еліміздің банк жүйесінің қалыптасуы Қазақстанның тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін шыққан банктік қызметті реттейтін ... заң ... ... ... деп ... ... Қазақстанның банк жүйесінің қалып-тасуы мен дамуын төрт кезеңге бөлуге болады.
Бірінші (1988-1991жж) дайындық кезеңі. Бұл кезең банк ... ... ... ... ... басталды, салалық банктер қайта құрылып елдің тәуелсіздігін алмас бұрын Қазақстанның банк жүйесі алты банк арқылы қалыптасты: Мемлекеттік ... ... ... ... Өнеркәсіп құрылыс банкі, Агроөнеркәсіп банкі, Кредсоцбанк және Жинақ банкі. Бұл мелекеттік банктер Қазақстанның екі ... банк ... ... ... ... ... ... негізінде бірінші жеке коммерциялық банктер құрылды.
Екінші кезең (1992-1993 жж) банк жүйесінің жоғары инфляция жағдайларындағы (1992 жылы - 125%, ... - 2500%) ... ... ... Осы ... өндіріс қатысушыларының алатын табыстары шығындардың өсуін жауып үлгермейтін. Елдегі қалыптасқан банк жүйесі Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... және ... капитал көлеміне қойылатын талаптардың әлсіздігімен сипатталды. Осындай ... ... бір ... ... ... ... себеп болды. Банктердің саны күрт өсіп 1993 жылы олардың саны 200-ден асып ... ... ... ... өзгерістердің бірі - Қазақстанның рубльдік аймақтан шығуы, яғни айналыстан кеңестік рубльдер шығарылып, ұлттық валюта - ... ... Сол ... бері 15 ... ... ... күні болып саналады.
Үшінші кезең (1994 -- 2003 жж.) - ... ... ... ... ең ұзақ кезең болды. ҚР Ұлттық банкі банк құру ... ... ... ... ... ... 500 мың. АҚШ доллары болып, кейін ол 2 млрд. теңгеге көбейді - жуықпен 15,5 ... ... ... тек ... ... ... керек болды және пруденциалдық (реттейтін) нормативтер еңгізілді. Мемлекет меншігіндегі Қазақстанның Даму банкі қызмет ете бастады. ... Даму ... (ҚДБ) - 2001 ... ... ... ... ... (қарыздық бағалы қағаздар) және республикалық және жергілікті бюджеттен бөлінген құралдарды орта және ұзақ ... ... ... Даму ... ... ресурстары қарыз несиелер ретінде беріледі.
Мемлекет сонымен қатар Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің иесі. Бұл несиелік институттың негізгі қызметі - ұзақ ... ... ... ... ... жыл ... бұл банкпен 50 инвестициялық жобалардан астам қаржыланды, жалпы сомасы 800 млн долл., жобаның орта мерзімі 9,5 жыл және ... ... ... ... 9,7% (орташа нарықтық 35-тен 21%-ке дейін).
Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі 2003 жылы құрылып тұрғын үй ... орта және ұзақ ... ... атқарады. Оның қызметі жинақтау-несиелікке негізделген, яғни салымшы банкте шот ашып және ... ... 50% - ті ... ... ... ... ала ...
Банк жүйесін ары қарай нығайтуға екінші деңгейдегі банктерді қаржылық есеп берудің ... ... ... ... бағыттады. Ол 1996 жылдың желтоқсанында қабылданды.
Бұл бағдарламаға сәйкес ... ... ... ... 2000 жылдың аяғына дейін капитал жеткіліктігі, өтімділігі, ... ... ... ... ... есеп деңгейіне байланысты халықаралық стандарттарға сай келу керек.
Бағдарламаны іске ... ... ... саны ... ... төмен банктер есебінен тез қысқарды.
Депозиттерді кепілдендіру жүйесінің қалыптасу кезіне Қазақстанның банктік және қаржылық жүйесі өзінің ... ... ... ... ... дағдарысы салдарының әсері байқалды. ТМД елдерінің ішінде Қазақстан бірінші болып тәуелсіз несиелік рейтинг алып, оны позитивті деңгейде ұстап тұрды. 1999 жылы банк ... ... ... ... ... ету ... депозиттерді кепілдендіру жүйесі құрылды. Жүйеге қатысушы банктер еріксіз таратылған жағдайда жеке ... ... ... қамтамасыз ету үшін.
Қор құрылғанда 1999 жылдың желтоқсанында депозиттерді ... ... ... қолданылды, яғни өтеудің регрессивті түрі, сомасы 200 000 ... ... ... ... (2004 ... - осы уақытқа дейін) Қазақстанның банк ... ары ... ... және ... ... ... ... кезеңі деп қарастырылады. Бірақ бұл кезеңді дағдарысқа дейінгі ... жж.) және ... ... (2009 ... осы ... ... ... бөлуге болады. 2004 жылы қаржы нарығында мемлекет мүдделерін қорғайтын қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу және ... ... ... атты жаңа ... ... ... ... 2011 жылдың сәуірінде ҚР Ұлттық банкі бұл өкілеттіктерді өзіне қайтарып алды. Банктік жүйе белсенді дамып, ... ... ... ... ... ... ... негіз болды.
Қазақстанның банктік жүйесінің дағдарыстан кейінгі даму кезеңі (2009 ... осы ... ... ... қаржы дағдарысының әсерімен және оны жоюмен сипатталады. 2009 жылғы қаржы секторының тұрақтылығын анықтайтын негізгі факторлар Қазақстанның экономикалық өсуінің төмендету қауіпі және ... ... ... сақтап қалу болды. ҚР Үкіметі мен Ұлттық банкінің дағдарыс салдарын жою ... ... дер ... ... қаржы жүйесін басқа ірі елдермен салыстырғанда төмен шығындармен сақтап қалуға мүмкіндік берді. Біріккен шаралар кешені банк ... ... ... ... және банк ... ... ... етуін қамтамасыз ету мақсатында провизиялардың адекватты деңгейде болуы бойынша 2009 жылдың негізгі ... іске ... ... Жүйе ... екі ... ... АҚ және и АҚ шаралар қолданылды. Бұл екі банктердің сыртқы міндеттемелерін қайта құрылымдау процедуралары жүргізіліп, ... ... ... жүйесіне негативті әсері шектелді. Сонымен қатар қосымша ... ... ... қаржылық көмегі , акционерлік қоғамдарына көрсетілді.
Банктер ҚР территориясында және басқа елдерде еншілес банктер, филиалдар, ... ... ... Банк ашуға лицензия 2004 жылға дейін ҚР Ұлттық ... ... 2004 ... ... ҚР ҚҚА, ал ... - өкілеттіктер қайтадан Ұлттық банкке берілді. Қазақстанда банктер тек қана акционерлік қоғам формасында құрылады, жарғылық ... оның ... ... ... ... ... шешімдер акционерлер жиналысымен қабылданады. Жарғылық капитал акционерлерімен тіркелу ... 50% - ке ... ... және тіркелгеннен кейін 30 күнде толық төленуі керек ... ... ... ... банк жүйесінің даму кезеңдерін қарап, жетістіктерді атап өтуге болады. Дағдарыс кезіндегі және одан ... ... ... ... ... жүйесін реттеудегі іс-қимылдардың маңыздылығын көрсетті. Қазіргі таңда банк ... үшін ... ... ... ... ... себебі банктердің депозиттік базасы өсуде, халықтың несиелік белсенділігі ... ... бос ... ... ... ... экономикадағы рөлі
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құры-лымдарының ... ... және ... - ... ... - ... дамуы тарихи тұрғыдан қатарлас жүрді және де олар бір - ... ... ... байланысты. Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей байланысты болады. Банктер арқылы ұдайы ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Осы кезде банктер қаржылық делдал ретіңде ... ... ... ... ... және ... ... үрдісінде босаған басқа да бос ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... ақшалай есеп айырысу жүргізеді және экономика үшін басқа да көптеген қызмет көрсетеді, соның арқасында өндірістің тиімділігі мен ... ... ... тікелей ықпал етеді.
Банктер нарықтық экономикада басты қаржылық делдалдар болып табылады. Өз қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында ... ... жаңа ... мен ... жасады. Клиенттердін салымдарын қабылдау арқылы банк депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру ... ... ... жаңа талап қойды.
Осы жаңа міндеттемелер мен талаптарды жасау үрдісі қаржылық делдалдықтың негізін құрайды. Несие беруші қарыз алушыға және ... ... ... ... ... ... орын ... қаржылық ресурстардың құйылуы қаржылық делдалдық деп аталады.
Әр ... ... ақша ... жинау арқылы банктер жалпы ақша қаражаттарының құрайды және де ... ... ... ... ... ... әр ... шарттардағы несиеге деген талаптарды қанағаттандыра алады. Шаруашылық органдар мен тұрғындардың қаржылық - несиелік қызмет көрсетуін ұйымдастыру және несиелік ... ... етуі ... ... ... ... рөл ... экономикада банктер монополистерге айналады және барлық қаржылық капитал арқылы нақты басқарады. Олар тек делдалдық қызметтен шығып, ұдайы өндірістің ... ... ... ғана ... Несиелік жүйе ие бола отырып мүмкін. К.Маркс келесіде назар аударады. Банктер шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ескеріледі.
Банктік жүйенің мақсаты мен міндеттері негізінен экономиканы ... ... ... және ... бірдей, әйтсе де банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін ... ... ... ... ... ... рөлі оның өзінің қызметтерін орындау үрдісінде және банк ісін ... ... ... сақтауда көрініс табады.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық қатынастарын көрсетеді, ал әр қоғамның экономикалық ... ең ... ... ретінде көрініс алады, ал экономикалық мүдде өндірістің мақсаты, яғни оны ... ... ... ... ... пайдаланады. Мүддені осылай деп түсінуден келесі туындайды, яғни оларға қажеттіліктерді қанағаттандыру арқылы әсер етуге ... ... ... ... ... мәселен, несиелеу арқылы, экономикалық әр түрлі буындарының қарыз қаражаттарындағы қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма - ... есеп ... ... экономиканың үздіксіз қызмет етуіндегі қажеттілігін қанағаттандырады, қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді. Банктер есеп айырысу операцияларын ... ... ... үшін айып пұл, ... төлеу құнын созғаны үшін өсім, несиені өз уақытында ... үшін ... ... алумен өзінің мүддесін ғана емес, сонымен қатар, бұл операциялардың ... да ... ... ... өз қызметтерін орындау кезінде функционалдық (экономикалық), салалық (министерстволар, компания, фирмалар) және аумақтарды (жергілікті орган) басқару органдарымен ... ... ... жұмыс істейді.
Банктер экономикалық басқарудың органы болғандықтан, оның өз клиенттерінің ... ... де ... ... ... ... жауапкершілігінің ең алдымен олар қызмет көрсететін меншік түріне, ведомствалық тәуелділігіне байланысты емес, шаруашылық органда-рының, ... өз ... ... және ... ... ... ... Банктердің айналасында өздеріне әрбір банкті таңдайтын фирмалар мен компаниялар топталады. Олар басқа жағдайларда пайдамен қамтамасыз етілетін, өзі және ... үшін ... ... ... жүргізетін несиелік сипаты жүргізіледі [6].
Банктерде басқарудың басқа органдарында жоқ ... ... ... Ең ... ол ... көрсетілетін клиенттерінің негізгі қызметі туралы ақпарат болып табылады. Шотта еңбекақы беру, жабдықтаушыларға төлем жасау, банктік ... ... үшін ... ... тек ... емес, сонымен бірге, осы шарт иесінің жұмысының ... ... ... ... ... ... ... Шотқа ақшаның келіп түсуі жабдықтаушының тиеген тауарларының өткендігін және тағы басқа. білдіреді. Банктің мәліметтері бухгалтерлік есепті ... ... - ақ ... ... көптеген маңызды факторы туралы, әрі олардың нәтижелерін алдын ала көруге мүмкіндік береді. Бұл ... өз ... ... білуге, оларды бақылауға және олардың тағдыры мен табыстылығын ... ... ... ... ... ... Банктің құрылу тарихы, қызметі, міндеті мен мақсаты
Ұлттық Банктің тарихына тоқталатын болсақ, ... ... ... ... аса ... екі ... қабылдады - 1990 жылғы 7 желтоқсандағы Заң және Қазақ КСР ... ... 1991 ... 20 ... ... ... Мемлекеттік банк республиканың меншігіне көшті және Орталық банк болып табылды.
Қазақстан Республикасының 1993 ... 13 ... ... ... КСР ... Банкі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып қайта аталды. Осы заңда: ,−деп атап көрсетіледі.
Осылайша, Қазақстан Республикасының Конституциясына ... ... ... рет ... банк ... ... Заңда Ұлттық Банктің басқарушы және атқарушы билік органдарынан ... оның ... ... және ... ... ... ғана есеп беретініне баса назар аударылды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі - Қазақстан Республикасының орталық банкі болып табылады және Қазақстан Республикасы банк ... ... ... ... білдіреді. Ерекше құқықтық мәртебесі бар Қазақстанның Даму Банкін қоспағанда, барлық өзге банктер банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейін ... ... Банк ... ... ... ... елдердің орталық банктерімен және банктерімен қарым-қатынастарда, халықаралық банктерде және өзге ... ... ... ... ... білдіреді [7].
Ұлттық Банк Қазақстан Республикасының Президентіне бағынышты, бірақ өз қызметін жүзеге асыруда оған заңнамада берілген өкілеттіктер шегінде тәуелсіз. Ұлттық Банк өз ... ... ... ... үйлестіреді, өзінің қызметінде Үкіметтің экономикалық саясатын ескеріп отырады және егер ... ... ... ... және ... саясатын жүзеге асыруға қайшы келмейтін болса, оны іске асыруға жәрдемдеседі.
Ұлттық Банк сатылап бағыну схемасы бар біртұтас ... ... ... Ұлттық Банктің жоғары органы Басқарма, ал жедел басқару органы Директорлар кеңесі болып табылады.
1-кесте − Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасының құрамы
1
Марченко ... ... ҚР ҰБ ... ... Тұрлыханұлы
- ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары
3
Жәмішев Болат Бидахметұлы
- ҚР Қаржы министрі
4
Келімбетов Қайрат Нематұлы
- ҚР Премьер-Министрінің орынбасары
5
Ақышев ... ... ҚР ҰБ ... ... Әбен ... ҚР ҰБ ... ... Дина Түлеубекқызы
- ҚР ҰБ Төрағасының орынбасары
8
Тәжіяқов Бисенғали ... ҚР ҰБ ... ... Қуат ... ҚР ҰБ ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау комитетінің Төрағасы
[9]
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы>> Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) ... ... ... және ... кеңесі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (бұдан әрі - Ұлттық Банк ) органдары ... ... ... сәйкес Ұлттық Банктің Директорлар кеңесі (бұдан әрі - ... ... ... ... жедел басқару органы болып табылады.
Директорлар кеңесінің құрамына Төраға, оның орынбасарлары, Төрағаның ұсынуы бойынша Ұлттық Банктің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары кіреді. Директорлар ... ... ҚРҰБ ... ... бекітіледі. (Заңның 19-бабы).
Заңға сәйкес Директорлар кеңесі Басқарманың және Ұлттық Банк Төрағасының (немесе оның орынбасарларының) құзыретіне кіретін мәселелерді ... ... ... ... ... бойынша шешім қабылдайды.
Директорлар кеңесінің отырыстары қажет болған кезде, бірақ айына кемінде бір рет өткізіледі.
Директорлар кеңесі өзінің құзыретіне жататын ... ... ... ... ... ... тәртібі, қаулыларды ресімдеу, Директорлар кеңесінің мүшелерімен келісу және қабылдау тәртібі Директорлар ... 2009 ... 20 ... № 7 ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Директорлар кеңесінің Регламентімен айқындалады [8].
Ұлттық Банктің құрылымына мыналар кіреді:
* 20 ... (1 ... ... ... 4 ... ... ... орталық аппарат;
* 16 аумақтық филиал және Алматы қаласындағы бір филиал - Кассалық операциялар және ... ... ... ... ... ... Федерациясындағы өкілдігі
* 2 ведомство:
* Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен ... ... ... ... ... ... Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті
* 4 есеп ... ... ... ... ... бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны;
* шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны;
* шаруашылық жүргізу ... бар ... ... кәсіпорны;
* шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны.
Қазақстанның Ұлттық Банкi мемлекеттiк мекеменiң ... ... ... тұлға болып табылады, өзiнiң дербес балансы бар, өзiнiң филиалдарымен, өкiлдiктерiмен және ұйымдарымен бiрлесiп тiкелей бағыну схемасындағы бiртұтас орталықтандырылған құрылымды ... ... ... ... ... ... ... актiлерiне сәйкес Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде өздерi болатын елдiң заңдарын ескере отырып филиалдары мен өкiлдiктерiн аша алады. ... ... ... өз ... ... ... ... үйлестiредi және онымен тұрақты консультациялар өткiзiп отырады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi Даму стратегиясын басшылыққа ала ... ... ... ... экономикалық саясатын ескерiп отырады және егер ол өзiнiң негiзгi функцияларын ... мен ... ... ... ... ... ... болса, оны жүзеге асыруға жәрдемдеседi.
Қазақстанның Ұлттық Банкi өзiне жүктелген мiндеттерге сәйкес ... ... ... ...
* Қазақстан Республикасында мемлекеттiк ақша-кредит саясатын жүргізу;
* Қазақстан Республикасының аумағында банкноттар мен монеталардың эмиссиясын жүзеге асыру;
* Банктердiң банк ... ... ...
* ... ... ... банк, қаржы жөнiндегi кеңесшiсi және агентi функцияларын және ... пен ... да ... ... ... келiсе отырып өзге де қызмет көрсетудi жүзеге ...
* ... ... ... ұйымдастыру;
* Қазақстан Республикасында валюталық реттеудi және валюталық бақылауды жүзеге асыру;
* Қазақстан Ұлттық Банкiнiң алтын-валюта ... ...
* ... ... қызметiн бақылау мен қадағалауды жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкiнiң құзыретiне ... ... ... ... қызметiн реттеу.
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Негізгі мақсатын іске асыру үшін ... ... ... ... жүктеледі:
* мемлекеттің ақша-кредит саясатын әзірлеу және жүргізу;
* төлем жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
* валюталық реттеуді және ... ... ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу;
* қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, сондай-ақ құзыреті шегінде өзге де тұлғаларды реттеу, ... және ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін қорғаудың тиісті деңгейін қамтамасыз ету;
* ақша-кредит статистикасы және сыртқы сектор статистикасы саласында статистикалық ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне сәйкес өзге де міндеттер жүктеледі.
Ұлттық Банк өзiне ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында мемлекеттiк ақша-несие саясатын жүргiзедi;
* Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... банктердiң банк функцияларын жүзеге асырады;
* Қазақстан Республикасының Yкiметі және келісімдері бойынша басқа да ... ... үшін ... ... жөнiндегi кеңесшi және Үкіметтің агенті функцияларын жүзеге асырады;
* төлем жүйесінің жұмыс істеуін ұйымдастырады;
* Қазақстан Республикасында валюталық ... және ... ... ... асырады;
* Ұлттық Банктің алтын валюта активтерiн басқарады;
* қаржы ұйымдарының қызметін бақылауды және ... ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша қызметін реттеуді және басқасын жүзеге асырады;
* Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік баcқаруды жүзеге асырады.
Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... негiзiнде және оларды орындау үшiн өз құзыретiне жататын мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық банктердiң, банк ... ... ... ... ... ұйымдардың және олардың клиенттерiнiң, басқа да заңды және жеке тұлғалардың орындауы үшiн ... ... ... актiлер шығарады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң негiзгі мақсаты - Қазақстан Республикасында бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Қазақстанның ... ... өз ... ... ... ... ... және онымен тұрақты консультациялар өткiзiп отырады [9].
Қорыта келе бұл бөлімде Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуы төрт кезеңнен тұратынын, банктердің ... ... ... ... және ... ... Ұлттық Банктің құрылу тарихы, қызметі, міндеті мен мақсаттары жайлы қарастырылған. ... ... банк ... нарықтық экономика жүйелері ішіндегі ең бір дұрыс қалыптасқан жүйе және ол ... ... ... ... ... құрылым десек артық болмас.
2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі кезеңдегі жағдайын талдау
2.1 Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін талдау
Қазақстанның Ұлттық ... ... 2030 ... ... Даму стратегиясын басшылыққа ала отырып, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң экономикалық саясатын ескерiп отырады және егер ол өзiнiң ... ... ... мен ... саясатын жүзеге асыруына қайшы келмейтiн болса, оны жүзеге асыруға жәрдемдеседi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мiндеттемелерi бойынша жауапкершiлiк атқармайды, сол сияқты Қазақстанның Ұлттық Банкi де мұндай ... ... ... болмаса, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң мiндеттемелерi бойынша жауапкершiлiк атқармайды. Қазақстан ... ... ... органдары Қазақстан Ұлттық Банкiнiң, оның филиалдарының, өкiлдiктерiнiң және ұйымдарының заңнамамен бекiтiлген өкiлеттiктерiн жүзеге асыру жөнiндегi ... ... ... емес.
Қазақстан Республикасында валюталық реттеу бірнеше бағыттар бойынша ... ... ... бірі ... ... бақылау арқылы. Экспорттық-импорттық валюталық бақылау саласында қызмет 2011 жылы ... ... ... ... ... одан әрі іске асыруға бағытталған.
ҚР Заңының 12-бабының 1-бөлігіне сәйкес ... ... ... көшу ... Экспорттық-импорттық валюталық бақылау ережесі бойынша түсіндіру жұмыстары ... ... ... ... олар ... мәмілелер паспорттары, міндеттемелерді орындаудың ұзақ мерзімдерін белгілеу себептерін талдау және банктердің олардың клиенттерінің валюталық заңнаманы бұзуы жөніндегі хабарларды қарау ... ... ... ... ... автоматтандырылған ақпарат жүйесін пысықтау аяқталды [10].
Қазір осы бағдарламалық өнім валюталық бақылау мақсаттары үшін ғана ақпарат көзі ... ... ... ... ... уақытта төлем балансын қалыптастыру кезінде талдау және ақпараттық мақсаттар үшін пайдаланылады және валюталық ... мен ... ... ... талдау жасауға мүмкіндік береді. Сыртқы экономикалық операциялар туралы ақпарат базасын одан әрі жетілдіру бойынша жұмыстар валюталық операциялары жүргізудің рұқсат беру ... ... ... және ... ... ... ... көшу үшін негіз жасайды.
Экспорттық-импорттық валюталық бақылау автоматтандырылған схема-сының деректері өңдеу нәтижелері бойынша 2011 жылы ҚР ... ... ... және ... ... ... ... мәміле паспорттарының саны және жүргізілген төлемдердің көлемі жөнінде шынайы деректер ... ... ... ... сәйкес 2011 жылдың бірінші жарты-сында банктер 32 639 ... ... ... оның ішінде 4 324 мәміле паспорты - экспорт бойынша, 28 315 - ... ... ... ... ... ... банктер 27 751 мәміле паспортын ресім-деген, оның ішінде 4 293 ... ... - ... ... 23 458 ... ... ... валюталық бақылауды жетілдіру бойынша жұмыс тобының жұмысы нәтижесінде Қазақстан Республикасының Үкіметіне экспорттық - импорттық валюталық бақылау ды одан әрі ... ... ... мен ... ... Оның ішінде, кедендік рәсімдеу үшін қажетті құжат ретінде ... ... алып ... және ... банк мөрін қоя отырып, келісімшарттың тіркеу есеп нөмірін көрсету арқылы келісімшартты есептік тіркеу рәсімін енгізуді ұсынды.
Ұлттық Банкке ұсынылған ... ... 2011 ... бірінші жарты-сында банктер 26 919 мәміле паспортын ресімдеген, оның ішінде 4 378 мәміле ... - ... ... 22 541 - ... ... ... жылдың екінші жартысында Ұлттық Банк экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жетілдіру бойынша ведомство аралық жұмыс тобы ұсынған экспорттық-импорттық валюталық бақылаудың жетілдірілген механизмін ... ... ... ... жалғастырды. Бұл ретте, қазіргі кезде Ұлттық Банк ұғымын жоюды және ... ... ... ... тіркеуден өткізу рәсімін енгізуді көздейтін Заң жобасын (бұдан әрі - Заң жобасы) әзірлеуде. Бұл Заң ... ... ... ... өткізу кезінде экспортерлер мен импортерлерден сұралатын құжаттардың санын қысқарту нәтижесінде ... ... ... жүзеге асыруда әкімшілік кедергілер азаятыны болжамданып отыр. 2011 жылдың екінші жартысында экспорттық-импорттық валюталық бақылау талаптарын біріздендіру мәселелерін талқылау Қазақстан ... ... ... ... ... Кедендік одақ комиссиясының эксперттік топ шеңберінде жалғастырылды. Эксперттік топ ... ... мүше ... ... ... сыртқы сауда мәмілелеріне қатысты репатриациялау талабын және осыған сәйкес, бұл талапты орындалуын бақылауды сақтап қалудың ... сай ... ... ... көзқарас білдірді. Қазіргі кезде Эксперттік топ Кедендік одақ ... ... ... ... ... есеп пен ... ... талаптарын келісу және Кедендік одаққа мүше мемлекеттерінің уәкілетті органдарының өзара ақпарат алмасу бойынша ұсыныстарды әзірлеуді жүзеге асыруда.
Ұлттық Банкке ұсынылған ақпаратқа ... 2011 ... ... ... ... 23 432 ... ... ресімдеген, оның ішінде 3 925 мәміле паспорты - экспорт бойынша, 19 507 - ... ... ... ... бірінші жартысында көрсетілген уақыт аралығында экспортерлер мен импортерлердің шоттары арқылы экспорттық мәміле паспорттары бойынша нақты төлемдер ... 11 785,44 млн. АҚШ ... ... оның ... алдын ала ақы төлеу түрінде - 4 132,78 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу түрінде - 7 652,66 млн. АҚШ ... ... ... жартысында көрсетілген уақыт аралығында экспортерлер мен импортерлердің шоттары арқылы ... ... ... бойынша нақты төлемдер сомасы 13 971,7 млн. АҚШ долларын құрады, оның ішінде алдын ала ақы ... ... - 6 975,77 млн. АҚШ ... ... ... ... ақы ... түрінде - 6 995,92 млн. АҚШ доллары.
2-кесте - II деңгейлі Банктің ... ... ... ... ... ... саны
Рәсімделген мәміле паспорттары бойынша
2010 ж
2011 ж
1 жарт
2 жарт
1 жарт
2 жарт
экс
имп
экс
имп
экс
имп
экс
имп
4 ... ... ... ... ... ... ... 751
26 919
23 432
[11, 58б]
2011 жылдың бірінші жартысында көрсетілген уақыт аралығында экспортерлер мен импортерлердің шоттары арқылы экспорттық мәміле паспорттары бойынша ... ... ... 14 336,9 ... ... ... оның ... алдын ала ақы төлеу түрінде - 8 005,43 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен кейін ақы ... ... - 6 331,5 млн. АҚШ ... - ... мәміле паспорттары бойынша нақты төлемдер сомасы
Экспорттық мәміле паспорттары ... ... ж
1 ... ... ... ... ала ақы төлеу
4 132,78
6 975,77
8 005,43
10 266,48
Тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу
7 652,66
6 ... ... ... ... ... ... 869,9
[11,60б ]
2011 жылдың екінші жартысында көрсетілген уақыт аралығында экспортерлер мен импортерлердің ... ... ... ... ... бойынша нақты төлемдер сомасы 17 869,9 млн. АҚШ ... ... оның ... алдын ала ақы төлеу түрінде - 10 266,48 млн. АҚШ ... ... ... ... ақы төлеу түрінде - 7 603,42 млн. АҚШ доллары.
2010 жылдың бірінші жартысында импорт бойынша жүзеге асырылған төлемдердің ... 9 948, 69 млн. АҚШ ... ... оның ... ... ала ақы ... түрінде - 6 946,9 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен ... ақы ... ... ... АҚШ доллары.
2010 жылдың екінші жартысында импорт бойынша жүзеге асырылған төлемдердің сомасы 11 502,96 млн. АҚШ ... ... оның ... ... ала ақы ... ... - 7 482,83 млн. АҚШ ... тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу түрінде - 4 020,13млн. АҚШ ... ... ... жартысында импорт бойынша жүзеге асырылған төлемдердің сомасы 10 702,79 млн. АҚШ долларын құрады, оның ішінде ... ала ақы ... ... - 6 946,9 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу ... - 3 755,89 млн. АҚШ ... ... ... ... импорт бойынша жүзеге асырылған төлемдердің сомасы 13 703,75 млн. АҚШ долларын құрады, оның ... ... ала ақы ... ... - 8 862,98 млн. АҚШ ... тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу түрінде - 4 840,77 млн. АҚШ доллары.
4- кесте - ... ... ... ... ... ... ... мәміле паспорттары бойынша
2010 ж
2011 ж
1 жарт
2 жарт
1 жарт
2 жарт
Алдын ала ақы төлеу
6 946,9
7 ... ... ... ... кейін ақы төлеу
6 451,07
4 020,13
3 755,89
4 840,77
Барлығы
9 948, 69
11 502,96
10 702,79
13 703,75
[11,62б ]
Валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты ... ... ... ... ... ... операцияларын ұйымдастыру үшін 70 лицензия берілді. ҚР ҰБ аумақтық филиалдарының валюталық ... ... ... ... 2580 куәлігі берілді.
2011 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің аумақтық ... ... ... ... ... 55%, ... резидент еместерді кредиттеуі 24%, резидент еместердің Қазақстанға тікелей және портфельдік инвестициялары 11%, ... ... ... және портфельдік инвестициялары 9%, ал ең төменгі көрсеткіш капитал қозғалысы-ның басқа операциялары 1% ... ... ... ... ... ... аумақтық филиалдары-ның валюталық операцияларды тіркеуі шеңберінде берілген тіркеу куәліктері пайыздық мөлшерде ... ... ... жылы ... ... ... Банктің аумақтық филиал-дарының резидент еместердің резиденттерді кредиттеуі 58%, ... ... ... ... 28%, ... еместердің Қазақстанға тікелей және портфельдік инвестициялары 8%, резиденттердің шетелге тікелей және портфельдік инвестициялары 5%, ал ең ... ... ... ... ... ... 1% құраған. 2012 жылы валюталық заңнама саласындағы әкімшілік құқық бұзушылықтарды ... және ... алу ... ... ... күні валюталық реттеудің басым міндеті валюталық операциялар және капитал ағыны бойынша ақпарат базасын жасау және осы база ... ... ... ... ... жүргізу болып табылады.
Сыртқы сектордың статистикасын қалыптастыру үшін валюталық операциялар бойынша уақытылы, толық және шынайы есепті қамтамасыз ету ... ... ... ... инспекциялау Ұлттық Банк филиалдарының тексеру жүргізу бойынша қызметін тиісті тоқсанға арналған Инспекциялау жоспарларын одан әрі бекіту үшін ... және ... ... ... ... ... Банк ... ұсынған тексеру материалдарын, сондай-ақ ААШЖ-ға енгізілген ... ... ... ... ... ... және талдауды жүзеге асырады [12].
Валюталық заңнамада әр ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асыру тәртібінің жеңілдетілгенін ескере отырып, валюталық ... ... ҚРҰБ ... ... ... ... ... міндеттерге, сондай-ақ валюталық бақылау агенттерінің Ұлттық Банкке ұсынатын ақпаратының уақтылығына және шынайылығына бағытты өзгертті.
Жүргізілген тексерулердің нәтижесі бойынша филиалдар қолма-қол ... ... ... ... ... тәртібінің анықталып отырған бұзу бойынша санкциялар мен әсер ету ... ... ... ... ... ... ... және тиісті шаралар қабылдау үшін Ұлттық Банктің орталық аппаратына жіберілді.
2.2 ... ... ... ... ... ішкі және ... орта ... талдау
Ұлттық Банктің банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға қатысты реттеу және қадағалау функциялары ... ... ... саясатының тұрақтылығын ұстап тұруға, банктер кредиторларының, олардың салымшыларының және клиенттерінің ... ... ... Банк ... ... ... ... елдердің орталық банктерімен және банктерімен қарым-қатынастарда, халықаралық банктерде және өзге ... ... ... ... мүддесін білдіреді.
Экономикадағы және қаржы нарықтарындағы ахуалды ескере ... ... ұзақ ... ... ... және ... бағыттарды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін, елдегі салыстырмалы макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуге ... ... ... ... ... индексін пайдаланумен белгіленеді.
Сапалы да тиімді банктік менеджмент тек кана ... ішкі және ... ... ... ... қоймай, өз кезегінде оларды бейтараптандыру мақсатын жүзеге ... ... ... ... ... ... дүрыс ұйымдастырылуы оның тұрақтылығын нығайта түсіп, қызметінің тиімділігін арттырады. Осыған байланысты банктегі менеджмент қызметін бағалау мәселесі немесе қазіргі ... ... банк ... ... ... сәйкестігіне қатысты мәселесі туындайды. Ең бастысы банктік менеджменттің кейбір рейтингтік ... ... ... CAMEL ... ... ... ... жағдайын бағалауда пайдаланатыны белгілі [13].
Банк менеджменті бағаланатын көрсеткіштерді мынадай санаттарға бөлуге болады:
+ сандық және сапалық ... ... ... ... және ... ... және ... емес.
Банктік менеджменттің сандық көрсеткіштері банктің мөлшерін, жүргізетін саясатын және мамандануын бағалауда ғана пайдаланады. Сандық көрсеткіштерге ... ... банк ... ... ... ... ... және пассивтік операциялар көлемі;
+ клиенттердің саны;
+ экономика саласы мен жүмыс саласының саны;
+ жұмыстың жағрафиясы;
+ филиалдық торабының саны;
+ корреспонденттік ... ... ... ... ... ... саны және тағы ... менеджменттің сапалық көрсеткіштерін мынадай топтарға бөлуге болады:
1. Несиелік мекемеге ... ... ... ... тұрғысынан банктік менеджментті бағалауға мүмкіндік беретін банктің ... мен ... ... ...
+ банк ... ... банк активтерінің сапасы;
+ банктің пайдалылығы;
+ банк өтімділігі;
+ банк операцияларын жүргізу және кұжаттарды ... ... ... банк ... кешенділігі;
+ ұсынатын банктік өнімдердің түрлері, сипаты, көлемі және сапасы жағынан клиенттердің сұранысын қанағаттандыру дәрежесі;
+ тәуекелдерді ... ... Кез ... ... ... ... ... тарапына қойылатын нормативтік талаптарға банк қызметкерлерінің сәйкес келуін бағалауға мүмкіндік беретін банктік менеджменттің көрсеткіштері:
* банк ... ... мен ... ... ... қызметі бойынша банк жүйесіндегі тәжірибесінің болуы, бірінің орын бірі алмастыруы, кадрлар резервінің болуы, басқару қүрылымының жоғарыдан төменге дейін қадағалау немесе ... ... және оның ... және тағы басқа);
* банктің ішкі саясаты, соның ішінде кадр саясатына, ішкі бақылау және аудит ережелеріне ... ... ... ... банк ... ... реттеушілік нормалардың орын алуы, зандардың, нұсқаулықтардың және зандық күші бар кез-келген актілердің сақталуы (банк жүйесінің әр түрлі деңгейіне арналған нормативтердің, ... және ... ... ... уақыттарда банк тарапынан заң бұзушылық пен қаржылық қылмыстардың болмауы, ақпараттың ашықтылығы және тағы ... банк ... мен ... нарық коньюнктурасындағы алдағы уақыттарда мүмкін болар өзгерістерін көре білу және оған уақтылы дұрыс шаралармен жауап беру ... ... ... ... ететін инфляция, құлдырау, депрессия және тағы сондай сияқты факторларға қарсы шара қолдануы).
3. Әлеуметтік көрсеткіштер, соның ішінде:
* қызметкерлердің еңбекке қатынасы;
* ... ... ... мен еңбегіне сыйақы төлеудің шекті қатынасы;
* директораттың әлеуметтік адекваттылығы (кәсіби дайындығы, шыншылдығы, міндеттемелерге сенімділігі, келісімшарттар ... ... ... шешу ... ... банктік менеджмент сапасыз болып табылса, оның арты банктік дағдарысқа ұласып, банктің зиян ... ... ... ... ... ... менеджментті немесе деп атайды. Мисменеджмент бұл ... көп және заң ... ... бар және оларға бақылаудың болмауымен сипатталатын менеджменттің түрі. ... көп ... ... ... ... мектептерінің өкілдерінің басты көңіл аударатын объектісі ретінде қызмет етеді. Экономикадағы қаржы ... ... ... ... ... одан әрі ... ... құлдырауына тікелей себепкер болады.
Мисменеджменттің мынадай түрлері болады:
* техникалық мисменеджмент;
* косметикалық менеджмент;
* дағдарыстық (авантюралық) менеджмент.
Техникалық мисменеджмент ... ... ... банк ... ... яғни енді ғана ... және агрессивтік саясат жүргізуі мүмкін, сонымен қатар оның жетекшісінің тәжірибесі жеткіліксіз;
* банк иелері және жетекшілері ... және ол оның ... ... ... ... банк ... ... келгенмен, кейбір себептерге байланысты банктің жетекшілері нарықтағы мүмкін болатын коньюнктуралық өзгерістерді алдын ала көре білмейді.
Техникалық ... бұл ... ... ... ... ішкі ... және аудиттің жеткіліксіздігімен, жоспарлаудың әлсіздігмен және қызметкерлердің біліксіздігімен сипатталады. Техникалық мисменеджменттің теріс ... ... ол ... ... ... асырыла береді, бірақ ондай менеджмент банк үшін қауіпті немесе тәуекелді болуы мүмкін .
Косметикалық ... ... ... ... жоғалтпау және колайсыз жағдайдан шығару жолын іздестіру және уақыт ұту мақсатында банк өзінің кызметіне байланысты орын ... ... және ... ... ... ... мисменеджменттің мақсаты -- есептік қүжаттарды банк қызметінің бірқатар көрсеткіштерін өзгеріссіз беру арқылы банкте ... ... ... ... ... ... ... және үмітсіз активтерге қарсы резервтерді азайту, активтерді қайта бағалау максатында банк активтерінің жіктелімі бойынша есеп берулерде пайдаланады. Косметикалық ... бұл ... ... ... ... онымен күресу шараларын азайтады.
Дағдарыстық менеджмент - бұл косметикалық мисменеджменттің банктің негізгі көрсеткіштерін жасыра алмай қалу ... ... ... ... ... ... ... мақсаты банктің қысқа мерзім ішінде өзінің жағдайын түзетуді көздейді. Мисменеджмент клиенттермен келісім бойынша нарықтық мөлшерлемеден жоғары пайызбен депозит тартып, келісім-шарт ... ... ... ... пайыз алу, салым иелеріне қаражаттарын қайтаруды кейінге қалдыру, валюта, бағалы қағаз, жер немесе жылжымайтын мүліктермен байланысты алыпсатарлық ... ... ... ... ... ... ... даму үшін оған өзгертулер енгізуі қажет, яғни өзгертулер - ... ... ... ... табылады. Өзгертулерге дайындық: әр жағдайға өзгеріс процесінің әр түрлі типтерінің қажет екендігін түсіну; әр түрлі ... ... ... әр түрлі ұсыныстарға негізделетінін түсіну; ұйымдық өзгерістерге дайындалу барысында ... ... ... ... нақты өзгеріс мақсатына қол жеткізу үшін ең тиімді жолды таңдай білу. Егер қазіргі ... ... тек қана ... тұрып қана қоймай, табыс тапқысы келсе, олар сыртқы өзгерістерге бейімделе білуі қажет. Өзгерістерді басқаруға болады және басқару керек. Сыртқы талаптар мен ... ... ... ... оны ұйымның икемділігін көтеру үшін пайдалану арқылы басшылар ұйымды сыртқы ортаға бейімдеп тұрады. ... ... асуы ... ... ... байланысты. Сонымен қысқа мерзімді тиімділікті ұйымның қысқа мерзім уақыты аралығындағы жағдайды сипаттайды: өнімділік, ... ... ... Осы ... ... - ұйымның сыртқы орта талаптарына сай қажетті мөлшер мен сапада өнімді ... ету ... ... ... ... ... ... маңызды фактор, ол ғылыми техникалық процессті жеделдетуге, еңбек өнімділігінің арттыруға, капиталды қолданудың жақсартуға, ... ... ... ... ... ... жетілдіруге және тағы басқа. өндірістің барлық астарларына тікелей ықпал етеді. Сондай-ақ өнімділіктің ... мен ... ... ... ... ... ... жасайды. Икемділік - ұйымның сыртқы орта параметрлері тұтынушы мінез-құлқы, ... ... ... сай ... беру қабілеті. Бұл әрине басшылықтың жоспарлау аясында дұрыс әдістер мен тәсілдер қолданып, ... ... ... ... ... ... ... қабылдауға жүйелік тұрғыдан қараудан, пайда болған проблемаларды шешудің жүйелілігін сақтаудың зор маңызы бар. ... жаңа ... ... шешімдерді өрістету үшін қабылдануы, сөйтіп бірыңғай өндірістік міндеттерді кезең-кезеңімен орындауды қамтамасыз етуі ... ... мен ... ... ... жағдайда міндеттің шешілуі 50%-ға қамтамасыз ... деп ... ... ... ... ... экономикалық, сондай-ақ әлеуметтік сипатта басқару жүйесінде пайда болуы мүмкін проблемаларды дер кезінде ... ... ... проблеманы ең алдымен ұйымдық, басшылық тұрғысында қарастырады.
Ұйым ... ... ... алу үшін және ... ... білу үшін ... берілген.
SWOT-талдау - бұл ұйымның күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оның қоршаған ортадағы мүмкіндіктері мен қауіптерін анықтауға ... ... ... ... бір ... ... табылады. Күш ретінде компанияның өте жақсы істейтін жұмысы немесе бәсекелестермен күресте фирмаға маңызды ... ... ... ... ... жағы - ... бәсекелестермен салыстырғанда жақсы істемейтін жұмысы, немесе мін алып келетін жағдай. Осылайша, 4 тізім қалыптасады, оларды матрица ретінде ... ... ... Жоғарыда жүргізілген талдаулар негізінде компанияның шағын SWOT-талдауын ұсынуға болады.
5-кесте - Ұлттық Банк Алматы қалалық филиалының ... ... ... ... ... ... болмауы
* Елбасының билік етуі
* Саяси тұрақтылық
* Экономикалық дамудың жоғарлау темпы
* Бүкіл саяси жүйе бір адамның қолында болуы
* Ішкі ... ... ... ... ... ... ... үшін ағымдағы қолайлы ішкі және сыртқы жағдайдың бар болуы
* Сыртқы экономикалық әсер
* Инфляцияның құлдырауы
* ... ... ... ... алуына әсері
SWOT-талдау матрицасын құрастырғаннан кейін сыртқы ортадағы әлсіз және күшті жақтарын, қауіптері мен мүмкіндіктерін сараптаймыз. Бағандар мен ... ... ... ... ... мен күшті жақтардың және мүмкіндіктер мен әлсіз жақтардың және тағы ... ... ... бағасы қойылады. Егер қауіп ұйымның күшті және әлсіз жақтары үшін маңызды болса, онда мұндай үйлестірудің мәнділік бағасы жоғары болады. ... ... ... ...
* өте ... тәуелділік - 5 балл;
* күшті - 4 балл;
* орташа - 3 балл;
* ... - 2 ...
* ... - 1 ...
Осы тәсілмен ұйымның әлсіз және күшті ортадағы қауіптері мен мүмкіндіктерінің қиылысқан мәселелердің эксперттік бағасын аламыз.
Филиалдың негізгі қызметі мынадай ... ...
* ... ... және статистика;
* Валюталық операцияларды бақылау;
* Заң қызметі;
* Компьютер жүйесін пайдалану секторы;
* Төлем балансының статистикасы;
* Қолма-қол ақшамен ... ... және ... ... ... ... қаржы секторының жедел әрі сапалы дамуы, соңғы жылдардағы сыртқы экономикалық жағдайлың жақсаруы Ұлттық банктің жаңа сапалы ... ... ... ... ... Бұл банк ... ақша-несие саясатын нақты жүргізуге, осы арқылы коммерциялық банктердің қызметтері мен активтілігін дамытуды және ақша айналысын тұрақтандыруды жолға қоюда. Ұлттық банктің ... ... ... минимизациялауға бағытталуды, яғни тек қана ақша агрегаттары мен ... ... ... ... ауыл ... бағаларын, бензин және тұрғын-комуналдық бағаларды реттеп отыру шаралары болып табылады [15].
Бұл бөлімде Ұлттық банктің қызметіне және Ұлттық банктін менеджмент ... ... ... және ішкі ... ... жасалды. Осы тұрғыда зерттеу объектісі ретінде алынған компаниясы менеджмент тиімділігіне қатысты зерттеу нәтижелерінің көрсетуінше, қазіргі кезеңдегі өндірістің ... ... ... ... ... ... мен пассивтерді басқару, еңбек ресурстарын басқару сияқты маңызды бағыттар бойынша жүргізетіндігін көрсетілді.
3 Ұлттық Банк жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесін тұрақтандырудағы мәселелер
Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға көшүмен байланысты банктер жүйесінде ұлттық ... ... ... ... елеулі өзгерістер болып жатқаны баршаға мәлім. Қазіргі таңда нарықтық экономикаға бұрын өткен, зор жетістіктерге қол ... ... ... ... банк ... ... стандарттарға көшіру ел экономикасы үшін маңызды болып табылады.
Нарықтық экономикаға көшкен жылдар аралығында Қазақстан Республикасының банк жүйесі реформалаудың ... әрі қиын ... ... ... Бұл кезеңде еліміздің банк жүйесінде тек сандық емес, сонымен бірге сапалық ... де ... 1995 жылы Заңы ... Бұл ... ... болып табылатын Ұлттық Банктің негізгі міндеттерімен қатар, экономикадағы ақша-несиелік реттеу құралдары, оның атқаратын қызметтерінің түрлері, коммерциялық банктердің қызметіне ... ... ... мен әдістері анықталған болатын.
Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасқан алғашқы кезеңдерінде сауатты, кәсіпкерлік деңгейі жоғары, білікті мамандардың болмауы, банк саласының қызметін ... ... ... жетілмеуі банк қызметін жүзеге асыруда көптеген қателіктер жіберіп, банктердің жабылып қалуына тікелей себебін тигізді.
Қазақстан ... банк ... ... ... ... ... ... тұрақтылығымен байланысты болады. Жоғарыда атап өткен себептерге қоса, төлемсіздік дағдарысы мен банктерге деген сенімсіздік көптеген банктердің ... ... ... оған ... бере ... ... ... ұшырады. Ел экономикасында бірлескен және шетел банктерінің, олардың филиалдардың пайда болуы бәсекелестікті одан әрі күшейтіп жіберді [16].
Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ашылған банктердiң басым бөлiгi өз қызметiн осы және басқа да көптеген себептерге байланысты тоқтатуға мәжбұр болды.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында ... банк ... әр ... ... ... банктер мен несие мекемелері қызмет істеуде.
Олардың ішінде: Мемлекеттік банк - ... ... ... екінші денгейлі банк, оның жарғылық қорының иеленушісі үкімет. Инвестициялық банк - ... ... және ... ... ... шұғылданатын екінші енгейлі банк.
Қазір елімізде банк жүйесі егемендік алғаннан бері ... келе ... ... ... ішінде ең тиімді қалыптасқан жүйе болып отырғаны белгілі. Елбасымыз атты Жолдауында ішкі және сыртқы саясатымыздағы аса маңызды 30 ... ... бірі ... жүйесінің ырықтандыру жағдайындағы тұрлаулылығы мен бәсекеге қабілеттілігінің жаңа ... ... осы банк ... ... ... ... басымдықтарды атап өткен. Ол, ең алдымен, біздің банктеріміздің жергілікті нарықтағы, өңірлік әрі ... ... ... ... әзір ... ... ... айтты. Сондай-ақ, банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі бар ... ... ... ... ... көрсетуі үшін жағдай жасау және банктердің өңірлік экономикалық жобаларға қатысуын күшейту және де ... ... ... ... ... ұлттық ауқымдағы жобалардың іске асырылуына тарту туралы маңызды мәселені шешу керектігі айтылады. Бұлардың барлығы банк жүйесінің экономикадағы, ... ... ... ... ... ... ... оны одан әрі дамытып және мемлекет тарапынан реттеу керектігін дәлелдей түседі. ... ... ... ... ... ... рөлі ерекше. Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі. Банктер халық шаруашылығы қызметінің ... ... ... ... байланыста болады.
Банк жүйесінің реформасы инвестициялық қорлардың рөлін арттыру жолымен және сауықтырушы банктерді құру арқылы жекешелендірілген кәсіпорындардың қайтадан ... ... ... ... Сауықтырушы банктердің инвестициялық қорларының рөлі -- жекешелендірілген ... ірі ... ... ... ... Әрі бұл жекешелендіру бағдарламасының басты мақсаты болып табылады. Инвестициялық қорлар жекешелендірілген кәсіпорындар саудасына қатысуы мүмкін және ... ... ... ... ... ықтимал, яғни меншік құқығы жеке қолға өтеді.
Банк жүйесінің реформасы жеке кәсіпорындардың банктен кредит ... жол ... жеке ... ... өз ... ... ... қатар ол залалды мемлекеттік кәсіпорындардың қайта құрылуын ынталандырады [17].
Жекешелендірілген кәсіпорындарға банктік реформаның барысында елімізде құрылуы тиіс ... ... де ... ... ... Ипотекалық банктердің жекешелендірілген кәсіпорындарға олардың өздеріне тиесілі мүліктің кепілзатымен ұзақ мерзімді кредит беру мүмкіндігі ... ... ... ... бұл үшін ... ... ... жасау қажет.
3.2 Қаржы дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін жетілдіру жолдары
Банктер дағдарыс жағдайында өзгеру стратегиясына, экономикалық тұрақтылық жағдайында бірігу стратегиясына, ал ... өсу ... ... алу стратегиясына көңіл бөлуге тиіс. Бұл жерде қандай стратегия болмасын бәрі нақты жағдайға тәуелді болып келеді.
Өзгеру стратегиясының ... бұл ... ... ... байланысты шаралардың жүйесін жасау. Мұндай жағдайда банк ... банк ... ... ... ... табыс әкелетін активтердің бір бөлігін сату мүмкіндігін қарастырып, сондай-ақ қызметкерлердің бір қатарын жұмыстан босату және технологияға инвестиция ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін қарастыруға тиіс.
Өзгеру стратегиясын іске асыру белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... клиенттерді жоғалту есебінен және білікті қызметкерлердің жұмыстан кетуінен, технологиялық базаның ... ... ... қаржылық жағдайының нашарлауы байқалады.
Бірігу стратегиясы бұл негізінен өсу стратегиясының жалғасы болып табылады. Консолидациялау ... ... - банк ... ... және нарықтағы үлесін сақтап қалу. Бірігу стратегиясының жағдайында пайданы арттыру банктік технологияларға инвестицияны өсіру, қызметкерлер жағынан қайтарымның өсуі, үстеме шығындары ... ... іске ... алу ... бір ... ... және ... стратегиялары жатады. Бірігу және қосылу стратегияларының негізгі себептеріне мыналар жатады:
* ... ... ... ... қажеттілік;
* ақша қаражаттарының сыртқа кету тәуекелінің төмендеуі (өтімділікті жоғалту) және имиджді нағайту;
* бір атаққа ие болу;
* пайданың ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі;
* білікті кадрларды тарту;
* бәсекелестік ұстанымды нығайту.
Бірігу және қосылу (интеграциялану) стратегияларының негізгі артықшылықтары мынадай:
* банк операцияларының көлемін өсіру нәтижесінде ... ... және ... ... ... тез арада қол жеткізу;
* қызметкерлердің біліктілігін толықтыратын жоғары біліктілік деңгейін алу;
* банкті сол ... ... ... ... ... ең ... банктер қатарына қосу.
Бірігу немесе өсу стратегиясын дұрыс жасау керек, ... ... ... ... ... ... ... 50-ды құрайды.
Жоғарыда айтылғандардан мынадай түйін жасауға болады, яғни жақсы ойластырылған банк ... оның ... ... ... ... табылады. Сондықтан да банк стратегиясын жасаудың әрбір кезеңіне банктің барлық ... ... ... стратегиясы сәйкес келуге тиіс. Өсу жағдайында банк жаулап алу стратегиясы мән берген дұрыс. Бірақ бұл жерде капиталдың ... ... ... ... онда ... алу ... консолидациялау стратегиясына өтуі мүмкін. Егер дағдарыс құбылыстары орын ала ... онда ... ... мән ... ... ... белгілерінің біріне банктің даму тұжырым-дамасынан туындайтын басымдықтар жатады. Басқаша айтқанда, стратегияда жасалған үйлестірімдер стратегиялық ... ... ... ... ... ең маңызды және сонымен қатар осал сегменттеріне теріс әсерін төмендету үшін, ҚР Үкіметі негізінен банк ... ... ... ... проблемалы сегмент - терге ақшалай қаражат құюды жүзеге ... ... 25 ... ... ... ... ... және Қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... және ... ... ... ... 2009-2010 жыл-дарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары 1,2 трлн. теңге бөлуді қарастырды. Осы сомадан 480 млрд. теңге қаржы ... ... 360 млн. ... - ... үй ... дамытуға, 120 млрд. теңгеден шағын және орта бизнесті қолдауға, АӨК, инфрақұрылымдық және серпінді жобаларды іске ... ... ... ... ... ... ... қолдауға бағытталған шаралар негізгі орынды алды, өйткені сыртқы ... ... күрт ... мен ішкі ... ... ... деңгейі, сондай-ақ, банктердің сыртқы міндеттемелерін өтеу бойынша мерзімдерінің басталуы елдің қаржы жүйесінің тұрақтылығы үшін ... ... ... ... ... ... атап өту қажет:
1) жай және артықшылықты акцияларды сатып алу арқылы төрт жүйе ... ... ... ... ... оларға реттелген заемдарды беру;
2) жеке тұлғалардың салымдары бойынша кепілдік сомасын 5 млн. ... ... ... кезеңінде екі жүйе түзуші банктердің АҚ және АҚ ... ... ... 2010 жыл ... ... БТА Банк ... бақылау пакетін, сондай-ақ Альянс банкі акцияларының толық пакетін сатып алуға мәжбүр болды. Екі банк те қазіргі уақытта сыртқы ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаны жүргізу аясында мемлекет қосымша эмиссия акцияларын сатып ала ... жүйе ... тағы да екі ... АҚ және АҚ ... ... ... қазақстандық банк жүйесінде бірде-бір банкроттық орын алған жоқ, банктердің өздері біртіңдеп өз кредит белсенділіктерін қалпына келтіріп келеді. Осылайша, қазақстандық банк ... ... ... ... ... ... ... Үкіметтің, Ұлттық банктің және Агенттіктің 2010-2011 жылдарға ... ... және ... секторларды тұрақтандыру жөніндегі дағдарысқа қарсы шұғыл шараларды іске асыруы банк ... ... және 2010 жылы ... ... 4,3% (4,2% -- 2009ж.) ... қалыпты өсуін қамтамасыз етті.
Іс жүзінде банктердің кредиттік қоржындарының сапасы экономиканың барлық секторлары бойынша нашарлады. Банктердің ... ... ... ... толығымен күткендегідей болды. Елдегі іскерлік белсенділіктің баяулауы мен жүргізілген ұлттық валютаның құнсыздануы аясында банк жүйесіндегі 2010 жылғы жұмыс атқармайтын кредиттердің ... 4,5 ... өсті және 3,5 ... теңгеге жетті, бұл банктердің топтастырылған кредиттік қоржындарының 36%-н құрайды. Бұл ... ... ... ... ... 2010 жылдың аяғында 3,6 трлн. теңгені немесе кредиттік қоржынның 37,7%-н құрады. Жұмыс істемейтін кредиттерді қалып-тастырылған провизиялардың жабу деңгейі 01.01.2010 ... 1,03 ... Бұл ... ... істемейтін кредиттердің басым бөлігі екі банкке - БТА және Альянс банктеріне тиесілі .
Кейбір қазақстандық жүйе түзетін банктер мен ... ... ... ... ... құрылымдау қалған банктердің халықаралық капитал нарықтарында қолайлы жағдайларда қарыз алу мүмкіндіктеріне тұтастай теріс әсер етті. ... ... ... жетіспеуіне байланысты ішкі депозит нарығының маңызы өсті. Алайда қорландырудың ішкі көздері банк ... ... ... ұласымды сақтау үшін жеткіліксіз, салыстырмалы қысқа мерзімге ие және тұрақсыздығымен ерекшеленеді, сондықтан да ... ... ... ... ... ... түзелісімен қайтып келуі мүмкін.
Экономиканы және қаржылық секторды тұрақтандыру бойынша мемлекеттің дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... беру мен ... деңгейін қалыптастыру арқылы банк секторының көзделген тұрақтылығы қамтамасыз етілді. 2010 жылы банк ... ... ... қолдауға белгілі дәрежеде тәуелділігі сақталуы мүмкін, ол оларға қорландыру тапшылығын жеңуге ... ... Осы ... ... жаңа, соның ішінде қорландырудың ішкі көздерін іздеуді ынталандыру қажет.
Экономикадағы және банк жүйесіндегі теріс үрдіске ... ... банк ... ... ... жоғалтқан жоқ. Клиенттердің 2009 жылы тартылған салымдары (арнайы мақсаттағы ... ... ... ... ... ... ... 01.01.2010 есебі бойынша 6 003,8 теңгені құрады, бұл көбінесе жеке тұлғалар салымдарының 29,1%-ға ... және ... ... ... ... банктерде ҰӘАҚ>> АҚ шарттастырылған депозиттерді орналастыруымен қамтамасыз етілді.
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... ... бағаларымен де, Қазақстан Республикасы Үкіметінің және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің дағдарысқа қарсы ... іске ... де ... ... ... ... ... жұмыс істеуі және депозиттік базаның өсуі осы жағдайдағы негізгі көрсеткіштер болып табылады.
Соңғы үш ... ... рет банк ... ... ... байқалады. Экономиканы кредиттеу қарқынының төмендігі кредиторлардың әлеуетті заемшыларға сенімінің төмендігімен, ... ... ... ... ... төмендігімен байланысты.
Қазақстан Республикасының Үкіметі қабылдаған іс-шаралармен бірге ... ... ... ... ... ... жылдың бірінші жартысында жылдам дамыған инфляциялық үдерістердің қарқынын ... ... ... 2011 ... қазанның соңында жыл-дық инфляция деңгейі өзінің мақсатты дәлізі 6-8%-ға қайтып келді.
Дамыған ... ... ... ... ... ... айырбастау бағамының күрт ауытқуының алдын алуға бағытталған ақша-кредит саясатын ... ... ... ... ... ... әсер еткен жоқ.
Әлемдік экономикалық дағдарыстың ықтимал айналымдарына Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының Ұлттық қорымен көрсетілген ... ... ... келе бұл ... банк ... ... қаржы дағдарысы жағдайындағы банктерді жетілдіру жолдары және қазақстандық банктердің стратегиялық жоспарларының күшті болуынан дағдарыстан кезінде бір де бір банк ... ... бұл ... ... банктік жүйесі жоғары сатыда дамып келеді деуге ... ... ... рыноктық қатынастарда шаруашылықтың тиімді ұйымдастырылуы мен қызмет етуі олардың қаржылық жағдайына, несиелер алу ... ... ... ... ... ... ... экономиканы реттеуде және тұрақты дамуын қамтамасыз етуінде жүргізілетін тікелей және жанама экономикалық саясаттар сол елдің банк жүйесі қызметтері мен оның ... ... ... ... іске ... ... ... саясатының бағыттарын, элементтерін және оның тұрақты тиімді дамыту, инфляция деңгейін төмендету және оның тұрақты ... ... іске ... ... ... өзі бұл қызметтерді экономикадағы екінші деңгейлі коммерциялық банктермен бірлесе отырып атқарады.
Коммерцпялық банктер, сонымен катар экономиканың ... ... ... пен Үкіметтің экономикалық шаралары. Ұлттық банк саясаттары арасында қаржы делдалы ... ... ... ... ... бос ақша қаражаттарын экономикалық шаруашылықта сол ақшаға сұраныс туып отырған салаларды несиелеуді, әр түрлі делдалдық операцияларды ... ... ... ... саласының толық қанды дамуына, отандық инвестицияның өсуіне, халықтың экономикалық қызметтегі еркін жүргізуіне, жалпы бір ... ... ... экономика жүйесінің бір негізгі тармағы болып табылады.
Ұлттық банк "банктердің банкі" атағын алып, ал коммерциялық банктер ... ... ... басты құрал болып отыр. Олар арқылы экономикада қызмет атқарушы жеке және ... ... ... ... олар ... алға ... Қазіргі кезде елімізде банктік жүйедегі екінші деңгейлі банктер саны 38 ... ... ... ... банк жүйесі нарықтық экономика жүйелері ішіндегі ең бір дұрыс қалыптасқан жүйе және ол экономикалық өсуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... болмас.
Сонымен қатар, еліміздің банктік жүйесінің болашағы оң көрсеткіштерге жете береміз деп айтсақ артық ... ... ... ... әлі де болса, тиімді реформалау үстінде. Яғни, экономиканың тұрақсыз өсуіне алып келетін шикізаттық бағыттағы ... ... ... арналған Индустриялы-инновация стратегия негізінде тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізу және еліміздің қаржы-банктік жүйесіи ... ... ... ... ... ісі іске асырылуда.
Қазақстанның экономикалық дамуында жағымды тенденцияның сақталуы еліміздің Ұлттық банкінің ... ... жаңа ... ... ... ... ... өтуіне байланысты болып отыр. Қазіргі таңда инфляция таргеттеудің негізгі саясаттары мен құралдарының басты себептері мен ... ... бұл ... ... ... ... алуы ... жаңалық болып табылады.
Елдің макроэкономикалық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі сапалы дамуы, соңғы ... ... ... ... ... Ұлттық банктің жаңа сапалы кезеңдік дамуына көшуіне себеп болды. Бұл банк стратегиясы ақша-несие саясатын нақты жүргізуге, осы арқылы коммерциялық ... ... мен ... ... және ақша айналысын тұрақтандыруды жолға қоюда.
Ұлттық банктің ақша-несие саясаты ифляцияны минимизациялауға бағытталуды, яғни тек қана ақша ... мен ... ... ... ... ауыл ... ... бензин және тұрғын-коммуналдық бағаларды реттеп отыру шаралары болып табылады.
Айтып кететін жайт, бүгінде қаржы секторының барлық сегменттерінде құрылымдық реформалар жүргізілуде. ... ... банк ... банк қызметтері бойынша әлемдік стандарттарға өтуді қолға алды. Еліміздің зейнетақы және төлем жүйелері ТМД ... ... ең ... ... ... ... Біздің қаржы жүйеміздегі Ұлттық банк басқа елдерге үлгі ретінде ... ... ... Ұлттық банкі ТМД елдерінің жалғыз орталық банкі қызметін атқаруда.
Осы тұрғыда зерттеу объектісі ретінде алынған ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі өндірістің менеджмент деңгейі жоспарлау, тәуекелді басқару, активтер мен пассивтерді басқару, еңбек ресурстарын басқару сияқты ... ... ... ... ... ... ... негізгі құраушысы болып қаржы менеджменті табылады. Ол ұйымдастырушылық құрылымдар мен функционалды техноло-гиялық жүйелердің жұмыс істеу ... ... ... әдістемелік негіздері мен рационалды талаптарды анықтауға мүмкіндік береді. Ал бұл жүйелер мен режимдер банктің қаржы операцияларын жоспарлау мен ... ... ... етеді және оның қойылған параметрлер бойынша тұрақтылығын үнемі ұстап ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық жағдайында бірігу стратегиясына, ал экономикалық өсу жағдайында жаулап алу стратегиясына көңіл ... ... Бұл ... ... ... ... бәрі ... жағдайға тәуелді болып келеді.
Дағдарыс кезеңінде қазақстандық банк жүйесінде ... ... орын ... жоқ, ... ... біртіңдеп өз кредит белсенділіктерін қалпына келтіріп келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ...
* ... ... ... Банк туралы Заңы. 1995 ж. 30 және банк заң. 1995 ж. 31 тамыз.
* Ақша, несие, банктер теориясы: ... -- ... Жеті ... 2011. -- 368 бет. ISBN ... ... ережелер 2011 жыл
* Қазақстанның банк жүйесі: бір ... бір ... // ... ... // ... ... // Қоғамдық экономикалық басылым // №10, 2011 ж. 22 мамыр
* Көшенова Б.А. "Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары." Оқу ... / - ... ... 2009 - 328 ... ... З.Г. ... 2010ж
* Жалпы ережелер 2011 жыл
* http://www.nationalbank.kz/index.cfm?docid=257 . Ұлттық банк ресми сайты
* Сайденов А.Г \\ ... ... №12, - 2009г. 2-4 ... ... А. Артур, А.Дж. Стрикленд III. Стратегический менеджмент: концепции и ... для ... 13-е ... Пер. с ... - М., Издательский дом , 2008. - с. 58-62
* ... Г.А. ... ... ... ... и ... развития // банки Казахстана 2009. №10. с. 2-11
* Каменова Р.А. Совершенствовать регулирование деятельности ... ... ... // банки Казахстана 2001. №8. с. 16-18
* Жуков Е.Ф. ... и ... в ... ... ... для вузов. - М.: Банки и биржи, 2007.
* Досниязова А.К. // Банки Қазахстана, №10, - 2009 г. 56-61 ... ... Э. Дж, ... К., ... Р. ... ... дело и денежно-кредитная политика. -- М., 2007.
* \\ ... Банк РК ... №33 от 17 ... 2005 года) Банки Казахстан, 2010 г. 65стр
* Нұрғалиев Қ.Р. Қазақстан экономикасы: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2011-184
* www.stat.kz. ... ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің нарықтық жағдайдағы алатын орны29 бет
Ұлттық наным-сенімдер және олардың қоғамда алатын орны65 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Абай Құнанбаевтың Қазақстан тарихында алатын орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь