Озон қабатының бұзылу салдары

Жоспар
I.Кіріспе
Озоносфера.туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
II. Негізгі бөлім
2.1.Озон тесігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.2.Озон қабатының жұқаруы мен ластануы ... ... ... .4
2.3.Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының шешімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
III.Қорытынды
Озон қабатының алдын алу шаралары ... ... ... ... ... ... ..8
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... 9
Кіріспе
Озоносфера-туралы түсінік
Атмосфера-ауа, химиялық қоспалар мен су буынан тұратын күрделі жүйе.Ол биосферадағы физико-химиялық және биологияллық процестердің жүруінің шарты және метерологиялық режимнің маңызды факторы.Атмосферадағы жекеленегн компоненттерінің қатынасы оның радиацияға,жылу және су режиміне,өздігінен тазартуға қабілетін анықтайтын.
Атмосфераның маңызды қасиеттеріне оның жылдам араласуы мен үлкен арақашықтыққа орын ауыстыру,басқа сферамен,әсіресе мұхитпен байланысы жатады. Адам атмосфераны әр түрлі параметрлеріне, оның химиялық құрамына,жылу режиміне ,орын ауыстыру электромагниттік және тағы басқасы әсер ететін,
Атмосфераның озон мәселесі адам қызметтеріне қатысты өзара байланысы екі аспектісі бар; жоғаы қабаттағы бұзылу және жер маңы кеңістігіндегі концентрациясының артуы.
Озоносфера , озон қабаты (гр. ozon – аңқығыш және sphaіra – шар), озонның жоғары концентрациясымен ерекшеленетін стратосфералық (биіктігі 10 – 50 км) қабат. Атмосферадағы озонның ең көп концентрациясы 20 – 25 км биіктікте болады, мұнда озонның тығыздығы жер бетіне қарағанда 10 есе көп. Озон оттегінің Күн радиациясының қысқа толқынды ультракүлгін бөлшектерін сіңіруінен пайда болады. Озон мөлшерінің көп болуы көктем айларына, азаюы күз айларына сәйкес келеді. Озон қабатының жер бетіндегі тіршілік үшін маңызы зор. Ультракүлгін сәулелерді жер бетіне жеткізбей, сәулеленудің алдын алады. Оның зардабы мутация өзгерістермен байланысты.
Озон Күннің ультракүлгін сәулелерінің және электр разрядтарының әсерінен екі атомдық оттек ( ) молекулаларының ыдырап, қайта қосылуының нәтижесінде ( ) пайда болады. Озон қалқаны күннің тіршілікті жойып жіберетін ультракүлгін сәулелерін ұстап қалады.
Озон қабаты полюстерде 9-30 км,экваторда -18-32 км биіктікте орналасқан. Ондағы озонның концентрациясы 0,01-0,06мг/м. Озонның мөлшері санаметрмен немесе Дапсон бірлігімен есептеледі. Атмосфераның жоғары қабатындағы озон оттегі молекуласының ультракүлгін сәулелер әсерінен ыдырауы нәтижесінде түзіледі. Бос оттегінің оттегі молекуласына қосылуынан озон түзіледі. Бір уақытта озон молекулаларының ыдырап,оттегіне айналу процесі жүреді. Реакция жүруінің
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. А.Т. Қуатбаев., «Жалпы Экология»
Асқаров Ұ.Б. Экология және қоршаған ортаны қорғау
2. Е.М. Үпішев, С.Мұқаұлы «Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау»
3. Г.С. Оспанова, Г.Т.Бозшатаева «Экология»
4. Ф.Қ. Иштаев, Л.Г. Костарева, Ш.С. Набидоллина « Экология»
        
        Кіріспе
Озоносфера-туралы түсінік
Атмосфера-ауа, химиялық қоспалар мен су буынан тұратын күрделі жүйе.Ол биосферадағы ... және ... ... ... шарты және метерологиялық режимнің маңызды факторы.Атмосферадағы жекеленегн компоненттерінің қатынасы оның радиацияға,жылу және су режиміне,өздігінен ... ... ... маңызды қасиеттеріне оның жылдам араласуы мен үлкен арақашықтыққа орын ауыстыру,басқа сферамен,әсіресе мұхитпен байланысы жатады. Адам атмосфераны әр түрлі параметрлеріне, оның ... ... ... ,орын ауыстыру электромагниттік және тағы басқасы әсер ететін,
Атмосфераның озон мәселесі адам қызметтеріне қатысты өзара байланысы екі аспектісі бар; ... ... ... және жер маңы ... ... ... , озон қабаты (гр. ozon - аңқығыш және sphaіra - шар), ... ... ... ерекшеленетін стратосфералық (биіктігі 10 - 50 км) қабат. Атмосферадағы озонның ең көп концентрациясы 20 - 25 км ... ... ... озонның тығыздығы жер бетіне қарағанда 10 есе көп. Озон ... Күн ... ... ... ... ... ... пайда болады. Озон мөлшерінің көп болуы көктем айларына, азаюы күз ... ... ... Озон ... жер бетіндегі тіршілік үшін маңызы зор. Ультракүлгін сәулелерді жер бетіне жеткізбей, сәулеленудің ... ... Оның ... ... ... ... Күннің ультракүлгін сәулелерінің және электр разрядтарының әсерінен екі атомдық оттек () ... ... ... ... ... ( ) ... ... Озон қалқаны күннің тіршілікті жойып жіберетін ультракүлгін сәулелерін ұстап қалады. ... ... ... 9-30 ... -18-32 км ... орналасқан. Ондағы озонның концентрациясы 0,01-0,06мг/м. Озонның мөлшері ... ... ... ... есептеледі. Атмосфераның жоғары қабатындағы озон оттегі молекуласының ультракүлгін сәулелер әсерінен ыдырауы нәтижесінде ... Бос ... ... ... ... озон ... Бір уақытта озон молекулаларының ыдырап,оттегіне айналу процесі жүреді. Реакция жүруінің шарты ультракүлгін сәулелердің болуы және олардың инфрақызыл жылулық сәулелерге айналуы ... ... ... жыртығы, озон тесігі - озоносфера қабатының жарылуы ... 1000 ... ... Антарктида мен Арктикада ерекше байқалады. Бұл құбылыс 20 ғасырдың 80-жылдарында ... оның ... болу ... әлі ... ... ... ... Озон жыртығы табиғи, сондай-ақ антропогендік жағдайларға байланысты, ... ... және ... ... озон ... бұзатын құрамында хлоры бар хладондарды (фреондарды) пайдалануға байланысты пайда болады деп есептелінеді. Соңғы 20 жылда озон жыртығы аясы ... ... (жыл ... ... Озон ... ... күннің ультракүлгін сәулелерінің атмосфераға еш бөгетсіз өтіп кетуі қоршаған ортаны ластап, ондағы тірі ... ... ... Түрлі вирусты және қатерлі ісік ауруларының көбеюіне әкеледі. Сондай-ақ күннің ультракүлгін радиациясының жоғарылауынан өсімдіктерде жүретін фотосинтез процесі мен ... ... ... 1985 ж. озон қабатын қорғау туралы Вена ... 1987 ж. ... ... ... Озон жыртығы алғаш рет 1985 ж. ағылшын зерттеушісі Дж. ... ... ... жұқаруы мен ластануы
Атмосфераның техногендік ластанудың кері әсері тек жер маңындағы аймақпен ғана шектеліп қоймайды. Лас қосындылардың белгілі бір ... ... ... ... оны ... Озондық қабаттың бұзылуы жерге ұзындығы 0,29км ультра күлгін сәуленің енуіне мүмкіндік туғызады. Бұл қысқа ... ... ... биосфера үшін өте қауіпті: өсімдіктер әлемі құриды, анкологиялық және көз аурулары көбейеді. Озондық қабаттарды талқандайтын негізгі ... хлор мен азот ... ... бір ... 10 озонның молекулаларын, ал азот оксидінің 1 молекуласы оның 10 молекулаларын талқандайды. Хлор мен азот қосындыларының ... ... ... ... күрделі болып төмендегі факторлар саналады:
ұшақтардың шығаратын газдары;
змырандардың шығаратын газдары;
вулкан газдары;
фреонды пайдаланатын технологиялар;
атом жарылыстары.
Мысалы: "Шаттл" ракетасының бір ұшуы ... 0,3 ... ... әкеліп соғады. Озон қабатының осы тесігінің қайта жабылуы ұзақ уақытты қажет ететіндігі ғылыми тұрғыдан дәлелденген.
Озон қабатының бұзылуына ... ... 100 ... ... фреон үлкен әсер етеді. Фреонның шығатын негізгі көздері: тығыздалуы бұзылған мұздатқыштар, фреон қолданылатын технологиялар, ... ... ... ... және ... жылдары атмосфераның жоғары қабатындағы озонның мөлшері кемуі байқалады.Солтүстік жарты шардың орталық және жоғары ендіктерінде бұл кему үш ... ... ... ... бір ... ... ... қатерлі ісігімен ауыру деңгейін бес-жеті пайызға арттырады.
Озонның көп мөлшері Антарктиданың үстінде ... ... ... отыз ... ... ... ... пайызға кеміген.Озонның концентрациясы кемуі нәтижесінде түзілген кеңістікті озон тесіктері деп ... ... ... төрт пайызға артып отыр.Қазіргі кездегі оның мөлшері АҚШ-тың көлемінен артық.Сонымен қатар,көшіп жүретін тесіктердің пайда болуы жиілеп ... ... ... болу ... әлі де болса толық анықталмаған.Олар алғаш реи осы ғасырдың сексенінші жылдары байқалған.Аз уақыттық бақылу қандай да бір ... ... ... ... ... ... озон қабатын бұзатын негізгі антропогенді фактор фреондар болып табылады.Бұл хлорфтар-көміртектер бөлме ... ... ... ... ... ... - газ ... қолданылады.Қазіргі кездегі фреондардың мөлшерін кеміту және болашаққа өндіруді тоқтатуға бағытталған іс-шаралар жүргізілуде.Көптеген мемелекетер ... ... елу ... кеміту және оларды басқа пропиленттермен алмастыру туралы міндеттеме қабылданды.Бірақ,жоғары дәрежеде тұрақтылығына байлынысты фреондар атмосферада өте ұзақ ... ... ... елдерде АҚШ,Ұлыбритания,Франция фреондар гидрохлорфтор көміртек немесе гидрофтардың ... ... ... түрде көктемде бұзыла бастайды.Себебі қыстағы төмен температура мен бұлттылықтың артуы фреондардың құрамындағы ... ... ... әкеледі.Ал көктемгі температураның жоғарылауы хлордың озонға әсерін ... маңы ... озон ... ... түрде бұзылуын осы аудандағы озонның бұзылуына себепкер ... ... ... аз ... ... ... ... жылдары ғалымдар озон тесіктерінің пайда болуы адам қызметіне ... емес ... ... жиі ... жүр. Ғалымдар бұған ұқсас құбылыстардың ертеде де орын алғанын және олар тек табиғи процестерге байланысты, ... ... күн ... он бір ... ... ... туралы жорамал айтады. Озон қабатының бұзылуының тағы бір ... ... ... оттегін бөліп шығаратын негізгі фактор ретінде ормандардың жойылуы аталады. Сонымен қатар, Антарктиданың үстінде ... ... ... жоғары қарай бағытталған жерлердің болуы туралы да пікірлер айтылуда. Атмосфераның төменгі қабаттарында озон ... ... және ... ... ... Ол ... ... кейбір канцерогенді заттарды бұзуға қабілетті. Бірақ, жоғары концентрацияда күшті у болып табылады. Адамда ол тыныс алуды қиындатады, көзді ... ... ... аппаратын зақымдап, хлорофиллді бұзады.
Озоносфераның бұзылуы орны толмас жағдайларға, тері ісік ауруының күрт ... көз ... ... ... ... ... ... жоғалуына, өсімдіктер мен жануарлар әлемінің мутациясына алып келеді. 1980 жылдары Антарктидадағы ғылыми жұмыс станцияларында жүргізілген зерттеулерден атмосферадағы озон құрамының төмендегені ... Осы ... ... атау алды. 1987 жылдың көктемінде Антарктиданың үстіндегі барынша үлкейіп, оның ауданы шамамен 7 млн км² -ді құрады, яғни, ауадағы ... ... ... 30-50%-ға төмендеген. Антарктидадағы бұл құбылыс қыркүйек- қараша айларында байқалып, ... ... ... ... ... ... ... болады. Кейін анықталғандай, атмосферадағы озонның мөлшері Солтүстік ... ... орта және ... ... ... ... айларында, әсіресе Европа, АҚШ, Тынық мұхит, Ресейдің европалық бөлігінде, Шығыс ... ... ... ... жылға азайып келеді. 1992 жылы Оңтүстік Америка құрылығы мен оған жақын ... озон ... ... төмендегені (50%-ға) тіркелді. 1995 жылы көктемде Арктиканың озонды қабаты шамамен 40%-ға дейін азайған. Сонымен бірге ... ... ... және ... ... ... аралдарының, Қазақстанның, Якутияның үстінде қалыптасқаны тіркелген. Озон ... ... ... ... болуы биосферада елеулі өзгерістер тудыруы мүмкін. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... Озон ... бұзылу процесіне ғарыштық аппараттар, дыбыстан да жылдам ұшатын ұшақтар және ... ... ... ... отын өнімдері және ядролық жарылыстардан бөлінген заттар әсер етеді.Алайда озон қабаты үшін ең қауіпті заттар - үй ... мен ... ... мұздатқыштар мен аэрозольді баллондарда пайдаланатын фреондар. Осы заттар атмосфераның жоғарғы қабаттарына көтерілгенде қарқынды түрде озонды бұзатын хлор немесе ... ... ... түзетін фотохимиялық ыдырауға ұшырайды, ал олар әрі қарай озонның оттегіне айналу процесін жылдамдатады.
XIX ғасырдың сексенінші жылдарында атмосфера қабатында ... ... ... ... байқалды. Мәселен, 1987-шы жылы Антарктида тұсында байалып озонның мөлшері күрт азайып, ол жеті млн км 2 ... ... Ал осы ... 1992 жылы ... ... ... ... Осыған байланысты БҰҰ жанынан ғылыми кеңес құрылып ... ... ... ... ... ... қосылыстар екені анықталды.Осы химиялық қосылыс атмосфераға көтеріліп,фотохимиялық ыдырауларға ұшырып, хлор ... ... Ол өз ... озон ... ... ... отырады. Нәтижесінде озонның жұқару процессі басталып, космостан келетін ... ... ... ... ... жол беріліп, бүкіл тіршілік атаулыға қауіп төндіреді.
2.3.Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ... ... ... ... ... ... ... озонның бір пайызға азаюы ісік ауруларын көбейтіп жіберетіні анықталған, адам баласының иммундық қорғаныс қабілетін кемітіп, жұқпалы аурулардың меңдеп кетуіне жол ... ... ... орай 1985 жылы озон проблемасын шешу үшін халықаралық Конфенция қабылданды. Оның мақсаты - озон қабатын бүлдіретін ... ... ... осы бағытта Ресей мен ТМД елдерінің біріккен ғалымдар ... ... ... жүзі ... шамамен 1,3 млн тонна озон ыдыратушы заттар өндіріліп отырған. Оның 35%-ын АҚШ, 40%-ын ... ... ... ... ... ... ... қабатының бұзылуы адам денсаулығы мен қоршаған ортаға өте зиян екендігі ресми түрде де айтылуда. Озон қабатын сақтау үшін халықаралық келісімдер ... 1987 ж. ... ... ... өндіру және пайдалануды бақылау жайында 70 мемлекет ... ... ... Ол ... ... озон қабатына қауіпті фреондарды өндіру 2010 жылға дейін тоқтатылуы керек болатын.
1973 жылдан бергi ... ... ... озон ... ... 5-7%-кe ... көрсеттi.
Қорытынды
Озон қабатының алдын алу шаралары
Монреаль хаттамасына сәйкес қабылданған, озон қабатын бұзатын заттарды пайдалануды реттеу жөнiндегi шаралар әлемде 1986 жылдың деңгейiмен ... оның 10 eceгe ... ... ... ел озон ... сақтау туралы халықаралық келiсiмдерге 1998 жылы қосылды. Қазiргi уақытта Қазақстанда озон бұзғыш заттарды (ОБЗ) ... ... және ... ... алып қою, озон қабатын бұзбайтын заттарды қолданумен жаңа технологияларды ... ... ... ... ... бұзу қатерiн жоюдың негiзгi жолдары мыналар болып табылады: ОБЗ пайдаланудан жедел бас тартуды және оларды қауiпсiз жоюды қамтамасыз ету, ... ... ... ... алу және ... ... ... табыстылығына көз жеткiзу үшiн ... оның ... ... ... ... 2004 ... ... ОБЗ пайдаланатын кәсiпорындардың қызметiн лицензиялау жөнiндегi қажеттi нормативтiк құқықтық актiлердi қабылдау, ОБЗ пайдалану қызметiмен айналысатын ... ... және ... ... озон ... ... зерделеу жөнiнде iргелi ғылыми зерттеулер жүргiзудi бастау, сондай-ақ жаңа технологияларды енгiзу жолымен ОБЗ пайдалануды қысқарту және қолданыстан алу ... ... ... ... ... iс-шараларды жүргiзу нәтижесiнде ОБЗ шығарындысы қысқарып, ол Жердiң озон қабатын сақтауға септiгiн тигiзетiн болды.
Қазақстан Озон қабатын ... ... Вена ... және Озон ... бұзатын заттар жөніндегі Монреаль хаттамасына 1998 жылы қосылған болатын. Бұл құжатқа ... ... ... ... ... және озық ... ... бұзатын заттарды тұтыну деңгейін қысқарту мен озон қабаты бұзылуының, оның халық өміріне әсер етуінің ықтимал ... ... ... ... қол ... болады. Жалпы алғанда, Озон қабатына жүргізілген бақылаулар оның бұзылу қаупінің ұлғайғанын делелдеген. ... да ... ... ... қосымша тізімін реттеу туралы шешім Монреаль хаттамасымен енгізілген болатын. Ал бүгінгі қарастырылып отырған Монреаль хаттамасына Копенгаген ... 1992 жылы 23-25 ... ... Онда ... мен ... сондай-ақ бромды метилдің қосымша тізімін реттеу шаралары ... 1997 ... 15-17 ... ... түзету озонды бұзатын заттардың импорты мен экспортын лицензиялау жүйесін орнатуға қойылатын ... ...
IV. ... ... тізімі:
* А.Т. Қуатбаев.,
Асқаров Ұ.Б. Экология және қоршаған ортаны қорғау
2. Е.М. Үпішев, С.Мұқаұлы
3. Г.С. ... ...
4. Ф.Қ. ... Л.Г. Костарева, Ш.С. Набидоллина >

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік фактор4 бет
Табиғи ортаның жергілікті аймақтық және ғаламдық масштабтағы мәселелері43 бет
Ғаламдық экологиялық проблемалар16 бет
Ішімдік ішу және денсаулық15 бет
Автокөлікті сақтандыру23 бет
Апаттық-құтқару қызметтері мен құрылымдарының міндеттері туралы7 бет
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық сипаттамасы22 бет
Денсаулыққа қасақана қарсы қылмыстар13 бет
Ет қоректілердің төлін кесерево тәсілімен жарып алу23 бет
Жүк тасымалдау12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь