Адам потенциялының даму аспектісі және оның көрсеткіштері

1. Адам потенциялының теориялық аспектілері
2. Адам потенциалын кешенді бағалау әдістері мен көрсеткіштер жүйесі
Адам бір уақытта өндіруші күш және экономикалық өатынастар субъектісі ретінде саналады. Адам – бұл негізгі өндіруші күш, өйткені ол өндіруші құралдарды ойлап тауып қолдану тәсілін анықтайды және оны өндіріске ендіреді. Нарықтық экономикаға көшуге байланысты жаңа өндіруші құралдар: техника мен технологияның дамуы, жұмыс күшінің, адам потенциалының физикалық және біліктідік мүмкіндіктеріне жаңа талаптар қоя бастады. Тарихи тұрғыда адам потенциаланың қалыптасуына еңбек етуге деген ынталалық пен мақсаттылық әрекеті әсер етеді. Адам баласының хайуанаттар әлемінен ерекшеленіп бөлініп шығуы өмірге қажетті материалдық игіліктерді өндіруге бағытталған еңбектің нәтижесі. Материалдық игіліктерді өндіру қоғамдық өмірдің таусылмас өмірінің негізгі мақсатты әрекеті. Әрбір тарихи сатыда адам еңбек құралдарын қолданып өндіріс процесінде материалдар мен шикізаттарды дайын өнімге айналдырды. Сондықтан да, адам баласы бар болған жерде оның еңбек қуаты бар. Оның физикалық және рухани еңбек ету қабілетін жоққа шығару ол адамға еңбек потенциалы ретінде кемсіте қарау. Себебі, еңбек қуаты қалыптаспай адам потенциялының қалыптасуы мүмкін емес.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.ЖҰБАНОВ АТЫНДАҒЫ АҚТӨБЕ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
МӘНЖАЗБА
Тақырыбы: "Адам потенциялының даму аспектісі және оның ... Адам ... ... аспектілері
2. Адам потенциалын кешенді бағалау әдістері мен көрсеткіштер жүйесі
1. Адам потенциялының теориялық аспектілері
Адам бір уақытта өндіруші күш және экономикалық өатынастар ... ... ... Адам - бұл ... өндіруші күш, өйткені ол өндіруші құралдарды ойлап тауып қолдану тәсілін анықтайды және оны өндіріске ендіреді. Нарықтық экономикаға көшуге байланысты жаңа ... ... ... мен технологияның дамуы, жұмыс күшінің, адам потенциалының физикалық және біліктідік мүмкіндіктеріне жаңа ... қоя ... ... ... адам потенциаланың қалыптасуына еңбек етуге деген ынталалық пен мақсаттылық әрекеті әсер етеді. Адам баласының хайуанаттар әлемінен ерекшеленіп бөлініп шығуы өмірге ... ... ... ... ... ... ... Материалдық игіліктерді өндіру қоғамдық өмірдің таусылмас өмірінің негізгі мақсатты әрекеті. Әрбір тарихи сатыда адам еңбек құралдарын қолданып ... ... ... мен ... ... ... ... Сондықтан да, адам баласы бар болған жерде оның еңбек қуаты бар. Оның физикалық және рухани еңбек ету қабілетін жоққа шығару ол ... ... ... ... ... қарау. Себебі, еңбек қуаты қалыптаспай адам потенциялының қалыптасуы мүмкін емес.
Адам потенциалын қолдануға байланысты қатынастар барлық қоғамдық, экономикалық ... орын ... Адам ... ... ... ... мен ... жүйесі
Адам ресурстары ресурстардың басқа түрлерінен принципалды ерекшеленетін, қоғамдық өндірістің маңызды, басты элементі болып табылады. Бұл жағдай белгілі бір ... адам ... оның ... ... ... ... ... өндірістік кешен, т.б) зерттеуге кешенді келуді анықтайды.
Республика және оның облыстарының адам ... ... ... деп біз оны ... ... мен ... ... адам потенциалын қалыптастыру процесінің барлық көп түрлілігін мейлінше мүмкін және мақсатын бейнелеуді ұғынамыз.
Елдің және оның жекелеген аймақтарының адам ... ... ... практикада көріну формасы мен мәнін көрсететін көрсеткіштер жүйесін ... ... ... экономикалық процесс ретінде қарауды талап етеді.
Адам потенциалы экономикалық белсенді тұрғындарға (жұмыс іздеп жүрген және қоғамдық ... ... ... және экономикалық енжар тұрғындарға (жұмыс істемейтін және жұмыс ... адам ... ... ... ... ... абсолютті бағалау белсенді тіршілік сағаты жиынтық көлемінен жалпы шығынның бөлінуімен белсенді ... ... ... ... өмір сүру ... туындап) айқындалады. Бұл көлемдердің қатынасы нақты өмір мен модельде тұрғындардың уақытша динамикалық құрылымын бөлудің сандық балансынан туындай отырып, әлеуметтік - адам ... ... ... пен ... ... ... ашуға мүмкіндік береді.
Адам потенциалының басқалай бағалануы рейтингтік және ... ... ... қол ... болатын сапалық сипаттамаларымен байланысты. Негізінен, құндық әдістер адам потенциалының бағалануын ұдайы өндіріс шығындары толық көлемі есебі негізінде болжамдайды.
Адам ресурстарының ... ... ... ... қатысты айтар болсақ, оған мәселен, қоғамдық өндіріске әйелдерді тарту, кадрларды дайындау туралы, қоғамдық өндірістің әр түрлі салаларында жұмыс ... ... өсуі ... ... ... ете ... адам ресурстары жағдайын кешенді талдау, бәрінен бұрын, үш бағыт бойынша жүзеге асырылады:
а) ... ... - ... ... ... жағдайы, кәсіби және біліктілік құрамы, жасы, жынысы ... ... бөлу ... ... ... адам ... ... мен құрамын анықтау. Бұл аспектіге сондай-ақ адамке қабілетті тұрғындар (сырқаттарды, мүгедектерді, зейнеткерлерді ... ... және ... ... ... мен әр ... топтардың мүмкін адам белсенділігін анықтау жатады;
б) адам жұмсалуы ... ... ... ... - қоғамдық адам өнімділігі, отбасы жағдайы, білімі, біліктілігіне қатысты тұрғындардың әр түрлі топтарының ... ... ... мен адам ақы ... етілуі деңгейіне әсер ететін факторларды, сондай-ақ тұрғын үймен қамтылу деңгейін анықтау және бағалау. Ол, сондай-ақ адам ресурстарынан сала ... және ... ... ... әсер ететін факторлар талдауын да біріктіреді;
в) әлеуметтік аспекті - жұмысқа қанағаттануды (қызығушылығы, қабілеті, әлеуметтік сұрау салу, т.б. бойынша), ... ... ... ... ... ... мәдени және техникалық деңгейді көтеру үшін бос уақытты пайдалану мүмкіндігін бағалау.
Бұл аспектілер сондай-ақ жұмыс күші айналымы,өзгерісі, миграция, т.б. ... ... ... ... ... ... ел ... ғана емес, аймақ бойынша да жүргізілуі тиіс, бұл елеулі ... ... ... туу мен басқа да көрсеткіштер бойынша, (ерекшеліктерді ескеріп) мүмкіндік береді. Мәселен, аудандар бойынша бала туу ... адам ... ... мен ... ... ... ... үшін айтарлықтай мәні бар елеулі ауытқушылықтарды береді,ал кәсіби мектеп түлектерін - жас ... мен ... ... өндіріске тарту қозғалысы адам ресурстарының сапалық өлшемдерінің перспективалық өзгерісіне әсер ... ... жаңа ... - отбасы, білім, денсаулық сақтау, дене тәрбиесі және спорт, адам потенциалының ұдайы өндірісінің маңызды ... ... ... адам ... ... және ... ... анықтау болып табылады.
Адам әлеуетіне кешенді талдау жүргізгенде неғұрлым өнімдісі - экономикалық-математикалық модельдерді пайдалану болып табылады. Базистік және ... ... адам ... ... ... модельдерін жасауда адамға инвестицияны анықтау, адам капиталын қалыптастыру және пайдалану, адам ресурстарының болуы ... ... ... Бұл ... ... бір ... уақыт кезеңіне ғана емес, сондай-ақ болжамдық - ... да ... ... адам ресурстары, адам капиталы экономикалық категория ретінде сандық және ... ... ие. ... ... және сандық көрсеткіштер жатады (жынысы, жасы, қоғамдық тобы, т.б). ... - ... ... біліктілік деңгей көрсеткіштері т.б.
Тұтасынан алғанда адам ресурстарын және адам потенциалын статистикалық зерттеу тұрғындардың сапаға материалдары мен адам бойынша бір ... ... ... ... мәліметтеріне негізделеді.
Адам ресурстарының сандық сипаттамаларын анықтау үшін бастапқы база болып жұмысқа қабілетті тұрғындардың саны да етеді. Тұрғындардың ... мен жасы ... ... ... ... ... жастағы тұрғындар саны анықталады, одан адамке қабілетсіз деп ... ... ... саны ... ел, ... ... адам ресурстарымен қамтылуын сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі - тұрғындардың ... ... ... Ол ... ұдайы өсу режиміне, яғни туу мен өлу көлеміне, көшу мен соғысқа қатысты. ... ... ... ... тез ... тұрғындардың жалпы санында балалар мен жасөспірімдер санының елеулі өсуіне және адам ресурстарының ... ... ... ... ... ... зейнеткерлік жастағы адамдардың өлімінің азаюы барлық тұрғындар арасында зейнеткерлер үлесін ұлғайтады және бәрібір адам ресурстары үлесін азайтады. ... ... ... құрылым перспективада адам ресурстарын толықтыру көрсеткіші ретінде қарала алады, өйткені, тұрғындардың жастық құрылымына туу деңгейі ... ... ... ... да жастың құрылымына әсер етеді. Әдетте мигранттар арасында жас және орташа жастағылар басымдықта ... ... да ... ... ... мен ... ... "жасарады", ал олар кететін елдер мен аудандардың тұрғындары "қартаяды".
Село тұрғындарының қалаға көшуін бағалай отырып, бұрынғы кеңестік республикалардың экономикасы ұзақ ... бойы ... ... ... факторлары есебінен, оның ішінде селолық жерлердегі тұрғындар сапасын өндірісте жұмыс істейтіндер саны ұлғаюы есебінен дамығандығын есте ұстау қажет.
Аудандар ... ... ... элементтер бойынша адам ресурстарына қажеттіліктерді анықтауда миграция қажеттілігі жағдайында бұрыннан тұрған өңірлермен салыстырғанда жаңа игерілетін аудандарда өмір сүру жағдайларын ... үшін ... бір ... ... ... қарау керек.
Уақытқа сай адам потенциалы өзгеруінің сандық ... ... және ... ... ... анықталады: абсолютті өсу, адам ресурстарының өсуі және өсу қарқыны, жалпы өлшемде тұрғындардың экономикалық белсенділігі, үлесі, т.б.
Абсолютті өсу - ... ... ... жыл басына және аяғына адам ресурстары сандары арасындағы айырмашылық.
Адам ресурстары өсу ... - адам ... ... ... ... екі ... қатынасы.
( Р1 / Р0 ) ( Р2/ Р1 ) . . . ( Рn / Рn-1 ), ... Р - ... адам ... ... ... ... ұзақ уақыт аралық кезеңдегі орташа өсу қарқыны бастапқы және кейінгі жылдық көлемнің жай қатынастары түрінде ... ... ... ... ... ... ... геометриялық ретінде есептеледі:
Тpn = √ ( Р1 / Р0 ) ( Р2 / Р1 ) . . . (Рn /n Рn-1 ) = √ ( Рn / Р0 ... ... өсу ... - ... есептелетін кезеңнің басына адам ресурстары санына тиісті өсімнің абсолютті көлемнің қатынасы. Егер кезең басына адам ... саны - Р0, ... ... - Рn, ... ... n жыл, ал Р - ... ... қарқыны бойынша былай есептеледі:
Тnnp = Тp - 1 = √ Рn / Р0 - 1n . ... ... ... ... ... бірі ... кезең ішінде орташа жылдық санға 100-ге көбейтілген адам ресурстарының табиғи өсу қатынасы ретінде есептелетін табиғи өсімнің коэффициенті.
Адам ресурстарының табиғи өсу ... адам ... ... ... ... және табиғи толығу коэффициенті аралық айырмашылық ретінде де анықталады. ... ... ... толығуы 16 жасқа толған тұлғалар саны мен нақты жұмыс ... ... және ... ... де жүреді.
Табиғи кету зейнетақы жасына жеткен және жұмыс істеуге қалмаған; ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қоғамдық адамке қатысуды тоқтатқан зейнеткерлер саны жиынтық сандарымен анықталады.
Адам ресурстарының өсу коэффициенті мен қарқыны арасындағы айырмашылық мынада: өсу қарқыны ... ... ... ... ... ... басына адам ресурстары санына тиісті өсудің абсолютті көлемі қатынасын білдіреді. Өсу коэффициенті - зерттелетін уақытта адам ... ... сол ... ... ... есептелетін уақыт аралығы аз болған сайын бұл айырмашылықта аз болады.
Адам ресурстарының сандық көрсеткіштері бәрінен бұрын, адам ресурстарының ... ... құру ... ... ... ... ... аймақтық нарығын реттеуде пайдаланылады. Мәлім болып отырғанындай, адам ресурстарының саны ... бір ... ... ... да ... көрсеткіш болып табылады. Алайда бірқатар экономикалық есептеулер үшін аралық көрсеткіштерді бір ... ... ... ... ... ... ... Егер бастапқы мәліметтерде адам ресурстарының кезеңнің басына және аяғына (ай, тоқсан, жыл) саны болса, онда ай (тоқсан, жыл) үшін ... ... сан ... ... ... (ай, тоқсан басы) тең тұрғын датаға адам ресурстары санының көрсеткіштері бастапқы мәліметтерде болғанда адам ресурстарының орташа жылдық саны ... ... ... ... ... ( Р1 + Р2 ... + Рn )
Р
n -- 1 ... адам ... ... көрсеткіштерді тең емес тұрған датаға (мәселен үш, төрт, бес ... соң) тең емес ... ... онда адам ... ... ... саны интервалдар көлемі бойынша есептелген орташа хронологиялық ретінде анықталады: ... ( Р1 + Р2 )x3 + (1/2) ( Р4 + Р9 )x4 + (1/2) (Р9 + Р13 ...
12 ... ... ... ... ... белгілі бір белгілері бойынша, адам ресурстарын құрайтын тұрғындарының әр түрлі тобын бөлу жолымен ... ... ... жас ... ... ... атап ... адам ресурстары дамуы ағымын түсінуде, олардың санын және перспективада құралын жобалауда айрықша маңызды мәнге ие.
Адам ресурстарының құрамын зерттеу тұрғындардың жас ... ... ... байланысты және абсолютті көрсеткіштер сияқты салыстырмалысын да пайдаланумен - тұрғындардың жалпы санында жекелеген жас тобы үлесі және ... ... ... түрінде байланысты.
Адамке қабілетті жастағы тұрғындар үлесі мына формула бойынша есептеледі:
Dтв = Нтв / Нвв,
мұнда
Нтв - ... ... ... ... ... - барлық жастағы тұрғындар саны.
Адамке қабілетті жастағылар санына жұмыс істейтін жасқа ... ... ... ... адам ... ... келтіру (немесе орнын ауыстыру) потенциалдық коэффициент деп аталады:
Квозм. тр = Ндр / ... ... ... санының жұмыс жастағылар санына қатынасы - адамке қабілетті тұрғындардың зейнеткерлік жүктемесі коэффициенті деп ... ... = Нпв / ... Нзж - ... жастағы тұрғындар саны.
Сондай-ақ, адамке қабілетті жастағы және барлық тұрғындардың адамке қабілетті коэффициенті анықталады. Олар жұмыс ... ... ... ... қабілетті тұрғындардың қатынасы ретінде есептеледі: біріншісі үшін - барлық жастағылар санына, екіншісі үшін - ... ... ... ... ... өндіріске тұрғындарды тарту дәрежесін сипаттау үшін барлық тұрғындардың ... ... ... қамтылу коэффициентін есептейді:
Кзвв = Нзвв / Нвв,
мұнда Нвв - тұрғындардың жалпы саны.
Тұрғынар санына белгілеуге емшектегі баладан ... ... ... ... бұл ... көрсеткішті төмендетеді. Егер белгілеуде жасөспірімдерді жұмысқа қабылдауға рұқсат етілетін ... ... ... алып ... ... шаруашылығына тарту дәрежесін дәлірек көрсетер еді.
Халық шаруашылығына адамке ... ... ... ... ... ... ерекше мәнге ие. Мұндай көрсеткіш болып адамке қабілетті жастағы тұрғындардың жұмыспен қамтылу ... ... ... Ол ... ... ... ... адамке қабілетті жастағы тұрғындардың сол жастағы тұрғындардың жалпы санына қатынасы ретінде анықталады:
Ктвз = Нтвз / Нтв.
Адамке қабілетті ... ... ... ... ... ... байланысты адамке қабілетті болып саналмайтындықтан, халық шаруашылығына қандай да бір ... нақ ... ... ... ... Осы мақсатта адамке қабілетті тұрғындардың (Кттвз) адам пен қамтылу коэффициентін жалпы санға адамке ... ... ... ... ретінде есептеу:
Кттвз = Кттвз / ... жас ... оның ... және ... қозғалысы әсерімен қалыптасады.
Әлемнің көптеген елдерінде адам жасы туған сәтінен жыл өтумен анықталады, бірақ басқа да жүйелер бар. Кореяда, мысалы, енді ғана ... ... ... 1 жыл деп ... ... ... Индонезияда және бірқатар елдерде күнтізбелік жыл аяқталуымен барлық тұрғындар ... ... ... бір ... өсіп ... өмірінің жекелеген жас кезеңдерін бөлу үшін әрбір кезеңнің сипаттамасы, жас классификация пайдаланылады. Неғұрлым ежелгі классификациялаудың бірі - қытайдікі. Ол ... ... ... - ... ... ... - некеге ену жасы;
40 жасқа дейін - қоғамдық міндеттерді орындау жасы;
50 жасқа дейін - өз ... тану ... ... ... - ... соңғы шығармашылық кезеңі;
70 жасқа дейін - қалаулы жас;
70 жастан жоғары - кәрілік;
Бұрынғы КСРО-да басқаша ... ... - 2 жас - ... бастапқы жасы;
3 - 6 жас - ... ... ... ... - 15 жас - ... мектептегі жасы;
16 - 24 жас - жастық;
25 - 44 жас - ... - 59 жас - ... ... - 69 жас - ... жас;
70 - 79 жас - ерте кәрілік;
80 - 89 жас - егде ... жас және одан ... - ... ... 0 - 14, ... 15 - 49, аталарды 50 және одан да үлкен жасқа деп үш жасы бойынша тұрғындарды топқа бөлген ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Зундберг тұрғындардың жалпы заңдарының бірі 50 %-ға тең ондағы ата-аналар санының тұрақты үлес салмағымен, ал балалар мен ата-әжелердің үлес ... ... ... құрылымды үш топқа бөлді.
Кесте 2
Зундберг бойынша тұрғындардың жас ... ... ... ... ... ... ... - 14
15 - 49
50 және одан жоғары
40
50
10
27
50
23
20
50
30
Барлығы:
100
100
100
Зундберг классификациясы мазмұны тұрғындардың прогрессивті құрылымы үшін ... ... ал ... үшін ... өзгеріссіз үлесінде ата-әжелердің басымдығы тән дегенге келеді. Прогрессивтік жас тұрғындар дамушы елдерге, регрессивтік - үлкен жастағы ... ... ... ... ... ... дамыған елдерге тән. Жас құрылымы дамуы регрессивтікке стационар арқылы прогрессивтіден ... жас ... ... сандық көрсеткіштер ретінде қоғамның адам ресурстарымен қамтамасыз етілуі ... ... 1000 ... ... ... жасы мен жұмысқа дейінгі жастағылар саны, яғни адам ... ... ... мен ... ... жас тобының үшеунен әрқайсысы үлес салмағын пайдалана алады.
Үлкен демографиялық ... ... ... адам ... ... ... бірқатар жағдайларда шаруашылық дамуын бәсеңдетіп, тұрғындардың әл-ауқатын көтеруді нашарлатады, өйткені қоғамның материалдық игіліктері мен көп күшін тек қана тұтынатын, бірақ ... ... ... тура келеді.
Демографиялық жүктемені сипаттай отырып, алайда, мынадай маңызды ... ... алу ... ... ... мен ... шығындары адам ресурстарын өндіру шығындары сияқты болып есептеледі.
Демек, балалар мен жасөспірімдердің үлес салмағы жоғары болып есептелетін елде (аймақта) адам ... ... ... ... ... асқан адамдардың үлес салмағы көп болуымен шарттастырылған жоғары демографиялық ... бар ... ...
Бірақ, екінші жағынан жұмыс жасынан асқан адамдардың жоғары үлес ... ... ... қазір адам жасынан асқан ұрпақ қызметі нәтижесінде өз ұлттық байлығын айтарлықтай көбейткен қоғамның өткені туралы білдіреді. ... ... адам ... адам ... ... ... ... айтарлықтай көп құрайды.
Туу көлеміне келетін болсақ, ол тұрғындардың жас құрылымына ғана қатысты емес, ... ... да ... ... тәуелді. Оның ішінде маңыздылары мыналар: әйелдердің қоғамдық өндіріспен шұғылдануы (ол жоғары болған сайын, бала туу көп төмендейді); қала мен село ... ... ... ... деревняда бала туу әдетте көбірек болады); тұрғындардың материалдық жағдайы деңгейі мен мәдени дегейі (ол жоғары болған сайын, бала туу да көп ... ... ... ... мен мәдени деңгейі өсуімен олардың тұтынушылығы көбейіп, ... ... оны ... көп балалы отбасы кедергі келтіреді.
Адам ресурстарының өндірісі туу көлеміне ғана емес, сондай-ақ жаңа тұрғындардың қандай бөлігі жұмыс жасына ... өмір ... де ... 1 жасқа дейінгі балалардың өлімі, немесе сәби өлімі деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... енген ұрпақ саны ғана емес, сондай-ақ одан асқан ұрпақ сана да анықтайды. Егер жыл ... ... ... 25000 ... ал ... 20000 ... ... адам ресурстарының толығуы 5000 адам болады (қарапайым есеп үшін жыл ішіндегі өлім есептелген жоқ).
Қандай да ... ... жасы ... ... мен осы уақыт аралығында жұмыс істеу жасы шекарасынан асқандар арасындағы қатынастар (оны өлім мен миграция ... ... адам ... ... ... деп ... ... ауытқиды.
Жас құрылымын сандық бағалау үшін 40 жасқа дейінгі және 40 жастан асқан топтар - ... ... ... екі ... тобы ... қатынас сияқты қарапайым көрсеткішті қолдануға болады.
Адам ресурстарын зерттеуде жыныстар арасындағы сандық қатынастарды да назарға алу керек, өйткені, ... ... ... ... барысында кейбір мамандықтар басымдықпен ерлердікі, ал кейбірі - басымдықпен әйелдердікі болып бөлінеді. ... ... ... ... ер балалар көбірек туады (4-7 %-ға), бірақ 20-25 жасқа ... ... ... ер ... ... біраз көп болатындықтан, ерлер саны, егер қоғам қандай да бір әлеуметтік факторлар әсеріне тартылмаса (соғыс, миграция, т.б), онда әйелдермен ... ... ... ... Алайда, кез-келген қоғамға қандай да әлеуметтік факторлар әсер етеді, бұның өзі адам ... ... ... ... мен ерлердің саны айрықша білінетін аумақтық өзгешеліктерге әкеледі. ... ... ... қандай да саланың жұмыс күшімен қамтамасыз етілуіне ғана емес, сондай-ақ адам ресурстары мен тұрғындардың өсуі режимінде де көрінеді, өйткені, ... мен ... ... күрт ... ... ... ... соның салдарынан тууға әсер етеді.
Жұмыспен қамту проблемасын шешумен байланысты маңызды демографиялық аспектілердің бірі адам қызметі кезеңнің ұзақтығы болып табылады. Бұл ... ... ... ... көп ... ... әсер етеді. Адам қызметінің кезеңінің ұзақтығынан тұрғындардың әр түрлі буындарының бірлескен жұмыс уақыты қатысты ... Адам ... ... ... қоғамдық өндірісте жұмыс істейтіндер мен жұмыс істемейтіндер арасындағы сандық қатынастарға да әсер етеді.
Адам қызметі ұзақтығының орташа кезеңін анықтау ... ... ... ... ... адамке қабілетті тұрғындардың жұмыс істеу деңгейі, елде мерзімді түрде қаралатын адамке қабілетті жас нормативі, адамке қабілетті ... ... ... ... ... ... ретінде ерлер үшін - 44 жас, ... үшін 39 жас ... ... ... жастың орташа ұзақтығы қабылданады.
Сондай-ақ адам қызметінің орташа ұзақтығына мынадай факторлар да әсер ... ... бір ... ... ... ... тұрғындардың кейбір категорияларының зейнет демалысына ерте шығуы; адам ете алмайтын І және ІІ ... ... ... үй ... ... ... ... саны; адамке қабілетті жаста туу деңгейі мен өлім ... ... ... ... және адам ... қалыптастыруға әсер ететін оның өзгерістер ағымын бағалау үшін жекелеген жас бойынша ... ... ... ... ... ... ие. ... берудің, білім деңгейінің айтарлықтай өсуі жұмыспен шұғылданатындар арасында 30 жасқа дейін жүреді.
Жасы және жынысына бөлумен білім, мамандық және квалификация деңгейі ... ... ... таңдауда үлкен әсер ететін адам ресурстарының сапалық сипаттары болып табылады. Ой еңбегі саласында ... ... ірі ... ... ... әйелдер басымдықта ма, жоқ па, оған қарамастан, ... ... ... ... жұмыс істейтін әйелдер арасында жоғары білімділері аз. Инженерлер, бухгалтерлер, барлық деңгейдегі басшылар арасында ... мен ... ... ... айырмашылық айрықша. Қазіргі заманғы өндіріске көзқарас тұрғысынан жалпы орта білімі бар қызметкер сол ... ... ... ... көп есе ... және ... жағынан жақсы дамыған.
Соның салдарынан қазіргі уақытта қоғамдық өндірісте салалық бөлінулер ... ... ... ... деңгейін бағалау қызығушылық тудырады, өнеркәсіп салалары мен ... ... ... ... ... күшіне сұраныс динамикасын сипаттау ерекше дараланады. Қала және село тұрғындарының білім деңгейіндегі айтарлықтай ... ... оның ... ... ... тигізеді.
Тұрғындардың білімділік деңгейін, тұрғындардың жалпы санына орта білім (негізгі және толық), бастауыш, орта және жоғары кәсіптік білімі бар тұлғалардың ... ... ... үлес ... ... деп ... болады.
Жұмыс істейтін тұрғындар құрылымында қазіргі уақытта білікті кадрлармен жұмысшы ... ... ... ... ... ... Бұл ... жұмысшы күнгі сапасына талаптардың өсуімен, кәсіптік білімі бар жастар ағынымен және біліктілігі мен білім деңгейі төмен қызметкерлердің қоғамдық ... ... ... де ... ... түсуде.
Адам ресурстары санының есебі. Адам ресурстары санын сипаттайтын көрсеткіштер есебі ұзақ мерзімді аймақтық жобалау процесінде мынадай бірізділікпен жүзеге асуы ... ... ... ... ... және ... қозғалыс әдісі бойынша), олардың жыныстық және жас құрамын және осы ... - адам ... өсу ... ... ... ... ... жұмыс істейтін адам ресурстары есебі формула бойынша: ... = Ттв - (Тн + Ту + Тлх + Тпм) + Тнр +- Тнм ... ... - ... ... ... ... адам ресурстар;
Ттв - адамке қабілетті жаста адамке қабілетсіз тұрғындардың саны;
Тн - ... ... ... ... қабілетсіз тұрғындар;
Ту - өндірістен қол үзіп, оқумен ... ... ... жастағы тұлғалар;
Тлх - жеке шаруашылықта шұғылданатын адамке қабілетті тұрғындар;
Трм - ... тыс ... ... миграция мөлшері;
Тнр - адамке қабілетсіз жастағы ... ... - ... ... ... жұмысшы күшіне өндірістік емес сала сұранысын анықтау;
4) ... ... ... ... ... ... ... есебі формула бойынша:
Чмп = Чоп - Чпсф , ... ... - ... ... ... жұмыс істейтіндер саны;
Чоп - қоғамдық өндірісте барлық жұмыс ... ... - ... емес салада жұмыс істейтіндер саны.
5) адам өнімділігінің жобаланатын көрсеткіш есебі:
Пт = Опр ׃ Чмп ,
мұнда,
Пт - адам ... - ... ... ... ... ... өнім ... сомасы).
Қандай да ауданның немесе елдің адам ресурстарымен қамтамасыз етілуін ... ... ... тығыздығын, яғни территория бірлігіне адам ресурстары санын назарға алу керек. Территория ... ... ... оның ... ... ... көп түрлі және әдетте аумақты болады, сондай-ақ оларды игеру және жұмысшы қолын пайдалану көбірек талап ... ... мол ... байқалған жердегі тұрғындардың бір бөлігін адам ресурстары құрайтындықтан, сонда адам ресурстары жинақталуы да жоғары. Сондықтан да адам ресурстарының тығыздығы ... ... ... ... ... ... ... болады. Тұрғындардың тығыздығы миграциялық процестердің ықпалымен өзгереді.
Миграция ... ... ... үшін ... ... оның ... миграциялық сальдо, миграциялық қатысу коэффициенті мен миграция жиілігінің ... ... ... қандай да аймаққа тұруға келгендер мен басқа аймаққа кеткендер саны арасындағы айырмашылықты білдіреді. Егер ... ... ... көп ... ... ... " -- " ... алады. Миграциялық сальдо көлемін табиғи өсу мен тұрғындардың жалпы өсуін біле ... ... ... ... коэффициенті келуден кетуі көп аймақтарды сипаттау үшін қолданылады. Бұл коэффициент табиғи өсу көлеміне теріс миграциялық сальдо ... ... ... ... ағын ... ... тең ... бірліктен көп болса, онда миграция ағыны табиғи өсуге тең немесе одан жоғары, ал бұл аймақ тұрғындары өсуі тоқтағанын немесе ... ... ... бұл өз ... ... ... ағынын білдіреді.
Миграциялық қатысу коэффициенті тұрғындарың жалпы өсуінде оң миграциялық сальдоның үлес салмағын сипаттайды. "таза орында" құрылатын мекен-жай үшін ... ... ... 1-ге тең ... ... жағдай.
Адам потенциалын пайдаланудың айрықша маңызды көрсеткіші жұмыс істейтін тұрғындарға экономикалық жүктеме ... ... ... ... ... ... мына ... бойынша есептелетін жалпы қабылданған:
(а + в + с)
ТП ...
а - өмір ... - ... ... ... - аудан тұрғындарының табыс деңгейі.
(Барлық көрсеткіштер ел бойынша орташа мен салыстыру бойынша ... ... ... ... бойынша тұрғындарды жіктеу қызықты. Ол жабық пайдаланылмаған адам мүмкіндіктеріне тұрғындардың бір бөлігінің назар ... ... ... ... ... ... және ... потенциалы", "адам және адам ресурстары" әр түрлі ұғымдарына негізделеді. Егер жұмысшы күші адамның физикалық мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... табылды, дамыды және әдеттегідей, өткен адам қызметінің барысында сыналды), ал адам ... - бұл, ... ... ... ашылған қабілеттер ұдайы дамуда болады. Оған ашылу ретіне қарай өз кезегінде тұрақты дамуға өз ... ... ... ... ... ашылған адам қабілеттері қосылады.
Өзін жүзеге асыруға нашар қажеттіліктегі адамдар өзін жұмысшы күшінің иесі ретінде басымдылықпен қарастырады. ... ... ... ... ... ... ... өздерін адам потенциалының иегері ретінде қабылдайды.
Қазіргі уақытта, бұрын болмағандай, жұмыс істейтіндердің де, жұмыссыздардың да арасында адам ... ... мен ... күші иегерлеріне адамдардың нақты жинақталу процесі байқалады. ... тұру ... ... осы ... біріне адамдардың кіруіне мативтер де әсер етті. Бұрынан жоғары тәртіпте сұраныс болуы не болмауымен басымдылық ... ... ... ... ... және оның отбасына белгілі бір тіршілік ету минимум қамтамасыз ететін табысты алудағы қажеттілік секілді сондай алғашқы сұраныстар әсерін мен көрінеді және ... ... ... сенімді жұмыс орнын иеленумен де байланысты.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы облысының экологиялық туристік бизнесті дамыту перспективалары77 бет
Бидайдың әртүрлі генотиптеріндегі құрғақшылықтың әсерінен пайда болған физиологиялық – биохимиялық өзгерістер32 бет
Қазақстандағы экологиялық туризмнің дамуы58 бет
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет
Кологиялық туризмнің Қазақстандағы дамуының алғышарттары мен перспективалары45 бет
Пәннің оқу-әдістемелік кешені«Бизнесті моделдеу»87 бет
Музыкалық қабылдау – әлеумет мәдениеттік және психологиялық-педагогикалық мәселесі. Музыкалық қабылдаудың түрлері4 бет
Студенттердің рухани-адамгершілік дамуына «Өзін-өзі тану» дәрісінің ықпалы3 бет
Қазақстанда табиғатты қорғау ғылым аспектілерінің орнығуы3 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь