Азаматтық құқықтың обьектілері

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ 2

I. АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТАР ОБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ҰҒЫМЫ МЕН ТҮРЛЕРІ 4
1.1. Азаматтық құқықтар обьектілеріне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ..4
1.2. Азаматтық құқықтар обьектілерінің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
II.МҮЛІКТІК ҚҰҚЫҚТАР 6
2.1. Заттардың ұғымы және оны саралау (жіктеу) 6
2.2. Бағалы қағаздар 9
III.МҮЛІКТІК ЕМЕС ӨЗІНДІК ҚҰҚЫҚТАР 16
3.1. Мүліктік емес өзіндік құқықтардын ұғымы мен түрлері 16
3.2. Ар.намысты, қадір.қасиетті және іскерлік беделді қорғау құқығы 18

ҚОРЫТЫНДЫ 30
СІЛТЕМЕЛЕР 31
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі: Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет болғалы бері нарықтық қатынастарды орнату жолын таңдап алды. Бұл жаңа үрдіс біздің өмірімізге түбегейлі өзгерістер алып келді. Мұның көрінісі ең алдымен құқықтық салада айқын көзге түсуде. Сол себепті бұрынғы құқық жүйесінің орнына жаңа құқықтық қатынастарды реттеу мүмкіншіліктері қарастырылған құқықтық жүйе қалыптасып келеді. Елімізде жеке меншікке рұқсат беріліп, жекешелендіру процесінің бірнеше кезеңдері жүріп өтті. Экономикамыз қайта құрылып, мемлекеттік басқару құрылымы жаңа үлгіде қалыптасуда. Қазақстан қазіргі кезде әлемдік нарықтық қатынастарға белсене араласатын тәуелсіз мемлекет болғандықтан халықаралық қатынастарды реттейтін заңнамалар мен актілерді бекітуде. Мұның бәрі құқықтың сан алуан салаларындағы өзгерістерді туғызуда. Сондықтан менің курстық жұмысымның тақырыбы «Азаматтық құқық объектілері» өзекті мәселелердің бірі. Өйткені бір ғана мысал ретінде азаматтық құқық объектісі болып табылатын бағалы қағаздардың өзін алсақ та жеткілікті. Мұндай объекті бұрынғы Қазақ ССР-нің Азаматтық кодексінде мүлде жоқ болатын. Демек осы жұмысты жалғастыра отырып менің нарықтық қатынастардағы азаматтық құқық объектілері туралы көп мағлұмат жинап, білімімді едәуір көбейте түсетінім анық. Және бұл келешекте маған тигізер пайдасы мол болатыны да мен үшін түсінікті.
Қазақтардың дәстүрлі құқығында мүліктік құқық маңызды роль атқарғаны бізге тарихтан мәлім. Қазіргі құқықтың дамуы сол құқықтардың жалғасы іспеттес. Қазақ халқының мүліктік құқығын толық ұғынып түсіну тек қана біліп қою үшін ғана емес сонымен қатар нақты практикалық маңызы бар нәрсе. Бұл біздің тәуелсіз еліміздің азаматтық құқығын айқындай түсуге бастау болатынын сөзсіз.
Қазақ халқының тарихы өте күрделі кезеңдерді басынан кешкені белгілі. Соған байланысты қазақ халқының тәуелсіз мемлекет болу кезеңдерінде біршама заңдардың қабылданғанын білеміз. Мысалы XVІ ғасырдың бірінші ширегінде Қасым хан (1511-1520 жж.) тұсында «Қасым ханның қасқа жолы» атты акті қабылданса, Есім хан билік еткен кезде (1598-1628 жж.) «Есім ханның ескі жолы» аталған заң қабылданған еді. Ал бізге тарихтар қойнауынан хат жолымен жеткені Тәуке ханның (1680-171 жж.) «Жеті жарғысы» аталған жинақ болып отыр. Оның маңызы туралы, ондағы мүліктік және мүліктік емес құқық объектілері туралы сөз қозғау өз алдына бөлек зерттеуді талап етеді. Әңгіме біздің алып отырған тақырыбымыздың бастауы сонау ықылым заманнан бері келе жатқан өзекті мәселелердің бірі. Мысалы сол кездегі бекітілген ру таңбалары да осындай құқық объектілерінің бірі екені айтпаса да түсінікті сияқты.
Курстық жұмыстың мақсаты: азаматтық құқық объектілерінің
Сілтемелер

[1]- Қыстаубай Ө.С. Азаматтық құқық: Оқулық. -Алматы, «Асыл мұра» 2011. 73-83б.
[2]- Гришаев С. Юридическое значение права на опубликование пройзведения // Советская юстиция. 1988. 39-40б.
[3]- ҚР Азаматтық Кодекс (Жалпы бөлім), 27.12.1994 ж., өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. -Алматы «Жеті Жарғы» 2007. – 50-59б.
[4]- Суханова Е.А. Гражданское право под ред. 2-х томах, учебник, Москва, 1993. 125-128б.
[5]- Толстого Ю.К., Сергеева А.П. Гражданское право под ред., учебник, часть 2, -Москва, 1997. 95,101б.
[6]- Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. (Ерекше бөлім). 1-2 томдар. –Алматы. 2003. 193б.
[7]- Сулейменов М.К., Басин Ю.Г.Гражданский кодекс Республики Казахстан (общая часть) Комментарий. Отв.ред.-Алматы. «Жеті жарғы», 2000. 89-93б.
[8]- Богатых Е. Гражданское и торговое право.-Москва, 1996. 68,74б.
[9]- Диденко А.Г. Гражданское право под ред., учебное пособие. –Алматы. 2003. 55б.
[10]- Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. (Ерекше бөлім). 1-2 томдар.- Алматы, 2003. 98-99б.
[11]- www.zan.zanmedia.kz
[12]- Оразалинов С. А. Заң терминдерінің сөздігі. Оқу құралы.– Алматы. 2004. 55-60б.
[13]- Төлеуғалиев Ғ., Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы оқулық. –Алматы, 1999. 47-49б.
[14]- Қазақстан Республикасының Конституциясы. 2.02.2011ж., Соңғы өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. –Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011. 30б.
[15]- Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының 18.12.1992 жылғы №6 «Сот тәжірибесінде азаматтардың және заңды тұлғалардың ар-намысы мен абыройын және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдылықты қолдану туралы» заңы. 10-12б.
[16]- Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. (Ерекше бөлім) 01.07.1999 ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011. 275б.
[17]- Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» 23.07.2010ж. заңы.
[18]- www.adilet.minjust.kz
[19]- Рутгайзер В.М. Сборник Указов Перзидента РК, имеющих силу закон о финансовой и хозяйственной деятельности. Алматы, 2009.47-50б.
[20]- Шетелдердің азаматтық құқығы. http://lekcia.com.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Нормативтік құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1999ж., Соңғы өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. –Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. (Жалпы бөлім) 27.12.1994 ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. (Ерекше бөлім) 01.07.1999 ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011.
4. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының 18.12.1992 ж. №6 «Сот тәжірибесінде азаматтардың және заңды тұлғалардың ар-намысы мен абыройын және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдылықты қолдану туралы».
5. Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» заңы. 23.07.2010ж.

Арнайы әдебиеттер:

6. Богатых Е. Гражданское и торговое право. - Москва, 1996.
7. Гришаев С. Юридическое значение права: На опубликование произведения. «Советская юстиция». 1988.
8. Диденко А.Г. Гражданское право: Под ред., учебное пособие. Алматы, 2003г.
9. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. (Ерекше бөлім). 1-2 томдар. - Алматы, 2003.
11. Оразалинов С. А Заң терминдерінің сөздігі. Оқу құралы.– Алматы. 2004ж.
12. Қыстаубай Ө.С. Азаматтық құқық: Оқулық. - Алматы, «Асыл мұра» 2011.
13. Сулейменов М.К., Басин Ю.Г. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть): Комментарий. Отв.ред. – Алматы, «Жеті жарғы», 2000.
14. Суханова Е.А. Гражданское право: Под ред. 2-х томах, учебник. Москва, 1993г.
15. Төлеуғалиев Ғ., Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Оқулық: - Алматы, 1999 .
16. Толстого Ю.К., Сергеева А.П. Гражданское право: Под ред., учебник, часть 2.- Москва, 1997.


Қосымша әдебиеттер:

17. www.zan.zanmedia.kz
18. www.adilet.minjust.kz
19. Рутгайзер В.М. Коллективная собственность. Экономическая газета. 2008. №9 Сборник Указов Перзидента РК, имеющих силу закона о финансовой и хозяйственной деятельности. Алматы, 2009.
20. Шетелдердің азаматтық құқығы. http://lekcia.com
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 2
I. АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТАР ОБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ҰҒЫМЫ МЕН ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... обьектілерінің
түрлері.......................................5
II.МҮЛІКТІК ҚҰҚЫҚТАР 6
2.1. Заттардың ұғымы және оны саралау (жіктеу) 6
2.2. Бағалы қағаздар ... ЕМЕС ... ... ... ... емес өзіндік құқықтардын ұғымы мен түрлері 16
3.2. Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау құқығы 18
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет
болғалы бері нарықтық қатынастарды орнату ... ... ... Бұл жаңа ... ... ... өзгерістер алып келді. Мұның көрінісі ... ... ... ... ... ... Сол себепті бұрынғы ... ... жаңа ... ... ... ... ... жүйе қалыптасып келеді. Елімізде жеке ... ... ... ... ... ... жүріп өтті.
Экономикамыз қайта ... ... ... ... жаңа ... ... қазіргі кезде әлемдік нарықтық қатынастарға белсене
араласатын тәуелсіз ... ... ... ... ... мен ... ... Мұның бәрі құқықтың сан алуан
салаларындағы өзгерістерді туғызуда. ... ... ... ... ... құқық объектілері» өзекті мәселелердің бірі. Өйткені
бір ғана мысал ретінде азаматтық құқық ... ... ... ... өзін ... та жеткілікті. Мұндай объекті бұрынғы Қазақ ССР-нің
Азаматтық кодексінде мүлде жоқ болатын. Демек осы жұмысты жалғастыра ... ... ... азаматтық құқық объектілері туралы көп
мағлұмат жинап, білімімді едәуір көбейте түсетінім анық. Және бұл ... ... ... мол ... да мен үшін ... ... ... мүліктік құқық маңызды роль атқарғаны
бізге тарихтан ... ... ... дамуы сол құқықтардың жалғасы
іспеттес. Қазақ халқының ... ... ... ұғынып түсіну тек қана
біліп қою үшін ғана емес ... ... ... ... маңызы бар нәрсе.
Бұл біздің тәуелсіз ... ... ... айқындай түсуге бастау
болатынын сөзсіз.
Қазақ халқының тарихы өте күрделі кезеңдерді ... ... ... ... қазақ халқының тәуелсіз мемлекет болу кезеңдерінде біршама
заңдардың қабылданғанын білеміз. ... XVІ ... ... ... хан (1511-1520 жж.) тұсында «Қасым ханның қасқа жолы» атты ... Есім хан ... ... ... ... жж.) ... ... ескі
жолы» аталған заң қабылданған еді. Ал бізге тарихтар қойнауынан хат жолымен
жеткені Тәуке ханның (1680-171 жж.) ... ... ... ... ... Оның ... туралы, ондағы мүліктік және мүліктік емес құқық
объектілері туралы сөз ... өз ... ... ... талап етеді. әңгіме
біздің алып отырған тақырыбымыздың бастауы ... ... ... бері келе
жатқан өзекті мәселелердің бірі. Мысалы сол кездегі ... ... да ... ... ... бірі екені айтпаса да түсінікті
сияқты.
Курстық жұмыстың мақсаты: азаматтық құқық ... ... ... ... ... белгілерін көрсету және
олардың түрлеріне ашып көрсету және ... ... оны ... азаматтық кодексіндегі жаңа тарауды талдап анықтау ... Бұл ... ... жағдайдағы мүліктік және жеке мүліктік емес
құқықтарды қорғаудың түсінігін құралдарын және әдістерін анықтау талпынысы
жасалған.
қорғаудың ар-намыс, ... мен ... ... ... ... көңіл бөлінген.
Курстық жұмыстың міндеттері:
1. Азаматтық құқықтағы обьектілердің ұғымы мен түрлерін зерттеу.
2. Мүліктік құқықтар ұғымы мен түрлерін анықтау
3. Мүліктік емес ... ... ... ... мен ... ... ... барысында теориялық деректер ... ... ... ... ... ... ... және
топтастыру әдістері , сонымен қатар салыстырмалы құқықтану мен жүйелік және
тарихи талдаудың ... ... ... ... ... ... құрылымы: Енді осы өзекті тақырыптың мағынасы мен
маңыздылығын аша түсу үшін мен курстық жұмысымды үш ... ... ... ... Және мұнда пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... жұмысының теоретикалық
негізін - Нормативтік құқықтық актілердің ішінен Қазақстан ... мен ... ... ... ... әдебиеттерден
Төлеуғалиев Ғ., Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... материалдарын пайдаландым.
i. Азаматтық құқықтар объектілерінің ұғымы мен түрлері
1.1. Азаматтық құқықтар обьектілеріне жалпы ... ... ... ... ... ... құқық объектісі деп аталады. Басқаша айтар ... ... ... құқықтары мен міндеттемелері бағытталғандары
құқық объектілері деп ұғынуға болады. Мүліктік және жеке ... ... ... құқықтар азаматтық құқық объектілері бола ... ... ... ... ... ... түсетін материалдық
және рухани құндылықтар азаматтық құқық объектілері болып табылады. [1]
Азаматтық құқықтың пәні болып мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... ... ... ... түседі. Мүліктік қатынастар деп әдетте түрлі ... яғни ... ... ... және басқа мүліктер жайында
туындаған қоғамдық қатынастарды айтады.
Бірақ азаматтық құқық біздің қоғамда ... ... ... ... ... ол тек қана ... қатынастар деп
аталатын нақты бөлігін ғана реттейді.
Дамыған ақша жүйесі шарттарында мүліктік-құнды қатынастардың ... ... ... ... ... қоғамда бар тауарлық-
ақшалы қатынастардың өте тез дамуы оларға ... ... ... ... ғана ... бола алады.
Азаматтық заңдылыққа сәйкес ... ... ... ... ... ... жеке ... емес қатынастар қарастырады. Өзіне тән
белгілеріне сәйкес жеке мүліктік емес қатынастар ең аз ... екі ... ... келесі түрлерде сипатталады. Біріншісі, көрсетілген
қатынастар мүліктік емес қажеттіліктер ... ... ... ... ... іскерлік бедел, азамат аты, авторлық шығарма, өндірістік ... ... ... ... жеке ... емес ... ... (мәселен бұған белгілі бір құқықтар жатқызылады). ... ... ... ... ... ... олардың
әлеуметтік қасиеттерін бағалау жүргізіледі.
Пәннің осы екі құрамдас бөліктерінің ... ... ... және жеке ... емес ... азаматтық
құқық деп аталатын салада біріктіретін жалпы қасиеттін анықтау керек.
Мүліктік-құнды қатынастарға қатысушылар осы ... ... ... ... ... еңбектің саны мен сапасын өзара
бағалай алады деп анықтайды. Жеке мүліктік емес қатынастар өз ... ... ... азаматтардың, тұлғаның дара қасиеттерін өзара
бағалай алады деп есептейді.[2]
1.2. Азаматтық құқықтар ... ... ... ... ... құқық объектілеріне кеңінен
тізбе келтірілген: а) ... ... мен ... ... ... ... соның ішінде шетел ... ... ... ... шығармашылық-интеллектуалдық қызметтердің объектіге айналған
нәтижелері, фирмалық атаулар, тауарлық белгілер және бұйымды дараландырудың
өзге де ... ... ... мен ... да ... ... ә) жеке
мүліктік емес игіліктер мен құқықтарға мыналар жатады: жеке адамның ... ... ... игі ... ... ... жеке өмірге
қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есім алу ... ... ... ... қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес
игіліктер мен құқықтар.[3]
Құқық объектісі ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықта үлкен маңызы бар. Затқа қатысты
туындайтын заңдылық қатынастардың сипаты күні бұрын ... ... ... ... негізі заттарды тиісті физикалық немесе
экономикалық қасиеттеріне қарай саралап береді.
Сонымен, азаматтық ... ... төрт ... ... да болады:
- мүлік;
- әрекет;
- интеллектуалдық қызмет нәтижелері;
- материалдық емес игіліктер.
II. МҮЛІКТІК ҚҰҚЫҚТАР
2.1. Заттардың ... және оны ... ... ... ... ... қолданып жүрген заңда айтылмаған, оның
ұғымы азаматтық зерттеулерде берілген. Зат ... ... ... алып ... физикалық дене ретінде және оның адам еңбегімен
жасалған, сол ... ... ... де ... ... ... дүниенің бір бөлігі болып табылады.
Затты заңдық жағынан саралау (жіктеу) көбіне көп оның табиғи қасиетіне
(физикалық ... ... ... ... ... ... ... құқық субьектілерінің белгілі бір заттың түріне қатысты әрекет етуін
айқындайды.
Азаматтық ... ... ... заттардың өзі қозғалатын және
қозғалмайтын болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... ... яғни ... ... затты жерден айыруға болмайтындығына
және оны орнынан қозғау үшін ... ... ... ... заң ... ... атап ... әуе және теңіз
кемелерін, ішкі суда жүзу ... ... жүзу ... ... қозғалмайтын түрге жатқызады. Қозғалмайтын ... ... ... ... еместігін еске сала кеткен ... ... заң ... ... ... ... өзге ... жатқызылуы мүмкін.
Қозғалмайтын заттарға меншік құқығы мен басқа да құқықтар, ... шек қою, ... ... ... ауысуы және тоқтатылуы мемлекеттік
тіркелуге тиіс (АК-тің ... ... ... ... ... бірі ... болып табылады.
Заң бойынша "кәсіпорын" термині екі мағынада кәсіпорын деп аталады. ... ... ... ... субъектісі ретінде мұндай кәсіпорын
мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... ... ... ... кешен құқық объектісі түріндегі кәсіпорын ... ... ... ... Яғни ... ... ... болып табылады, кәсіпорын тұтасымен немесе оның бір бөлігі сатып
алу-сату, кепілге, ... беру ... және ... да ... ... ... ол әкімшілік тәртіппен өзге субъектіге берілуі
ықтимал.[4]
Мүліктік кешен ретінде кәсіпорын құрамына оның қызметіне қажетті ... ... ... ... ... ... ... ғимараттар, құрылыстар,
құрал-жабдықтар, шикізаттар, ... жер ... ... ... ету
құқығы, борыштар, сондай-ақ атауын белгілейтін белгілер (фирманың атауы,
тауар белгілері), егер заң ... ... ... ... көзделмесе
және тағы басқа айрықша құқықтар болады. Мүліктік кешеннен ... да ... алу ... немесе шартта көрсетілуі тиіс. Кәсіпорынның меншік
құқығы мен өзге де ... ... ... өткенде, сол тұлға жоғарыда
аталған құқықтардың бәрінің бірдей өзіне берілуін талап ете алады.
Азаматтық кодекстің 116-бабының ... ... ... ... ... ... ауысатын, айналымнан алынып тасталатын ... шек ... ... ... ... ... алынып тасталатын (шығарылған) зат деп
азаматтық құқыққа объект бола алмайтын ... ... Бұл ... ... ... меншігінде болмайды деген тұжырым жасалады.
Заң "айналымнан алынып тасталған" деген ... ... да ... - мемлекеттік тәртіптің және қоғамдық қауіпсіздіктің қамын ойлап
иелік ету жолы айрықша жағдайға қойылған заттарға да ... ... ... жеке заттарға мыналарды жатқызуға болады: қару,
радий, гелий және т.т. ... бұл ... ... мемлекеттің дара
меншіктік объектісі болып табылады. Азаматтар тиісті өкімет орнының рұқсаты
бойынша бұл ... ... оған ... ете ... ... ... 3-
тармағы). Берілуге рұқсат етілмейтін заттардың түрлері (айналымнан алынып
тасталған заттар) заң құжаттарында тікелей көрсетілуге тиіс.[5]
Азаматтық ... ... көбі ... ... болып
келетіндігінен өзгеге еркін түрде беріліп, бір тұлғадан екіншісіне ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес
игіліктер жөнінде арнайы талап бар. Мұндай игіліктер тізімі Азаматтық
кодекстің ... ... ... олар - ... ... ... және т.б.
Заттарды бөлінетін және бөлінбейтін деп бөлу оның табиғатына тән нәрсе
(АК-тің 120-бабы). Бөлінетін зат бөлген кезде ... ... ... Бөлінбейтін зат бөлінгенде мәнін (өзінің шаруашылық мақсатын)
жоғалтып алады, сондай-ақ құжаттарында ... ... ... ... ... ... ... заттар деген ұғымға тоқтала кетейік. Егер әр текті заттар
бірігіп, бір мақсатқа пайдаланылса әрі бүтін бір ... ... ... олар
бір зат деп қаралады. Оған мысал ретінде кітапхананы, пошта ... және т.б. ... ... ... ... бөлу мақсаты
Азаматтық кодекстің 121-бабында айтылған: күрделі зат жөнінде ... ... егер ... ... ... оның ... құрамдас
бөліктеріне қолданылады.
Азаматтық кодексте затты басты және керек-жарақ (қосалқы) деп бөледі
(АК-тің 122-бабы), Басты зат деп ... бола ... және ... қатынастың тікелей пәні болып табылатын затты ... ... зат ... ... қызмет етеді, өйткені, олардың шаруашылық мақсаты
бір болады, егер заңдарда немесе шартта өзгеше ... ... ... ... (мәселен, құлыптың кілті, скрипканың қылшыбығы, т.б.).
Азаматтық кодексте жемістер, азық-түлік және ... ... ... ... Бұл затты пайдалану нәтижесінде алынған түсім. ... ... ... ... ... ... жемісі және т.б., ал табыстар
Азаматтық айналымда пайда түсіреді, оған ... ақы, ... және ... ... дегеніміз өндірістік мақсатка орай затты пайдаланудан
түскен өнімдер болып табылады.
Затты пайдаланудан түскен нәтижені оның заңды меншік иесі ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, Азаматтық кодекс түскен өнімді,
жемісті және табысты заң бойынша оның меншік иесінің ... ... ... ... ... кодекс жануарларды да объект ретінде қарастырады. Азаматтық
кодекстің 124-бабына сәйкес жануарларға қатысты қатынастарға, егер ... ... ... ... ... ... ерекше объектілердің бірі ретінде Азаматтық немесе
заңды тұлғаның ... ... ... оған ... ... ... және ... теңестірілген заңды тұлғаны
дараландыру құралдары жеке немесе заңды тұлғаның өзі орыңдайтын жұмысының
немесе қызметінің өнімдері ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... Шығармашылық интеллектуалдық ... мен ... ... объектісі болуы мүмкін даралану
құралдарын пайдалануды үшінші ... ... ... ... ғана
жүзеге асырады.
Азаматтық кодексте ақпарат жөнінде арнайы бап бар, онда ... ... ... ... айқындалған, былайша ... және ... ... бар ... ... мәселелерге
мән берілген. Үшінші жаққа белгісіз болуына байланысты ақпараттың ... ... ... құны ... ... заңды негізде еркін
танысуға болмайтын және ақпаратты ... оның ... ... ... ... ... ... коммерциялық құпия болып табылатын
ақпарат азаматтық заңдармен ... ... ... ... ... адамдар, сондай-ақ еңбек шартына қарамастан қызметшілер ... ... ... контрагенттер қызметтік немесе
коммерциялық құпияны жария етсе, келтірілген ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде ақшаның бірсыпыра өзгешеліктері бар.
Ақша төлемнің заңды құралы болып табылады: ... ... ... ... ... ақша ... етуге болады. Тектес
қасиеттері бар заттардың ішінде ең өтімдісі ... ... ... сома ... ... саны есепке алынады, ал ірі-ұсақты
білдіретін белгісіне мән берілмейді. Мысалы, 100 теңге қарызды бес ... ... екі елу ... және т. с. беріп өтеуге де болады.
Теңге Қазақстан ... ... ... өз құны бойынша
қабылдануға міндетті заңды төлем құралы ... ... ... ... ... ... ... валютасымен есеп айырысудың
реттері, тәртібі мен шарттары заңдарда белгіленеді. Валюталық қазыналар деп
танылатын мүлік ... және олар ... ... жасау тәртібі заң
құжаттарыңда белгіленеді. Валюталық қазыналарға меншік құқығы ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар
Өзінің талай ғасырларға созылған тарихында азаматтық құқық ... ... ... ... ... ... игергені мәлім.
Дамуды біршама сатыларын бастан кешірген бағалы қағаздар кез ... ... ... ... ... ... ... қағазға тек
қана көрсету арқылы мүліктік құқықтарды жүзеге асыратын, міндетті түрде
белгілі нысаны бар құжатты ... ... ... ... ... ... айтарлықтай роль атқаруда. Дегенмен бұл ... деу тым ... ... ... ... ... ... және оны
биржада еркін сату әлі де ... ... ... ... ... ... комиссия бір жыл бұрын Қазақстан ... ... ... кіріп өзіндік тәуелсіздігінен жұрдай болды. Қор биржасының
ролі әлі де мардымсыз. Сірә бұл ... ... ... ... ... өсіп ... ... мүмкіншілігіміз арта түскенде артық
ақшаны осы бағалы қағаздарды сатып алуға жұмсауымыздан туындайтын болса
керек.[6]
1. ... ... ... бірі ... ... ... Азаматтық кодекстің 129-бабында оған мынадай анықтама берілген:
белгіленген нысан мен міндетті реквизиттерді ... ... ... ... оны көрсеткенде ғана мүмкін болатын мүліктік ... ... ... ... болып табылады. Осындай анықтамадан бағалы қағаздың
ерекше сипаты шығады, ол атап айтқанда:
а) бағалы ... түрі және ... заң ... ... ... ... бағалы қағаздармен куәландырылатын құқықтардың түрлері,
бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... талаптар
және басқа да қажетті талаптар заң құжаттарымен немесе соларда белгіленген
тәртіп бойынша бейнеленеді. Ал, ... ... ... ... ... ол үшін ... нысанға сәйкес келмеуі оның ... ... ... ... қағаз оның иеленушісінің мүліктік құқығын куәландырады;
б) бағалы қағаздағы құқықты жүзеге асыру үшін оны ... ... ғана ... іске ... ... ... ... жасалған
индоссамент бағалы қағазбен куәландырылған барлық құқықтарды бағалы қағаз
бойынша құқықтар берілетін адамға - ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін (орындауға тиіс ... ... ... ... ... ... бұл құқықтарды
индоссантқа бермей-ақ (сену индоссаменті) индоссаментке тапсырумен ғана
шектелуі ... Бұл ... ... өкіл ... ... ... (АК-тің
132-бабы).[3]
Азаматтық кодекс бағалы қағазды құжат деумен бірге оны зат деп ... ... кез ... ... түп төркіні материалдық дүниеге
қатысты ... ... да онда ... әріп таңбалары мен сандары,
тасқа басылып не қолмен жазылған жазбалары осы құжат ... ... ... ... ... кез келген құжаттың бағалы қағаз бола алмайтыны тағы
бар, тек заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... қағаздың міндетті реквизиттері арнайы нормативтік құқықтық
құжаттарында көрсетілген (оның атауы, сериясы, ... ... ... ... ... бойынша көрсетілген міндеті, номиналдық құны,
кіріс көлемі немесе марапаттау (пайыздар), қағаз бойынша орындалу орны және
басқа ... ... ... ... Мұндай талаптар ... яғни ... ... ... ... ... ... қағаздың ол үшін белгіленген нысанға сәйкес ... оның ... ... ... ... 131-бабының 2-тармағы).[4]
Бағалы қағаздар зат ретінде бірнеше түрге бөлінеді, әрі иеленушісінің
талап-мүддесіне сәйкес бланк, қағаз парақшасы ... ... ... құны ... ... ... құнына негізделеді.
Азаматтық кодекстің 130-бабы мүліктік құқықтар куәландыратын мазмұнына
қарап бағалы қағаздарды облигация, коносамент, акция және заң ... ... ... тәртіппен бағалы қағаздар қатарына жатқызылған
басқа да құжаттар деп ... ... ... ... ... 2-
тармағына сәйкес, бағалы қағаздар іштей ұсынбалы, атаулы және ... ... ... ... ... ... ... болады, ал
түпнұсқаны ұсынушы келесі тұлғаға көрсеткен сәтте өзінің өкілеттілігін
жүзеге ... ... ... ... ... онда ... мерзімде
нақты құнымен басқа мүліктік балама алуға құқық береді. Бағалы қағаздың
мәтінінде оны ұсынушы үшін ... ... ... ... тек ... бағалы қағаз екендігі ғана айқындалады (мысалы, облигация).
Ордерлік бағалы қағаз да құжат болып табылады, ол ... ... ... ... көрсетілген тұлғаға міндеттенген нәрсені орындауды
ұсынады, немесе өзі де белгіленген ... ... ... ... Ордерлік бағалы қағаз құқықтың субъектісі болып табылатын
белгілі бір тұлғаға беріледі.
Сонымен бір мезгілде ... ... ... қабілеттілігін жақсарту
мақсатында ордерлік қағаздар үшін оны тапсырудың ерекше механизмі жасалған.
Ордерлік бағалы қағаз бойынша құқықтар бұл қағаз берілген жазу ... ... ... бұл ... міндетті түрде сақтауы тиіс. Ордерлік
бағалы қағаз бойынша құқық берілетін адам (индоссант) құқықтың ... ... ... оның ... асырылуы үшін де жауапты болады. Индоссамент құжатта
(әдетте сыртқы бетінде) жазылады және оның екі түрі ... яғни ... ... құқық мирасқорының аты жазылады, ал екіншісі әлгі ... ... онда ... ... тапсырылғаны туралы жазылады, бірақ
құжаттың жаңа иесінің аты көрсетілмейді.[8]
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... берерде бағалы қағазды ұсынушыға тапсыру тәсілін таңдап, бағалы
қағазды табыстауға, бағалы қағазды басқа адамға ... ... ... және индоссаментке өзінің атын жазуға құқылы болады.
Бланктік индоссаментке қандай да бір атауды ... ... ... беру тәсілі құжатты тапсырғанға дейін жүзеге
асырылады.
Бағалы қағазды тапсыру кезінде жазылатын ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаз қолданылады. Құжаттың иесі
құжаттың түпнұсқасындағы міндеттерді ... үшін ... реті ... ... одан бас ... ... ... үзілмеуі таза формальдық белгілермен ... ... ... ... ... атымен қатар бағалы ... да аты ... ... ... ... кетсе, оған оны ұстаушының өзі жауап
береді ("Қазақстан Республикасындағы вексельдік қатынастар туралы" ... ... ... ... иесі ... ... құжаты кімнің
қолында екенін білсе, құжатты қайтаруға ... ... ... ... ... ... ... болса, жоғалған құжатқа құқық меншігін
дәлелдеу іс жүзінде мүмкін болмайды. Мұндай ... ... ... да үміт аз. Ал ордер қағазы жойылып кетсе, онда құжаттың балама
данасын ... ... ... ...... сипаты бар құжат, оның иесі ... ... ... ... Яғни ... ... қағаз бойынша
құқықты талап ету сонда көрсетілген адамға ғана тиесілі болады,
Азаматтық кодекстің 130-бабында бағалы ... әр ... ... ... ... шығару көзделген. Оған мысал ретінде
атаулы түрін ұстаушының жүргізуін талап ететін ... ... ... ... ... ... келтіруге болады.[3]
Эмиссиялық бағалы қағаздарды топтастыру мемлекеттік және мемлекеттік
емес деп бөлінетін ... оның ... ... ... ... ... және ... кепілімен қарыз алу және мемлекеттік борыш
туралы" ... ... ... ... ... ... ... орай ішкі және сыртқы инвесторларда шығарылады (олар шет мемлекеттер
мен халықаралық ... ... және жеке ... болып табылады). Оны
шеттен алу Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... банк ... ... Мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару негізінен алғанда
республикалық бюджеттің жетіспеуіне байланысты. ... ... ... ... нарықтарға шығарады (еврооблигациялар), сондай-ақ
Қазақстан аумағында казыналық міндеттемеде және қазыналық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес Мемлекеттік
бағалы қағаздар эмиссиясын жүзеге асыру тәртібі және эмиссия көлемі арнаулы
заңмен ... ... емес ... ... қағаздар эмитентінің
жарғылық капиталын қалыптастыру үшін шығарылады немесе заемдық ... ... да ... ал ... ... ... ... нарығы туралы" Заңмен реттеледі.[7]
Бағалы қағаздар жөніндегі қазіргі қолданылып ... ... ... қағаздар ұғымына сәйкестендірілген. Азаматтық
кодекстің 135-бабында ... ... ... ... ... түрі келтірілген.[3] Құжатталмаған құнды қағаздар шын
мәніңде ... ... ... ... ... құқы болып
есептеледі. Ондай ... ... ... ... түскен кезде оның
тізімдегі жазбаға енгізілуі жарамды бола береді.
Бағалы қағаздардың дамуын тоқтату мүмкін емес, қазіргі ... ... ... ... жаңа ... пайда болуда (мысалы, құжатталмаған
бағалы қағаздар, ал олардың иелерінің ... ... ... ... нарықтың келуімен бірге экономика дамып, мүліктік
қатынастар саласы едәуір кеңейе түсті. ... ... ... құқықтарын қорғаудың тәсілдері қарастырылып, мемлекеттік тіркеу
әдісі ... деп ... ... ... ... ... ... олармен жасалатын мәмілелерді ... ... ... ... ... ... заңнамалық актілеріне жылжымайтын мүлікке
құқықтарды және олармен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу мәселелері
бойынша өзгерістер мен ... ... ... заңдар қабылданды. Бұл
заңдар жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... конституциялық құқықтарын қорғау және кепілдікті қамтамасыз етуге
бағытталды. Бұрын жылжымайтын мүлік ... жаңа ... ... ... ... ... Сөйтіп, жылжымайтын мүліктің жаңа иесі
келеңсіздіктерге ұрынып жататын.
Осылайша, ... ... ... және ... мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы» заңмен жылжымайтын мүлікке
құқықтарды міндетті мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... тіркеуге өтініш ету мерзімі белгіленді.
Міндетті мемлекеттік тіркеу жүйесі, ... ... ... ... да көптеген елдерде бар. Заңның 9-бабына сәйкес, тұлға кұқықтың пайда
болуынан бастап, алты айдан кешіктірмей мемлекеттік тіркеу туралы өтінішпен
тиісті ... ... ... Ал, өткізіп алған мерзімді қалпына келтіру сот
тәртібімен жүзеге асырылады. Одан басқа, көрсетілген мерзімді ... ... ... ... есептік көрсеткіштің оннан ... ... ... ... үшін ... есептік көрсеткіштің жиырмадан отызға
дейінгі мөлшерінде айыппұл түрінде ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікке құқықтарын тіркемеген
заңды және жеке тұлғалар оны қолданысқа ... ... ... алты ... ... 2008 жылдың 20 ақпа­нына дейін өздерінің құқықтарын тіркеуге
міндетті. ... ... заң ... ... ... ... нарығына қатысушылардың азаматтық құқық­тарын және заңды
мүдделерін толық қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... (әуе, ... кемелеріне және т.б.) туралы деректер
кіретіндігі анықталған. ... ... ... және ... да адамдардың
құқықтарын қорғау мақсатында ... ... ... ... ... уақытша тоқтату мүмкіндігі қарастырылған. Құқық иесі ... ... ... ... ... контрагентіне жылжымайтын мүлік
объектісіне оның тиісті құқықтары тіркелген кезге дейін оған ... ... ... ... кез ... ерік ... ... жаңа ауыртпалықтар тіркелмейтін кепілдікті беру
мақсатында, сонымен ... ... иесі ... белгілейтін құжатты жоғалтып
алғанда, болмаса ... ... оның ... жоғалтудың негізсіз
тәуекелдері туындайтын өзге де ... ... ... Жаңа заң құқықтық
кадастрда тіркеу ... ... ... ... құқық
белгілейтін құжаттың түпнұсқасы жоғалған немесе бүлінген жағдайда құжатты
қайта қалпына келтіру құжаттың ... ... ... ... беру ... ... айтады. Айта кету қажет, қабылданған
заң ... ... ... ... оның ... ... арыз ... сот
актілеріне шағымдану фактісі, жер учаскесін алып қою туралы шешім, ... ... ... ... ала шарт және өзге де ... ... тіркеу органына өтініш ету мүмкіндігін береді.[5]
Заңдық талаптарды мемлекеттік ... ... ... ... ... тұруға, құқықтық ауыртпалықтарын
белгілеуге әкеп соқпайды. Алайда, заңдық ... ... ... ... ... ... деректер (жылжымайтын мүлікке құқықтары
және оның техникалық сипаттамалары туралы анықтамасын) ... ... ... үшінші тұлғалар тарапынан заңдық ... ... ... ... ... сәйкес құқықтық кадастрдан ақпарат
(жылжымайтын мүлікке кұқықтары (ауыртпалықтары) және оның ... ... ... жылжымайтын мүлігі бар немесе жоқ
екендігі туралы анықтаманы), сондай-ақ, құқықтық ... ... ... ... тіркеуші орган ақпарат алуға сұрау салу берілген
күннен бастап, үш жұмыс күнінен кешіктірмей берілуге ... ... ... ... бірі ... ғимараттарды және сол сияқтыларды
техникалық зерттеу ... ... ... ... ... ... осы ... мемлекеттік қазыналық кәсіпорындардың жүзеге
асыруы болып ... ... ... ... ... ... ... сипаттамаларын анықтауға байланысты монополиялық қызмет
мемлекеттік мекемелер арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, Ресейде Құрылыс ... ... ... Мемлекеттік комитетімен, уәкілдік
берілген «Ростехинвентаризация» федералдық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
органымен, Италияда Экономика және ... ... ... ... жергілікті муниципалитет жанындағы жоспарлауға
байланысты арнайы бөлімшелермен жүзеге асырылады. Бұрын жылжымайтын мүлікті
техникалық түгендеу ... ... ... ... ... қызметін бақылауды жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік
орган мен оның ... де ... еді. ... техникалық
түгендеу қызметінің бәсекелестік ортада болуы және осы қызметке мемлекет
тарапынан бақылаудың ... ... ... орай ... ... ... ... талаптарының жоқтығы жұмыс сапасының
төмендеуіне, мүліктің техникалық сипаттары туралы ... ... ... ... ... заң ... мүлікке құқықтарды,
онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеудің қажетті шарты ... ... ... техникалық түгендеудің негізгі ережелерін
анықтайды.[11]
Мемлекеттік техникалық тексеру бастапқы және ... ... ... ... ... ... ... беруді қамтиды. Бастапқы тексеру жаңадан құрылған
жылжымайтын мүлікке жүргізіледі. Кейінгі тексеру ғимараттарды, ... оның ... ... ... ... жабдықтау
нәтижесінде техникалық немесе сәйкестендіру сипаттамалары өзгерсе, ... ... ... ... ... ... жүргізбестен
көрсетілуі мүмкін болатын жағдайларды қоспағанда, оның ішінде кадастрлық
нөмірі, орналасқан жері өзгерген ... іске ... ... ... ... құқықтарды бекітуге және қорғауға, азаматтар мен заңды
тұлғалардьң құқықтарын ... ... ... жағдай жасауға, халыққа
мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасын ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу жүйесін
жеңілдетуге бағытталған.[6]
3. ... ЕМЕС ... ... ... емес ... құқықтардын ұғымы мен түрлері
Азаматтық құқық пәнінің элементтерінің бірі мүліктік ... ... емес жеке ... ... ... ... ... қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар азаматтық
заңдармен реттеледі, өйткені, олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген, не
мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... ... ... мүліктік емес өзіндік
игіліктер мен құқықтардың үлгі тізбесі келтірілген, оған жататындар: жеке
адамның өмірі, ... ... ... игі ... іскерлік
бедел, жеке өмірге қол сұқпаушылық, жеке ... мен ... ... есім ... ... ... ... және басқа материалдық емес
игіліктер мен ... ... ... объектілерінің бұл тобының
ерекшелігі мынада: 1) бұл ... ... ... ... деген
термин екі түрде аударылған: "мүліктік емес жеке, мүліктік емес өзіндік"
деп. 2) ... емес ... бар, яғни ... ... ... ... ... санатына жатады, яғни бұл құқықтарды ешкім де бұза
алмайды; 4) бұл ... ... ... әрі ... берілмейтін
құқық.[3]
Аталған белгілерге қарап, мүліктік қатынастар тұлғаның өзінің ыңғайына
қарай қалыптасып, ал мүліктік емес өзіндік ... жеке ... ... ... мүліктік емес өзіндік игіліктерді азамат туған
сәтінен бастап ... ... ... емес ... ... бірінші
деңгейі) және азаматқа заң арқылы берілетін (жеке мүліктік емес өзіндік
игіліктердің ... ... деп ... емес ... ... мүліктік құқықтарды иеленушілерімен
байланыс дәрежесіне қарап, мүлікке қатысы жоқ мүліктік емес өзіндік құқық
және мүлікпен байланысы бар ... емес ... ... деп ажыратылады.
Мүліктік емес өзіндік құқықты көздеген ... ... ... ... ... а) ... өмір ... қамтамасыз ететін мүліктік
емес өзіндік құқықтар (мысалы, өмір сүру ... ... ... ... т.б.); ә) ... ... жағдайын қамтамасыз ететін мүліктік
емес өзіндік құқықтар (мысалы, есім алу құқығы, жеке өміріне құқығы ... болу ... және ... ... қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау құқығы
АК-тің 143-бабына сәйкес ар-намысты, қадір-қасиетті және ... ... ... ... ... ... яғни азамат немесе
заңды тұлға өзінің ар-намысына, қадір-қасиетіне немесе іскерлік ... ... ... егер ... ... ... ... шындыққа сай келетіндігін дәлелдей алмаса, сот арқылы теріске
шығаруды талап етуге құқылы.
АК-тің 143-бабында "теріске ... ... ашып ... тек ... қадір-қасиетке немесе іскерлік беделге кір келтіретін мағлұматтар
деп қана жанама түрде айтылған.
Ар-намыс дегеніміз тұлғаның ... ... ... ... ... ... болмысына берілетін қоғам бағасы. Ал, қадір-қасиет ... ... ... ... жеке ... ... қабілет-қарымын
көре білуі, дүниетанымын, қоғамдағы орны мен борышының маңызын ... ... ... ... моральдық және басқа сапаларын
бағалаудағы әлеуметтік маңызды түйіндерге негізделеді.
Іскерлік бедел ... ... ... ... ... ... қалыптасқан қоғамдық пікір.[12]
Азаматтық кодекстің 143-бабына сәйкес сот арқылы ... ... ... 1) ар-намыс пен қадір-қасиетке кір келтіретін; 2) ... ... 3) ... ... ... мағлұматтар теріске
шығарылады. Аталған талаптардың жиынтығы ар-намысты, қадір-қасиетті және
іскерлікке қатысты ... ... ... ... ... ... ... сот тәжірибесі мен ғылыми пікірге сүйенсек, баспасөзде,
радио және теледидар хабарларында, кино бағдарламаларында және ... ... ... кір ... мағлұматтардың
жарияланатындығын көреміз. Сондай-ақ қызмет ... ... ... ... ... ... байланысты жасалған мәлімдемелерде
немесе бір немесе бірнеше тұлғаның атына бағытталған ауызекі ... кір ... ... ... ... отыр.
Заңда әлгіндей мағлұматтарды таратудың нысандарына қатысты арнайы
талаптар қаралмаған. Дей ... ... кір ... ... ... ... ... оны теріске шығаруға жеткілікті негіз болады.
Кір келтіретін мағлұмат деп азаматтың (ұйымның) қолданылып жүрген ... ... ... ... ... ... ... ұжымда,
тұрмыста теріс қылықтар жасау, өндірістік шаруашылық және ... ... ... және т.б. ... ... ... мен ар-
намысына негізсіз нұқсан келтіруді айтады.
Демек, азамат немесе ұйым туралы кез ... кір ... ... ... дей ... Ал құқықтық немесе моральдық жағдайды
байыбына бармай теріс бағалаған хабарлар жөнсіз ... ... ... ... ... ... онда ол бейтарап сипатқа ие
болады, яғни, оны АК-тің 143-бабына ... ... ... ... ... қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне кір
келтіретін ... ... ... жарияланған теріс мағлұматтар,
радио және теледидар арқылы және басқа бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... ... және ... ... ... сөйлеулерде, түрлі ұйымдар мен лауазымды тұлғаларға бағытталған, оның
ішінде ауызекі турде айтылған хабарлар жатады. ... ... ... ... бірнеше тұлғаға қатысты болуы мүмкін.
АК-тің 143-бабында кір келтіретін мағлұматтардың теріске шығарылуының
арнайы тәртібі ... Бұл ... ... ... ... және ... тұлғаға қатысты кір келтірушілік мағлұмат жарияланса,
онда олар өз кезегінде бұзылған құқығы мен заңды ... ... үшін ... ... ... ... ... жауабын тегін жариялатуға
құқылы.[6]
Егер аталған мағлұматтар ұйымнан шыққан құжат ... бұл ... ... сай ... ... ... ... міндетті
түрде хабарлана отырып, мұндай құжат алмастырылуға немесе кері сұратып
алынуға тиіс. Өзге ... ... ... ... сот ... ... ... теріске шығару жөнінде берілген талап арызда көрсетілген
жауапкер осы ... ... адам не ... ... ... ... теріске шығару жөніндегі талап қою бұқаралық ақпарат құралдарына
қатысты болса, онда тиісті ... ... ... редакциясы мен
кінәлі автор жауапкер болады. ... және ... ... ... ... ... ... (мәселен, редакциялық
мақала), онда іс бойынша сол бұқаралық ақпарат құралы ... ... ... жол ... кір ... мағлұматтарына
мінездемені берген және оған қол қойған адам немесе заңды тұлға ... ... ... ... тұлғаға қатысты олардың ар-намысына, қадір-
қасиетіне немесе іскерлік беделіне кір ... ... ... олар мұндай мағлұматтарды теріске шығарумен бірге олардың
таратылуымен өздеріне ... ... ... ... ... ... ... етуге құқылы. Егер азаматтың немесе заңды тұлғаның ... ... және ... ... кір ... ... анықтау мүмкін болмаса, өзі жөнінде осындай
мағлұматтар тараған адам таратылған мағлұматтарды шындыққа сай келмейді ... ... ... ... құқылы.
Егер жауапкер соттың шешімін орындамаса, сот оған тәртіп бұзғаны үшін
бюджеттің кірісіне ... ... ... ... құқылы. Айыппұл
азаматтық іс жүргізу ... ... ... пен ... салынады.
Айыппұл төлеу тәртіп бұзушыны сот шешімінде көзделген ... ... ... ... Конституциясының 17-18 баптарына сай, ар-
намысы, қадір-қасиеті мен іскерлік беделін ... ... ... ... ... табылады.[14]
Қазақстан Респуликасы Азаматық іс жүргізу кодексінің 56-бабына сәйкес,
осы санаттағы азаматтық істер азаматтардың, ұйымдардың, сондай-ақ басқа
тұлғалардың ... мен ... ... ... ... талап
қойып, сотқа жүгіне алатын өзге тұлғалардың талаптары бойынша қозғалады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 187-бабының ... ... қою заң ... ... ... реттерде материалдық
емес игіліктер мен мүліктік емес ... ... ... ... ... және ... ... ар-намысы, қадір-қасиеті мен іскерлік
беделін қорғау, ... зиян ... ... ... Республикасы
Салық кодексінің 535-бабына сәйкес, мүліктік емес талаптар ретінде
мемлекеттік баж ... ... ... ... көрсеткіштің 50 пайызы
мөлшерінде мемлекеттік баж төленеді.
Мүліктік емес өзіндік қатынастар, ар-намысты, қадір-қасиет ... ... ... ... ... нысанасы болып табылады.[5]
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 18.12.1992 ... ... ... және ... ... ар-намысы мен абыройын
және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдылықты ... ... ... ... ... абырой, іскерлік бедел ұғымдарына кең
ауқымда ... ... ... ... - ... рухани және әлеуметтік сапасының
деңгейі, қоғамның беретін бағасы, абырой - тұлғаның өз ... ... ... ... ... орнын іштей бағалауы, іскерлік
бедел – тұлғаның іскерлік (өндірістік, мамандылық) беделіне қоғам пікірі
бойынша ... ... ... ... ... ... барысында тұлғаның ар-намысына, қадір-
қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәліметтер ... ... ... ... сот ... ... ... шығару туралы өтінішпен мәлімет жарияланған бұқаралық
ақпарат құралына өтінішпен жүгінгені туралы ... ... ... ... ... ... ... 4-тармағында бұқаралық
ақпарат құралдарында теріске шығаруды не ... ... ... ... ... ... ... егер бұқаралық ақпарат органы мұндай
жарияланымнан бас тартса не бір ... ... ... бас тартса не бір
айдың ішінде жарияланым ... ... ол ... ... сотта
қаралатыны қарастырылған. Бұл талап Қазақстан Республикасы «Бұқаралық
ақпарат ... ... ... ... ... ... кезекте, сотта қаралған нақты талаптар ... ... ... ... Т. ... ... Б-ға ... қадір-қасиетін, іскерлік
беделін қорғау, моральдық шығынның ... ... ... ... ... талабы төмендегі мән-жайларға негізделген:
Талапкер мен жауапкер белгілі бір уақыт аралығында азаматтық некеде
бірге тұрып, ... ... ... Олар ... ... уақытта
араларында Р. есімді ұлдары туылған, бала туылғаннан соң, ... ... ... тану ... арыз ... соның нәтижесінде тууды тіркеу
туралы жазбаның «әкесі туралы мәліметтер» бағанында жауапкер ... ... ... ... 2010 жылы ... ... ... өткен балаға
қатысты әкелігін даулау туралы талап арыз түсіріп, талабында баланың әкесі
өзі екенідігіне күмән келтіретінін, ... ... ... ... ... ... ... тудыратын мән-жайлар белігілі болғанын, сондықтан,
өзінің әкелігін нақты түрде анықтайтын молякулярлық-генетикалық сараптама
тағайындап, азаматтық хал ... ... ... 11.05.2005 жылы
туылған Р. Есімді баланың ... ... ... жазбаның күшін жоюды
сұраған. Жауапкердің талап арызы бойынша қаралған азаматтық істі ... ... ... нәтижесінде жауапкердің балаға ... ... ... сот ... ... ... ... туралы
талабы қанағаттандырылмаған. Жауапкер Б-ның баланың әкесі екендігіне күмән
келтіруі, балаға қатысты ... сот ... ... сот ... тағайындалып, оның өткізілуі салдарынан талапкер ыңғайсыз-
қолайсыз жағдайға ұшырап, ар-намысыма, қадір-қасиетіме нұқсан ... ... ... ... әкелікті даулау туралы талап арызында
баяндалған мән-жайларды ... сай ... деп ... ... ... ... 500 000 ... моральдық зиян өндіруді сұрайды.
Қазақстан Республикасы АК-нің 143-бабының 1-бөлігіне сай, азамат
өзінің ар-намысына, ... ... ... ... ... ... сот тәртібімен теріске шығаруды талап етуге құқылы.
Қазақстан ... ... ... 18.12.1992 жылғы №6 «Сот
тәжірибесінде азаматтардың және заңды тұлғалардың ар-намысы мен ... ... ... қорғау жөніндегі заңдылықты қолдану ... ... ... сай, ... және ұйымдардың ар-
намысына және ... кір ... ... тарату деп: баспа
жүзінде жарияланған, радиомен, теледидардан, жалпы басқа да ... ... ... ... ... партиялық және басқа да
мінездемелерде, арыздарда, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдарға, немесе
басқада, оның ішінде бір немесе бірнеше адамға ауызша айтылған мәліметтер
танылады. Жеке адам ... ... ... тек сол адамның өзіне ғана
айтылса, ондай әрекеттерді кір ... ... ... деп ... ... ... талап арыз мазмұнынан және талапкердің
уәждерінен, жауапкердің талапкерге қатысты ... сай ... ... ... талап арызында баяндағаны және бұл
мәліметтердің мәні жауапкердің ... ... ... ... тудыру
жағдайы екендігі көрінеді.
Қазақстан Республикасы «Неке және отбасы туралы» ... ... ... сот ... ... ... ... болса, жауапкер Б. сотқа әкелікті даулау туралы талаппен ... ... ... ... ... ... құқығын жүзеге
асырғаны байқалады. Яғни, жауапкер аталған талаппен, онда өзінің ... ... ... ... ... отырып, Қазақстан Республикасы «Неке
және отбасы туралы» Заңының 50-бабына сай, оны қарауға ... ... ... сот, істі ... ... анықталған, барлық мән-
жайларды бағалай отырып, жоғарыда аталып өткен ... ... ... алып, белгілі бір жағдайларға қатысты ... сол ... орын ... ... ... ... ... мәліметтерді тарату болып табылмайды, ... ... ... ... ... ... ... мен пікірі іс бойынша
тараптың ар-намысы мен ... ... ... мәліметтерді
тарату деп тануға негіз болмайды, себебі бұл жауапкердің аталған талаппен
оны қарауға өкілетті ... ... ... өз ... ... асыруы деген
тұжырымға келіп, талапкердің талабын негізсіз деп ... ... ... ... ... ... ... мүлiктiк емес игілiктер мен өзiндiк құқықтарды
қорғау және оларға келтiрiлген моральдық зиянды өтеу ... ... сот ... ... әрi ... ... ... Қазақстан
Республикасының Жоғарғы Соты қаулы етедi:
1)Азаматтарға тумысынан немесе заң бойынша тиесiлi мүлiктiк емес
игiлiктер мен ... ... ... және ... келтiрiлген
моральдық зиянды толық өтеудiң конституциялық құқықтар мен бостандықтарды
жүзеге асырудың, құқықтық ... пен ... ... құрудың тиiмдi
тәсiлi болып табылатынына соттардың назары аударылсын.
2)Азаматтардың жеке мүлiктiк емес құқықтарын қорғаудың Қазақстан
Республикасы Азаматтық кодексiнiң (әрi ... ... ... - ... 9 және ... мен ... да заңдарға сәйкес соттардың мүлiктiк
емес игiлiктер мен ... ... ... емес ... мен ... ... бұзылғанға дейiн
қолданылған ереженi қалпына келтiру, оның iшiнде мемлекеттiк органдардың
заңнамаға сәйкес келмейтiн актiлерiн қолдануға жатпайды деп ... емес ... мен ... құқықтардың бұзылуының
салдарын жою;
-моральдық зиянға ақша ... өтем ... ... ... емес ... мен ... ... сот жоғарыда
көрсетiлген тәсiлдердi жинақтай отырып, сондай-ақ олардың әрқайсысын бөлек
қолдана ... ... емес ... ... қорғаудың Азаматтық кодекспен
көзделген тәсiлдерiн соттар осындай құқықтарды ... ... ... ... отбасы туралы, табиғи ресурстарды пайдалану және ... ... ... және өзге де ... ... ... ... да қолдануы мүмкiн.
3) Бұзылуы, айырылуы немесе кемiтiлуi ... ... ... әкеп ... ... емес өзiндiк құқықтар деп азаматқа
тумысынан немесе заңға сәйкес ... және оның жеке ... ... ... мен игiлiктердi түсiну қажет. Адамға тумысынан ... өмiр ... ... ... ... жеке басына
қол сұқпаушылықты, ал құқықтарға - тұрғын үйiне ... ... ... ... жеке ... немесе отбасының құпиясын, телефон,
телеграф хабарларының құпиясы мен хат алысу құпиясы ... атын ... өз ... ... ... қызметтiң нәтижелерiне
құқығын қорғау туралы заңнамаға сәйкес авторлық құқықты және мүлiктiк емес
өзiндiк құқықтарды; ... ... және ... ... ... ... алу құқығын және республиканың заңнамалық актiлерiмен
көзделген басқа да құқықтарды жатқызуға болады.
Моральдық зиян деп ... ... ... оған ... емес ... мен ... ... кемiтiлуiнен немесе олардан
айырудан туындаған жан немесе тән азабын ... ... жан ... деп ... ... ... түңiлуге,
ашуға, ұятқа, қажуға, жайсыздыққа және т.б. байланысты басынан кешiретiн
эмоциялық-өзiндiк жан күйзелiсi сезiмдерiн түсiну ... ... ... ... ... ... оның ... туыстарының (ата-анасының,
жұбайының, баласының, бауырының, апа-сiңлiсiнiң) өмiрi мен денсаулығына
құқыққа қайшы қол ... бас ... ... ... ... шектеуге
не емiн-еркiн жүрiп-тұру құқығынан заңсыз айыруға; ... ... ... оның ... бет ... адам ... болып
жарақат пен сызаттың түсуiнiң салдарынан алғашқы бейнесiнен ... ... ... ету және ... ... ... ... немесе iшiнара айырылуға; отбасылық, жеке және
дәрiгерлiк құпияның ашылуына; ... ... ... мен ... құпиясының бұзылуына; азаматтың қадiр-қасиетi мен ар-намысына кiр
келтiретiн, шындыққа жанаспайтын ... ... өз ... ... ... ... авторлық және аралас ... және т.б. ... ... мүмкiн. Тән азабы деп құқыққа қайшы
күш қолдануға немесе ... ... ... байланысты сезiнетiн
тәнiнiң ауыруын түсiну қажет.
4) Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... сәйкес моральдық зиянды өтеу туралы талаптарға талап қою
мерзiмi ... Бұл ... ... ... құқықтық актiлер
туралы" Заңға сәйкес ... ... емес ... ... ... заң актiлерiнiң, егер заң актiлерiмен ... ... олар ... енгiзiлгеннен кейiн пайда болатын ... ... ... ... қажет.
"Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiн (Ерекше бөлiм)
қолданысқа ... ... ... ... ... ... 922 ... көзделген жағдайларда келтiрiлген мүлiктiк емес зиян, егер
ол 1999 жылдың 1 шiлдесiне дейiн, ... әрi ... 1996 ... ... ... келтiрiлсе және өтелмей қалса, өтеуге жататыны ... ... ... өтеу ... ... заң ... ... дейiн келтiрiлген мүлiктiк емес зиянды өтеу туралы
талап ... ... ... зиян заң актiсi қолданысқа
енгiзiлгеннен кейiн азамат жан ... тән ... ... жағдайларда да
қанағаттандыруға жатпайды.
Егер жәбiрленушiге мүлiктiк емес зиян келтiрген құқыққа қарсы
әрекет (әрекетсiздiк) заң ... ... ... ... ... заң ... қолданысқа енгiзiлгеннен кейiн де жалғасса, онда моральдық
зиян заң актiсi қолданысқа ... ... ... ... ... (әрекетсiздiкпен) келтiрiлген бөлiгiнде ғана өтеуге жатады.
5)Азаматтық кодекстiң 917-бабының 1-тармағына сәйкес ... оны ... ... ... ... абайсыздықтан) жасаған әрекетiмен
(әрекетсiздiгiмен) келтiрген тұлға толық көлемiнде өтеуге тиiс.
Моральдық зиянды ... өтеу деп зиян ... ... ... ... ... ... талабына сәйкес ол iске асыруға
мiндеттi ... ... ... құралдары туралы" Заңға сәйкес
бұқаралық ақпарат құралдары ол таратқан шындыққа сай ... ... ... ...... кодексiнiң 44-бабына сәйкес
қылмыстық процестi жүргiзушi орган моральдық зиянның салдарын жою ... ... тиiс) ... ... талабы бойынша сот шешiмiмен
белгiленген ақша нысанында моральдық зиянға өтем жасау сияқты әрекеттерiн
түсiну қажет.
6) Азаматтық кодекстiң 952-бабына ... ... ... ... ... өтем ... ал өтемнiң мөлшерiн сот
анықтайтындықтан өтем ... ... ... ... әдiлеттiлiк пен
ақылға сыйымды қажеттiлiктi негiзге алуы қажет.
Мүлiктiк ... ... ... өтем ... мөлшері, егер оның
мөлшерін анықтау кезінде сот азаматтың мүліктік емес ... ... ... ... ... ... ... және сот
анықтаған өтем мөлшерi талапкер мәлiмдеген талаптардың ... ... ... ... ... ... ... берсе, ол әдiл
әрi жеткiлiктi мөлшерде жасалды деп ... ... ... сот ... ... емес зиянға жасалатын
өтемнiң мөлшерi, егер бұл ... ... ... заң ... ... сәйкес келмейтiн болса, аппеляциялық және қадағалау тәртiбi
бойынша қайта қаралуы мүмкiн.
7) Моральдық зиян үшiн ... ... ... ... соттар субъективтi баға ретiнде жәбiрленушiге келтiрiлген жан азабы
мен тән азабының ауырлығын, ... ... ... ... атап ... емес ... мен ... құқықтардың (өмiрi,
денсаулығы, жеке бас бостандығы, жеке өмiрi, жеке және ... ... мен ... және т.б.) ... ... ... кешкен жан немесе тән азабының ауырлығын
(бас еркiнен айырылу, дене жарақатын түсiру, ... ... ... ... ... немесе шектелуi және т.б.);
-моральдық зиянды өтеу үшiн қажет болған кезде зиян келтiрушiнiң
кiнәсiнiң нысанын (қасақана ниетпен, абайсыздық) назарға алулары қажет.
Сот ... ... ... ... ... ... ... iс материалдарымен негiзделген басқа да мән-жайларды, атап
айтқанда, жәбiрленушiге келтiрiлген моральдық зиян үшiн ... ... ... және мүлiктiк жағдайын назарға алуға құқылы.
8)"Жаппай саяси қуғын-сүргiн құрбандарын ақтау туралы" Заңның
22-бабымен ... ... ... ... ... өтеудiң
ерекшеліктерi көзделгенiне соттардың назары аударылсын. Осы ерекшелiк ... ... ... ... ... ... және ... зиянның 2001 жылдың 1 қаңтарынан бастап, бас еркiнен айыру ... ... айы үшiн ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгiленген айлық есептiк
көрсеткiштiң төрттен үшiндей ... ... ... ... ... және ... емес зиян өтемiнiң жалпы сомасы 100 ... ... ... ... зиянға ақша нысанында өтем жасау жәбiрленушiнiң жеке
басымен ажырамас байланыста болғандықтан осы ... өтем ... ... ... ақталған адам қайтыс болуы себептi алынбаған жағдайлардан
басқа кезде, жаппай саяси ... ... ... ... ... ... ... ақтау туралы"
Заңның 26-бабындағы осы Заңның 18-24-баптарының күшінің Заң ... ... ... ... ... қуғын-сүргіндер құрбандарына қолданылатыны
туралы нұсқауын Заң қабылданғаннан кейін ақталған адамдардың құқықтарын
шектеместен ... ... кері күш ... деп ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiнiң
922-бабының 1-тармағына, 923-бабының 1 және 2-тармақтарына, 951-бабының 3-
тармағына ... ... заң ... сәйкес келмейтiн актiлер
шығаруының;
заңсыз соттаудың;
заңсыз қылмыстық жауапкершiлiкке ... ... ... ... алудың, үй тұтқыны етiп
ұстаудың, ешқайда кетпеу туралы қолхат алудың;
тұтқынға алу түрiнде әкiмшiлiк жазасын заңсыз қолданудың;
психиатриялық ... ... ... ... заңсыз
орналастырудың;
заңнамалық актiлермен көзделген өзге жағдайлардың ... ... мен ... ... мүшелерiнiң мәртебесi және
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... дене
жарақатын алғанда, лауазымынан немесе ... ... ... ... ... сақтамау жағдайларының) нәтижесiнде
ақша нысанында азаматқа ... ... зиян оны ... ... мемлекеттiк қазынаның (республикалық немесе жергiлiктi
бюджеттiң қаражатының) есебiнен өтеледi.
10)Мемлекеттiк қазынаның есебiнен ... ... ... ақша ... ... зиянға өтем жасау туралы талаптар
бойынша жауапкерлер мемлекет болып ... осы ... ... iстердi соттар мемлекеттiк қазына өкiлiнiң тұрған жерi ... ... ... өкiлi ... ... ... не мемлекеттiк қазынаның мүдделерiн бiлдiру жөнiнде арнайы
өкілеттікті иеленген өзге де мемлекеттік органдар, ... ... ... бола ... ... ... өкiлiн, сондай-ақ тиiстi бюджет
бағдарламасының әкiмшiсiн анықтауға және оларды жәбiрленушiлердiң ... ... ... ... ... ... өтеу туралы
талаптары бойынша iстердi қарауға ... ... ... көзi ... ... зиян үшiн өтем
өндiру туралы азаматтардың талаптарын ... ... ... егер ... ... ... ... жәбiрленушiнiң қасақана ниетiнiң салдарынан не
жоғары қауіптiлiк көзiнiң зиян келтiрушiнiң ... ... ... оның ырқынан шығып кетуiне байланысты ... ... ... ... көзi ... моральдық зиян үшiн ақша нысанында
өтем жасауға тиiс екенiн назарда ұстаулары қажет.
Соттардың, жәбiрленушiнiң жоғары қауiптiлiк ... ... ... ... бiле тұра ... ... (иттер мен басқа да ... ... ... және олар ... ... ... да
жерлерде жабайы жануарларды айтақтау; өрт қаупi бар, жарылғыш, ионданушы
және адам ... ... ... да ... мен ... пайдалану
тәртiбiн бұзу) дәлелдейтiн, оның жәбiрленушiге моральдық зиян келтiруiне
жәрдемдесетiн әрекеттерiн жәбiрленушiнiң ... ... деп ... ... ... ... құқыққа сай иелiктен шығып кетуi деп,
жоғары қауiптiлiк көзi иесiнiң үшiншi адамның кәдуiлгi жағдайларда жоғары
қауiптiлiк ... оның ... тыс ... ... ... тиiстi әрi
жеткiлiктi шараларды қабылдауын түсiну қажет.
Жоғары қауiптілiк көзiн иеленген ... ... ... ... ... зиян ... ... моральдық
зиянды өтеу жөнiндегi мiндеттердi осындай зиянды келтiрген адамдар ... ... Егер ... қауiптiлiк көзi оның иесiнiң кiнәсi ... де ... сай ... ... онда мүлiктiк зиян үшiн жауапкершiлiк
үлес тәртiбiмен зиян келтiрушiнiң тiкелей ... ... ... ... ... жүктеледi.
12)"Сақтандыру қызметi туралы" Заңмен және автокөлiк құралдары
иелерiнiң немесе тасымалдаушылардың жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық
жауапкершiлiктi мiндеттi ... ... өзге де ... актілермен сақтандырушының жәбiрленушiге келтiрiлген зиян үшiн
жауапкершiлiгi ... ... ... ... ... ... қайта сақтандырушыларға) сақтандыру
оқиғасының туындауына ... ... ... ... ... ... ... оқиғасы туындаған жағдайда моральдық зиянды өтеу
жөнiндегі мiндет автокөлiк құралының иесiне немесе тасымалдаушыға жүктелуге
тиiс.
Егер ерiктi ... ... ... ... ... мен ... ... көзделсе, онда сақтандыру төлемдерi
ерiктi сақтандыру шартының ережелерiне сәйкес ... ... ... Республикасы Азаматтық кодексiнiң 951-
бабының 4-тармағына сәйкес жеке тұлғалардың мүлiктiк ... ... ... ... ... өтем жасау мүмкiндiгiн терiске
шығаратынын, атап айтқанда: мүлiктi иеленуге, пайдалануға және ... ... ... ... қатысушылар арасында пайда
болатын мүлiктiк ... ... ... ... ... ... азаматтың өмiрiне немесе денсаулығына келтiрiлген зиянды ... ... ... тиiсiнше орындалмауына байланысты
және т.б.), сондай-ақ авторлардың өздерi тудырған шығарма немесе ... үшiн ... алу ... мұрагерлiк құқықтарды түсiну қажет
екенiн түсiндiру қажет.
Егер iстi қарау ... сот ... ... ... оның жеке ... емес игiлiктерi мен құқықтарының ... орын ... ... онда ... ... өтеу ... ... қатар мүлiктiк емес зиянды өтеу туралы талап ... ... ... үйге қол ... бұза ... үйiн заңсыз иелену; тұтынушының сапалы тауарға құқығын бұзу;
тауардың фирмалық атауына құқықты ... ... ... алу ... және т.с.с.).
Азаматтық Кодекстiң 352-бабының қағидаларына орай, егер
міндеттемені тиісті ... ... ... ... құқықтарының
бұзылуымен байланысты болмаса, ... ... ... мiндеттемелердi орындамау мүлiктiк емес зиянды өтеу үшiн ... ... ... ... ... ... мiндеттемелердiң
тиiсiнше орындалмауы (мысалы, займ шарты бойынша ... ... ... ... ... шарты бойынша сатып алынған заттың құнын төлеу
немесе ... ... беру ... мiндеттемелердi орындамау және т.б.)
Азаматтық Кодекстiң ... ... ... ... зиян ақша
нысанында өтелуге жатпайды.
14)Бiрнеше заңды немесе жеке тұлғалардың заңсыз әрекеттерiмен
жәбiрленушiге келтiрiлген ... емес зиян ... ... ... ... мен 932-бабына сәйкес ... ... ... ... ... үлес ... ... көлемде өтеуiне жатады.
15)Жәбiрленушiге жас балалар немесе ... ... ... ... ... ... ... немесе әрекетке қабiлетi
шектеулi не әрекетке қабiлеттi, бiрақ денсаулығына байланысты өз әрекетiнiң
мәнiн ... және ... ... ... жоқ ... мүлiктiк емес
зиян келтiрген жағдайда соттар оларды өтеудi Азаматтық кодекстiң 925-930-
баптарында белгiленген ережелер ... ... ... өтеу ... ... ... жеке ... байланысты болғандықтан, тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөнiндегi
қоғамдық бiрлестiктердiң тұтынушылардың белгiсiз ... ... ... өтеу ... ... соттар Азаматтық iс жүргiзу
кодексiнiң 150 және ... ... ... қалдырулары
қажет.[20]
17)Азаматтық кодекспен көзделген жағдайларда ғана мүлiктiк емес
өзiндiк құқықтардың осы құқықтарды бұзған ... ... ... ... жататынына соттардың назары аударылсын. Қалған жағдайларда
моральдық зиянды өтеу ... ... ... ... ... талап арызында оның нақтылы ... емес ... ... ... ... және осы ... қорғау
тәсiлдерiн көрсетуге мiндеттi. Мүлiктiк емес зиян үшiн ... өтем ... ... бiлдiрген жағдайда талапкер, оның пiкiрiнше, оған
келтiрiлген мүлiктiк емес ... ... ... ... өтем ... ... ... процестi жүргiзушi органдар келтiрген
моральдық зиянға ақша ... өтем ... ... ... ... сот
iсiн жүргiзу тәртiбiмен қарауға жатады.
18)Азаматтардың "Мемлекеттiк баж туралы" Заңға ... ... өтеу ... ... ... емес ... талаптар сияқты, арыз
берiлген күнде тиiстi қаржы жылына республикалық бюджет туралы ... ... ... ... 50 процентi мөлшерiнде мемлекеттiк
баж төлеуге жатады.
Талапкер бiр талап арызында мүлiктiк сипаттағы және ... өтеу ... ... ... ... олар ... әрбiр талап
үшiн, егер талапкер "Мемлекеттiк баж туралы" Заңға сәйкес мемлекеттiк ... ... ... ... әрқайсысы бөлек-бөлек мемлекеттік баж
төлеуге жатады.
Азаматтық iс ... ... ... ... ... арыз ... ... арыз берiлген күнде тиiстi қаржы жылына
республикалық ... ... ... ... ... ... көрсеткiштiң
50 процентi мөлшерiнде төлеген ... ... ... ... өндiруге, ал егер арыз берген кезде талапкер мемлекеттiк бажды
төлеуден босатылған болса, ... баж ... сот ... ... ... өндiрiлген моральдық зиянның ақшалай өтемiнiң
мөлшерiне қарамастан, жауапкерден жергiлiктi ... ... ... ... өтеу ... әрбiр iс бойынша шешiмнiң
Қазақстан Республикасы ...... ... ... ... сәйкес:
-жәбiрленушiге моральдық зиян келтiрген құқық бұзушылықтың
сипатын мұқият сипаттауды;
-жәбiрленушiнiң құқық бұзушы бұзған ... емес ... мен ... ... ... жан ... ... заңды тұлғаның немесе
жеке кәсiпкердiң iскерлiк беделiн кемсiту туралы мәлiметтер келтiрудi;
-мүлiктiк емес ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтiру; бұзылған өзiндiк мүлiктiк емес ... жою; ... ... ... ... өндiру), сондай-ақ, егер
мүлiктiк емес құқықтарды қорғау ... емес ... ... ... өндiру
арқылы жүзеге асырылса, ақшалай өтемнiң мөлшерiн негiздеудi;
шешiм ... ... ... ... ... құқық
нормаларын көрсетудi қамтуға тиiс екенiне соттардың назары аударылсын.
Сот шешімнiң қарар қабылданатын ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ақша ... зиян ... ... ... (жеке тұлғаның мүлкi ... ... ... ... ... ... ... есебiнен)
көрсетуге тиiс. Мемлекеттiк қазынадан ақша нысанында ... ... ... кезiнде сот мемлекеттiк қазынадан ақша ... ... ... ... туралы заңды күшiне енген сот шешiмiнiң орындалуын ... ... ... ... ... бюджет бағдарламасының
әкiмшiсiн көрсетуге мiндеттi.
20. Осы ... ... ... Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Соты Пленумының ... ... ... ... толтыру
жөнiндегi заңды қолдануы туралы" 1995 жылғы 22 ... .№10 ... ... жойды деп танылған болатын.[18]
Қорытынды
  Қорытындылай келе біз өте ... ... ... бойлап
ендік.Соның арқасында азаматтық құқық объектілері мен субъектілерінің
арақатынасын, объектілердің ... оның ... ... ... ... ... жаңа ... құқық объектісі ... ... ... ... ... Шамалы да болса оларды саралап,
ара жіктерін айыра алатындай ... ... ... ... ... кейбір
терминдердің шарттылығы да мен үшін қызықты ... ... ... заң ... ... атап ... әуе және теңіз
кемелерін, ішкі суда жүзу кемелерін, "өзен-теңіз" жүзу ... ... ... түрге жатқызатындығы менің таңдандырмай қоймады.
Азаматтарға тиесiлi мүліктік және жеке мүлiктiк ... мен ... ... ... және ... келтiрiлген моральдық
зиянды өтеу мәселелерiн реттейтiн заңнаманы сот практикасында дұрыс әрi
бiрыңғай қолдану мақсатында ... ... ... Соты ... ... ... мысал ретінде түсінірек болу үшін қолдандық.
Атап айтқанда, ... - ... ... және ... ... ... ... бағасы, абырой - тұлғаның өз рухани байлығын,
рухани санасын, қоғамдағы маңыздылығын, орнын ... ... ...... ... ... мамандылық) беделіне қоғам пікірі
бойынша тұрақты берілген баға болатын.
Азаматтық құқықтың пәні болып мүліктік және ... ... ... ... ... бердік. Яғни азаматтық құқықтың
мүліктік қатынастармен ... ... ... ... Мүліктік
қатынастар деп әдетте түрлі материалдық ... яғни ... ... және ... ... жайында туындаған қоғамдық
қатынастарды айтады.
Жеке мүліктік емес қатынастар ең аз дегенде екі қасиетке
сүйене ... ... ... ... ... ... ... емес қажеттіліктер негізінде көрініс табады, мысалы ар,
намыс, іскерлік бедел, азамат аты, авторлық шығарма, ... ... ... ... Екіншіден, жеке мүліктік емес ... ... ... ... белгілі бір құқықтар ... ... ... ... ... ... ... олардың
әлеуметтік қасиеттерін бағалау жүргізіледі.Жалпы қорытындылай келе ... ... даму ... ... аздығы мені біршама
ойландырып тастады. Осы курстық жұмысымды жазуда ... ... ... ... етер ... сенімдемін.
Сілтемелер
[1]- Қыстаубай Ө.С. Азаматтық құқық: Оқулық. -Алматы, «Асыл мұра» 2011. 73-
83б.
[2]- Гришаев С. Юридическое значение права на ... ... ... ... 1988. ... ҚР ... ... (Жалпы бөлім), 27.12.1994 ж., өзгертулер ... ... ... ... Жарғы» 2007. – 50-59б.
[4]- Суханова Е.А. Гражданское право под ред. 2-х ... ... ... 125-128б.
[5]- Толстого Ю.К., Сергеева А.П. Гражданское право под ред., учебник,
часть 2, -Москва, 1997. ... ... Ғ.А. ... ... ... ... ... 1-2 томдар. –Алматы. 2003. 193б.
[7]- Сулейменов М.К., ... ... ... ... Казахстан
(общая часть) Комментарий. Отв.ред.-Алматы. «Жеті жарғы», 2000. ... ... Е. ... и ... ... 1996. ... Диденко А.Г. Гражданское право под ред., учебное пособие. –Алматы.
2003. 55б.
[10]- Жайлин Ғ.А. ... ... ... ... ... 1-2 ... Алматы, 2003. 98-99б.
[11]- www.zan.zanmedia.kz
[12]- Оразалинов С. А. Заң терминдерінің сөздігі. Оқу ... ... ... ... Ғ., ... Республикасының Азаматтық құқығы оқулық.
–Алматы, 1999. ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізілген. –Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-
К», 2011. 30б.
[15]- Қазақстан Республикасының Жоғарғы ... ... ... №6 ... ... және ... тұлғалардың ар-намысы мен абыройын
және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдылықты қолдану ... ... ... ... ... ... Кодексі. (Ерекше бөлім)
01.07.1999 ж. өзгертулер мен ... ...... ... ... 2011. ... ... Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы»
23.07.2010ж. заңы.
[18]- ... ... В.М. ... ... ... РК, ... силу закон о
финансовой и хозяйственной деятельности. Алматы, 2009.47-50б.
[20]- Шетелдердің азаматтық құқығы. http://lekcia.com.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нормативтік ... ... ... ... Конституциясы. 30.08.1999ж., Соңғы өзгертулер
мен толықтырулар енгізілген. –Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2011.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. (Жалпы ... ... ... мен ... енгізілген. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-
К», 2011.
3. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізілген. – Алматы: ЖШС ... ... ... ... ... Сотының 18.12.1992 ж. №6 «Сот
тәжірибесінде азаматтардың және ... ... ... мен ... іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдылықты қолдану туралы».
5. Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ... ... ... заңы.
23.07.2010ж.
Арнайы әдебиеттер:
6. Богатых Е. Гражданское и торговое право. - Москва, ... ... С. ... ... права: На опубликование произведения.
«Советская юстиция». 1988.
8. Диденко А.Г. Гражданское ... Под ред., ... ... ... Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. (Ерекше бөлім).
1-2 томдар. - Алматы, 2003.
11. Оразалинов С. А Заң терминдерінің ... Оқу ... ... ... ... Ө.С. Азаматтық құқық: Оқулық. - Алматы, «Асыл мұра» 2011.
13. ... М.К., ... Ю.Г. ... кодекс Республики Казахстан
(Общая часть): Комментарий. ...... ... жарғы», 2000.
14. Суханова Е.А. Гражданское право: Под ред. 2-х томах, учебник. Москва,
1993г.
15. Төлеуғалиев Ғ., Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1999 ... Толстого Ю.К., Сергеева А.П. Гражданское право: Под ред., ... 2.- ... ... ... ... www.adilet.minjust.kz
19. Рутгайзер В.М. Коллективная собственность. Экономическая газета.
2008. №9 ... ... ... РК, ... силу ... о ... и
хозяйственной деятельности. Алматы, 2009.
20. Шетелдердің азаматтық құқығы. http://lekcia.com

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтың мазмұны, субъектілері және объектілері20 бет
Мемлекет пен құқық9 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы теориялар12 бет
Мемлекеттік құқықтың пайда болуы туралы теориясы9 бет
Құқық жүйесінде «Азаматтық құқықтың» орны14 бет
Құқық негіздері11 бет
Азаматтық объектілерді қорғау43 бет
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
Азаматтық құқық объектiлерi13 бет
Азаматтық құқық объектілері туралы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь