Ғылымның тілі

Ғылымның негізгі мақсаты жаңа құбылыстарды зерттеу және оларды негіздеумен байланысты. Ал бұл өз кезегінде арнайы ғылыми тілдің пайда болуына әкеліп соқты. Күнделікті қолданып жүрген тұрмыстағы тіл нақты ғылымның мағынасын ашып көрсете алмайды. Ғылым тілі айтылатын ойдың анықтылығын, дәлдігін, дұрыстығын және кез келген адам түсінерліктей қалыптасуы тиіс деп ойлаймын. Себебі, ол белгілі бір ұғым, мәселе турасындағы логикалық жағынан тұжырымдалған толық хабарлама болуы тиіс.
Ғылым тілінде – ғылыми негізде жасалатын өзіндік қалыптасу принциптері бар, стильдік өңі ерекше әдеби тілдің ғылымға қызмет ететін бір тармағы.
Адам, қоғам, табиғат жөнінде ақиқат ақпарат беретін, шындықты баяндайтын ғылыми мәтін. Ғылым тілі көптеген ғылыми-зерттеулерде ғылыми стильмен теңестіріледі. Ғылым тілі жазумен тікелей байланысты. Өйткені ғылыми стиль жазу арқылы танылады. Ғылым тіл әдеби тілдің бір тармағы болғандықтан оның пайда болуы мен қалыптасуы сол әдеби тілдің жасалуына тікелей қатысты. Өйткені, сол тілде ғылыми-зерттеу жұмыстарының жүргізілуіне және ғылыми әдебиеттердің жазылуына байланысты ғылым тіл өрбиді.
Ғылым тіліне тән негізгі ерекшеліктер – ғылымның әр саласына байланысты өзінше дамуы керек. Мысалы, қоғамдық ғылымдар мен жаратылыстану ғылымдары салаларының немесе техника ғылымдары салаларының даму тарихынан өзара жіктелмейтін өзгешеліктерді байқауға болады. Ғылым дамуымен бірге онда жаңа ұғымдар мен атаулар пайда болып жатады. Мұндай жаңа сөздер ғылыми қолданыста неологизмдер деп аталатыны белгілі. Өмірдің даму заңдылығына сәйкес әлгіндей жаңа сөздердің біразы тұрақталып, біразы қолданыстан шығып жатады. Мысалы, бір кезде көп қолданылатын социализм, коммунизм, комсомол, совхоз, колхоздар мен бесжылдықтар тарихынан осыны байқауға болады.
Ғылыми баяндаудағы лексиканың орны ерекше. Лексикалық бірліктер бірмағыналық сипатқа және ұғымдардың мәнін оңтайлы анықтау қабілетіне ие болуы керек. Ғылыми тілдің сөздік қорын жалпы пайдаланылатын сөздер, жалпы ғылыми сөздер, ғылыми ой желілерін ұйымдастыратын арнайы қызметтік сөздер және терминдер құрайды. Жалпы қолданылатын лексика арқылы ғылыми тіл әдеби тілмен байланысын сақтайды және сол сала иелеріне ғана түсінікті тіл болып қалудан құтылады.
Ш. А. Ібжарова
Л. Р. Зәурбекова

ҒЫЛЫМ ТАРИХЫ МЕН ФИЛОСОФИЯСЫ
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Қоғамдық пәндер» кафедрасы
ЭССЕ
Тақырыбы: Ғылымның тілі
орындаған: ... ... ... ... Есмағанбетова А.Б.
Алматы қаласы, 2013 ж.
Ғылымның негізгі мақсаты жаңа құбылыстарды зерттеу және ... ... Ал бұл өз ... ... ... тілдің пайда
болуына әкеліп соқты. Күнделікті қолданып жүрген тұрмыстағы тіл нақты
ғылымның ... ашып ... ... ... тілі ... ойдың
анықтылығын, дәлдігін, дұрыстығын және кез келген адам ... тиіс деп ... ... ол ... бір ұғым, мәселе
турасындағы логикалық жағынан тұжырымдалған толық хабарлама болуы тиіс.
Ғылым тілінде – ... ... ... ... қалыптасу
принциптері бар, стильдік өңі ерекше әдеби тілдің ... ... ... ... ... ... жөнінде ақиқат ақпарат беретін, шындықты
баяндайтын ғылыми мәтін. Ғылым тілі ... ... ... ... ... тілі ... тікелей байланысты. Өйткені
ғылыми стиль жазу арқылы танылады. ... тіл ... ... бір ... оның ... ... мен қалыптасуы сол әдеби ... ... ... ... сол ... ғылыми-зерттеу жұмыстарының
жүргізілуіне және ғылыми әдебиеттердің жазылуына ... ... ... тіліне тән негізгі ерекшеліктер – ... әр ... ... дамуы керек. Мысалы, қоғамдық ғылымдар мен жаратылыстану
ғылымдары салаларының немесе техника ғылымдары салаларының даму ... ... ... байқауға болады. Ғылым дамуымен бірге
онда жаңа ұғымдар мен атаулар пайда болып жатады. ... жаңа ... ... неологизмдер деп аталатыны белгілі. Өмірдің даму заңдылығына
сәйкес әлгіндей жаңа сөздердің біразы тұрақталып, ... ... ... Мысалы, бір кезде көп қолданылатын социализм, коммунизм, комсомол,
совхоз, колхоздар мен бесжылдықтар тарихынан ... ... ... ... ... орны ... ... бірліктер
бірмағыналық сипатқа және ұғымдардың мәнін оңтайлы ... ... ... ... ... тілдің сөздік қорын жалпы пайдаланылатын сөздер, жалпы
ғылыми сөздер, ғылыми ой желілерін ... ... ... сөздер
және терминдер құрайды. Жалпы қолданылатын лексика арқылы ғылыми тіл ... ... ... және сол сала ... ғана ... тіл ... ... ғылыми әдебиетте жалпы қолданылатын сөздерді ғылыми тілдің
міндеттеріне сәйкес бейімдей ... ... ... ... ...
ғылыми тілдің, метатілдің, яғни сан алуан ғылыми нысаналар мен құбылыстарды
сипаттауға арналған тілдің ... ... ... ... белгілі ұғымдарды
танытқанымен терминдерге жатпайды: мәселе, ... ... ... ... ... ... ғылыми баяндауды ұйымдастыруға (келтірілген
тұжырымдарды мақұлдауға, олармен келіспеуге, ... ... ... ... ... ... сондықтан, сөйтіп, нәтижесінде,
алайда, дегенмен, сондай-ақ, сонымен қатар, мүмкін, ықтимал, пайымдауынша,
т.б.
Терминология – ... ... ең ... ... ... ғылыми стильдің негізгі ерекшеліктері сіңген, сондықтан ол ғылыми
қатынасу ... ... ... ... ... ... ... ұғымын дәл және бір мағынада ғана атап отырып, оныңмазмұнын
білдіреді. Терминнің ... ... ... ... тиесілі ғылым
санаттарының жүйесін ұғымдық-терминологиялық аппаратын құрайды.
Ғылымның ұғымдық-терминологиялық аппаратының қалпы оған қатысты
теорияның даму ... ... ... ... – теориялық
модельдерді зерделеудің және құрудың, зерттеу пәнін белгілеудің, ол ... ... ... ... ... ... ... да болсын құбылыс белгілі бір уақыты келгенде туындайды.
Ғылыми тіл де ... бір ... ... ... ... жоғары
деңгейіне жеткенде пайда болды. Ғылыми тілдің пайда болуы әр елде әртүрлі.
Мәселен, Қазақстанда ғылыми тілдің ... XX ... ... ... ... кезеңінде елімізде ғылымның тілі ... ... ... ... ... Ол ... ... тіліне
анағұрлым жақын тұрды. Ғалымдар мен ақын-жазушылардың шығармалары бір-
біріне ұқсас болды. Оған ақын, әрі ... ... ... ... ... мен ... тіл ... негізін салған қомақты
еңбектері дәлелдейді. Сонымен қатар, сол ... ... ... болады. Эмоциялылық – ғылым тіліне тән емес десек те
шығарманың тақырыбына немесе өзіндік сипатына байланысты ... ... ... ... ... ... ғылымдармен салыстырғанда
эмоциялы баяндауға көбірек бейімделген. Пікірталастардың эмоциялы болуы
абзал. Сонымен қатар, автордың жеке дара ерекшеліктеріне, ... және ... ... оның ... ... өзіндік әуесқойлығы байқалуы
мүмкін... . Дегенмен, ... ... ... стильдің негізгі міндеті –
хабарланатын ақпаратты оқырманға мүмкіндігінше анық және нақты ... ... ... ... ... ең ... жол – ... сөз құралдарын
қолданбау, өйткені ғылым сезімге емес, ақыл-ойға бағынуы тиіс. Ал қазір,
бүгінгі ... ... ... ... ... ғылыми мәселелер
жалғыз зерттеушілермен ... ... ... ... да ... ... баяндау әдісін ұжымдық, яғни формальды-
логикалық деп анықтауға болады. Олай болса, ол ... жеке ... ... ... тұру ... Қоғамның қарқынды дамуы, ғылым мен
техниканың екпінді өрлеуі ... ... ... және тапсыруға ең
жақсы бейімделген арнайы тілдің қалыптасуын қажет етеді. Зерттеудің ұжымдық
сипаты, ғылыми ойлаудың ... ... ... әдістерінің дамуы,
сонымен қатар ғылымның өзін ғылыми емес ... ... ... ... ғылыми тілдің жалпыламалығын, абстракциялылығын, объективтілігін,
қисындылығын белгілейді.
Десек те, ... ... ... ... ... ... қалады деп айтуға болады. Себебі, ХХ ғасыр ... ... ... ресми бекіткен жүздеген терминдерді күні бүгінге дейін
өзгеріссіз қолданып келеміз. Олардың қатарына ұғым, ... ... ... ... ... ... ... 90-жылдары ұлт тілінде термин жасау үрдісіне
жандана бастағанда алаш зиялыларының еңбектеріне жүгінуге тура ... олар ... ... ... алайда 30-жылдары
шеттетілген көптеген терминдерді 90-жылдары қайтадан қажетімізге ... ... ... ... ... әдістеме сияқты алаш
қайраткерлерінің қаламынан туындаған терминдердің қазіргі ... енуі – ... ... ... ... жалғасын таба
бастағандығының көрінісі. Алаш идеясының негізгі өзегі – ... ... да алаш ... ... қызметі, атқарған
істері ұлттық мемлекеттің іргетасын нығайтуға бағытталды. ... ... ... ... ... қалыптастыруда ұстанған
қағидаларынан да оны анық байқауға болады. Олар ұлттық мемлекеттің ғылыми-
техникалық ... да ұлт тілі ... ... ... таңда ғылымның көптеген салалары бойынша қазақ тіліндегі
оқулықтардың жазылуы және өзге тілдерден аударылуы ұлттық ... ... жол ... Терминологиялық мәселесінің ерекше мәні –
ғылыми, ұстаздық, ағартушылық ... ... ... ... елдер
қатарына қосу үшін сауатты, білімді ұрпақ ... ... ... ... мен оқу ... жазу барысында авторлар термин
мәселесімен бетпе-бет кездеседі. Кез келген ... ... үшін сол ... ... ... ... туындайды. Ұлттық терминдер ... ... мен ... тілін заманауи деңгейге көтермей, ана
тілінде білім беріп, ... ... ... емес. Қазір де көптеген
мамандықтар бойынша қазақ тіліндегі ... мен оқу ... ... ... ... салалардың бірқатарының ұлт
тіліндегі терминдер жүйесі жасалмаған. Жасалғандарының да кемшіліктері,
жетілдіруге тиісті қырлары аз ... ... сан ... көздеріне еркін қол жеткізе алу,
әртүрлі елдердің ... ... ... білім
стандарттарының енгізілуі, білім беру мекемелерінің жаңа түрлерінің ашылуы
– осының ... ... жаңа ... ... ... ... жүйесін
басқаруға, оқу орындарының аттестациясы мен аккредитациясына, білімнің
мақсаты мен мазмұнына, ... ... ... көмегімен
оқытуға байланысты жаңа ұғымдар мен терминдер пайда болды. Ғылымның ұғымдық
қорына ... ... ... ... байланысты терминология да кеңінен
енуде. Алайда, мәселенің өзектілігі мен ... ... ... ... ... ... тіліндегі әдебиет те, әлі
де жетілмеген.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім мен ғылымның дамуының ерекшеліктері11 бет
Дін мен ғылымның байланысы4 бет
Классикалық ғылымның дағдарысы. XIX-XX ғасырлардағы бейклассикалық ғылымның қалыптасуы және даму кезеңдері. Позитивизмнің бірінші толқыны. О.Конт, Г.Спенсер, Дж.С.Милль, Э.Мах10 бет
Музыкалық білім және музыкалық ғылымның өзекті мәселелері5 бет
Орта ғасырлық ғылымның дамуы18 бет
Саяси ғылымның даму, тарихы, негізгі кезендер және оның әдістері10 бет
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы6 бет
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы14 бет
Ғылымның даму кезеңдері5 бет
Ғылымның негізгі ерекшеліктері 5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь