Биотехнологияның дүние жүзіндегі және Қазақстандағы қазіргі жағдайына шолу

Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
III. 2.1 Биотехнологияның осы заманғы жай.күйi
2.2Қазақстанда биотехнологиялық ғылымның және оның эксперименталдық.өндiрiстiк базаның iс жүзiндегi жағдайы
2.3 Қазақстанда биотехникалық өнiмге деген iс жүзiндегi сұраныс пен ұсынысқа баға беру
2.4Қазақстан Республикасында биотехнология өнiмiн тұтынудың стандарттарын, ережелерiн және қолдануға енгiзу шарттарын әзiрлеу және енгiзу қажеттiлiгi
2.5 Қазақстанда және әлемде биотехнология саласындағы ғылыми.техникалық әзiрлемелердi коммерциялау өсiмiне кедергi болатын мәселелер
2.6 Биотехнологиялық өнiмнiң әлемдiк нарықтағы жай.күйi және даму беталысы
2.7 Биотехнологияның бүгіні мен болашағы
2.8 Биотехнологияның Қазақстандағы болашағы зор
IV. Қорытынды
V. Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Биотехнология - болашақтың ғылымы, Қазақстанның даму Стратегиясының осы онжылдықтағы қарқынды дамитын алғашқы ғылымының бірі болып табылады. Биотехнология іргелі биологиялық білімдерді адамның практикалық қызметінде қолдануға және табиғи қорларымыздың жойылып кетпеуін сақтауға негізделген ғылым мен өндірістің жаңа саласы болып табылады.
Биотехнология дегеніміз — биологиялық организмдердің қатысуымен жүретін процестерді, адамның мақсатына сай өзгерту арқылы өндірісте пайдалану. "Биотехнология" деген терминді алғаш рет 1919 жылы венгр ғалымы К.Эреки енгізді. Қазіргі биотехнологияның басты мақсаты — өсімдіктердің жаңа сорттарын, жануарлардың асыл тұкымын, микроорганизмдердің штаммаларын шығару. Оны адам өміріне қажетті заттар өндіру үшін биологиялық нысандар мен процестерге негізделген жаңа ғылымның және өндірістің сапасы деп қарауға болады.
Қазiргi уақытта әлемнiң жетекшi елдерiнiң экономикасының дәстүрлi индустриялықтан ұлттық индустриядан кейiнгi, яғни бiлiм мен жоғары технологияларға негiзделген экономикаға ауысу тенденциясы айқын байқалады.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы Қазақстанның экономика дамуының индустриялық-инновациялық жолына бейiлдiлiгiн нақты айқындайды.
Келтiрiлген аргументтер Қазақстан экономикасының салалық құрылымын жоғары технологиялық, ғылыми салалардың үлесiнiң елеулi ұлғаю жағына өзгерту қажеттiлiгi туралы айғақтайды. Бұл республикада жүргiзiлген жүйелi реформалардың, сондай-ақ әлемдiк рыноктағы қалыптасқан мұнайдың жоғары конъюнктурасының алғашқы тиiмдiлiгi екенiн есте ұстауымыз керек. Экономиканың шикiзаттық бағыты республиканың тұрақты өсу аймағына шығуына мүмкiндiк бермейдi. Тұрақтандырылған экономиканы құру үшiн оны индустрияландыру қажет, ал тұрақты өсу аймағын қалыптастыру және тиiмдi экономиканы құру үшiн жоғары технологияларды қолданатын ғылыми инновация енгiзiлуi тиiс. Қазақстанның жағдайында мынадай салалар өсу нүктелерi болуы мүмкiн:
ақпараттық;
аэроғарыштық;
биотехнологиялық;
ядролық.
Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығын дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрi - Тұжырымдама) "Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығының" дамуы негiзiнде (бұдан әрi - ҰБО) Қазақстандағы биотехнология саласының дамуына бағытталған.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006
2. Интернет көздері
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығын дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы
        
        Кіріспе
Биотехнология - болашақтың ғылымы, Қазақстанның даму Стратегиясының осы онжылдықтағы ... ... ... ғылымының бірі болып табылады. Биотехнология іргелі биологиялық білімдерді адамның практикалық қызметінде қолдануға және ... ... ... кетпеуін сақтауға негізделген ғылым мен өндірістің жаңа саласы болып табылады.
Биотехнология дегеніміз -- ... ... ... ... процестерді, адамның мақсатына сай өзгерту арқылы өндірісте пайдалану. ... ... ... ... рет 1919 жылы ... ... ... енгізді. Қазіргі биотехнологияның басты мақсаты -- өсімдіктердің жаңа сорттарын, жануарлардың асыл ... ... ... шығару. Оны адам өміріне қажетті заттар өндіру үшін ... ... мен ... ... жаңа ... және ... ... деп қарауға болады.
Қазiргi уақытта әлемнiң жетекшi елдерiнiң экономикасының дәстүрлi индустриялықтан ... ... ... яғни бiлiм мен ... технологияларға негiзделген экономикаға ауысу тенденциясы айқын байқалады.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы Қазақстанның экономика дамуының индустриялық-инновациялық жолына бейiлдiлiгiн ... ... ... ... ... салалық құрылымын жоғары технологиялық, ғылыми салалардың үлесiнiң елеулi ұлғаю жағына өзгерту қажеттiлiгi туралы айғақтайды. Бұл республикада жүргiзiлген жүйелi ... ... ... ... ... ... ... конъюнктурасының алғашқы тиiмдiлiгi екенiн есте ұстауымыз керек. Экономиканың ... ... ... ... өсу ... шығуына мүмкiндiк бермейдi. Тұрақтандырылған экономиканы құру үшiн оны ... ... ал ... өсу аймағын қалыптастыру және тиiмдi экономиканы құру үшiн жоғары технологияларды қолданатын ғылыми инновация енгiзiлуi тиiс. Қазақстанның жағдайында мынадай ... өсу ... ... ... ... ... биотехнология орталығын дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан әрi - Тұжырымдама) "Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығының" ... ... ... әрi - ҰБО) ... ... саласының дамуына бағытталған.
2.1 Биотехнологияның осы заманғы жай-күйi
Биотехнология ғылыми-техникалық прогрестiң маңызды бағыттарының бiрi болып табылады. Биологиялық және техникалық ... ... ... және ... ... осы ... жетiстiктерiнiң негiзiнде адамдардың өмiр сүру деңгейiн көтеру үшiн мақсатты түрде жасалған тiрi ... (ең ... ... ... мүмкiндiктерiн пайдалануға болады. Биотехнологиялық өнiмнiң көмегiмен жақын перспективада да және стратегиялық тұрғыда да өндiрiстiк-технологиялық, экологиялық және ... ... ... елдер, соның iшiнде Қазақстан үшiн де ұлттың салауаттылығы, экономикалық ауқаттылық ... ... ... ... да ... даму ... маңызды болып табылады. Бұл мәселелердi шешуде биотехнология маңызды роль атқарады, ол ғылымды барынша қажетсiнетiн салалардың ... ... сол ... олардың дамуын ынталандыра отырып, жеткен нәтиженi барлық қалған салаларға таратып, оларға ... ... ... ... серпiндi көтерiлуiне мүмкiндiк бередi.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының сарапшыларының қорытындысы бойынша ХХI ғасырда биотехнология оның ... ... ... және ең ... ... ... ... медициналық препараттарды алуда, ауыл шаруашылығында, экология, энергетика салаларында адамзаттың дамуын анықтайтын болады.
Соңғы онжылдықта ... ... ... ... ... ... жаңа ... ашты, өндiрiсте биологиялық процестердi қолдану шектерiн кеңейттi және "осы заманғы биотехнология" деген жалпы атауымен ... жаңа ... ... ... ... ... ... биотехнологиялық ғылымның және оның эксперименталдық-өндiрiстiк базаның iс жүзiндегi жағдайы
Кеңестiк заманда Қазақстан өнеркәсiптiк биотехнологияның негiзгi өндiрiстiк ролiн атқарған. Мамандандырылған мекемелер құрылды және ... ... ... ... ... бар ... ... тұрғызылды. Бiз 90-шы жылдардың басына жоғары бiлiктi кадрлары және осы заманғы өндiрiстiк базасы бар ... ... ... ... Он бес жыл ... ... зерттеулер деңгейi төмендеп, технологиялар ескiрдi. Ғалымдар мен мамандардың көбiсi шетелге кеттi, ал бiрегей және қымбат өндiрiстер мүлдем ... ... ... ... ... ... ... нұсқаулы моральдық тұрғыдан ескiрген ғылыми-өнеркәсiптiк базамен, осы ... ... ... ... ... ... ... Биотехнология мәселелерiмен айналысатын мамандар топтарының аздығы осы салада бәсекелестiктiң болмауына әкелiп соғады. Өз кезегiнде ... ... ... ғылыми зерттеулердi қаржыландыруды ынталандырмайды. Терiс әсер мынадай факторлармен күшейтiледi:
ағылшын тiлiн бiлмеу (себебi, АҚШ, ЕЭО, Жапония және ... да ... ... ... ... және ... ... болмауы;
ғылымдағы "авторитарлық" дәстүрлер.
Қазақстанда өндiрiлетiн биотехнологиялық өнiмдердiң спектрi тар және ол ашық рынокта бәсекелестiкке қабiлетсiз ... ... ... ... iшкi ... ... Республикасында биотехнологиялық өнiмдерiнiң өндiрiсiн ғылыми-техникалық қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық бағдарламасы;
"Биожем" ЖШС алаңдарында фармацевтикалық өндiрiстi дамыту" салааралық бағдарламасы;
"Агроөнеркәсiптiк кешен саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер" ... ... мына ... бойынша жобаларды iске асыруды көздейдi.
2.3 Қазақстанда биотехникалық өнiмге деген iс жүзiндегi сұраныс пен ұсынысқа баға беру
Қазiргi уақытта ... елде ... ... ... және ... ... тиiстi дамыған жоқ. Көптеген биоөнiмдер бойынша елiмiз импортқа тәуелдi. ... ... ... да ... ... дамуында елеулi келiспеушiлiктер байқалуда. Көлемдi жағынан өнеркәсiптiк өндiрiс Қазақстанда дәрi-дәрмек препараттары, спирт және сүт ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында биотехнология өнiмiн тұтынудың стандарттарын, ережелерiн және қолдануға ... ... ... және енгiзу қажеттiлiгi
Биоиндустрияның табысының жоғарлылығы қандай бағамен болса да пайдалылығы кез келген бағамен жоғары пайданы қуу үшiн ... ... ... ... ... бiр ... ... күштi құралы болып табылады, басқа жағынан баяусыз және соқыр пайдалану кезiнде ... ... ... ... ... ... ол қатерлi екенi дәлелдемегенге дейiн қауiпсiз болып саналады. ЕО-да керiсiнше тұтыну қауiпсiз екенi дәлелдемегенге ... ... ... ... ... ... ... модификацияланған өсiмдiктердi азық-түлiк және жем мақсатында пайдалануға тыйым салуды ұсынады, өйткенi бұл өнiмдердiң ұзақ тұтыну ... адам ... ... әсерiн тигiзетiнi әлi белгiсiз.
Бiр қатар елдер ГМ (генетикалық модифицикацияланған) - құрамдары бар өнiмдердi маркалауға қатаң талаптар ... ... ... ... елдерге Жапония, Корея Республикасы, Австралия және Жаңа Зеландия жатады.
Қазақстан өз ... ... ма, ... ма, ... жағдайында республика әлемдiк биотехнология өнiмiн тұтынуға тартылады. Қазақстан дамыған елдердiң тәжiрибелiк зертханасына ... ... ... жол ... үшiн ... қорғаныс қою қажет, сол үшiн Қазақстанға биотехнологияның импорттық және отандық өнiмдерiн ... ... мен ... ... ... ... ... қажет.
Қазақстанға биотехнология саласында дамудың басымдылығын белгiлеген кезде экономиканың қалыптасқан ерекшелiктерi мен даму ... ... ... ... ... және ... ... жоғары үлесiн;
табиғи байлықтардың болуын және табиғатта экологиялық байланысты сақтауды ескере ... ... ... ... ... ... ... жоғары қарқындарын, мұнайхимия, құрылыс, көлiктiк-телекоммуникациялық кешен, ақпараттық технологиялар, ... ... ... және ... даму ... ... және перспективтi сату рыноктарымен көршiлестiктi (Орталық Азия елдерi, Қытай, Үндiстан, Ресей);
ядролық физика (Ядролық Физика институты, Курчатов қаласы),
ғарышкерлiк (Байқоңыр ғарышжайы, Приозерск ... ... ... ... болуы;
кеңестiк ғылым мұрасының болуы (Республикалық микроорганизмдер коллекциясы, "Прогресс" ҒӨБ Технопаркi, биологиялық институттар және басқалар).
Аграрлық ел ... ... ... ... үшiн ауыл ... ... саласындағы технологияларды әзiрлеу және жем қоспаларының өндiрiсi маңызды. Республикадағы мал ... ... ... ... ... ... болып қала бередi. Қазақстан Республикасында соңғы жылдары мал мен құс басы өсуде.
Қалыптасқан тенденцияларды ескере отырып, жем қоспалардың қажеттiлiгi жақын ... 25 - 30% ... ... және әлемде биотехнология саласындағы ғылыми-техникалық әзiрлемелердi коммерциялау өсiмiне кедергi болатын мәселелер
Биотехнология iргелi зерттеулермен ... жаңа ... ... әртүрлi салаларының дамуына ықпал ететiн капиталға жылдам айналдыруға мүмкiндiк бередi. Жаңа өндiрiстердi жасау немесе жаңғыртуда биотехнологиялық тәсiлдерiн қолдану ... және өзге де ... ... ... ... қол ... ... бередi. Өндiрiсте биотехнологияның ең жаңа жетiстiктерiн пайдалану өте жоғары экономикалық көрсеткiштерге қол жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Биотехнологиялар көптеген жағдайларда дәстүрлi технологияларға қарағанда ... ... және ... ... ... ... ... олар олардан өте ерекшеленетiндiктен енгiзу тек ұзақ мерзiмдi перспективада күтуге болады.
Технологияларды коммерциялау ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерiн тауарға ... және ... ... ... ... сатып алу процесi болып табылады. Осыған байланысты басқа елдермен салыстырғанда жалпы инновациялық қызмет және ғылымды ... ... ... ... түрде әлемдiк технология кеңiстiгiнде Қазақстанның орны екi көрсеткiштер тобы - "кiру" - яғни ... ... ... және ... - ... және ... ... көрсеткіштерiмен сипатталады
Берiлген деректерге қарағанда, Қазақстанда инновациялық қызмет және технологияларды коммерциялау көрсеткiштерi - ең төменгiлердiң бiрi. Тауар экспортында ... ... өнiм және ... ... ... ... рынокта отандық инновациялық жүйенiң жоқтығы немесе бәсекелестiкке қабiлетсiздiгi туралы куәландырады. Басқа жағынан, қазiргi уақытта әлемнiң дамыған елдермен салыстырғанда ... ... алу мен ... ... ... ... ... бар. Осындай жағдайдың себептерi жоғарыда қаралған осы заманғы қазақстандық инновациялық жүйенiң жалпы ... ... ... кез ... ... идея өз ... идеядан өнiмге дейiн мына кезеңдер арқылы өтедi:
Iргелi ғылым;
Қолданбалы ғылым;
Кең ... ... ... ... инновациялық жүйенi дамытуда Қазақстанның артта қалуының ең айқын көрiнiсi болып табылады.
Бұл ретте, бiр ... ... ... ... ... мен ... кең ... белгiлi емес, ғылыми және ведомстволық қоғамдарда талқыланады. Екіншi жағынан, олар тиiсiнше дамымаған және отандық және ... ...... ... ... ... ... жоқ.
Сондықтан биотехнологиядағы отандық әзiрлемелердiң бәсекелестiкке қабiлеттiлiгiн қамтамасыз ету үшiн ғылымнан бастап өнiмдi өндiруге дейiн бүкiл процестi коммерциялау үшiн ... ... ... болып табылады.
Қазақстанда жоғары технологиялық бизнес және технологияларды коммерциялау саласында жұмыс iстейтiн шетелдiк мамандар бiрiншi кезекте мынадай кедергiлерге назар аударады:
бiлiктi менеджерлердiң ... ... және оның ... - ... ... ... қызметтi дамыту және экономиканың шикiзаттық емес секторларға инвестициялар үшiн ынталандырмайтын салық ... ... және кең ... ... ... ... ... қанағаттанарлық емес қалпы) мағынада техникалық инфрақұрылымның жоқтығы.
Осыған байланысты биотехнология саласында ғылыми-техникалық ... ... ... ... жасайтын мәселелер мысалдарын талдау үшiн дамыған елдер тәжiрибесiн қарастырайық.
Биотехнологияларды қолдану көптеген ұлттық және халықаралық ережелермен реттеледi, олар бұл сала үшiн ... бiр ... де, ... да ... ... Еуропалық одақ, өзiн сақтау үшiн, генетикалық модификацияланған ауыл шаруашылығы дақылдарын үлкен аумақтарда ... ... ұзақ ... ... ... ... ... ЕО болжамдарына сай ондай мониторингiнiң нәтижесiнде мұндай дақылдардың адам денсаулығына да, қоршаған орта үшiн де ... ... тиiс. ... ... ... ... жануарлар және микроорганизмдердi зиянсыздыққа тексерiс 5-тен 6 ... ... ... ... пайдалану қиындықтары ауыл шаруашылығында биотехнологиялық әдiстерге тұтынушылардың сенiмсiздiгiне ... ... ... ... ел ... ... халқы биотехнологияға қатысты толық белгiсiздiк күй кешуде. Бұл ... ... ... ... ... ... сарапшылардың бiлiктiлiк деңгейi күмәндi.
Барлық өнеркәсiптiк дамыған елдерде биологиялық өнеркәсiптiң жұмыс ... ... ... бағдарламалары шеңберiнде кейiннен нәтижелердi жеке сектордың коммерциялауымен өтедi.
Ондай саясаттың нәтижелерi бойынша экономикалық дамыған елдерде мемлекеттiк-жеке инновациялық серiктестiк ... ... ... ... өкiмет және бизнес тең құқылы серiктестер ретiнде өзара ... ... ... инновациялардың көзi болып табылатын ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргiзудi және бiлiм беру жүйесiн қолдай отырып, кәсiпкерлiктi ынталандыруға қолайлы жағдай және орта жасайды, ал ... ... ... ... жұмыс iстеудiң барлық коммерциялық қатерiн өзiне алады. Мемлекет салық жинаудан және әлеуметтiк мәселелердi шешуден өз ... ал ... - өз ... ... ел ... ... ... бизнестi қалыптастыру және дамыту үшiн өзiн-өзi реттейтiн бизнес орта қалыптасқан жоқ. Негiзiнен мемлекеттiк қаржыландырудың арқасында ... ... ... ҒЗИ және ... ұсынылған. Орта және шағын бизнестi тиiстi тартылуы жоқ.
Биотехнологиялық өндiрiстер - бұл ғылымды қажетсiнетiн өндiрiстер. Жаңа технологиялық тәсiлдер, жаңа ... ... ... ... ... ... тез ... кезде кәсiпорындар үшiн мемлекеттiк қаражат есебiнен жасалған және ... ... ... ... қол жеткiзу қиындатылған. Ондай әзiрлемелердi қажеттi инновациялық компанияларға және өнеркәсiптiк кәсiпорындарға ... ... ... ... және ... кезде пайдаланбайтын патенттелген әзiрлемелердi өз өндiрiсiнде тегiн пайдалану құқығын беруге дейiн өндiрiске енгiзудiң айқын және нақты ... ... ... ... ... бұл ... бас тартуға болады.
Ендiгi мәселе елде биотехнологиялық инновациялық компаниялардың iс ... ... ... табылады. Қазақстанның жағдайында өз базасында отандық бизнестiң пайда болуына және дамуына мүмкiндiк бере алатын биотехнология ... ... ... мен ... жоқ. Оларды жасау және қолдау да мемлекеттiк iс-шаралар жүйесi ... ... және ... ... биотехнология рыногы әрекет ететiн АҚШ-тан басқа барлық елдерде, соның iшiнде дамыған елдерде де (Батыс Еуропа, Жапония) мемлекеттiк даму ... ... ... ... дамытуға арналған мемлекеттiң ықпал ету бағыттары екi аспектiде айқындалуы тиiс:
- ҰБО базасында мемлекеттiк ... мен ... ... және дамыту;
- Шағын және орта бизнестi дамыту үшiн жағдайлар жасау, биотехнология саласына жеке бастама және ... ... ... ... ... және ... ғылымды пайдалану және енгiзумен мемлекеттiк, өндiрiстiк және қаржылық инфрақұрылымға қол ... ... ... ... өнiмнiң әлемдiк нарықтағы жай-күйiжәне даму беталысы
Осы заманғы биотехнологияның әдiстерiн дамыту биотехнологиялық өнiмдердiң тауар рыногының өз ... ... ... ... ... ... бар ... пен ауыл шаруашылығын дамыту бағыттарының бiрi болып табылады. Сондықтан, экономика үшiн ... ... ... ... ... отырып, биотехнология бойынша әлемнiң барлық жетекшi елдерiнде мемлекеттiк және жеке капиталмен ... ... және ... ... әзiрленген және қолданылуда.
Осылайша, әлемдегi биотехнологиялық өнеркәсiп рыногының жыл сайынғы өсiмi шамамен 7% құрайды.
Әлемде биотехнологиялық препараттарды сатудың жылдық көлемi:
тамақ өнеркәсiбi мен ауыл ... - $46 ... ... тұқымдық материалы - $30 млрд.;
фармацевтикалық препараттар - $27 ... ... ... үшiн ... - $21 ... және жануарлар шикiзатынан алынған емдеу-косметикалық құралдары - шамамен $40 млрд. құрайды.
2010 жылға биотехнологиялар рыногының жалпы көлемiнiң өсуi $2 ... ... ... ... ... биоиндустрия айналымының жартысынан көбi АҚШ үлесiне тиедi. Салыстыру үшiн, биотехнологияны қаржыландыру ... бiр ... ... - $100 млрд., Қытайда - $1 млрд., Ресейде - $0,04 млрд. құрайды, ал сол ... ... ... 2005 ... ... бюджетiнде биотехнология саласында мақсатты зерттемелер мен әзiрлемелерге $1 млн. (0,001 млрд.) сома жоспарланған.
Жапония биотехнология дамуының ... ... ... ... ... орын алып ... Бұл ... дәстүрлi салаларында, атап айтқанда ферменттер, антибиотиктер және аминоқышқылдар өндiруде күштi ұстанымдарға ие бола ... ең жаңа ... ... қолдануда АҚШ-тан едәуiр артта қалып отыр. Қазiргi уақытта ... ... ... ҒЗТКӘ-ге арналған тек 5 % жуық шығындар гендiк инженериясы саласындағы зерттемелерге келедi және 120 жуық фирмалардың ең жаңа ... ... ... ... құралдарын алу тәсiлдерiн әзiрлеу бойынша өз бағдарламалары бар. ... ... ... үшiн ... және жеке ... ... тығыз ынтымақтастықтың елеулi маңызы бар, жекелеген биотехнологиялық бағдарламаларды iске асыруға елдiң үкiметi қатысады.
Биотехнология АҚШ және Жапониямен бiрге Батыс Еуропа елдерiнде ... ... ... Өз ... үйлестiрiп алып, болашақта бұл елдер биотехнологиялық өнiмдер рыногының конъюнктурасына елеулi әсерiн тигiзуi ... ... ... ... ... ... бұрында iргелi ғылыми зерттемелер жүргiзген зертханалар базасында ... ... ... ... ... көбiсi өнеркәсiптiк корпорациялар және қаржылық мекемелермен қаржыландырылады, немесе үкiмет тарапынан қаржылық көмектi ... ... ... ... ... ... ... дамытудың бағдарламалары мақсатты бағдарламаларды жүзеге асыруға немесе нақты коммерциялық мақсаттарға жетуге бағытталған (АҚШ-тан айырмашылығы, мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... ал жеке сектордың кәсіпорындары мен ұйымдары мемлекеттiң қаржылық қолдауынсыз ... ... және ... халықаралық орталығы (IСGЕВ) ЮНЕСКО басшылығымен құрылған және Еуропаның, ... ... ... ... 45 елдерiн бiрiктiредi. Ұйым мүшелерi денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, өнеркәсiп және ... ... ... ... ... ... және ... айналысады.
IСGЕВ мақсаттары: бейбiт мақсатта гендiк инженериясы мен биотехнологияны қолдану және дамыту саласындағы халықаралық ... ... ... елдерге гендiк инженериясы мен биотехнология саласында олардың ғылыми-технологиялық әлеуетiн нығайтуға көмек көрсету; мүше елдердiң ... мен ... ... ... арасында ақпарат, тәжiрибе, ноу-хау алмасуды дамыту болып табылады.
Тұтастай алғанда биотехнологиялық өнеркәсiптi 3000 астам биотехнологиялық компаниялар, академиялық мекемелер, мемлекеттiк биотехнологиялық ... және ... ... да ... ... ... биоиндустрия
Биотехнологияның отаны АҚШ деп санауға болады.
1980 жылдан 1983 жылға дейiнгi кезеңде Америкада 200 жуық ұсақ ... ... ... ... ... ... жеңiлдiктерiн енгiзу, құнды қағаздармен операциялардан түсетiн жоғары пайда және жеке салымшылардың мүдделiлiгi әсер еттi. Genentech биотехнологиялық фирмасының ... ... ... ... ... ғылыми қызметкерi Герберт Бойердiң соңынан көптеген университеттiк профессорлар өз компанияларын ашты.
1985 жылға қарай АҚШ-та 400-ден аса биотехнологиялық фирмалар ... ... ... көбiсi гендiк-инженерлiк цехқа жататынын көрсету үшiн өз атауына "ген" сөзiн енгiзген: Biogen, Amgen, Calgene, Engenics, Genex, Cangene. ... күнi елде ... аса ... компаниялар бар. Сонымен қатар, молекулалық биотехнологияның дамуына барлық iрi халықаралық химиялық және фармацевтикалық компаниялар, ... ... ... DuPont, Upjohn, American ... Еli Lilly, ... Beecham, Merck, ... ... зор үлес қосты.
80-шi жылдары биотехнологиялық бизнестiң қарқынды дамуы кезеңiнде ұсақ компаниялар бiрлескен кәсiпорындар пайда болды. Мысалы, 1991 жылы ... ... ... 60 % ... ... 2,1 млрд. долларға сатылған. Сол уақытта көптеген компаниялар банкротқа ұшыраған. Осында жылжымалылық-биотехнологиялық индустрияның ерекшелiк сипаты.
Молекулалық-биотехнологиялық ... ... 1986 жылы 6 млн. ... 30 ... ... артты, 1996 жылғы және бүгiнгi күнi бiр жылға 160 млрд. ... ... ... ... ... бизнестiң табысы жоғары болмады, бiз күткендей инвесторлардың ынта-ықыласы азаймады және бұл молекулалық биотехнология үлкен перспективаларға ие болғанын айғақтайды.
Мысалы, гендердi клондаумен ... ... ... ... ... ауруларды, қатерлi iсiктi және адамның басқа да ауруларын емдеуге арналған гендiк-инженерлiк әдiстер арқылы алынатын ... ... ... пайда болды: Immunex, ImmuLogic, ImmunoGen, Immunomedics, Medlmmune, Immune Response.
Қазiргi уақытта биотехнологиялық кластерлер сияқты инновациялық құрылымдар өте маңызды ... ... ... ең ... ... бiрi Массачусетс штатында орналасқан. Онда дәрi-дәрмек препараттардан бастап ГМ-өсiмдiктерге дейiн әртүрлi өнiмдердi шығаратын бiрнеше ондаған ... ... бар. ... үшiн ... ... ... ғылыми орталықтарда, соның iшiнде Массачусетс технологиялық институтында, Гарвард және Бостон университеттерiнде ... ... ... ... ... ... ... алады.
* Еуропадағы биотехнологиялық сала
Еуропалық биотехнологиялық индустрия да үздiксiз ... 1995 ... ... ... ... 600 астам биотехнологиялық компаниялар құрылды. АҚШ-тан басқа биотехнологиялық дәуiрге кеш көшкен елдерде ұлттық молекулалық-биотехнологиялық индустрияны дамытудағы басты ролдi мемлекет ... ... "ХХ ... ... ... ең үздiк революциялық технологиясы" молекулалық биотехнология деген сенiм стимул болды.
Еуропада сала үшiн едәуiр пайдалы ... ... ... ... ... ... еңбек ақысы 30% жоғары АҚШ-қа қарағанда Еуропа елдерiнiң еңбек ақысы төмен деңгейi болып табылады. Еуропада бiлiм ... ... ... деңгейiне байланысты бiлiктi қызметкерлердi iрiктеу кезiнде қиындықтар туындамайды. Еуропада негiзгi айырмашылық көбiне заңмен жазылады, ал Америкада ... ... ... мен Қытайдағы биоиндустрия
Жоғарыда айтылғандай, молекулалық биотехнология саласындағы коммерциялық әзiрлемелердiң үлкен бөлiгi Құрама Штаттардың үлесiне ... ... ... сонша қолайлы емес және бизнес белсендiлiгi төмен ... ... ... кәсiпорындарды құруда iрi корпорациялар және мемлекет басты роль атқарады. ... ... ... биотехнологияны "стратегиялық индустрия" және ұлттық басымдылық деп жарияланды. Iрi жапондық корпорациялар iске кiрiстi. Басында оларға өз кадрлары жетiспедi және ... ... ... ... және ... ... ... Қазiр бұл корпорациялар қажеттi тәжiрибенi жинақтаған, өздерi молекулалық-биотехнологиялық әзiрлемелердi жүргiзедi және гендiк-инженерлiк өнiмдердi жасайды.
2002 жылы Жапонияның ... ... 2010 ... дейiн жаңарған жоғары технологиялық салаларды дамытудың бағдарламасына сәйкес негiзгi бағыттардың бiрi биотехнологияның тәжiрибелiк қосымшасын дамыту деп ... Осы ... ... ... iшкi және ... ... өз ... жаппай жылжытуды жүзеге асыруда. Бұған мынадай факторлар әсер етедi:
ҒЗТКӘ жүргiзу үшiн қажеттi техникалық жабдықталуы;
Жапонияның мемлекеттiк органдарының тарапынан қолдауы. ... ... ... ... ... Қытайдың зерттеу институттары генетикалық модификацияланған өсiмдiктердiң 141 түрiн әзiрлеген, олардың 65 түрi өсiруге ... ... ... тыс кез келген басқа елдерге қарағанда, Қытайда өсiмдiк өнiмдерiнiң көп түрi биотехнологиялық жолмен жасалады. Қытайдың осы саладағы жетiстiктерi бiрiншi кезекте ... ... ... ... ... ... батыстың технологияларын пайдалана алмайды деген ұғымды жоққа шығарды.
Қытайда генетикалық модификацияланған өсiмдiктердi жасау толығымен мемлекеттiк қаржыландыруда болады. Өкiметтiң трансгендiк ... ... ... ... ... ... түсiнiктi, өйткенi дәстүрлi ауыл шаруашылығы әлемнiң ең қыруар ұлтының тез өсiп келе жатқан халқын тамақтандыра ... ... ... ... ... дамуы ССРО Министрлер Кеңесiнiң жанындағы Микробиологиялық өнеркәсiптiң бас басқармасының құрылуынан басталды. Алғаш рет әртүрлi қол жетiмдi және жеткiлiктi арзан шикiзаттан ... ... ең кең ... ... ... ... ... құрылды. Қазiргi уақытта биотехнологиялық өнеркәсiптiң құрамына қырықтан астам кәсiпорындар мен ұйымдар кiредi.
1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс ... ... ... де ... ... Егер ССРО ... ғана жол ... биотехнологиялық саланың әлемдiк өнiмiнiң 3-5% шығарып, микробиологиялық өнеркәсiптi дамыту бойынша әлемде екiншi орын алса, қазiрде ... ... ... ... әлемдiк көлемiнiң 1% кем өндiредi. Мұндағы негiзгi өнiмдердiң қатарының: антибиотиктердiң, витаминдердiң өндiрiсi iс жүзiнде тоқтатылды, ферменттердi өндiру 6 есеге,, ... - 12 ... жем ... - 25 ... ... ... үшiн ... үлесiне гендiк-инженерлiк препараттардың әлемдiк өндiрiсiнiң 0,02% келедi. Биотехнологиялық өнiм түрлерiнiң маңыздылығы бойынша Ресейдiң ... ... өте зор: ... ... ... ол 100%, ... ... - 90% астам құрайды.
2003 жылы Ресейде биотехнологиялық рыноктың көлемi $510,6 млн. жеттi. Бұл цифр, мысалы, шамамен $2,5 млрд. ресейлiк IТ ... ... ... өте аз боп ... бұл өнеркәсiп саласы мүлдем жойылмағанына қарамастан, соңғы бiр жарым жылда iшкi ... оның ... ... сәйкессiздiктерге әкелдi. Осылайша, этил спиртiнiң өндiрiсi сала өндiрiсiнiң ... 70% ... ... бүгіні мен болашағы
Қазіргі уақытта жиі кездесетін және қысқа мерзімді міндеттерді шешуден басқа, биотехнология ұзақ мерзімді ... ... ... ... орны ... ... пайдаланудан гөрі жаңартылған шикізатты пайдалануға көшуді қамтамасыз етудің құралы. Бұл уақыт талабына сай, табиғи ... ... ... жершары ауа райының өзгеруіне және халық санының өсуінен туындаған жаһандық геосаяси міндет, және де оны ... ... ... ... ... мемлекеттер бірігіп шешуі тиіс. Әлемдегі дамыған елдер (АҚШ, Ұлыбритания, Қытай және тағы басқалар) тиісінше биотехнологияны дамытудың бағдарламаларын ... ... те ... ... ... ... ... атақты ғалымдар мен сарапшылар, жұртшылық биотехнологияның алдағы жүз жылдықта шешуші рөл атқаратынын баяғыда-ақ мойындағанын айта кеткен жөн. Бұл туралы осы ... ... ... ... салымдары, биотехнологиялық өнімдер рыногының қарқынды өсуі осыны растайды. Әлемде биология мен өнеркәсіптік биотехнологияға ... () ... де ... ... жан-жақты үйлестірілген, жан-жақты қамтылған Биотехнологияны дамыту стратегиясы жүргізілуде. 2001 - 2009 жылдар ішінде оны іске ... үшін 30 ... ... астам қаражат бөлінген болатын. 2010 - 2013 жылдарға тағы да 50 млрд. қаражат бөлу ... ... ... ... ... аса ерекшелігі - айқын түрдегі экологиялық бағыттылығы. 2020 жылға қарай Еуроодаққа кіретін мемлекеттер­дің химия өнеркісібінің 20 пайызға дейінгі ... ... ... ... болады. Швеция 10-12 жыл ішінде биоотынға көшіп, мұнай өнімдерін пайдаланудан толықтай бас тартпақшы.
Қырық ... жуық ... даму ... ... үш кезеңнен өтіп үлгерді. Алғашқысы өткен ғасырда 70-80 жылдары басталды. Бұл ... ... ... ... ... жасуша технологиясы) жетістіктеріне негізделген революциялық технологиялардың пайда болуы. Бұл кезеңде әлем алғаш рет адамзаттың ген-инженерлік инсулині, ... даму ... адам ... аса ... ... бар ... мойындады.
Екінші кезең 90-жылдарға тап келді. Бұл биотехнологиялық прогрестің жаңа толқыны болатын: трансгенді өсімдіктер ойлап табу. Іс жүзінде жаңа сала - ... ... ... бұл сала соя, ... ... мақта секілді көп тараған азықтық және техникалық ... ... ... ... алуға мүмкіндік туғызды.
Үшінші кезеңді қазіргі уақытта бастан кешіруде. Бұл кезең геномды ... ... ... ... яғни тірі ... ... құрылымын дәл зерттеп білуге негізделген тәсілдерімен байланысты. Жүргізіліп жатқан терең зерттеулердегі алға ... ... ... ... процестерін меңгеру.
Ісікке қарсы дәрі-дәрмектер әзірлеп шығару биотехнологиялық зерттеулердің басым бағытын ұстайды. Жасап ... ... ... ... ... 60 ... жуық препараттар қатерлі ісікті немесе соның салдарынан туын­даған ауруларды емдеу үшін арналған. Бұл біріншіден, интерферондар, ... ... ... ісік ... ... және ... ... зерттеулер сатысындағы алуан түрлі ген-инженерлік препараттар. Жасап шығарылатын биотехнологиялық өнімдер ішінде тағы бір жетекші топ ... ... ... АҚШ-та СПИД, гепатит, малярия, герпес, әртүрлі ісікті ауруларға және тағы басқа ауруларға қарсы күресуге арналған әртүрлі ... ... ... 14 ... ... бар.
Қазақстанда биотехнология жөніндегі ғылыми-техникалық бағдарлама шеңберінде Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығы (ҰБО) ... ... ... ... орталықтары мен университеттерімен бірігіп, сондай-ақ Мәскеу, Новосібір мен Санкт-Петербург ғалымдарымен тығыз байланыса отырып, биотехнологияның басым бағыттары бойынша болашағы зор ... ... ... ... ... ... ... бірге қан аздықты емдеудің бірден-бір тиімді препараты болып табылатын таблетка түріндегі адам эритропоэтинін, сондай-ақ қызылшаға қарсы микрокапсулалы вакциналар ... ... ... ... вакцинаның тиімділігі оны балаларға 5 айлық кезінен бастап егуге болатындығында, ал қазіргі қолданылып жүрген қызылшаға қарсы вакцинаны сәбилерге 9 ... ... қана ... ... ... ... ... өткізу процесі альфа, ангиогенин және эритропоэтин ісіктері некрозы факторын пайдаланудың ... ... ... жазатын препа­раттарға жүргізілуде, олар трофикалық жараларды, күйіктерді, операциядан ... ... ... мен ... ... ... тиімді.
Биомедицина зерттеулерінде қол жеткізген жаңа тәсілдер бұрын дәстүрлі тәсілдермен емдеу мүмкін болмаған аурулардан айығуға жол ашады. Болашағынан зор үміт күттіретін ... бірі ... ... ... негізіндегі регенера­тивті медицина. Діңгек жасушаларын зерттеп тану мен ұлпалық трансплантология - ... мен ... ... ... тез ... келе ... ... бірі. Мыңдаған ғылыми және клиникалық мекемелер барлық деңгейдегі көптеген жұмыстарды - молекулярлы жасушалы биологияны зерттеп білуден, ұлпалардың дақылдары мен ... ... ... ... ... ... сатыдағы клиникалық сынақтан өткізулерді атқарып келеді. 1999 жылы жорналы ... ... ... ... табу екіұдай ДНК спиралін зерттеп-білу мен бағдарламасынан кейінгі ... ... ... ... ... ... деп ... жасушаларының мүмкіндігін ғылым енді ғана пайдаға асырып бастауда. Ғалымдар жақын арада олардан ұлпалар мен ... ... ... ... үшін науқастарға қажетті толыққанды мүшелер жасап шығарамыз деген үмітте. Мұндай материалға медицинаның ... ... ... 10-20 ... ғана ... ойдағыдай ауыстырып салудың арқасында айығады. Пациенттердің 70-80 пайызы ем қонбағандықтан, операцияны күтумен-ақ қайтыс ... ... тек қана ... ... 400 ... ... доллар ұлпалық зақым­дануларды емдеуге жұмсалады. Мәселен, жұлынның генеративті терапиясы үшін жылына 8 млрд.-тан астам ... және әр ... өмір бойы ... 1,5 ... ... доллар жұмсалады. Осылайша, биомедицина барлық ауруларды емдеу жолдарын ғана емес, сол сияқты зақымданған ұлпалар мен мүшелердің құры­лымы мен ... ... ... ... технологиясын іздестіруде.
Бұл бағытта адамның діңгек жасушаларын алудың жаңа әдістерін әзірлеп шығару жөнінде ҰБО-ның РҒА СБ ... және ... ... және МҒО ... ... ... ... әзірлемелерінің келешегі зор. Бұл зерттеулер ұлпалар мен мүшелердің зақымдануы салдарынан болған ауыр науқастарды емдеу үшін регенаративті медицинада діңгек ... ... ... жол ... ... ... ... қарқынды дамып келе жатқан, алдына биік мақсаттар қоя білетін және өркениетті ел болуға жету үшін қажырлы еңбек ететін ел ретінде ... ... ... ... ... ... ... - әрбір адамның жеке генетикалық ерекшеліктерін ескере отырып, емдеу мен ... ... алу ... ... ... береді. Қазіргі таңда дербес медицинада қолданыс тапқан молекулярлық технологиялар бір адам генінің көп мөлшерін және гендік вариацияларын ... ... ... ... Бұл ... ... ... биологиялық түп-тамырын айқындауға себепші, ол ау­руларға адамзаттың көптеген барлық аурулары: жүрек-тамыр, онкологиялық және нейродегенератив аурулары жатады.
Бұл мәселені шешуде алынған деректердің ... ... ... ... ... ... биоинформатикаға көп көңіл бөлінеді. Молекулярлы технологиялар мен биоинформатика қосылып, ауруға шалдығуға ... ... ... қиын ... ... ... ... етуге, сондай-ақ жекелеген пациенттердің ауруы сипаты мен оның ауырлығын алдын ала болжауға жұмылдырылған.
Тұқым ... ... ... ауыр, әрі созылмалы болып келеді. Бұл ау­руларға шалдыққан науқастарға қызметтер көрсетуге мемлекет ... ... ... ... ... ... ... моноген және хромосома ауруларын ерте кезден болжап білу, тұқым қуалайтын ауруға шалдыққан балалардың туылуын алдын ала ескерту ана мен бала ... ... ... ... ... ... ... протеомика, метаболомика және биоинформатика дамуының геном дәуірі кезеңіне сай келетін биотехнологияның озық үлгілі бағыттарын дамыту мақсатында және ғылыми ... ... ... ... ... 2008 жылы ... ... Ұлттық биотехнология орталығы жанынан Ұлттық ұжымдық пайдалану ғылыми биотехнология зертханасы ашылды.
Алға ... ... сай ... ... ... ... мен ... көрсететін персоналдан құралған, халықаралық стандарттарға сай келетін қазіргі заманғы құрал-жабдықпен жабдықталған. Зертхана ... ... ... ... ... молекулалық генетика, биомедицина, биоинформатика саласындағы жоғары білікті мамандардан тұрады. Зертхана қызметкерлері АҚШ, Жапония, Франция, Израиль, Швейцария мен Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... өтті. Қазірдің өзінде аталмыш зертхана адам асқазанында қатерлі ісіктің пайда болуын алдын-ала болжау үшін ... ... ... ... ... ... - генетикалық маркерлеріне кешенді талдау жасау жүйесін құруға, тұқым қуалайтын аурулардың скринингі үшін тест-жүйе, Қазақстан ... ... ... ... ... анықтау үшін тест-жүйе жасап шығаруға бағытталған перспективалы 8 жобаны іске ... ... ... қосқан зор үлесі адам папилломасы вирустарын, В, С және G вирусты гепатиттерін, цитомегаловирусты инфекцияларды, 1 үлгілі және 2 ... ... ұшық ... ... ... - ... ... адамның ұшық вирусын диагностикалау үшін, бұған дейін шетелден сатып алынып келген алғаш рет отандық диагностикалық тест-жүйе әзірлеп шығару ... ... ... ... ДНК ... қоры жинақталған, әлемдегі осыған ұқсас мекемелердің ішінде аса ірі ерекше банк - UK Biobank ашылуда. ... ... ... ... гені ... оларды гендер мен аурулардың өзара байланысын зерттеп-білу мақсатында адам өмірінің соңына дейін жіті ... ... Озық ... ... ... ДНК талдауына UK Biobank арқылы неліктен кейбір адамдарда қатерлі аурулар пайда болатынына кең көлемде көз жеткізуге ар­налған. ... ... ... ... ... елдерінде қолданылып келеді.
Бүгінгі таңда генетиктер адамның жеке генетикалық паспортының көмегімен адам ... ... ... ... ... қол ... ... бір адамның геномын зерттеу арқылы гендерінің бірізділігін және бар болуын толық көруге болады. Адам генінің оның мінез-құлқымен байланысты екені ... ... ... ... ол ... біз қан ... ... аламыз, белгілі бір заңдылықтарға сәйкес ол ата-ана­мыздан бізге мирас болып қалады. Жақында ғалымдар ... гені оның ... ... ... екенін тапты, гендер гипертоникалық аурулардың, жүрек ауруларының, ... ... ... ... ауруының, атеросклероздың пайда болу мүмкіндігін анықтайды.
Бүгінде ғалымдар аурулардың барлық түрі, сыртқы ортаның сол немесе өзге де жағдайларында байқалатын тұқым қуалайтын ... ... деп ... Сол сияқты адамның ұзақ өмір сүруі мен көптеген басқа да өлшемдері алдын ала белгіленіп қойылған. Егер тұқым қуалайтын ... ауыр ... ... ... анықтау мүмкін болса, және оны қазіргі уақытта емдеуге ... онда ... ... ... аса ... ... уақытта адам туылған сәтінен бастап-ақ, генетикалық паспортын жасауға мүмкіндік беретін технологиялар бар. Бұл жағдайда адам өмірінде кездесетін бірқатар ... ... ... оның ... ... ... зор ... бар.
Осы мәселенің өзектілігіне байланысты Ұлттық биотехнология орталығында адам мүшелері мен ұлпаларын ауыстырып салу, бедеулік пен жүктілікті көтере алмау кезінде ... ... ... ... мен анықтауға арналған, сондай-ақ қант диабеті қаупін бағалау үшін жүйе ... ... ... ... ... Биотехнологияның Қазақстандағы болашағы зор
Қазақстан Республикасы үшiн биотехнологияны дамытудың бағыттары және оларды ... ... және ҰБО ... ... ... ... қосылыстар негiзiнде жаңа биологиялық белсендi заттарды және дәрiлердi жасау және өндiру;
әртүрлi жұқпалы ... ... жаңа ... ... вакциналарын жасау. Қазiр қолданылатын көптеген вакциналардан өзге олар улы емес және жанама әсерi жоқ;
қағидаттық жаңа әсер ету тетiгiмен емдеу әдiстерiн ... ... ... ... РНК, және с.с.);
тектiлiк, организмнiң әртүрлi ауруларға генетикалық бейiмдiлiгi мәселелерiн зерделеу. Генетикалық деректер базалары және ... ... ... жасаудың дүние жүзiнде онкологиялық, жұқпалы және тектi ауруларының өсуiн ескерсек, елеулi маңызы бар;
аурулардың ерте диагностика әдiстерiн әзiрлеу.
Ферменттiк ... ... үшiн ... ... ... үшiн энзимдердi өндiру;
көмiрсутек шикiзатын өңдеу үшiн энзимдердi өндiру;
сүт өнеркәсiбi үшiн энзимдердi өндiру;
басқа да ... ... ... ... бар ... мен ... жаңа ... жасау: биомассаның өсiмi, аурулар мен күйзелiс, соның iшiнде ... және күрт ... ... ... ... ... және ... шаруашылығы үшiн зиянды микроорганизмдер, өсiмдiктер мен жануарларға ... ... жаңа ... таза әдiстерiн жасау.
Өңдеу өнеркәсiбiнде:
минералдық шикiзат, мұнай мен газды өндiру және өңдеу процестерiне биотехнологиялық әдiстердi енгiзу.
Экологияда және қоршаған ортаны табиғаттағы ... ... ... және ... биологиялық әдiстермен (биоремедиация) қорғауда, соның iшiнде мыналар бойынша:
құрғақта және гидросалада мұнайлық ластаудың салдарларын жою;
улы сәулеленудi және Семей полигонының ракеталық-ғарыштық ... ... ... және су ... ... ... улылығын жою;
iрi қалаларда (Алматы қаласы) және өнеркәсiптiк аймақтардағы шығатын газдардан және мұнай өндiрген кезде факелдерде iлеспе ... ... ... ... ... ... ауа смогын тазарту.
Биоқауiпсiздiкте:
биотехнология өнiмiн тұтынуға жiберудiң стандарттарын, ережесiн және жағдайларын әзiрлеу және енгiзу;
генетикалық модификацияланған ... және ... ... ... ... критерийлерiн, көрсеткiштерiн және бағалау әдiстерiн айқындау;
гендiк-инженерлiк қызметтi мемлекеттiк бақылау және реттеу жүйесiн ұйымдастыру.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Сартаев А., ... М. С22 ... ... ... білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006
* Интернет ... ... ... ... ... ... дамытудың 2006-2008 жылдарға арналған тұжырымдамасы
Жоспар:
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
* 2.1 ... осы ... ... биотехнологиялық ғылымның және оның эксперименталдық-өндiрiстiк базаның iс жүзiндегi жағдайы
2.3 Қазақстанда ... ... ...... ... пен ұсынысқа баға беру
2.4Қазақстан Республикасында биотехнология өнiмiн тұтынудың стандарттарын, ережелерiн және қолдануға енгiзу шарттарын әзiрлеу және енгiзу қажеттiлiгi
2.5 Қазақстанда және ... ... ... ... ... коммерциялау өсiмiне кедергi болатын мәселелер
2.6 Биотехнологиялық өнiмнiң әлемдiк нарықтағы жай-күйi және даму ... ... ... мен ... Биотехнологияның Қазақстандағы болашағы зор
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиеттер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ... ЖӘНЕ ... ... ... АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Кафедра:Биологиялық қауіпсіздік
Реферат
Тақырыбы: Биотехнологияның дүние жүзіндегі және Қазақстандағы қазіргі жағдайына шолу
Орындаған:Айтеева А.
Тексерген:.
Алматы 2013 ж
Қорытынды
Биотехнология-шартты ... ... ... ... ... онда биотехнология кез келген өнімді жасап шығаруда немесе кез келген технологиялық өндірісте сапалы әрі таза өнім алу үшін тірі ағзаны ... ... ... ... Мысалы, оған күнделікті тәжірибемізде бұрыннан бар үдерістерге сүттің ашуын, қышқыл сүтті өнімдердің алынуын, яғни айран, ... ... ... ... болады. Немесе ірімшік, шарап, сыраны дайындау барысы. Бұл ... ... ... ... қолданып келе жатқаны аян. Міне, бұл ең қарапайым биотехнология. ... ... ... бұл ... ... ... ... келген. Шарап және сыра өндірісінде қантты ашыту барысында спиртке, сүтті қышқыл ... ... ... бар ... ... ... Қазіргі таңда биотехнология мағынасы, әрине, оларға қарағанда әлдеқайда күрделірек. Жоғарыда келтіріп өткен мысалдардан бөлек те түрліше ... ... Әрі олар ... ... ... ... табуда. Заманауи әлем мен дамыған экономикада бұл ұғым таза ... ... ... ... соңғы өнімді түрлі химиялық заттармен ластамайтын жолдармен алу әдістері, ауыл шаруашылығы және ... ... ... ... алу барысында оған химияны емес, табиғатта кездесетін табиғи өнімдерді қолданудың синонимі десек те ... ... - ... технологиясы. Оған жарқын мысал ретінде қалпына келтірілетін энер­гияны жатқызуға болады. Қазіргі күні жер-жаһан 95-ші бензинді қолдануға ... ... ... 10%-ын ... ... ... ... Ол ауаны ластайтын зиянды заттардан барынша таза әрі мұнай өнімдеріне тәуелділікті азайтады. Биоэтанол дегеніміз, жалпақ тілмен айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда осынау спирттің басым көпшілігін құрамында қанты (мысалы, қызылша) және крахмалы жоғары ... мен ... ... ... ... әлем ... бұдан бас тартуда. Өйткені тағамды отынға, жанар-жағармайға қолдану дұрыс емес. Сондықтан тез арада биоэтанолды құрамында целлюлозасы көп өнімдерден алуға ... ... оған ... ... ... ... ... ағаштардың діңі секілді материалдар жатады. Егіс далаларында бос жататын әрі өнімнің өнімділігін азайтатын сабанды немесе ... ... ... ... ... өсімдік тектестерді, шөптерді Қазақстанның ұлан-байтақ даласында есепсіз көлемде өсіруге болады. Болашақта оларды жинап алып, ... ... ... ... еліміздің жанар-жағармайға деген қажеттілігін толық жабуға болады деп ойлаймын. Таяу болашақта осылай болады да. ... ... ... ... ... ... шығару үшін, ауыл шаруашылығында мал басының өнімділігін көбейту үшін қолданылады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Бразилия федеративті Республикасы4 бет
Жапонияның соғыстан кейінгі экономикалық дамуындағы секіріс5 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Марков құбылысы16 бет
Ресей федерациясы туралы7 бет
Түйенің жүн өнімділігі. Жүнді өндіру технологиясы3 бет
Тұрғын үйдің техникалық жағдайын тексеру жұмыстарының жалпы ережелері және оларға қойылатын талаптар7 бет
Қоршаған орта факторлары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь