Негізгі тіршілік орталары

Жоспар

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім

1. Тіршілік етуші негізгі орта
2. Тірі ағзалар. тіршілік ортасы
3. Жер
4. Су
5. Ауа
6. Топырақ

III. Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Тіршілік ортасы деп белгілі бір организм (түрдің) дамуының барлық кезендеріне қажетті табиғи орта факторлар жиынтығын айтады.
Тірі организмдер тіршілік ететін табиғи орталар жиынтығын экологияда экотоп деп атайды. Бұл абиотикалық факторлар жиынтығы деген ұғыммен мағыналас. Оны кейде биотоп (грекше "bios" — тіршілік, "topos" — орын) деп те атайды. Белгілі бір экотопта тіршілік ететін барлық тірі организмдер жиынтығын биоценоз (грекше "koinos" — жалпы) деп атайды. Белгілі бір аумакта тіршілік ететін барлық тірі организмдер мен орта жағдайларының жиынтығын қосып биогеоценоз (грекше "bios" — тіршілік, "ge" — Жер,"koinos" — жалпы) деп атайды. Экология- адамның тіршілік ортасы мен онымен қарым- қатынастары, табиғат және қоғам туралы ғылым.

Фильтрация (сүзу) - қоректену көзі.
Кейбір гидробионттар қоректенуі жағынан өзгелерден ерекшеленеді , олар көп мөлшердегі суды сүзіп, ондағы кездесетін органикалық шығу текті ағзалармен көптеген ұсақ ағзаларды ұстап қорек етеді.

Су тоғандарының кеуіп қалу жағдайларына бейімделушілік ерекшелктері.
Бұндай су тоғандары негізінен өзен тасқындарынан, қатты жаңбырдан, қардың көп мөлшерде еруінен кейін уақытша пайда болады да, жануарлар тоғанға ерекше жағдайдағы өмірге – гипобиозға бейімделіп алады, ол кезде олар аз қозғалады,тіпті цисталық кезеңдегі өмір кешеді десе де болады.

Топырақ – тіршілік ортасы.

Топырақ – құрлық үстінің жұқа борпылдақ, ауамен байланысып жататын бөлігі. Бұл үшфазалы жүйе, оның қатты бөлігі ауаме, сумен қоршалып жатыр. Олар газ бен сулы ерітінділермен толтырылған жолақтардан тұрады. Бұндағы температура өзгеріп отырады, жер беті өлген жан- жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының шіріндісінен пайда болған органикалық және минеральдық қорлармен жинақталған. Сондықтанда топырақ тіршілікке бай.

Топырақтағы ағзалардың экологиялық топтары:

Микрофауна - топырақтағы өте ұсақ ағзалар (қарапайымдылар,колораткалар,тихоходтар мен нематодтар және т.б.). Олар үшін топырақ – микросу тоған жүйесі.

Мезофауна - недәуір ірілеу ағзалар (0,1 – ден 2-3 мм – ге дейінгі) жиынтығы, негізінен буынаяқтылар (кенелер,алғашқы қанатсыз жәндіктер мен қанаттылардың ұсақ түрлері, қырықаяқтар және басқалар).Олар үшін топырақ ұсақ үңгірлер жүйесі сияқты.

Жер

Жер — Күн жүйесіндегі Күннен әрі қарай санағанда үшінші ғаламшарадамзаттың тіршілік ететін бесігі. Жер эллипстік (дөңгелекке жуық) орбита бойымен 29,765 км/с жылдамдықпен 149,6 млн. км орташа қашықтықта 365,24 орташа күн тәулігі ішінде Күнді бір рет айналып шығады. Оның табиғи серігі – Ай. Ай Жерді 384000 км орташа қашықтықта айналады. Жер осінің эклиптика жазықтығына көлбеулігі 66°33´22˝, оның өз осінен айналу периоды 23 сағ 56 мин 4,1 с. Жердің өз осінен айналуы себебінен Жерде күн мен түн ауысса, ал оның осінің орбита жазықтығына көлбеулігі мен Күнді айналуы салдарынан Жерде жыл мезгілдері өзгеріп отырады. Жердің жасы шамамен
Cy

Су — тіршілік ортасы. Су көптеген организмдер үшін ең қолайлы орта болып саналады. Сулы ортаның өзіне тән физикалық және химиялық қасиеттері бар. Организмдер үшін судың химиялық құрамы, тұнықтылығы, тығыздылығы, тұтқырлығы, оттек пен жарықтың болуы және т.б. негізгі рөл атқарады. Судың құрамында көптеген минералдық заттар мен химиялық косылыстар кездеседі. Табиғи судың құрамындағы минералдық тұздардың мөлшері де түрліше болады. Мысалы, тұщы судың бір литрінде 0,5 г тұз болса, теңіз суында тұздың мөлшері 35—40 г болады. Судың құрамында оттек мөлшері атмосферадан 20 есе аз және суға жарық аз түседі. Суда қысым күрт өзгереді. Мұның бәрі де кейбір организмдер тіршілігі үшін едәуір қолайсыздық туғызады.

Пайдаланган әдебиеттер
1 .Әлімбеков. Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері

2. «Табиғаттағы тепе-теңдік ғажайыптары» деген кітап

3. «Орталық Қазақстан» газеті. 22 қараша, 2003 ж
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
«АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР» ФАКУЛЬТЕТІ
«ГЕОЭКОЛОГИЯ ЖӘНЕ ТАБИҒАТТЫ ПАЙДАЛАНУ» КАФЕДРАСЫ
Тақырыбы: Негізгі тіршілік ... ... ... ... ... С
Шымкент 2013
Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Тіршілік етуші негізгі орта
2. Тірі ... ... ... ... ... ... Топырақ
III. Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Тіршілік ортасы деп белгілі бір ... ... ... ... ... табиғи орта факторлар жиынтығын айтады.
Тірі организмдер тіршілік ететін табиғи орталар жиынтығын экологияда экотоп
деп атайды. Бұл абиотикалық факторлар жиынтығы деген ұғыммен ... ... ... ... "bios" — тіршілік, "topos" — орын) деп те атайды.
Белгілі бір экотопта тіршілік ... ... тірі ... жиынтығын
биоценоз (грекше "koinos" — жалпы) деп атайды. Белгілі бір аумакта тіршілік
ететін барлық тірі ... мен орта ... ... ... ... "bios" — ... "ge" — Жер,"koinos" — жалпы) деп
атайды. Экология- адамның тіршілік ортасы мен онымен қарым- қатынастары,
табиғат және қоғам ... ... ... адам мен оны ... ... ... ... әлеуметтік қарым- қатынастарының ғылыми негіздегі
заңдылықтарын зерттейтін кешенді дисциплина.
Қоршаған орта- адамды қоршап тұрған және оның өмір ... ... ... ... оның ... ... (биологиялық, мәдени және басқадай)
қанағаттандыра алатын объектілер бірлестігі.
Табиғи қоршаған орта- адамның өмір сүру іс- әрекетіне және ... ... тірі және өлі ... объектілерінің, өзін
қоршаған ортасының бөліктері.
Вернадский В.И. – XX ғасырдың 20- жылдарында биосфера туралы тамаша ілім
қалыптастырған орыстың (совет) белгілі геологы.
Биосфера- Жер ... ... ... ... ақ «денелер» сияқты
ұғымдарды ұстап тұратын бөлігі.
Геосфера- Жердің тірі емес бөліктері атмосфераны, гидросфераны және
литосфераны біріктіретін географиялық бөлігі.
Биогеоценоз- тірі ағзалар мен ... ... өлі ... ... ... ... өзара байланыстағы, ішінде біртекті және
табиғи шектеулі биосфераның ең кіші ... ... ... ... ... ... түрлердің түрлі
(жануарлардың, өсімдіктердің, микроорганизмдердің) дараларының өзара және
қоршаған ортамен байланысып жатқан бірлестігі.
Жер бетіндегі тірі ағзалар тіршілік етуіне байланысты мына ... ... ... ... ... – тіршілік ортасы ретінде өзіндік ерекшеліктермен ерекшеленеді,яғни,
қысымы жоғары,қысымы бірден төмендейді, оттегінің аздығы,күн сәулесін күшті
сіңіреді.
Сулы ортада өмір ... ...... деп ... – суда өмір сүретін экологиялық топтарға жататын ... ... ... ... ... ... ... жоғарға қабатында өмір сүретін, ауалы қабатпен жанаса өмір сүретін
ағзалар – ... деп ... ... ... су ... ... бере алатын жануарлар нектондар деп
аталады.
Су түбінде мекен етуші ағзалар бентостар деген атқа ие болды (Өсімдіктекті
ағзалар – фитобентос, жануартекті ағзалар – ... ... ... ... сулы ... ... ... бағытының шектеулілігі,
дыбысқа жоғары бағыттылық (эхолокация –дыбыс толқындарының таралуын
қабылдау (киттәрізділер))
Фильтрация (сүзу) - қоректену көзі.
Кейбір гидробионттар ... ... ... ерекшеленеді , олар көп
мөлшердегі суды сүзіп, ондағы кездесетін органикалық шығу ... ... ұсақ ... ... ... ... тоғандарының кеуіп қалу жағдайларына бейімделушілік ерекшелктері.
Бұндай су тоғандары негізінен өзен тасқындарынан, қатты жаңбырдан, қардың
көп ... ... ... ... ... ... да, жануарлар тоғанға
ерекше жағдайдағы өмірге – гипобиозға бейімделіп алады, ол кезде олар аз
қозғалады,тіпті цисталық кезеңдегі өмір кешеді десе де болады.
Құрлықты – ауа ... ... сулы ... ... ... ... пайда болды.Сулы ортаға қарағанда бұл ортадаға өмір
күрделірек.Жанурлар денесі ауамен қоршалған- газтәрізді ортада қысым төмен,
оттегінің мөлшері жоғары,су ... ... ... ... ... алу ... күрт өзгертеді,сонымен қатар, су алмасу мен тірі
ағзалардың қозғалысы да ... ... ауа ... ... таралу – анемохория дамыған.
Ауа лектерінмен ағзалардың пассивті қабылдануы –аэропланктондар деп
аталады.
Бұл ортаның өзіндік ерекшелігі –температураның жылдам ... ... - ... ... ... ондағы ауа – райының өзгерісіне тікелей
байланысты.Ауа – райының өзгерісіне байланысты жер бетінің 20 км. ... ... ... әкеледі (тропосфераның шегі).
Ауа –райының көп жылдық тұрақты өзгерісі сол жердің климатына сәйкес
сипатталады.
Сонымен қатар, жерүсті тіршілігі үшін ол ... ... түсу ... жер ... және ... құрамы, жауын – шашындардың (жауын,
бұршақ, қар) мөлшеріне де көп ...... ...... ... жұқа ... ауамен байланысып жататын бөлігі.
Бұл үшфазалы жүйе, оның қатты бөлігі ауаме, сумен қоршалып жатыр. Олар газ
бен сулы ... ... ... тұрады. Бұндағы температура
өзгеріп отырады, жер беті өлген жан- жануарлар мен ... ... ... ... ... және ... ... Сондықтанда топырақ тіршілікке бай.
Топырақтағы ағзалардың экологиялық топтары:
Микрофауна - топырақтағы өте ұсақ ағзалар
(қарапайымдылар,колораткалар,тихоходтар мен ... және т.б.). ... ... – микросу тоған жүйесі.
Мезофауна - недәуір ірілеу ағзалар (0,1 – ден 2-3 мм – ге дейінгі)
жиынтығы, негізінен буынаяқтылар ... ... ... ... ұсақ ... қырықаяқтар және басқалар).Олар үшін топырақ
ұсақ үңгірлер жүйесі сияқты.
Макрофауна – 2-20 мм.-ге дейінгі көлемдегі денелі жәндіктер
(құрттар,қырықаяқтар,жәндіктер,шаянтәрізділер).
Оларға топырақ – қатты орта ... ... де, ... ... аздаған
механикалық кедергілер келтіреді.
Топырақ мегофаунасы – бұлар ірі жер қазушылар, негізінен сүтқоректілер
болып келеді (слепыштар,слепушонкалар,цокорлар,көртышқандар және басқалар),
олар ... ... ... ... ... бейім келеді.
Інде тіршілік етушілер (суырлар,борсықтар,саршұнақтар,тушкандар, қояндар
және т.б). Олар негізінен жердің үстінде қоректенеді де, көбеюі,
қыстаулары, тынығулары, өз ... ... ... ... Топырақ
жануарлардың эволюциялық дамуында өте үлкен роль атқарды.
Тірі ағзалар – тіршілік ортасы.
Тірі ағзалардың денесін тіршілік ... ... ...... келе ... ... құбылыс. Тіпті микроағзалар (бактериялар,
біржасушалы балдырлар) паразиттер мен симбионттардан тұратын бірлесе
тіршілік ететін ағзалармен қатар өмір сүреді.
Паразиттік өмір сүру ... ... оңды ... мен ... ... ... өзінің тіршілік етуші қожасының ағзасы арқылы
үнемі толық қамтамасыз етіліп тұрады.Паразиттердің тез өсуі көбеюге және
басқа ... ... ... болады.2).Сыртқы ортадан туытын
әсерлерден толық қорғанышта болады.
Кемшіліктері: 1).Ткандар мен жасушаішіндегі өмірсүрушілер үшін тіршілік
кеңістігі шектеулі. 2).Оттегімен қамтамасыз етілуі күрделі. 3)Қожа
ағзасының ... ... да ... жағдайларға қожа ағзасы да,паразитер де эволюциялық даму жағдайында
әркімнің өзінше бейімделушілігі ... — Күн ... ... әрі қарай санағанда үшінші
ғаламшарадамзаттың тіршілік ететін бесігі. Жер эллипстік (дөңгелекке жуық)
орбита бойымен 29,765 км/с жылдамдықпен 149,6 млн. км орташа қашықтықта
365,24 ... күн ... ... ... бір рет айналып шығады. Оның табиғи
серігі – Ай. Ай Жерді 384000 км орташа ... ... Жер ... ... ... ... оның өз осінен айналу периоды
23 сағ 56 мин 4,1 с. Жердің өз осінен айналуы ... ... күн мен ... ал оның осінің орбита жазықтығына көлбеулігі мен Күнді айналуы
салдарынан Жерде жыл мезгілдері өзгеріп отырады. Жердің жасы шамамен 4,5
млрд. жыл деп ... Жер ... ... ... 9 планетаның ішінде
мөлшері мен массасы бойынша 5-орында. Жердің массасы 5,975•1021 т, орташа
тығыздығы 5,517 ... ... 1,083 ... км3, ... 510,2 млн. ... ... 3 ... эллипсоидқа (сфероидқа) жақын. Осы күнгі
космогониялық түсінік бойынша Жер осыдан 4,5 млрд. жыл бұрын ... ... ... ... ... ... ... әсерінен пайда болған. Қатты материя кесектерінің соқтығысып,
жабысуынан планеталар ұлғая берген. Газ-тозаң зат іріктеліп, олардың жеңіл
элементтері Күн сәулесінің ... онан ... ал ... ... ... орналасқан. Жер құрамына Күн жүйесінде кездесетін барлық химиялық
элементтер ... ... ... ... ... және оның ось бойымен
айналуы салдарынан Жер эллипсоидтық пішінге келген.
Cy
Су — тіршілік ортасы. Су көптеген организмдер үшін ең ... ... ... Сулы ортаның өзіне тән физикалық және химиялық қасиеттері
бар. Организмдер үшін ... ... ... ... ... ... пен ... болуы және т.б. негізгі рөл атқарады. Судың
құрамында көптеген минералдық заттар мен химиялық косылыстар кездеседі.
Табиғи судың құрамындағы минералдық ... ... де ... ... тұщы ... бір литрінде 0,5 г тұз болса, теңіз суында тұздың
мөлшері 35—40 г ... ... ... ... ... ... 20 ... және суға жарық аз түседі. Суда қысым күрт өзгереді. Мұның бәрі де
кейбір ... ... үшін ... ... ... тіршілік етуге бейімделген организмдер тобы — гидробионттар
(грекше "hydor" — су, "biontos" — тіршілік ететін) деп ... Олар ... ... ... етуге бейімделген. Гидробионттар Дүниежүзілік
мұхиттарда, жер асты суларында, құрлықтағы су айдындарында кеңінен
таралған. Су ... екі ... ... ... ... Оның бірі —
судың қалың қабаты (пелагиаль грекше "pelagos" — теңіз). Бұл қабатта
тіршілік ететін организмдерді пелагостар деп ... ... — су ... грекше "benthos" — терең) деп аталады. Мұнда тіршілік ететін
организмдер бентостар деп аталады.
Судың беткі қабатында судың ағысымен қалқып ... ... ... ... ... мен зоопланктондарды) планктондар
(грекше "planktos" — қалқып жүретіндер) деп атайды.
Судың түрлі ... ... ... ... ... ... ... организмдерді (басаяқты ұлуларды, балықтарды, және т.б.) нектондар
(грекше "nektos" — ... ... деп ... Ал ... ең ... ... ететін әрі микроскопиялық, әрі ұсақ организмдер
пейстондар (грекше "heustos" — жүзетіндер) деп аталады.
Ауа
Құрлық-ауа тіршілік ортасы. Бұл табиғи тіршілік ортасы ... көп ... ... Сондықтан да бұл ортада тіршілік ететін
организмдер — аэробионттар ... "Air" — ауа) деп ... Бұл ... мен қысымы төмен. Ал оттек пен жарық мол. Құрлық-ауа тіршілік
ортасында температура мен ылғалдылық жыл маусымдарына, ... ... ... ... ... сәйкес күрт өзгеріп тұрады. Бұл ортада
организмдердің тіршілігі үшін температура, ... жер ... жел, ... ... ... негізгі рөл атқарады. Бұл ортада тіршілік
ететін организмдердің орта жағдайларына әсері айқын байқалады, тіпті олар
өздеріне қажетті ортаны өздері жасап алады. Экологиялық ... ... орта өте ... әрі ... орта ... да сан ... түрлілігімен
ерекшеленеді. Құрлықта тіршілік етуге бейімделген организмдерді
террабионттар (латынша "terra" — ... деп ... Бұл ... ... ... денесіндегі суды үнемдеп жұмсайды, жылу реттеу
механизмдері де түрліше. Оттектің мол болуына сәйкес ондай организмдерде
арнайы тыныс алу мүшелері пайда болған. ... күрт ... ... ... үшін ... ... белгілер
калыптасқан.
Топырақ
Топырақ — тіршілік ортасы. Топырақ құрлықтың беткі қабаты. Ол үнемі
литосферамен және атмосферамен жанасып жатады. Топырақ ұзақ уақыттар ... тау ... мен тірі ... ... ... ... ... әрі тарихи, әрі табиғи дене. Сондықтан да топырақ
құрамында минералдық және органикалық заттардың қосылыстары болады. Топырақ
қабатын педосфера ... ... ... деп атайды. Топырақтың беткі
кабатында органикалық заттарды ыдыратушы ұсақ организмдер (бактериялар,
саңырауқұлақтар, құрттар және т.б.) тіршілік етеді.
Топырақ қабатының да ... ... ... ... тән ... ... қабатындағы тіршілік үшін температура, ылғалдылық және оттек
негізгі шектеуші факторлар болып саналады. Топырақ тығыз, онда жарық
болмайды, температураның ауытқуы шамалы ғана әрі ... аз, оның ... ... газы көп ... ... ... (саңылаулары мол)
құрылымды болып келеді. Топырақ ішіндегі саңылауларды газдар қоспасы ... ... ... ... Топырақ көптеген организмдердің тіршілігі
үшін өте қолайлы орта. Топырақта тіршілік ... ...... аталады.
Пайдаланган әдебиеттер
1 .Әлімбеков. Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері
2. «Табиғаттағы тепе-теңдік ғажайыптары» ... ... ... ... ... 22 ... 2003 ж

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі тіршілік орталары. В. Шелфорттың толеранттылық заңы13 бет
Тірі ағзалар мекен ететін негізгі тіршілік орталары21 бет
Аутэкология-экологияның негізгі бөлімі12 бет
Жылқы шаруашылығында еңбекті ұйымдастыру20 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні4 бет
Тіршілік ортасы3 бет
Тіршілік ортасы және экологиялық факторлар7 бет
Экологиялық факторлар, факторлардың организмге әсері20 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
Адам тіршілігінің табиғи-биологиялық алғышарты10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь