Қала мен аул - село - адамзат мекенжайының тарихи түрлері

1.Қала мен аул - село - адамзат мекенжайының тарихи түрлері.
2.Урбанизация дәуіріндегі қала мен ауыл-селоның даму ерекшеліктері.
3.Қазіргі заманғы ауыл-селоның әлеуметтік-экономикалық және мәдени проблемалары.
4.Қала мен ауыл-селоның және табиғаттың қарым-қатынасын үйлестіру – қазіргі әлеуметтік-экономикалық проблема.
        
        1.Қала мен аул - село  -  адамзат мекенжайының тарихи түрлері.
2.Урбанизация дәуіріндегі қала мен ауыл-селоның даму ерекшеліктері.
3.Қазіргі ... ... ... және ... мен ... және ... ... үйлестіру –
қазіргі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... мен ... белгілі бір әлеуметтік-
территориялық қауымдастықтар шеңберінде өтеді. Ол ...... ... ... ... мен ... ... қауымдастықтарының ру-
тайпалық, халықтық, ұлттық және таптық сияқты тарихи формаларынынң бәрінен
негізгі бір ... ... ... ... ... ... ... адамдардың экономикалық, әлеуметтік-саяси, ... ... ... ... бір ... ... ... ғана іске асады. Сондықтан адамдардың түрліше
мекенжайларының қоғамдық ... ашып ... ... ... мәліметтерге қарағанда, адамдардың алғашқы тұрақты мекенжайлары
егіншіліктің ... ... ... ... ал одан ... аң
аулаушылық, мал өсірушілік шаруашылықтарымен, т.б. айналысқан кезде көшіп-
қонып жүруге байланысты тұрақты мекенжай ... Ірі ... ... ... және ... кәсіптерінің шығуына байланысты пайда болды.
Демек, адамзаттың өз мекенжайларын тіршілік қажеттеріне қарай ... ... ... нәтижесі деп қарастыру қажет: алғашқы
кездерде ... ... мен ... ... ... ... ал ... озған сайын әлеуметтік-экономикалық
факторлармен анықталатын болды. Мекенжай адамның тұрақты өмір сүру ... ... оның бұл ... екі ... ... ... де:
жұмыс, жанұя, денсаулық, т.б. жағдайлары да ... ... ал ... ... бұл тіршілік механизмдерінің тәуелділік байланысының кейбіреулері
нығая түссе, енді берулері әлсіреді.
Қазіргі ... ... ... ... ... екі ... мен ауыл-селодан) басқа түрлері де пайда болды. Атап ... ... ... ... тағы да қала ... ... ... ... ... ... пайда болды. Бұлар өнеркәсіптің дамуының
салдары болып табылады. Кейде ондай ауыл-селоларды ... ... ... ... олардағы әлеуметтік тұрмыс жағдайлары өте ұқсас ... ... ... ... ... тұрмыстық қажеттеріне және
объективтік сақсат-мүдделеріне ... ... ... бар ... ... ... ең ... әлеуметтік-экономикалық
факторларға байланысты. О баста қаланың ауыл-селодан бөлінуінің іс-әрекетке
байланысты ... Ауыл ... ... ... ... ... өзгеше. Ауыл-селода мекенжай үшін табиғат
жағдайларының әсері басым ... ал ... ... үшін ... ... ... болмайды. Өнеркәсіптік еңбек базары бар жерде ғана іске аса
алады. Қала адамзат дамуының ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қаланың ауыл-селодан бөліну процесі сондай-ақ еңбектің материалдық
және рухани ... ... және дене ... ... ... ... ... қала негізінен таптық қоғамның шығуымен байланысты
пайда болды деуге болады: ертедегі дүниеде қала ... мен ... ... орта ... ... ... әрі ... дами түсті –
европалық қалаларда ... ... ... ... ... сауда
қатынастарының орталығына айналды. Жаңа Дәуірде (ХІХ ғ. ... ... ... ... қатар өкімет билігінің символы ретінде пайда болып
дамыды, озат қоғамдық ... ... ... ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ... ... пен қатынас жолдарының ... ... мен ... ... күрт ... ... ... ХХ ғ. қалалар ... ... ... мен ... ... тұрғын халықтың
мүдделерінің түйдектеле ұштасқан әлеуметтік-территориялық мекенжайына
айналды. Сондықтан ХХ ... ... ... ... пайда болу
ғасыры деп атауға да болады. Қалалардың дамуының тағы бір маңызды факторы
ғылым мен ... ... ... қажеттіліктердің, т.б. өріс
алуы болып табылады.
Қала мен аул-селоның баршаға бірдей ұғымы жоқ. Мәселен, географтар
қаланың ... ... биік ... т.б. бар, қолдан салынған үлкен
мекенжай деп ... ... ... ... ... деп ... ал саясатшылар қала саяси басшылық орталығы деп
анықтайды, экономистер қала ... ... ... ... мен селоның анықтамасының алуан түрлілігіне ... ... ... ... ... ... анықтауға әрекет
жасалды. Ол белгілер – лингвистикалық (тілдік), ... ... ... ... т.б. белгілері.
2) Қазіргі заманғы қала мен ауыл-селоның әлеуметтік құрылымы ... ... ... ... ... ескеретін жағдай – ... ... деп ... ... ... ... urbanus – ... деген сөзден шыққан французша urbanisation деген
сөз) қалалардың қоғам ... ... ... ... арту (өсу)
процесін білдіреді. Қазіргі кездегі негізгі мекенжайлар ретінде қала мен
ауыл-селоның ... ең ... ... өндірістің формасымен,
экономикалық өмір ... ... ... ... Қала ... де ... пен ... орталығы, осыларға
байланысты өнеркәсіптік жұмыс орындарының шоғырланған ... ал ... ... шаруашылық өндірісінің (егіншілік пен ауыл шаруашылығының) жері.
Алайда, материалдық өндірістің формасы қала мен ауыл-селоның ... ... ... ғана. Іс жүзінде олардың басқа да толып жатқан
айырмашылықтары бар – олар ... ... ... ... күнделікті мінез-құлқы мен ойлау, сөйлеу сипатындағы,
әлеуметтік-кәсіптік және ... ... ... қалада тұрғын үй мәселесінде толып ... ... ... ... ... т.б. көп. Ал ... ... өзгешелеу
– онда тұрғын үй мәселесі жеңілдеу, нашақорлық, қылмыскерлік аздау, ондағы
семьялық, көршілік т.б. қатынастар да ... ... ... тән негізгі қызметі – адамзаттың тіршілігі үшін
қажет азық-түлік өндіріп, қоғамды асырау екендігі, ауыл ... ... ... ... ... ... ... ежелден белгілі.
Бұл міндетті ойдағыдай атқару үшін елдің ауыл ... ... ... ... ... ... ауыл-село мекенжайларын
тиімді орналастырып, дамытудың маңызы ерекше зор. Қазіргі кезде, мәселен,
ауыл шаруашылығын фермерлік жолға ... ... шешу үшін оған ... ... ... әуе жолы ... т.б. дұрыс орналастыру
қажет.
Еліміздің ауыл-село шаруасының бүгінгі ... ... ... 20-30 жылдардан басталады. Сол жылдары басталған ауыл шаруасын жаппай
коллективтендірудің оң нәтижесімен бірге ... ... да ... ... ... елді ... ... тұрақты ауыл-село
мекенжайларын ұйымдастыру материалдық және рухани мәдениетті ... ... ... ... ... ... аша тұяқ қалмасын” деген
бұрмаланған ұранмен жүргізілген жаппай коллективтендіру, миллиондаған ... ... ... ... ... әкеп соқтырған
коллективтендіру, социологтардың зерттеулерінде “айқаймен коллективтендіру”
деген атауға ие болды. Коллективтендірудің алғашқы ... ... ... ... колхоз меншігіне деген көзқарасын, қатынасын
өзгерту үшін көп ... ... ... ... мен ... Отан ... ... және соның алдында жан аямай еңбек етуге
үйрене бастады – осы аса қиын ... ... мен елді ... ... ... ... болды. Алайда соғыстан кейінгі 50-60 жылдарда
ауыл ... ... ... меншік пен еңбекке ... ... ... ... ... ... ... астымен” дегендей
іс-әрекет жасауға көшті: шаруа колхоз жұмысына өз ісім деп ... ... ... орындауға ғана міндетті адам тұрғысынан
қарай бастады.
Ауыл-селоның бүгінгі өміріне тән мынандай экономикалық жағдайды айтпай
кетуге ... ... ... ... мен ауылшаруашылық
мекемелері қолданып жүрген қала мен ауыл-село ... ... ... ... - ... білікті экономистер, - нарықтық қатынасқа
жақындау ... ... одан ... түсу ... ... ... қатынасына
ақшаны қатынастырмаудың тағы бір себебі - ... ... ... ... де ақша ... ... жиі-жиі орын алуда.
4) Урбанизация адамның өмір сүру ... мен ... ... қажетті нәтижесі екенін жоғарыда келтірілген ... шолу ... ... өзіне тән белгілері - өндірістің және адамның
шоғырлануы, қала мен ... ... ... ... ... барған сайын өсуі. Бұлар – барлық формациялар
үшін ортақ жалпы белгілер. Олар қоғамның территориялық жағынан ұйымдасуына
қоғамдық ... ... ... ... Ал ... ... ... күштер мен өндірістік қатынастардың бірлігі. Олай болса,
өндіргіш күштер мен ... ... ... ... мен ... шешуші әсерін тигізеді. Бұл айтарлықтай ұзақ
уақытқа созылатын процесс болып табылады.
Дүние жүзіндегі аса ірі ... саны ... ... ... 1981 ... ... дүниеде 170 шамалы миллионер қалалар ... ал ... 1989 ж. 23 қала ... ... ХХІ ғ. басына қарай олардың саны
30-ға дейін көбейді деп ... Жаңа ... ... ... ... ... айналуына әкеп соғуда. Мегаполистерде
өндірісті, сауда-саттықты, ғылыми, мәдени, оқу-ағарту комплекстерін т.б.
ұйымдастыру тиімді. Оларда қоғамдық ... ... де ... ал ... ... ... ... тұрған – пайда табу ісі, тек содан соң
ғана оқу-білім, денсаулық, мәдениет мәселелерін, т.б. сөз ... ... ... ... ... ететін мереге жеткенше мегаполистер
өсіп, дами береді. ... ... ... мен ... қаладағы
өнеркәсіп пен ауыл-селолық өндіріс табиғатқа, ауа, жер, су ... ... ... зор зиян келтіруде. ХХ ғ. аяғына қарай адамзат жыл сайын
табиғаттан 300 млрд. тонна шикізаттар ... ... ... 500 млн. ... ... және 3 млн. ... улы химикаттар енгізеді екен.
Бұлардың үштен бірі су ... ағып ... және ... ... ... ... ... бір жарым ғасыр ішінде табиғаттың түрлі салаларына
6,5 млрд. тонна темір, қорғасын және ... ... ... енген.
Мұндай экологиялық проблемаларды шешудің бірден-бір жолы қалдықсыз
технологиялар жасау екені ... ... ... ... ... көпшілігі (90% шамалысы) керексіз деп тасталады. Мұндай шиеленіскен
әлеуметтік-экологиялық проблеманы шешіп, қала мен ауыл ... ... ... қарым-қатынасты үйлестіру қазіргі заманғы ... аса ... іс ... ... ... өмір сүру адамды өзгертетіні, өйткені ол оның
табиғат құбылыстарын дұрыс қабылдануына, “психикалық дүниесіне” теріс ... ... ал бұл ... ... үшін аса ... Аса ... ... жағдайлары адамның генетикалық бейімделу қасиеттеріне
қайшы келеді. Антропогенездің бастапқы кезеңдерінде адамдар ... ... ... ... ... ... өмір ... кезде әрбір
адам көзге көрінетін. Олар бәсекелестік ... ... ... көмектесу
жағдайында өмір сүрді. Ал бұл олардың ... ... ... сүру сезімін тудырды, психикалық жағынан жағымды ... ... ... ... ... ... табиғаттан алшақ, тас үйлерде (тас
қапаста десе де болады) өмір сүреді. Күн сайын автобуста, басқа ... өмір ... ... жеке адам ... ... байқалмай қала
береді. Мегаполис – жалпы планеталық ғаламдық дағдырыстың бір көрінісі. Оны
тек жаңа ... ... ... ... құндылықтар
шеңберінде, яғни жаңа цивилизация шеңберінде ғана ... ... ... ... ... асару керек. Солардың бірі мынадай аксиомалық
қағиданы санаға сіңіру: адам – ... ... ... ол ... ... ... жан. Бұл – адамның биодүниемен бірге ... ... ... ... ... ... Жер ... өмір
сүруді үйренуі тиіс – сонда ғана ол табиғат пен қоғамның үйлесе дамуының
дәнекері бола алады.
Бұдан келіп ... ... ... ... ... ... ... үй құрылыстарын, өнеркәсіп орындарын дұрыс ... ... ... ... ... ... ... қала
ішінде демалыс парктерін көбейту т.б. ... ... алу ... Бұл принциптерді жүзеге асыру үшін мынадай екі қиын да аса ... ... ... ... ... жоспарының схемасын
жасау қажет – оның ... ... ... ... ... жату ... Бұл ... кейбіреулердің (мәселен, өндірістік ... ... ғана ... топтардың) үзілді-кесілді
қарсылығына тап болуы мүмкін, ... ... ... ... ... істі ... ... жеткізуге ерік күші жететін
қайратты өкімет басшысы басқаруы тиіс. ... ... ... ... нормалы шегі болуы тиіс. Табиғатпен екі арадағы ... ... ... ... ... мемлекет жауап береді, сол себепті
бұл істегі оның ролі арта ... ... Ал ... ... ... әрбір
азамат өзінің қоғаммен үйлесімді өмір сүру болашағын ұдайы ескере отырып,
мегаполис шеңберінде өмір сүруді ... ... ... ... бұл ... біз ... социологиясының кейбір аса маңызды
деген мәселелерін ғана қарастырдық. Оның қарастырылмай қалған ... атап ... ... ... даму ... ... мен қоныс аударуды басқару, қала мен ауыл-село
тұрғындарының тұрмыс ерекшеліктері т.б., ... ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауылшаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар47 бет
Кризиске қарсы басқарудағы шетелдік тәжірибелер88 бет
Меңдіқара ауданының экономикалық дамуы65 бет
Салт-дәстүрлерді орнықтырудағы мұғалімдердің қызметі16 бет
Шаруа қожалықтарына арналған арнаулы салық режимдері8 бет
Қазақстан ауыл-село тұрғындарының этнодемографиялық және әлеуметтік дамуы (1939 – 1979 жылдар)171 бет
Қазақстан Республикасының конституциялық кеңесі5 бет
Қала мен ауыл-село социологиясы16 бет
Өзін-өзі басқару жүйесі59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь