Кәсіпорын шығындарын басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Өндірістік шығындар. Кәсіпорын шығындары
1.1 Кәсіпорындардың шығындары және олардың түрлері ... ... ... ... ... ...
1.2 Өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Өндіріс шығындарының есебін жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Кәсіпорын шығындарын басқару
2.1 ... ... ... ... ... ...14

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Нарықтық жағдайда шаруашылықтанудың жаңа талаптары мен олардың әрі қарай дамуы ұйымның экономикалық жұмысының барлық жүйесінің елеулі қайта ұйымдастырылуын талап етті. Кеңес үкіметі кезеңінде ұзақ жылдар бойы отандық ұйымдардың көпшілігі жоспарлау, бухгалтерлік есеп және экономикалық талдаудан көп тәжірибе жинақтады. Бірақ бұл тәжірибе нарықтық экономика ұстамдарынан едәуір ерекшеленетін, теориялық негіздегі орталықтандырылған жоспарлы экономика жағдайында қалыптасты.
Жекешелендіру және мемлекет иелігінен алынғаннан кейін, ұйымдар өз қызметінің нәтижесіне толық жауап беретін дербестікке қол жетіп, экономикалық және заңдылық тұрғыдан оқшауланды. Кәсіпорынның өндірістік – қаржылық қызметінің тиімділігіне деген басқарудың барлық буындардың жауапкершілігі арта түсті. Кәсіпорынды банкроттық пен күйзелуден құтқаруға ешкім көмектеспейтін болды. Өндірістік – шаруашылық қызметтің барлық мәселелерін тиісті ақпарат негіздерінде және оларды талдау арқылы, сонымен қатар өндірістік қызмет түрлерін түбегейлі қайта құру арқылы мәселелерді ұйымның өзіне шешуге тура келді. Бірақ, ұйымдық нысандар тұрғысынан кәсіпорындар ішінде бұрынғыдай жоспарлау сақталып қана қоймай, тіпті оның мәні күшейе түсті, бухгалтерлік есеп, сонымен бірге өндірістік-қаржылық қызметті жан-жақты экономикалық талдау да жалғастырылды. Бірақ, олар көпшілік жағдайда айдың соңында жүргізілгендіктен, оның тиімділігі онша жоғары дәрежеде болмады.
Экономикалық ақпаратты қалыптастыру мен пайдалану жүйесінде қажет болды. Қазіргі жағдайда өндіріс шығындары мен қаржылық нәтижелер туралы ақпараттарды қалыптастырудың, оларды басқарудың жаңа жолдарын құру, жедел талдау үшін алынатын мәліметтердің жеделдігі мен құндылығын арттырудың дәстүрлі емес жүйесін құру – қазіргі шаруашылық қызметтің бухгалтерлік есебі мен бақылауының және талдаудың өзекті мәселелерінің бірі болып табылады.
Экономикасы жоғары дамыған елдерде нарық жағдайындағы ұйымның оңтайлы экономикалық жұмысын ұйымдастырудың мол тәжірибесі жинақталған, мұны отандық кәсіпорындардың есеп тәжірибесінде пайдалану өте қажет. Ұйымды басқару теориясы мен
Пайданылған әдебиеттер тізімі


1. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория экономического анализа: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2001-416с.
2. Басовский Л.Е. Теория экономического анализа: Учеб. пособие. – М.: Инфра-М, 2001-222с.
3. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: Учебник:М.: ИНФРА-М, 2002. – 336с.
4. Дүйсембаев К.Ш. Анализ финансовый отчетности: Учебник. – Алматы: Экономика, 2009, 366с.
5. Дүйсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами: теория и методология. – Алматы: Экономика, 2000.-294с.
6. Дүйсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2005.- 128с.
7. Любушин Н.П., Лещева В.Б., Дьякова В.Г., Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб. Пособие для вузов/Под ред. проф. Н.П. Любушина. – М.: ЮНИТА-ДАНА, 2001. -471с.
8. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа. – М.: Инфра – М, 2002.-208с.
9. Журавлев В.В., Савруков Н.Т. Анализ хозяйственно – финансовой деятельности предприятия. Конспект лекций. – СПб.: Политехника, 2001.-127с.
10. Методика анализа показателей эффективности производства: Уч.пос., изд. 2-ое доп. и перераб./ Под ред. проф. Э.А. Маркарьяна. – Ростов н/д: Издательский центр «МарТ», 2001. -208с.
11. Любушин Н.П., Лещева А.Б., Сучков Е.А. Теория экономического анализа: Учебно- методический комплекс. – М.: Экономист, 2004.-480с.
12. Герасименко Г.П. и др. Управленческий, финансовый и инвестиционный анализ: Практикум. – Ростов н/Д: Издательский центр «МарТ», 2002.160с.
13. Бачаров В.В. Финансовый анализ. – СПб: Питер, 2005.-240с.
14. Дроздова Н.В., Дроздов В.В. Экономический анализ. Практикум. – СПб: Питер, 2006. -240с.
15. Анализ финансово-хозяйственной деятельности: Учебно- методическое пособие/ под.ред. И.А. Налетова, М.: ИНФРА-М, 2006.-124с.
16. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия/Под ред. Т.Б. Бердникова М.: ИНФРА-М, 2007. – 212с.
17. Финансовый анализ: Учебное пособие/ Под.ред. Е.А. Ефремова. – Томск: ТУСУР
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................3
1. Өндірістік шығындар. Кәсіпорын шығындары
1.1 Кәсіпорындардың ... және ... ... ... Өндіріс ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ........................................................22
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Нарықтық жағдайда шаруашылықтанудың жаңа
талаптары мен олардың әрі қарай дамуы ұйымның ... ... ... ... қайта ұйымдастырылуын талап етті. Кеңес үкіметі кезеңінде
ұзақ жылдар бойы отандық ұйымдардың көпшілігі жоспарлау, ... ... ... ... көп ... жинақтады. Бірақ бұл тәжірибе
нарықтық экономика ұстамдарынан едәуір ерекшеленетін, теориялық негіздегі
орталықтандырылған ... ... ... ... және ... ... алынғаннан кейін, ұйымдар өз
қызметінің нәтижесіне ... ... ... ... қол ... және заңдылық тұрғыдан оқшауланды. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... буындардың
жауапкершілігі арта түсті. Кәсіпорынды банкроттық пен ... ... ... ... Өндірістік – шаруашылық қызметтің ... ... ... ... және оларды талдау арқылы, сонымен
қатар өндірістік қызмет түрлерін түбегейлі қайта құру арқылы ... ... ... тура ... Бірақ, ұйымдық нысандар тұрғысынан
кәсіпорындар ішінде бұрынғыдай жоспарлау ... қана ... ... ... ... түсті, бухгалтерлік есеп, сонымен бірге өндірістік-қаржылық
қызметті жан-жақты ... ... да ... ... ... ... айдың соңында жүргізілгендіктен, оның тиімділігі онша
жоғары дәрежеде болмады.
Экономикалық ... ... мен ... жүйесінде қажет
болды. Қазіргі жағдайда өндіріс шығындары мен қаржылық ... ... ... ... ... жаңа ... құру, жедел
талдау үшін алынатын мәліметтердің жеделдігі мен құндылығын арттырудың
дәстүрлі емес ... құру – ... ... ... бухгалтерлік
есебі мен бақылауының және талдаудың ... ... бірі ... ... ... ... нарық жағдайындағы ұйымның оңтайлы
экономикалық жұмысын ұйымдастырудың мол тәжірибесі жинақталған, ... ... есеп ... пайдалану өте қажет. Ұйымды
басқару теориясы мен тәжірибесінің шетелдік жетістігінің бірі ... ... ... ... ... мен ... ұйым басшыларының жедел
және стратегиялық шешім қабылдауына керекті ... және ... ... ... ... ... түсіндіру және ұсыну
процесі болып табылады.
Бұл анықтама халықаралық стандарттарға сай және ... ... ... мәні мен мазмұнын ең ... ... ... Осыған сай
басқарушылық есеп ... оның ... ... ... бағалауды, кәсіпкерлік қызметті жоспарлау мен ... ... және ... ... оңтайлы пайдалануды қамтамасыз
етуді қоса алғанда жалпы бизнесті басқару үшін ... ... ... мен ... ... ... қамтиды. Бұл ... есеп ... оның ... ... ... үшін ... ... есебіне кіреді.
Ғалымдар мен экономисттердің арасында басқарушылық есепті бухгалтерлік
есеп жүйесінде және онан тыс та қарайтын әртүрлі көзқарастар бар. ... ... есеп ... ... ... есебімен, яғни
шығындар мен қаржылық нәтижелер, борыштық талаптар мен ... ... мен ... ... ... ғана шектеледі. Бірақ
өндіріс, өткізу және жабдықтау, сонымен ... ... ... ... оның ... ... үшін ... жағынан кем
түспейтін өндірістік инвестициялармен ... ... ... есеп
өрісінен тыс қалып қалады.
Басқарушылық есеп ... ... ... бойынша
басқарылатын әрбір объектінің есептік жүйесі, жопарлауы, бақылауы мен
шығындары туралы ... ... ... ... соның негізінде ұзақ
және қысқа мерзімді уақытқа ұйымның ... ... ... ... ... шешімдерін жедел қабылдау үшін ақпараттың
негізі болып ... ... ... ... ... ... ... және
стратегиялық жоспарлау мен бюджеттендіру, жабдықтау, өндіріс пен өнімді
өткізуді ... үшін ... ... ... ... ... экономикалық ақпаратты қалыптастырудың компьютерлік жүйесі көп жылдар
бойы өндірістік – шаруашылық қызметті ... ... ... алу ... арасындағы көбіне шартты түрде болатын кедергілерді жойып жіберді.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Курстық ... ...... ... жағдайында өнім өндіретін кәсіпорындардың
шығындарын басқару болып саналады.
Осы ... ... қол ... үшін ... мына ... алға қойылды:
- кәсіпорын өндірісінің ұйымдық және технологиялық сипатына байланысты
басқарушылық ... ... ... және оның өндірістік
қызметтегі рөлін анықтау;
- кәсіпорын өндірісін, табыстары мен ... ... және ... ... үшін басқарушылық бақылау жүйесін ұсыну;
- кәсіпорын шығындарын, ... ... ... ... әдістеріне орай, кәсіпорын шығындарын есепке алу;
- кәсіпорын шығындарын басқару үшін рычаг эффектісі әдісін ... ... ... ... ... Өнім ... ... есепті ұйымдастыру және оны жетілдіру мәселері бойынша отандық
және шетелдік ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбектері ... ... Ал ... есепті ұйымдастыру және оны дамыту сұрақтарына байланысты
шетелдік және отандық ... көп ... ... ... ғалымдардың
ішінен К. Друри, Л.А. Крятова, Т.П. Карпова, Б. Нидлз, С.А. Стуков, В.Ф.
Палий, П. ... Р. ... А. ... ... болса, ал отандық және ресейлік ... ... яғни В.К. ... К.Т. ... ... З.Н. Әжібаева, К.Ш. Дүйсембаев, Ф.С.
Сейдахметова, С. ... С.Д. ... ... Т.А. ... Г.Ю. ... ... П.С. Безруких, А.П. Бархатов, А.И. Васильков, Е.А. Голиков, ... А.Ш. ... Р. ... В.Е. Ластовецкий, Н.П. Кондраков және
тағы басқалардың еңбектерінде кеңінен зерттелген болатын.
Бұл ... ... ... ... есепке алудың
нормативті әдісі мен өнімнің өзіндік құнын есептеуге, сонымен қатар ... ... ... әдістемесіне көп көңіл бөлінген.
Бірақ, кәсіпорындардың өндірістік ... ... ... ... ... ... осы ... дейін толық зерттелмей
келеді.
Нарықтық экономика жағдайында өнім ... ... ... ... басқару мамандарының дербестігін арттыру және
қабылданған басқарушылық шешімдердің дәлелді қабылдануына және ... ... ... ... ... ... ... шығындардың мөлшерін анықтап, оларды құжатқа тіркеп,
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... бірге басқарушылық шешімдер қабылдау үрдісін экономикалық
тұрғыдан толық дәлелдеуге мүмкіндік береді. Сондықтан, оның ... ... оны ... ... ... және өндіріс
технологиясына байланысты ... ... ... ... ... ... ... және оларды оңтайлы басқаруға мүмкіндік
беретін экономикалық үрдістің барлық құрамдас ... ... ... мәселелерді шешудің қажеттілігі және олардың
өнімдері өндірісінде ғылыми тұрғыдан толық ... ... ... ... оның ... мен міндеттерін айқындауға негіз болып
отыр.
Зерттеудің пәні мен объектісі. ... пәні өнім ... ... ... ... мен ... теориясы мен
тәжірибесін талдау және ... ... ... ... ... ... ... өнім өндіретін кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... теориялық және әдістемелік негіздері. Басқарушылық
есепті дамыту мен ұйымдастыру мәселелері бойынша зерттелген ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
бухгалтерлік есеп және өндірістік қызмет мәселелері бойынша заңдар мен заң
күші бар ... ... ... және ғылыми-тәжірибелік
конференциялардың материалдары, зерттеу жүргізілген ұйымдардың ... ... ... ... ретінде зерттеліп отырған объектіге жүйелі талдаудың
жалпы ғылыми тәсілдері,тағы басқа әдістер пайдаланылды.
Қорғауға ... ... ... ... ... ... ... жағдайында шұжық өндірісінің ұйымдық және
технологиялық ... ... ... есепті ұйымдастырудың
әдістері және оның маңызы анықталды;
- шұжық өнімдерін өндіретін ... ... ... табыстар
мен шығындардың жауапкершілік орталықтары анықталып, ішкі есептеме
нысандары ұсынылды;
- ... ... ... ... ... мен ... ... мен бюджеттің орындалуын жүзеге асыратын
басқарушылық бақылау жүйесі ұсынылды;
- шұжық ... ... ... ... ... ... өзара байланысын талдау әдістемесін қолдану ... ... ... ... ... ішкі ... бақылау мен жедел
талдау ұйымдастырудың ерекшеліктері анықталып, өндіріс ... ... ... ... және талдау бойынша нақты ұсыныстар берілді.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 Кәсіпорындардың шығындары және ... ... ... ... ... рынокқа ұсынуы, оны өндіруге ... және сол ... ... ... ... ... болады. Бұдан шығатын қорытынды ... ... ... ... кететін шығындарды білу ... ... ... ... ... бірі ... ... – бұл кәсіпорын өзінің ... және ... іске ... үшін ... ... ақшалай түріндегі
шығындары. Өндіріс ... ... шек ... ... ... маңызы мен практикалық қызметіндегі ... ... ... Кәсіпорын шығындары өндірістік белгілеріне қарай үш ... ... құн ... ... өндіру және сатуға кететін
шығындар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жабатын ағымдағы шығындар;
• өндірісті ұлғайтуға және ... ... ... бұл жаңа немесе жаңғыратын ... ... ... ірі күрделі қаржы шығындары;
... ...... ... – үй, ... ... және осыған ұқсас басқа да мұқтаждарға ... Олар ... ... ... ... қорлардан қаржыландырылады.
Өндірістік шығындардың жіктелуі:
1. экономикалық ... ... ... ... өзіндік құнның сатылары
• өзіндік құнның калькуляциялау статьялары
3. технологиялық ... ... ... қосымша
4. құрамы:
• бірэлементтік
• кешендік
5. өнімнің өзіндік ... ... ... тікелей
• жанама
6. өндірістік процестегі рөлі:
• өндірістік
• өндірістен тыс
7. мақсатқа сәйкес жұмсау:
... ... ... ... ... мүмкіншілігі:
• жоспарлы
• жоспарсыз
9. өнімнің көлеміне қатысы:
• күнделікті
• бір жолғы
10. шығу ... ... ... ... шығындар
11. дайын өнімге қатысы:
• дайын өнімнің шығындары
Практикалық ... ... ең ... және ауыспалы шығындарға
бөлу. Тұрақты шығындар осы ... ... ... ... өнімді
өндіру және оны сатудың ... ... ... тәуелді
болмайды. Тұрақты шығындарға жататындар: міндетті заемдық ... ... ... және ... ... ... және т.б.
Ауыспалы шығындар – бұл осы ... ... ... өндірудің
мөлшеріне және сатылуына тәуелді болмайтын ... ... ... ... отын, энергия, көлік қызметі және
т.б. Тұрақты және ... ... ... ... ... бар. ... ... керек десе, жалпы алганда,
өндірілмеген өнімге де ... ... ал ... шығындармен
кәсіпкер өндіріс көлемін өзгерту жолымен басқаруы мүмкін.
Шығындар экономикалық және ... ... ... ... деп ... ресурстарды пайдаланғаны үшін
жеткізушілерге төлейтін төлемдердің барлық түрлерін айтады. Олар ... ... ... ... ... ... және ішкі (күңгірттік
немесе өзінен-өзі түсінікті). Сыртқы ... – бұл ... ... ... ... шикізаттар төлемдері,
материалдар, отын,еңбекақы, тозуды ... және т.б. Бұл ... ... шығындарға жатады. Кәсіпорынның ішкі шығындары
күңгірт, өзінен өзі түсінікті ... ... Олар ... ... ... өндірісте пайдаланғанын нақтылап
көрсетеді: ... ... ... жеке ... және ... ... ... төлемейді.
1.2 Өнімнің өзіндік құны. Кәсіпорынның іс - әрекетіндегі басты к-
рсеткіштердің бірі - ... ... ... Бұл ... ... және
оны сатудағы ақшалай нысанында көрсетілетін шығындардың жиынтығы.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны – жұмсалған шығындардың ... және ... ... ... ... элементтердегі жай
ұдайы өндірісті, өндірістік ... және ... ... ... Осы ... ... өзіндік құнының ... ... ... ... ... ... ... – бұл
шығындардың басты статьялары.
Сонымен қатар, кәсіпорын бір уақытта басқа да ... ... ... ... сыйлық, банктік несиеге процент
төлеу, әлеуметтік обьектілерді ұстау, ... тыс ... ... ... – бұл ... ... шығындарын құрайды.
Өзіндік құн тиімділіктіңмынадай ... ... ... және
пайдалылығының деңгейі мен серпінін анықтайды. Өзіндік құнның ... ... ... анықталады:
1. Өзіндік құн өнім құнының кең бөлігі ... ... ... өнімнің өзіндік құны арқылы өндіріс қаражаттарын ... ... ... құн көтерме ... ... ... ... ... оның есепсіз жүргізілуі бағаның құрылуына негіздеме
бола алмайды.
3. ... ... ... ... ... бұйымдардың
пайдалылығын, яғни оларды ... ... сай ... ... ... ... өзіндік құнына деген көзқарасты
төмендетуге ... ... ... ... ... деңгейіне
кәсіпорынға қатысы бар және ... жоқ ... ... етеді.
Мысалы, кәсіпорынға табиғи ... ... ... шикізат көздерін
және өнім ... ... ... шикізатқа баға
деңгейі, отын, жабдықтар, электроэнергия және көлік ... ... ... ... ... ... ... белгілермен
топтастырылады:
• шығындардың бастапқы элементтерімен;
• пайда болу және ... ... ... ... ... ... ... шығындар
сметасын дайындағанда қолданылады. Бұл ... мәні - ... ... ... өзіндік құнының жиынтығына ... мына ... ... ... ... ... ... еңбекақыға жұмсалған шығындар;
• әлеуметтік сақтандыруға аударым;
• зейнетақы қорына аударым;
• жұмыспен ... ... ... ... ... да ... ... төмендеуінің негізгі бағыттары.
Шығындарды жүйелі түрде төмендету – кәсіпорындардың ... ... ... ... ... болып табылады. Нарықтық
экономика жағдайында залалды ... ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындарын
төмендетудің мына төмендегі негізгі ... ... ... ... ... ... пайдалану;
• өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
• экономикалық процестерді мемлекет тарапынан ...... ... жетістіктерін іске асыру – бұл бір
жағынан өндіріс қуатын, шикізат және ... оның ... ... ... ... пайдалану, ал екінші жағынан тиімді
жаңа машиналарды, жаңа ... ... іске ... белгілі бір мөлшерін мейлінше тиімді ету – шаруашылықты
жүргізудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Тек қанша өнім өндірілгендігінің ғана емес, ... ... ... ... да ... зор. Мәселенің
бұлайша қойылуы ... ... ... пен материалдарды жұмсай
отырып немесе ... мен ... ... ... әрбір бөлігін неғұрлым көп өнім алуға, ... ... ... ... ... өсіруге, шығындарын
бұйымдардың өзіндік ... ... ... пайдасын
көбейтуге, өндірістің тиімділігін арттыруға жету керек.
Егер кәсіпорын ... ішкі ... ... ... ... бағыттарын қорытындылауға талпыныс жасалса, онда
оларды үш топқа ... ... ... ... ... өндіріс қорлардың пайдалануын ... ... ... ... неғұрлым тиімді ... ... ... ... ... ... жақсартудың
есебінен арттыру.
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіруге ... ... ... ... ... ... ... үнемдеумен қатар
барлығы да тәжірибе жүзіндегідей болады, яғни ... ... ... Қазіргі кезеңде нақты еңбекті ... ... ... ... үнемдеумен салыстырғанда недәуір салмақты
нәтиже береді. Қазіргі ... ... ... ... ... ... бар: американдық және ... Бұл ...... ... ... ету, ... ... ынталандыру және т.б. ... ... ... төмендетуде мемлекеттік ...... ... ... мен ... стандарттар елеулі
орын алады.
Өнімнің өзіндік құнын арзандату – ... ... ... ... ... ... экономикалық заң ... ... ... ... ... шығын үнемі кеміп, жанды
еңбек ... ... ... ... Өзіндік құнның ... ... ... ... ... ... және қазіргі
еңбектің үнемделу дәрежесін бейнелейді.
Өзіндік құнды кемітудің басты функциялары:
... ... ... ... өндірістің материал, отын, ... және ... ... ... және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
• технологиялық ... ... ... ... ... Өндіріс шығындарының есебін жүргізу.
Өндірістік шығындардың жіктелуі
|Сьшыптау белгілер|Сыныптау  белгілері ... ... ... | | |
|1 ... ... |
| ... |
| |   | |
|2 ... ... ... |
| ... ... статьялары |
|3 ... ... |
| |е ... | ... ... ... кешенділік |
|5. ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... өндірістен тыс|
| ... | ... ... ... өндірістік |
| | ... ... ... ... ... |
| ... | ... |Өігімнің көлеміне ... ... |
| ... | ... ... мерзімділігі |Күнделікті, бір жолғы |
|11. ... ... ... ... | ... |
| | ... |
Практикалық маңызы болатын ең тұрақты және ауыспалы шығындарға бөлу.
Тұрақты шығындар осы кезеңдегі ... ... ... ... ... және
оны сатудың мөлшеріне, құрылымына тікелей тәуелді болмайды. Тұрақты
шығындарға жататындар: ... ... ... ... ... жабдықтардың амортизациясы, сақтандыру жарналары және т.б.
Ауыспалы шығындар — бұл осы кездегі уақытта өнімді өндірудің мөлшеріне
және сатылуына тәуелді болмайтын шығындар. Мысалы, еңбекақы
шығындары, Шикізаттар, отын, ... ... ... және т.б. ... ... ... айырмашылықтың елеулі маңызы бар. Тұрақты
шығындар керек десе, жалпы алғанда, өндірілмеген өнімге де төленуге ... ... ... ... ... ... жолымен басқаруы
мүмкін.
Шығындар зкономикалық және бухгалтерлік болып ажыратылады. Экономикалық
шығындар деп кәсіпорңның ресурстарды пайдаланғаны үшін жеткізушілерге
төлейтін төлемдердің ... ... ... Олар ... тұрады: сыртқы
(анық немесе ақшалық) ішкі (күңгірттік немесе өзінен-өзі түсінікті). Сыртқы
шығындар — бұл ... ... ... ... төлемдері;
шикізаттар төлемдері, материалдар, отынеңбекақы, тозуды есептеу және т.б.
Бұл топтағы шығындар бухгалтерлік шығындарға жатады. ... ... ... өзі ... сипаттамада болады. Олар
кәсіпорын иелерінің қарамағындағы ресурстарды өндірісте пайдаланғанын
нақтылап көрсетеді: жерді, ғимараттарды, олардың жеке еңбектері және т.б.
үшін кәсіпорын ресми төлемейді.
Кәсіпорынның іс-әрекетіндегі ... ...... ... Бұл ... ... және оны сатудағы ақшалай нысанында көрсетілетін
шығындардың жиынтығы. Сөйтіп, жалпы өндірістік тиімділігін анықтайды.
Өзіндік құнның экономикалық мазмұны — ... ... ... соның есебінен өндірілетін барлық элементтердегі жай ұдайы
өндірісті, өндірістік қорларды және жұмыс күштерін қамтамасыз ету. Осы
арада, кәсіпорынның өзіндік құнының маңызды элементтері: амортизация,
жұмсалған материалдық ресурстардың құны, ... — бұл ... ... ... бір ... басқа да шығындарды іске асырады:
өздерінің қызметкерлеріне сыйлық, банктік несиеге ... ... ... ... ... тыс ... ... жаряаларын жасау — бұл
шығындар кәсіпорынның қосымша шығындарын құрайды.
Өзіндік құн тиімділіктің мынадай ... ... ... және
пайдалылығының деңгейі мен серпінін анықтайды. Өзіндік құнның маңызы оның
орындалу функцияларымен ... құн өнім ... кең ... ... мәнісі, өнімнің өзіндік құны арқылы өндіріс қаражаттарын жұмсауды
қамтамасыз етеді.
2.                   Өзіндік құн көтерме сауда бағасын қалыптастырудың
негізі болып табылады, оның ... ... ... ... ... ... ... пайданы, кейбір бұйымдардың
пайдалылығын, яғни оларды шығарудың мақсатқа сай екендігін есептеу.
Кәсіпорынның ... ... ... ... және ... ... табыс ... ... ... |Пайда ... ... ... ... |
|Өткізу көлемі ... ... ... өзіндік құнына деген көзқарасты төмендетуге
болмайтындығын көруге болмайды. Өзіндік құнның деңгейіне кәсіпорынға қатысы
бар жәнеқатысы жоқ факторлар ықпал етеді ... ... оның ... шикізат көздерін және өнім тұтынушыларда
территориялық қашықтығы, шикізатқа баға деңгейі, отын, жабдықтар,
электроэнергия және көлік тарифтері және т.б.
Өнімнің өзіндік құнын құрайтын шығындар екі негізгі белгілермен
топтастырылады:
•  шығындардың ... ... болу және ... жүктеу сипатымен.
Экономикалық элементтердің шығыстарын топтастыру өндіріс шығындар сметасын
дайындағанда қолданылады. Бұл топтастырудың мәні — әрбір шығынның
элементі өнімнің өзіндік кұнының жиынтығына қосылады. Сонымен, ... ... ... бөлінеді:
•  материалдық шығындар (кайтарылма қалдықтар құрамынан шегеру);
•  еңбекақыға жұмсалған шығындар;
•    әлеуметтік сақтандыруға аударым;
•    зейнетақы қорына аударым;
•    жұмыспен қамтылу қорына ... да ... деп тек ... ... ... ... күн ... алған ресурстар
шығындары аталады. Шығындар деген, нәтижесінде өнім өндіріп өткізілетін
(сатылатын) өндірістік ресурстарды пайдаланудың ақшалай көрінісі.
Өндіріс шығындарын жіктеп болудің бірнеше жолдары ... ... ... ... ... ... кәсіпорын шығындары болып бөлінеді. қоғам бағытынан шығындарға дайын
өнімнің құнына кошкен жанды еңбек және зат түрін алған еңбек шығындары
жатады. Өндіріс шығындары ... ... ... ... болып табылады.
Бұл кәсіпорынның өндірісте тұтынылған құрал-жабдықтары мен жалақы
төлемдерінің шығындарын көрсетеді.
Екіншіден, өндіріс шығындары ... және ... ... бөлінеді.
Айқын шығындар (explicit costs) деп өндіріс факторлары мен жабдықтаушыларға
айқын ақша формасындағы төлем ... ... ... ... ... ... ресурстарды тыстан алумен байланысты. Мысалы, жұмысшыларға,
менеджерлерге жалақы төлеу, ... ... өтеу ... емес ... ... costs) деп өндірісте пайдаланылған фирманың
өз иелігіндегі (сырттан ... ... ... ... ... ... ғимараттарды жалға бермегендіктен түспеген пайда.
Бухгалтерлік статистикада айқын емес шығындар көрсетілмейді. Тұрақты
шығындарға (fixed costs FC) — осы ... ... ... ... ... ... ... Тұрақты шығындардың графикалық бейнесін абсцисса бөлігіне
параллельді түзу сызық көрсетеді.
Әдетте тұрақтыға жататын шығындар: облигациялык, заемміндеттемелеріне
сәйкес төлемдер, ренталық ... ... мен ... ... бір ... ... ... фирманың жоғары
дәрежелі басқарушылары мен болашақта еңбек ететін ... ... ... ... бастапқы (старттық) және қалдық (қалған) шығындар деп
екі топқа бөлуге болады. қалдық шығындарға өндіріс пен ... ... ... ... ... ... жұмсалатын кәсіпорынның тұрақты
шығындарының бір бөлшегі жатады. Старттык шығындарға өндіріс пен өткізудің
қайта басталуымен байланысты жұмсалатын, тұрақты шығындардың бір бөлшегі
жатады.
Өзгермелі шығындарға ... costs — VC) осы ... ... ... мен ... мөлшерімен жалпы көлемі тікелей байланысты шығындар
жатады: жалақыға, шикізатқа, ... ... ... қызметтеріне жұмсалатын
шығындар. Өнім тіпті өндірілмесе де тұрақты шығындар өтелуі қажет. Ал
өзгермелі шығындарды кәсіпкер өндіріс мөлшерін өзгерте отырып болжап,
басқара ... пен сату ... ... ... ... динамикасымен
танысайық. Бұнда үш жағдай болуы мүмкін:
• 1. Өзгермелі шығындар пропорционалды болады, егер олардың салыстырмалы
өзгеруі, өндірістің көлемі мен ... ... ... тең
болса
• 2. Егер шығындардың салыстырмалы өсуі, өндіріс көлемінің ... аз ... онда ... ... ... ... 3. ... прогрессивтік өзгермелі болады, егер өзгермелі шығындардың
өсуі өндірістің көлемінен артық ... ... ... ... ... ... көлемін өсіру
немесе төмендету шешімдерін белгілейтін болғандықтан, осындай шығыстарды
Батыстың есеп жүйесінде шешуші шығыстар деп атайды. Шығыстардың басқа
түрлері өндіріс көлеміне ... ... ... ... және ... ... арендаға алынған негізгі
құралдар үшін төлемдер жөне т.б. өйткені бұлар өндірісті қандай көлемде
жүргізу туралы шешімдерге әсер ... олар ... тек ... ... ... табылады. Бұларды шешім қабылдауды белгілемейтін шығыстар деп
атайды.
Бірақ барлық өзгермелі шығындар өндіріс ... ... ... әсер
етеді, ал барлық тұрақты шығындар өсер етпейді деген дұрыс емес. Бір түрге
жататын шығындардың өздері әр түрлі болып көрінеді. ... ... ... ... көп, ал басқа ситуацияда тұрақты шығындар
көп болуы ... Осы ... ... немесе өзгермеліге жата ма деген
сұрақтың жауабы екі фактордан төуелді ... ... ... ... ... ... және өндірістік факторлардың бөлінісінен.
Орташа шығындар АТС — бұл ... ... ... ... ... = TC / Q
Осыған сәйкес орташа тұрақты және орташа өзгермелі шығындар есептеледі.
Ұзақ мерзімде кәсіпорнының масштабының және оның ... ... ... ... ... оң ... ... теріс шамада болуы мүмкін.
Әдетте, ұзақ мерзім кезеңінде шығындар, кәсіпорнының кеңеюіне сәйкес,
алғашында төмендеп минимумға ... ... ... ... өседі. Бұл
жағдай қайтарымның кему заңымен емес, өндіріс масштабының өсуінің оң немесе
теріс эффектісімен (ауқым ... ... ... ... ... ірі фирмалардың өміршеңдігінің мүмкіндігі жоғары болады.
Ауқымның теріс нәтижесінен аулақ болу үшін бұлардың қолданатын
мүмкіндіктері мол болады.Егер ұзақ мерзімдік орташа ... ... ... болмаса, онда ауқым нәтижесінің қайтарымы тұрақты болады.
Шекті шығындар МС — бұл ... ... ... ... үшін қажет қосымша
шығындар.
MС = ΔTC / ΔQ
Егер өнімнің қосымша бірлігі оның сату ... ... ... онда ... ... бағасымен тендескенше, фирма өндірісті кеңейте береді.
Қысқа мерзімде шекті шығындардың қисық сызығы — U тәрізді форма алады, бұл
қысқармалы табыстылық ... ...... өсіп отыратын қосымша күш
шектелген немесе тіркелген өндіріс факторларына қолданылады. Бастапқыда
шекті шығындар азаюы мүмкін, бұл өндіріс масштабының өсуі табыстылықты
өсіретін масштабтың ... ... МС, AC және AVC ... ... ... деп ... ережеге бағынады. Осыған
сәйкес, шекті шығындар орташа шығындардың барынша ... ... ... ... бұл ... МС қисық сызығының AC және AVC қисық
сызықтарымен, бұлардың минимум нүктесінде түйіскені болып табылады, яғни
МС = ... ... ... ... Р ... ... деп және ... өзінің
өндірісін бейімдеді деп есептесек, онда ол өнімді Qont, оның бағасы шекті
шығындармен теңескенше өндіре беруге талаптанады. Фирманың ұсынысының қисық
сызығы SS ... ... ең ... ... ... ... шекті
шығындар сызығымен үйлесімді беттеседі.
Шығын лимиті (фр. limite — шекара, шек) —1) ... ... ... ... бір ... (жыл, ... ай) ... және
саяси дайындығын қамтамасыз ету үшін немесе операцияға (ұрысқа) жұмсау үшін
болмаса жекеленген ... ... ... қайта орналасу) өткізу
үшін бөлінетін материалдық құралдардың шектелген мөлшері. Шығын лимиті
қарулы күштердің бөлінген материалдық құралдарды тиімді, ... ... ... ... ... негізінде бірлестіктің
(бөлім, құрамалардың) жауынгерлік және сандық құрамы орындайтын
міндеттердің сипаты мен көлемі, оларды орындау шарттары, материалдық
ресурстар, ... ... ... және ... да ... есепке
алынып анықталады. Шығын лимиті әскерлерге (күштерге) лимитті белгілейтін
басшылыктың директивалары (бүйрыктары) ... ... ... ... етуші әскерлерге шығын лимиті баскаларға караганда көбірек
белгіленеді.
2) авиацияның, сауытты танктің, автотрактордың және баска техниканың
операцияда (ұрыста) немесе күнделікті өмірде, ... бір ... және ... ... ... ... ... өткізу үшін
(жаттығулар, маневрлер, т.б.) пайдаланатын ресурстардың шектелген нормасы.
Материалдық құралдардың шығын лимиті ... ... ... ... көлік автомобильдерінін жүріс километрлері бойынша, қалған
техникада циклы, сағаты немесе мотосағаты (километрі) бойынша
анықталады.[1]
ҚОРЫТЫНДЫ
Елімізде өтіп жатқан нарықтық ... тек ... ... ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де ... зор ... ... ... 18 жыл ... ... жұмыстар көз
жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға
елеулі өзгерістер енгізді және ... ... ... ... ... ... бұған дейін ынта-ықыластың уақыт өткен
сайын әлсіремейтіндігінің, қайта арта ... өмір ... ... ... ... қызметтің барлық
экономикадағы негізгі буыны – бұл ... ... ... да, бұл
деңгейде қоғамға қажетті өнім ... ... ... тиіс.
Бұған жағдайлар да бар. ... ... ең ... ... ... ресерстарды үнемдеп жұмсау, жоғары ... мен ... ... ... кең ... ... ... және өнімдерді стауға кететін
шығындарды мейлінше ... қол ... Сол ... ... ... ... ... қолданылады, тиімді басқару жүйесі –
менеджмент іске ... ... ... ... ... ... етеді. Қазіргі
нарықтық жағдайда тек мынадай ғана ... ... бола ... де ол ... ... аса ... және компонеттілікпен
анықтайтын, сұраныс талабын ... ... ... және ... ... ... табыспен, ең
соңында, көп ... ... ... ете ... ... ... жүргізуге маманданған ... ... ... ... терең білгендері қажет – ақ.
Өндіріс шығыны – бұл кәсіпорынның өндіруге және ... ... ... шығындардың сомасы, яғни өнімді өндіруге ... ... ... ... ... ... ... қызметін айқындайтын ... ... ... өзіндік құны болып табылады. Бұл ... ... ... ... және ... ақы төлеуді
қоса есептегендегі оның ақшаға айналдырылған құнының бір ... ... құны ... бір өнім өлшемін өндірудің және
стаудың ... ... ... ... ... сатудан түскен қаржының есебінен өзіндік ... ... ... ... ... ... орны
толтырылады, ал ... ... бір ... ... ... ... ... негізгі экономикалық санатының бірі ... ... ... құны кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... құнға жолдама жасағанда оған кеткен ... ... ... ... дәл ... техниканы және технологияны,
материалдар мен шикізаттарды және т.б.материалдық ... ... табу ... ... ... ... анықтау
және лдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория экономического ... ... и ... ... Л.Е. ... экономического анализа: Учеб. пособие. – М.: Инфра-
М, 2001-222с.
3. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: Учебник:М.:
ИНФРА-М, 2002. – ... ... ... ... ... ... – Алматы:
Экономика, 2009, 366с.
5. Дүйсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами: теория и
методология. – ... ... ... ... ... ... предприятия: Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 2005.- 128с.
7. Любушин Н.П., ... В.Б., ... В.Г., ... ... ... ... ... для вузов/Под ред. проф. Н.П.
Любушина. – М.: ЮНИТА-ДАНА, 2001. -471с.
8. Шеремет А.Д., ... Р.С., ... Е.В. ... ... ... М.:   Инфра –  М, 2002.-208с.
9. Журавлев В.В., Савруков Н.Т. Анализ хозяйственно – финансовой
деятельности предприятия. Конспект лекций. – СПб.: Политехника, ... ... ... ... ... производства: Уч.пос., изд.
2-ое доп. и перераб./ Под ред. проф. Э.А. Маркарьяна. – Ростов н/д:
Издательский центр «МарТ», 2001. ... ... Н.П., ... А.Б., Сучков Е.А. Теория экономического анализа:
Учебно- методический комплекс. – М.: Экономист, 2004.-480с.
12. Герасименко Г.П. и др. ... ... и ... ...... н/Д: Издательский центр «МарТ», 2002.160с.
13. Бачаров В.В. Финансовый анализ. – СПб: Питер, 2005.-240с.
14. Дроздова Н.В., Дроздов В.В. Экономический ... ...... 2006. ... ... ... деятельности: Учебно- методическое
пособие/ под.ред. И.А. Налетова, М.: ИНФРА-М, 2006.-124с.
16. Анализ и ... ... ... ред. Т.Б. Бердникова М.: ИНФРА-М, 2007. – 212с.
17. Финансовый анализ: Учебное ... ... Е.А. ......

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Бобровка + » ЖШС-ның қызметі барысында қалыптасатын жағдайды және шығындарын талдау56 бет
Банк шығындарын талдау2 бет
Жарнама шығындарын аналитикалық есептеуді ұйымдастыру3 бет
Жарнама шығындарын синтетикалық есепке алуды ұйымдастыру16 бет
ЖШС «Камаш-Строй» құрылыстағы өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау39 бет
Жұмыс орны және оны жабдықтау. Жұмыс орнына қызмет көрсету,түрлері,ұйымдастыру әдістері. Жұмыс уақыты шығындарын жіктеу9 бет
Заңды тұлғалардың табысы мен шығындарының салықтық есебі52 бет
Кірістерді құру көздері және банктің қаржылық нәтижесіне оның әсері. банк кірістері мен шығындарының есебі38 бет
Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының жіктелуі26 бет
Кәсіпорын шығындарының есебі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь