1931-1933жж. ашаршылық

Жоспар:

Кіріспе: Аштық. Қазақ қалай аштыққа ұрынды?
Негізгі бөлім:
1. Ашаршылықтың демографиялық салдары, халықтың қиын тағдыры
2. Ашаршылықтың қазақ халқына тигізген зардаптары.
3. Сол кездегі биліктің екіжүзділігі, «Сталинге хат»
Қорытынды : Зардаптарды жоюы
Кіріспе
Аштық. Қазақ қалай аштыққа ұрынды?
Большевиктер өкіметті басып алғаннан кейінгі жылдары қазақ жері екі дүркін- 20-жылдар басында және 30-жылдар басында жантүршігерлік ашаршылықты бастан өткерді. Осы аштықтарда қазақтың қырылғаны қырылып, аман қалғаны бас сауғалап тоз-тоз болып, халық ретінде жойылудың аз-ақ алдында қалды.
Қазақ қалай аштыққа ұрынды? Енді сол жайлы айта кетсек. /1/
Еріктілік ұстанымы мен қарапайым заңдылықтың бұзылуы әуел бастан-ақ барлық жерге тән сипат алды. Сайлау құқықтарынан айыру, «тәрбиелеу мақсатымен» тұрып жатқан жерінен басқа ауданға жер аудару немесе ұзақ уақыт қамауда ұстаумен қорқыту сияқты күштеу тәсілдері мейлінше дағдылы және кең таралған тәсілдерге айналды. Ең ынталы «ұжымдастырушылардың» ұнататын құралы ауытқушыларды кулак құйыршықтарына жатқызу еді. Мыңдаған ауқатты және орташа шаруашылықтар солардың қатарына жатқызылды.
Кулактарды жою дейтін науқанның зардаптары ауыр болды.Жоғарыдан берілген нұсқауларда жойылатын кулак қожалықтарының жалпы шаруашылықтар санындағы үлесі 3-5%-дан аспауға тиіс болатын. Көптеген аудандарда кулактардың мөлшері бұған жетпейтін болып шықты. Алайда жоғарыдан берілген нұсқаудың қандайын болса да ой елегінен өткізіп жатпай-ақ орындауға үйренген әміршіл-әкімшіл басқару жүйесі әдісімен тәркіленген кулактар санын барлық жерде жоғары шегіне дейін жеткізді,жоспарды екі,кейде үш есе асыра орындады. Асыра сілтеушіліктің салдарынан қанаушы санатына кейбір ауқатты және орташа ауқаттылар да тәркіленіп кетті. Кулактар қатарына жатқызу үшін темір шатырлы үйінің немесе екі атының болуы жеткілікті еді.
Кей жерде кедейлер мен орта шаруаларды орынсыз соттау және олардың малын жөнсіз тәркілеу,меншік құқығынан айыру,тұрақты мекенінен күштеп көшіру орын алды. Ұжымға енгісі келмегенкедейлер мен орташаларды Қазақстаннан тыс жерге жер аударумен қорқыту немесе кулактар қатарына жатқызу құбылыстары ұшырасты.
Ақмола округінде стталған үй ішімен қоса 24 сағ ішінде жер аудару фактісі орын алды. Алматы және Петропавл округтерінде кейбір ауылдарда қара байкот жарияланып, онда терезелерге тақтай қағылыптасталды,пешке от
1. Талас Омарбеков «Қазақстан тарихының XX ғасырдағы өзекті мәселелері»Алматы 1997жыл 260 бет
2. Қазақстан Тарихы-жалпы білім беретін орта мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Алматы «Мектеп» 2009 жыл
60-61 бет
3. «Қазақстан Тарихы». 4-том. Алматы «Атамұра» 2010 жыл
271-277 беттер
4 . «Қазақстан тарихы». Мусин Чапай. Алматы 2008.
335-336 бет
        
        Жоспар:
Кіріспе: Аштық. Қазақ қалай аштыққа ұрынды?
Негізгі бөлім:
1. Ашаршылықтың демографиялық салдары, халықтың қиын тағдыры
2. Ашаршылықтың ... ... ... ...
3. Сол кездегі биліктің екіжүзділігі,
Қорытынды : Зардаптарды ... ... ... ... ... ... басып алғаннан кейінгі жылдары қазақ жері екі дүркін- 20-жылдар басында және 30-жылдар басында жантүршігерлік ашаршылықты бастан өткерді. Осы ... ... ... қырылып, аман қалғаны бас сауғалап тоз-тоз болып, ... ... ... ... ... ... ... аштыққа ұрынды? Енді сол жайлы айта кетсек. /1/
Еріктілік ұстанымы мен қарапайым заңдылықтың бұзылуы әуел ... ... ... тән ... алды. Сайлау құқықтарынан айыру, тұрып жатқан жерінен басқа ауданға жер аудару немесе ұзақ ... ... ... ... ... күштеу тәсілдері мейлінше дағдылы және кең таралған тәсілдерге айналды. Ең ынталы ұнататын құралы ауытқушыларды кулак құйыршықтарына жатқызу еді. Мыңдаған ... және ... ... ... ... ... жою ... науқанның зардаптары ауыр болды.Жоғарыдан берілген нұсқауларда жойылатын кулак қожалықтарының жалпы шаруашылықтар санындағы үлесі 3-5%-дан аспауға тиіс болатын. Көптеген аудандарда кулактардың ... ... ... ... шықты. Алайда жоғарыдан берілген нұсқаудың қандайын болса да ой елегінен өткізіп жатпай-ақ орындауға үйренген әміршіл-әкімшіл басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... жоғары шегіне дейін жеткізді,жоспарды екі,кейде үш есе асыра орындады. Асыра сілтеушіліктің салдарынан қанаушы санатына кейбір ... және ... ... да тәркіленіп кетті. Кулактар қатарына жатқызу үшін темір шатырлы үйінің немесе екі атының болуы жеткілікті ... ... ... мен орта ... ... ... және ... малын жөнсіз тәркілеу,меншік құқығынан айыру,тұрақты мекенінен күштеп көшіру орын ... ... ... келмегенкедейлер мен орташаларды Қазақстаннан тыс жерге жер аударумен қорқыту немесе кулактар қатарына жатқызу құбылыстары ұшырасты.
Ақмола округінде стталған үй ішімен қоса 24 сағ ... жер ... ... орын ... ... және ... округтерінде кейбір ауылдарда қара байкот жарияланып, онда терезелерге тақтай қағылыптасталды,пешке от ... ... ... ... ... байкот жасалған жағдайлар да кездесті.
Ақтөбе және Павлодар округтерінде кедейлерді ұрып-соғу.оларды суық су ... ... ... суық ... мен ... күзетпен қамап қою орын алды,кулактардың үйлерінде жаназа рәсімін өткізуге жол берілді.
1932-1933 жылдар аралығында Қзақстан жөніндегі Бірікке ... ... ... ... ... ... ... толық емес деректер бойынша 9805 іс қарап, 22933 адам жөнінде шешім қабылдаған. Солардың ішінд 3386 адамға ең ауыр ... 13151 ... 3 ... 10 ... ... ... ... лагерьге қамау жөнінде үкім шығарылды. Үштіктің хаттамалары Қазақ өлкелік партия комитетінің жабық мәжілістерінде ... ... ... ... І.Құрамысов, ал 1930 жылғы 9 наурыздан бастап, БК(б)П Қазақ өлкелік ... ... ... қол ... ... жер аударылғандың бір тобы Павлодар қаласынан КСРО Орталық Атқару Комитетінің Төралқасына былай деп хат жазған екен: ... ... ... ... құру шаралары бүкіл елді тығырыққа тіреді. 1930-1932 жылдары аштық етек алды. /2/
Негізгі бөлім
1. Ашаршылықтың ... ... ... қиын ... 1932-1933 жылдардағы ашаршылық салдарынан болған адам шығыны ... ... ... ... ... әр ... қырынан бағалайды. Кейінгі кезге дейін прблеманы талдау үшін бірінші және екінші бүкілодақтық хлық ... ... 1926 ... 17 ... және 1939 жылғы 15 қаңтардажүргізілді>> деректері бірден-бір құжат көзі болып табылады. Олардың арасында ... ... 12 жыл және бір айды ... ... нақ осы ... ... ... Егер адамдардың демографиялық екемуінің шыңы 1932-1933 жылдардың қысына тура келетінін ескерсек, тиісінше халық санының ғаламат қысқаруы бірінщі санақ өткеннен кейінгі ... оның ... ... және екінші санақтың нақ осындай жылында болған. Басқаша айтқанда,қайғылы оқиғаның шыңы екі ... дәл ... ... ... жан-жақты қарастыруға мүмкіндік берді.
1926 жылғы бірінші санақ қорытындысына сәйкес, ҚазақАКСР-і аумағында 3 млн 628 мың ... ... ... ... 12 жыл ... ... 1939 жылғы халық санының 1 млн 321 мың адамға, яғни жинақтап айтқанда 36,7%-ға азайғаны тіркелген. ... ... ... сол ... ... ... - өзінің тұрғылықты халқының орны толмас көп бөлігінен, атап айтқанда 2 миллионға жуық адамынан ... ... ... есеп ... ... ... ... мәлім мәлімдеме хатында (1937 жылдың 14 қаңтары) Қазақстанның ауыл тұрғындары 1930 жылдың 1 шілдесінен 1933 жылдың 1 маусымы аралығында 3,4 млн ... ... қала ... 766,8 мың ... ... ... хатта осы екі аралықтағы қайтыс болғандар айырмашылығы (263,3 мың адам) аштық, індет,жер аудару құрбандары көрсетілмейді. Осыдан келіп тархшы-демографтар ... ... ... ... ... және ... байланысты аурулардың салдарынан атлған жылдарда республиканың бүкіл тұрғылықты халқының 1 млн 750 мыңы немесе 42 % -ы ... ... ... осы ... басқа халықтар мен этностардың саны : украидар-859,4 мыңнан 658,1 мыңға, ... ... 103,6 ... ... ... 36,6 ... ... да айтқан жөн. Ауыр тағдырға тап болған осы халықтардың өкілі үйреніскен жерін тастап, азытүлікке қатысты қолайлылау аудандарға - ... ... ... ... ... ... ... байқағанымыздай,шаруашылқты өктемдікпен талқандаудың салдарынан туындаған ашаршылық ауқымы жағынан жан шошытарлықтай болдыв. Малдан жұрдайй ... қыр ... ... тән ... ... ... Балықшылық,аңшылық және басқа жиын-терім жағдайды түзете алиады. Егін шықпағандықтан ауылда ... ... (ал ... ... ... ... ... сыпырып алды). Жұтаған аймағын тастап кету де барлық уақытта бірдей қолдан келмеді. Жылқысы, түйесі жоқ, жаяу ... ... ... жүз, ... ... ... ... зор қашықтықты еңсеру қиынға түсті. Малсыз қалған шаруа шаруашылығына кең-байтақ дала енді асыраушы емес, ажал торына ... ... ... ... тобы бір ғана ... қалу үшін ... кенттерді, станцияларды, теміржол станцияларын кезіп кетті. Олра шоғырланған жерлерде бөртпе сүзегі шықты, адамдар сирек ... ... ... үшн бұл ... кездеспеген індет еді. Белгісіз ауруға қарсы күресетін иммунитеті болмағандықтан, сондай-ақ денсаулық сақтау қызметінің әлсіздігінен (көптеген жағдайларда мүлдем ... ... ... адамдар қазаға ұшырады.
Тұрғылықты халық санына көші-қон да қатты шығын әкелді. Халықтың бастапқы жиынтық санының ... ... яғни 1 030 мың адам ... тыс ... ... ... Оның 616 мыңы оралмады, ал 414 мыңы кейін Қазақстанға қайтып ... ... ... ... оралмай кеткен 200 мыңға жуық адам шет ... ... ... ... ... және ... жол тартты. /3/
2. Ашаршылықтың қазақ халқына тигізген зардаптары.
Тамақ іздеп, аштық пен суықтан қалтыраған ана мен бала. 30-шы жылдардың ... ... мал ... ... ... және ... Қазақстан экономикасын құлдыратып төмен түсіріп жіберді. Республика экономикасының құлдыраап ... ... ... ... ... ... елді ... сорға душар еткен қолдан жасалған қастандық пен табиғаттың ... осы екі ... ... ... көп адам ... ... орны толмас қайғы мен қазаға ұшырады: 1 млн 750мың адамынан,яғни қазақ ұлтының 49 пайызынан айырылды. ... ... ... ... да ... ... Ф.И.Голощекиннің өлкелік партия комитетінің бірінші хатшысы болып ... ... ... адам ... ... ... Голощекин әміршіл-әкімшіл басқару жүйесіне арқа сүйеп,небір сұмдық амал-айла,зымияндық әдіс қолдану арқылы қазақ зиялыларын бір-біріне айдап салды, деп жала ... ... ... қаны төкті. Голощекиннің тікелей басшылығымен 1929 жылы -31, 1930 жылы -82,1931 жылы -80 жалған контрреволюциялық ұйымдар ... бұл ... ... ... деген жаламен он мыңға тарта қазақтың бетке шығар азаматтары қамауға алынды. /4/
Сөйтіп,тарихшы ғалымдардың соңғы жылдардағы зерттеулері көрсеткендей,қазақ халқы аса ауыр ... ... ... және ... байланысты туған эпидемиялардың салдарынан, сондай-ақ өлім-жітімнің көп болуы,халықтың басқа республикаларға,қытайға,Иранға,Монғолияға т.б. елдерге ауа көшуі нәтижесінде ... ... ... адамдарынан айырылды. /3/
3. Сол кездегі биліктің екіжүзділігі,
Қазақстанда ... орны ... ... мен бұриалаушылықтарды Мәскеудегі орталық аппарат жергілікті басқару органдары айыпты деп, барлық бәлені соларға жапты. 1933 жылдың басында ... ... ... ... ... ... ... хатшысы болып Л.И.Мирзоян сайланды. /4/
Л.И.Мирзоян (қазақ халқы оны сүйіспеншілікпен деп атап кетті) көшіп кеткендерді қайтару және оларды шаруашылыққа ... ... ... ... ... ... 1938 жылы және ... науқанындағы қуғын-сүргін аласапыранында осы іс-шаралар тежелді. Республика ОК-нің жаңа аппараты ісін жалғастыруға тәуекел ете алмады ... ... ... ... бұл ... тағы бір ... беттері саналады.
Аштық және сонымен ілесе келген індет, сондай-ақ көшіп кету өзінің бастапқа кезеңінде-ақ қалыпты демографмялық процесті шайқалтып ... ... ... ... ... себептерін дәстүрлі тарихнамада айтылып келген салдарымен ғана түсіндіру мүмкін емес. Қайта керісінше, бұл арада заңды құбылыс орын ... яғни ... және ... ... ... ... ... стихиялы келтіні анық. Оның негізінде саяси- идеологиялық құралдары ел өміріне кеңінен енгізу, шаруашылықты басқаруға қолдану, құқықтық нормаларды және адам факторларын ... ... ... ... басу ... ... ... қателіктер мен асыра сілтеулер қоғамды ұйымдастырудың сталиндік үлгісінің объективті логикалық шындығын білдіреді. Шынында да. Өлкеде қалыптасқан жағдай туралы Мәскеуде ... ... ... ... ... ... ... партия ұйымының басшылығымененді кіріскен кезі) мен ҚАКСР ХКК-нің төрағасы О.Исаевтің Қазөлком бюросы ... ... ... абыржыған. Ол ылғи да : деп қатты ашуланып,қайта-қайта сұрай берген.
Биліктің жоғары эшелондағыларының екіжүзділігіне РФСР ХКК ... ... ... куә бола ... ... деп ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет
Кеңес заманындағы «Жоңғар шапқыншылығы»5 бет
Ұлы жұт (1931-1932)13 бет
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет
Ашаршылық24 бет
Григорий Уманов-Қазақстан педагогикасын дамытушы ғалым (1931)3 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет
Шығыс Қазақстан облыстық газетінің қалыптасу, даму кезеңдері (1931 – 2004 жж.)32 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлы ( 1858 – 1931 )10 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858-1931)7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь