Айналымнан тыс активтер

ЖОСПАР:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. Айналымнан тыс активтер
1.1. Материалдық емес активтер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Материалдық емес активтердің амортизациясының есебі ... ... ... ... ... 17

ІІ. Негізгі құралдар
2.1. Негізгі құралдар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2. Негізгі құралдардың тозуының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
2.3. Инвестициялар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Кіріспе
Осы курстық жұмыстың тақырыбы “Айналымнан тыс активтер” болып табылады. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің 18.09.2002 ж. №438 бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есеп шотының І-бөлімі «Айналымнан тыс активтер» деп аталады. Осы тақырыпқа сай курстық жұмыста «Айналымнан тыс активтер» бөліміне жататын келесідей мәселелер қарастырылды: бірінші бөлімінде «Материалдық емес активтер» және «Материалдық емес активтердің амортизациясы», екінші бөлімінде «Негізгі құралдар», «Негізгі құралдардың тозуы» және «Инвестициялар».
«Материалдық емес активтер» бабы бойынша шаруашылық қызметте ұзақ уақыт бойы пайдаланылатын және кіріс келтіретін материалдық емес объектілерге кәсіпорынның жұмсаған шығындары көрсетіледі. Материалдық емес активтердің тозуы өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына олардың бастапқы құны мен ұтымды пайдалану мерзіміне қарай кәсіпорыын есептеген нормалар бойынша, бірақ кәсіпорын қызметінің мерзімінен аспайтындай болып жатқызылады.
Ұтымды пайдалану мерзімін анықтау мүмкін болмайтын материалдық емес активтер бойынша тозу нормасы он жыл мерзімге есептеліп, бірақ кәсіпорын қызметінің мерзімінен аспайтындай болып белгіленеді.
Баланстың «Материалдық емес активтер» бабын қалдық құнымен толтыру үшін 101–“Лицензиялық келісімдер“, 102–“Бағдарламалық қамтамасыз ету”, 103–“Патенттер“, 104-“Ұйымдастыру шығындары“, 105–“Гудвилл“, 106–“Басқалар“ және 112–“Материалдық емес активтердің амортизациясы–бағдарламалық қамтамасыз ету“, 115–“Материалдық емес активтердің амортизациясы–гудвилл“, 116–“Материалдық емес активтердің амортизациясы–басқалар“ деген жинақтамалы шоттардың ақпараттарын қолдану қажет .
“Негізгі құралдар” бабы бойынша қолданыстағы, консервациядағы немесе запастағы негізгі құралдар бойынша мәліметтер көрсетілед. Бұл бап бойынша заңдарға сәйкес кәсіпорыннң меншігіне сатып алынған жер учаскелерінің құны да көрсетіледі. Аталған бап бойынша негізгі құралдардың бастапқы құны және тозуы және қалдық құны жеке–жеке көрініс табады. Негізгі құралдар баланс валютасына қалдық құнымен енгізіледі. Негізгі құралдардың түгендеу нәтижесі бойынша анықталған бастапқы құны мен қайта есептеу коэффициенттері негізгі құралдарды қайта бағалауға арналған алғашқы деректер болып табылады. Негізгі құралдар олардың бастапқы құнын тиісті коэффициентке көбейту жолымен қалпына келтіруқұнына дейін қайта бағаланады. Негізгі құралдар қайта бағалағаннан кейін негізгі құралдардың бастапқы құны қалпына келтіру құнына алмастырылады (яғни қалпына келтіру құны баланстық құнға айналады).
Есеп беруде негізгі құралдардың тозуы жекелей көрсетіледі.Сонымен, баланстық “Негізгі құралдар“-ды толтыру үшін мынадай жинақтамалы шоттардың ақпараты қажет:
121–“Жер”, 112-“Үйлер мен ғимараттар”, 123–“Машиналар мен жабдықтар, беріліс құрылғылар”, 124–“Көлік құралдары”, 125–“Басқалар“, 126–“Аяқталмаған құрылыс”, 131-“Үйлер мен ғимараттардың тозуы”, 132–“Машиналар мен жабдықтардың, беріліс құрылғылардың тозуы“, 133–“Көлік құралдарының тозуы“, 134–“Басқалардың тозуы“.
Ұзақ мерзімді инвестициялар бөлімі бойынша баланста кәсіпорының ұзақ мерзімді инвестициялары, басқа кәсіпорындардың активтеріне (бағалы қағаздар–акцилар, облигациялар) Қазақстан Республикасының аумағында құрылған басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталдарына салымдар, сондай–ақ кәсіпорнның басқа кәсіпорындарға берген қарыздары көрініс табады. Баланстың “ұзақ мерзімді инвестициялар” деген бабын толтыру үшін мынадай жинақтамалы шоттардың ақпараттары қолданылады: 141–“Еншілес серіктестіктерге инвестициялар”, 142 – “Тәуелді серіктестіктерге инвестициялар”, 143 – “Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаларға инвестициялар”, 144 – “Басқалар“.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: :

1. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» - Алматы, «Экономика» 2005
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» - Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. «Қаржылық есеп» - Алматы, «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» - Қарағанды, 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева «Бухгалтерлік есеп принциптері» - Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» - Қарағанды, 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» баспа үйі
8. «Нормативные акты» - №12 (192),»Қаржы-қаражат», 2003
9. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» - №7 (156), шілде 2003ж., «БИКО» баспа үйі
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
............................................................................
................................... 3
І. Айналымнан тыс активтер
1.1. Материалдық емес активтер есебі
........................................................... 5
1.2. ... емес ... ... ... ... ... құралдар
2.1. Негізгі құралдар есебі
............................................................................
... 18
2.2. Негізгі құралдардың тозуының ... ... ... ... 28
Қорытынды
............................................................................
............................ 38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
.................................................................... 40
Кіріспе
Осы курстық жұмыстың тақырыбы “Айналымнан тыс ... ... ... ... ... министрлігінің 18.09.2002 ж. №438
бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... деп ... Осы ... сай ... жұмыста «Айналымнан тыс
активтер» бөліміне жататын келесідей мәселелер ... ... ... емес ... және ... емес ... екінші бөлімінде «Негізгі құралдар», «Негізгі құралдардың
тозуы» және «Инвестициялар».
«Материалдық емес активтер» бабы бойынша шаруашылық ... ... бойы ... және ... келтіретін материалдық емес
объектілерге кәсіпорынның жұмсаған шығындары көрсетіледі. Материалдық емес
активтердің ... ... ... ... ... құнына олардың
бастапқы құны мен ұтымды ... ... ... ... ... бойынша, бірақ кәсіпорын қызметінің мерзімінен аспайтындай болып
жатқызылады.
Ұтымды пайдалану мерзімін ... ... ... ... ... ... тозу нормасы он жыл мерзімге есептеліп, бірақ ... ... ... болып белгіленеді.
Баланстың «Материалдық емес активтер» бабын қалдық құнымен толтыру
үшін 101–“Лицензиялық келісімдер“, 102–“Бағдарламалық ... ... ... ... 105–“Гудвилл“, 106–“Басқалар“
және 112–“Материалдық емес активтердің амортизациясы–бағдарламалық
қамтамасыз ету“, 115–“Материалдық емес ... ... емес ... ... ... ... ... қолдану қажет .
“Негізгі құралдар” бабы бойынша қолданыстағы, консервациядағы
немесе запастағы ... ... ... ... ... Бұл ... заңдарға сәйкес кәсіпорыннң ... ... ... ... құны да ... ... бап бойынша негізгі құралдардың
бастапқы құны және ... және ... құны ... көрініс табады. Негізгі
құралдар баланс валютасына қалдық құнымен енгізіледі. Негізгі құралдардың
түгендеу нәтижесі ... ... ... құны мен ... есептеу
коэффициенттері негізгі құралдарды қайта ... ... ... ... ... Негізгі құралдар олардың бастапқы құнын тиісті
коэффициентке көбейту жолымен қалпына келтіруқұнына ... ... ... ... ... бағалағаннан кейін негізгі құралдардың бастапқы құны
қалпына келтіру құнына алмастырылады (яғни ... ... құны ... ... ... негізгі құралдардың тозуы жекелей көрсетіледі.Сонымен,
баланстық “Негізгі ... ... үшін ... ... ... ... 112-“Үйлер мен ғимараттар”, 123–“Машиналар мен жабдықтар,
беріліс ... ... ... ... ... 131-“Үйлер мен ғимараттардың ... мен ... ... ... ... 133–“Көлік
құралдарының тозуы“, 134–“Басқалардың тозуы“.
Ұзақ мерзімді инвестициялар бөлімі бойынша баланста кәсіпорының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... жарғылық капиталдарына салымдар, сондай–ақ
кәсіпорнның басқа кәсіпорындарға берген қарыздары көрініс табады. Баланстың
“ұзақ мерзімді инвестициялар” деген ... ... үшін ... жинақтамалы
шоттардың ақпараттары қолданылады: 141–“Еншілес ... 142 – ... ... ... 143 –
“Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаларға инвестициялар”, 144 – “Басқалар“.
І. Айналымнан тыс активтер
1.1. Материалдық емес активтердің есебі
38 ... емес ... ҚЕХС ... есеп ... ... және 28 «Материалдық емес активтер есебі» БЕС
(бухгалтерлік есеп стандарттары) ... ... емес ... ... және ... ... ... беруде, өндірісте және тауарларды
өткізуе ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қолдануға ... ... жоқ, ... ақшалай емес активтер, оларды:
а) анықтауға болады;
ә) субъект бақылайды;
б) қолданудан субъект болашақта пайда алуды күтеді.
Материалдық емес бап материалдық емес актив ... ... ... ... ... ... ... келсе;
ә) белгі - өлшемдерге сай келеді және мынадай ... ... ... осы ... тікелей байланысты күтілетін
экономикалық пайда алу ықтималдығы жоғары болса;
– актив құнын күмәнсіз ... ... ... ... емес ... тану сәтінде олардың ... ... ... емес ... ... құны ... ... алу
құнына тең болады, бұған оларды алуға кеткен және ... ... ... алу ... орны толып өтелмейтін салықтар мен алымдар
және т.б. шығындар) келтіруге жұмсалған ... ... емес ... ... ... ... Материалдық емес активтерді жіктеу
Ұйымның материалдық емес активтерін қабылдау – тапсыруды ... үшін ... емес ... ... толық атауы, оның ұйымға
берілген ай-күні, жылы ... ... ... ... ... оның ... амортизация нормасы және басқа қажетті мағлұматтар
көрсетілуі тиіс.
Материалдық емес актив ... ... ... акт
материалды емес актив объектісінің әрбір объектісіне бір данадан жасалады.
Материалды емес активтердің ... ... ... қабылдауды
рәсімдейтін жалпы акт жасауға болады. Акт ... ... ... ... объектісін немесе оны қолдануды жүйелеп ... ... осы ... ... ... ... және тағы басқа мүліктік
құқықтарын растайтын ... ... ... ... оған бас ... қол қояды және ұйым басшысы немесе ... ... ... Басқа ұйымға материалдық емес ... ... акт екі дана ... ... тапсыратын ұйым және
материалдық емес активтер есебі карточкасында тиісті жазба жасалады.
Ұйым ... ... ... емес ... ... ... үшін ... Материалдық емес актив обьектілеріне
жатқызу ... мен ... ... ... және ... ... әрбір объектіге карточка жүргізіледі. Форма кіріске
алынуға арналған құжат, материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру және
басқа құжаттама негізінде бір дана ... ... 8 ... ... пен пайдалы қызмет ету мерзіміне негізделіп есептелген мөлшер (норма)
бойынша ай сайын есептелетін ... ... ... «Материалдық
емес актив объектілерінің қысқаша сипаттамасы» бөлігінде тек қана актив
объектінің ... ... бар осы ... ... ... мәліметтерін көшіруге болмайды.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің
2004 ж. 19 наурыздағы №128 бұйрығымен бекітілген
Типтік ... ... |
| |
| |
| ... ... ... ____________________ ... емес ... ... ... ... ... түрінің | | ... ... ... |Кредит |
| | |шот ... |шот ... |
| | | | | | ... емес ... ... ... ... ... ... ... |Пайдалы |Амортизация|Амортизация|
|Ай-күн, жылы|емес |емес ... ету ... % ... |
| ... ... |мерзімі | ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... |дейін__20__ж| | |
| | | |. | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... ... негізінде «_______»______________________________20_____ж.
№_____
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
__
Материалдық емес ... ... ... ... қолы ... ... __________ ____________
___________________
қызметі қолы ... ... ... ... ... қолды анықтау
«________»_________________ 20_____ж.
Материалдық емес активтерді мынандай ... ... ... ... лицензиялық келісімдер – кәсіпорынға үкіметтік органдар немесе
муниципалитет ... және ... ... ... ... ... үшін ... жерді пайдалануға және т.б.) беретін
құқытар;
• бағдарламамен қамтамасыз ету, ол әлде сатып ... не ... өзі ... және ... ... ішкі мақсаттарға
арналады;
• патенттер – заңды түрде танылған және ... ... ... ... бір өнімді шығаруға, не болмаса арнайы ерекше процесс
пен ... ... ... ... береді;
• ұйымдастыру шығындары (қалдырылған шығындар) – субъект шеккен
шығындар, олардан тек болашақта ғана ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруына байланысты
шығындар, ұзақ мерзімді алдын ала ...... жыл ... аванс
болып төленетін) сақтандыру;
• гудвилл – субъектінің жағымды сипаттамасына ... ... ... ... пайда болған құндылығы. Ол сатып алушының
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... таза ... жеке-жеке нарықтық құн сомасы арасындағы айырма
ретінде анықталады. Есеп мақсаттары үшін гудвилл фирманың алған ... мен таза ... ... теңестірілген әділ нарықтық бағасы
арасындағы айырма ретінде қарастырылады. Таза ... ... ... ... ... басқадай (авторлық құқықтар – шығарма, әзірлеме және т.б. авторларға
заңмен берілетін қорғау формалары, сауда маркалары ... ...... өнімге (көрсетілген қызметке) берілген, атаулар,
рәміздер немесе сәйкестендіруді білдіретін басқалары); франшизалар –
мемлекеттік меншікті пайдалану құқығына ие болу ... ... ... және т.б. үшін ... ... береді.
ә) Материалдық емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу
Материалдық емес активтер ... ... ... ... алулар
Мысалы: Бағдарламалық қамтамасыз ету алынды:
а) нақты өзіндік құнағ:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот ... ... ... шот ... ҚҚС ... «Өтелетін ҚҚС» шот дебеті;
671 «Төленетін шоттар» шот кредиті (15%)
9 000;
б) объектіні ... ... ... ... ... шыққан
шығындар сомасына:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті;
681 «Қызметкерлердің қызметін өтеу ... есеп ... ... ... 687 ... кредиторлық берешек»
8 000;
• жарғы капиталына салымдар – материалдық емес ... ... ... ... бойынша есепте көрсетіледі:
1. Жарияланған капитал сомасына:
511 «Төленбеген капитал» шот дебеті
501 «Жай акциялар» шот кредиті, 502 «Артықшылықты акциялар», 503
«Жарғы ... ... мен ... ... ... ... материалдық емес активтердің
келісімшарттық құны:
101-103 «Материалдық емес активтер» шот ... ... ... шот ... ... бірігуі нәтижесінде ие болу – ... ... ... құны ... құны бойынша мойындалады, егер оны
күмәнсіз сенімділікпен бағалау мүмкін болмаса, онда ... ... емес ... ... ... алайда гудвиллге (фирманың
іскерлік беделінің бағасы) енеді; өйткені ... ... ... ... бар, ... ... ... белгіленген бағасы бар
және т.б.
Мысалы: 8 000 000 теңгеге ұйым сатып алынды, активтің өзіндік ... 000 000 ... ... ... құны сомасы:
687 «Басқадай кредиторлық берешек» шот дебеті
441 «Ағымдық ... ... шот ... Гудвилл сомасына:
105 «Гудвилл» шот дебеті
441 «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті
3. ... ... ... ... ... кредиторлық берешек» шот кредиті
6 000 000.
Сатып алынған таза ... әділ құны ... ... ... алынған активтердің әділетті құн арасындағы есептелетін ... ... ... және ... ... (бэдвил) деп аталады. Кез келген теріс
гудвилл ... ... ... құндылықтарын азайту үшін пропоционалды
бөлінуге тиіс. Мұндай жағдайда теріс гудвиллді болдырмау үшін ... ... ... қажет:
• мемлекеттік жәрдем ақша (субсидиялар) есебінен шығындардың
нақты сомасына (бағдарламамен қамтамасыз ету):
102 «Бағдарламаны қамтамасыз ету» шот дебеті
726 «Билікті ... ... ... ... ... ... жыл ... кірістер жиынтық табысты арттыру үшін есептен
шығарылады: 726 «Билікті ... ... ... ... шот дебеті
571 «Жиынтық табыс» шот кредиті;
• айырбас – ... емес ... ... ... ... ... активтердің бастапқы құны алынған немесе төленген ақшалай қаражат
сомасына түзетілген, ... ... ... ... құны ... танылады.
Тауарлық белгі алынды:
а) келісімшарттық құнға :
106 «Басқадай материалдық емес активтер» шот дебеті
671 ... тиіс ... шот ... ҚҚС ... ... ҚҚС» шот ... «Төленуге тиіс шоттар» шот ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылды:
841 «Материалдық емес активтердің істен шығуы бойынша шығындар» шот дебеті
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот кредиті
60 000.
Сатып алушыға шот ... ... ... ... ... ... ... «Алуға арналған шоттар» шот дебеті
721 «Материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... Келісімшарттық құнының 15% ҚҚС сомасына:
301 «Алуға арналған шоттар» шот дебеті
633 «ҚҚС» шот ... ... ... ... тиіс ... шот дебеті
441 «Ағымдағы шоттағы ақша» шот кредиті 24 000.
Өзара талаптарды қоса есептеу жүргізілді:
671 ... тиіс ... шот ... ... арналған шоттар» шот кредиті
92 000.
Ұқсас материалдық емес активке айырбастау нәтижесінде ... емес ... ... құны ... ... баланстық құны
бойынша танылады және табыс әкелмейтін мәміле болып саналады:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот ... ... ... ету» шот кредиті;
• құру – субъектінің өзі жасаған материалдық емес активтердің
бастапқы құны іс жүзіндегі ... ... және ... ... ... танылады, олар материалдық емес баптардың сәйкес ... ... ... белгілеу бойынша қолдануға арналған активті жасау мен
әзірлеу үшін ... ... ... негізде таратылуы мүмкін.
Материалдық емес активтерді құрған ... ... ... мен ... ... ... ... – жаңа ғылыми немесе техникалық ... ... ... ... ... қам жасаған, жоспарланған ізденістер.
Бұл сатыға ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа зерттеу олжасын немесе басқа білімді іздеу; болашақ ... ... ... ... мен ұғымын тұжырымдау. Зерттеу сатысында
субъект болашақта экономикалық пайда әкелетеін материалдық емес активтер
бар ... ... ашық ... алмайды, сондықтан мұндай шығындар
кезеңнің шығындары болып танылады.
Зерттеу сатысындағы шығындар қалай ... ... ... ... шықты (қызметкерлерге еңбекақы есептелді
еңбекті өтеу қорынан әлеуметтік салық ... және ... ... ... және әкімшілік шығындар» шот дебеті, 811 «Өнімді (жұмысты,
көрсетілген қызметті) өткізу бойынша ... ... ... ... еңбекті өтеу бойынша есеп айырысулар», 635
«Әлеуметтік салық», 687 «Басқадай кредиторлық ... ... ... ... – ғылыми-зерттеу ізденістерінің немесе басқа
ілімдерінің нәтижелерін жаңа ... ... ... ... ... ... және ... жоспарлауға немесе әзірлеуге ауыстырып, көшіру. Бұл ... ... ... ... мен ... ... құрастыру
(конструкциялау) және тестілеу, жаңа технологиямен құрал-аспаптарды,
қалыптарды (шаблондарды), пішіндер ... мен ... ... өндіріс үшін экономикалық қондырғыларды жоболау мен пайдалану;
таңдалған баламалы материалдарды, құрылғыларды, өнімдерді, процесстерді,
жүйелерді ... ... ... ... ... және ... ... жағдайларда әзірлеме сатысында материалдық емес
активтерді үйлестіріп, бұл активтің болашақта экономикалық пайда ... ... ... ... ... Мысалы, фирманың экономикалық
пайда алуы мақсатымен қайта жарақтауын көздейтін бизнес-жоспар жасалады.
Әзірлеме сатысындағы материалдық емес ... ... ... ... ... материалдық емес активті жасауға шығындар болды:
а) өндіріске материалдар босатылады.
901, 921 ... ... 208 ... кредиті
ә) Қызметкерлерге еңбекақы есептелді
902, 922 «Өндірістік жұмысшылардың еңбегін өтеу» дебеті
681 ... өтеу ... ... есеп айырысулар» кредиті
б) еңбекті өтеу жөніндегі аударымдар сомасына
903, 923 « Еңбекті өтеу төлемімен ақша аударулар» дебеті
635 «Әлеуметтік ... ... ... ... құны есептеліп шығарылады:
900 «Негізгі өндіріс», 920 «Қосалқы ... ... ... (921) 902 (922) 903 (923) ... ... емес ... ... тану ... дейін жасалған
шығындар бітпеген құрылыс ретінде көрсетіледі:
126 «Бітпеген құрылыс» шот дебеті
900 ... ... ... ... ... ... материалдық емес актвитер мойындатылып белгі өлшемдер мен
анықтамалрға сай деп тану сәтіне дейін:
106 ... ... емес ... шот ... ... құрылыс» шот ... ... емес ... ... ... емес активтердің амортизациясы (мүліктің ұсталлу, тозу
дәрежесніе қарай ... ... ... субъектінің қызмет ету
мерзімінен артпайды. Материалдық емес активтердің ... ... ... ... ету ... бағасына неғұрлым жуық негізді түрде
бөлінеді.
Амортизацияланатын құн – «бастапқы құн ... ... ... ... құны ... тең ... егер:
1. Пайдалы қызмет ету мерзімі соңында оны сатып алу туралы үшінші
жақтың келісімі болмаса.
2. ... ... ... емес ... бұл түрі үшін
белсенді нарық болмаса:
а) активтердің пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... ықтималдық жоқ болса.
Нарық белсенді деп саналады, егер:
– нарықтағы тауарлар біртекті болса (компьютерлік бағдарламалар
нарығы);
... ... ...... мен ... алушыларды қай
уақытта да табуға болатын болса;
– сатып алынатын және сатылатын тауарлар ... ... ... ... емес ... ... оларды қолдану орнына
байланысты мынандай бухгалтерлік жазбалар ... ... емес ... ... 811 «Тауарларды
(жұмыстарды, көрсетілетін ... ... ... ... 821 ... ... шығындар» шоттарының дебеті.
111-116 «Материалдық емес активтердің тозуы» шоттарының кредиті.
ІІ. Негізгі құралдар
2.1. Негізгі құралдар ... ... ... мәні мен ... ... тиімділігін арттыру бойынша ... ... ... ... ... негізгі
қорларды пайдалану деңгейін едәуір арттыру, ұлттық экономика салалары
бойынша ... және ... қор ... арттыруға бағытталған
шаралар кешенін ұдайы өндірістегі, өнеркәсіп жұмысының көрсеткіштерін
жақсартуға және оның ... ... рөлі мен ... ... қорлардың әлеуметтік-экономикалық маңызы, ең ... ... ... ... ... ... үлесімен анықталады.
Еңбек құралдары, олардың материалдық құрамы көп жағдайда ... ... ... ... ... дәуірлер
не өндіретіндігін емес, қалай еңбек ... ... ... «Еңбек құралдары тек қана адамдық жұмыс ... ... ... ... ол – ... жүзеге асырылатын қоғамдық
қатынастардың көрсеткіші», – деп жазған.
Кәсіпорын скерлігіне авансталған ... ... ... ... болады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік балансын құру кезінде онын шаруашылық
құралдары актив, ал олардың ... ...... ... және
кәсіпорынның міндеттемелері деп аталады.
Шаруашылық субъектілері өзінің қызметін ... ... ... ... қор (МТҚ) құру ... ... ... негізгі
қорлар құрайды.
Кәсіпорынның шарушылық өндірістік ... аса ... ... ... ... болып табылады.
Негізгі қорлар өзінің натуралдық түрін сақтай отырып, көптеген
өндірістік кезеңдерге қатысып, ал құндары ... ... ... ... ... процессінде қатысатын барлық еңбек қорлары (машина,
жабдық, т.б.) наық ... ... ... жасайды (өндірістік
ғимараттар, гидротехникалық құралдар, ... ... ... ... ... ... электр жүйелері, құбырлар), еңбек
заттары мен өнімдерін сақтау мен қозғалту үшін ... ... ... ... ... ... Негізгі өндірістік қорлар құрамына тек
өнімнің тұтыну ... ... ғана ... ... оның ... құруда
қатысатын өндіріс құралдары да кіреді.
«Негізгі құралдар есебі» Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... – бұл ұзақ ... бойы (1 ... ... ... де, өндірістік емес салада да әрекет ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметте көп дүркінді қатысуы;
б) натуралды – заттық үлгісін ... ... ... ... өнімге (жұмысқа, қызметке) қызмет кезеңі
барысында біртіндеп аударады.
Соңғы тармақ негізгі құрал-жабдыққа амортизациялық төлемді ... ... ал ... төмендегілер: жер, аяқталмаған күрделі
құрылыс, резервте, қорда және консервацияда тұрған объектілер енбейді.
Сонымен ... ... ... өнім малына, енеге (буйвол),
бұғыларға және өгіздерге амортизациялық есептеулер жүргізілмейді.
Амортизация – ... ... ... машиналардың,
жабдықтың) тозуы есепті оның құндылығының ... ... ... ... ... үшін қаражатты қорландыру мақсатымен осы қорлар
құнынан өндірілетін өнімге ... ... ...... ... ... толтыру үшін,
яғни оны ұдайы өндіру үшін осы қорлар құнының бір бөлігін аударып отыру.
Тозу – негізгі құралдар ... ... және ... ... салу ... ... ... құны 40 айлық ... ... және ... 20 ... ... амортизацияға жататын
қызмет мерзімі 1 жылдан асатын активтер жатады. Осыған ... ... ... ... ... 7-ден 30%-ке ... амортизация
нормасымен топтарға топтастырылады.
Негізгі қорлар, тек ең алдымен олардың экономикалық зерттелуі ... үшін ... ... ... деп ... ... заттай
құрамы бойынша топталуы аса маңызды. ... ... ... ... ... ... болып қорлар бекітілген типтік
жіктелуі мен оларды есепте ... ... ... ... негізгі құралдар есебі инвентарлық объектілер
арасында ... ... ... жүргізіледі. Осылайша инвентарлық
объекті негізгі құралдар есебінің бірлігі болып табылады. ... ...... кодтау жүйесі бойынша инвентарлық нөмір беріледі, ол
нөмір оның ұйымда, бірлестікте, пайда болған ... ... бойы ... ... ... –беру актілерінде, жою туралы актілерде және
т.б. инвентарлық ... ... ... ... ... ... қорларға келесі типтік жіктелуі
қабылданған:
1. Жер – субъект меншік ... ... ... ... мен ... меншік құқығы “Жер учаскесіне меншік құқығына актісімен” ... ... ... ... жер учаскесіне меншік құқына акт берілген
әрбір жер ... ... ... тағайындау – тұрғындар еңбегі, тұрғындар жайы,
әлеуметтік - мәдени қызмет көрсету үшін және ... ... үшін ... ... ... архитектуралық-құрылыстық
объектілер. Инвентарлық объект болып әрбір жеке тұрған ғимарат саналады.
3. Құрылғылар – ... ... ... ... емес
қандай-да болсын қызметтерді орындау жолымен өндіріс ... ... ... инженерлік -құрылыстық объектілер (шахталар, мұнай
мен газ ... ... ... Инвентарлық объкет болып барлық
мүлік -жайымен бірге бір тұтасты ... әр жеке ... ... ...... жылу және механикалық
энергияны өткізу қондырғылары (электр өткізу жүйелері, жылу ... ... мен ... ... ... ... басқа бір
инвентарлық объектісінің бөлігі болып табылмайтын ... ... ... қажет заттарды қоспағандағы әрбір машина табылады.
Негізгі құралдар, бұл 5 топшадан тұрады:
- өлшегіштер және реттеуші құралдар мен ... ... ... ... реттеу, өлшеу және бақылау үшін,
лабораториялық тәжірибелер мен зерттеулер жүргізу үшін ... ... ... ... жеделдету мен автоматтандыруға
арналған машина, қондырғы құралдар (электр, есептегіш, басқарушы және ... ... өзге де ... мен ... ... аппарат және басқа
жабдықтар (телефон станцияларының жабдықтары, өрт сөндіргіш машиналар).
6. Көлік құралдары – адамдар мен ... ... ... ... ... ... ... теміржол және су көліктерінің
қозғалмалы құралы). Инвентарлы объектісі болып оған ... ... ... – қол ... ... және ... құралдары немесе машиналарға тіркелінген металл, ағаш және т.б.
өңдеу құралдары ғана табылады;
8. Өндірістік ...... ... ... ... ... ... тағайындаудағы құралдар - жұмыс үстелдері,
верстактар, шкафтар;
9. Шаруашылық инвентарь – ... және ... ... ... ... ... және өнім ... еңбек малы - жылқы, түйе және т.б. жұмыс
малдары. Өнім малы – ірі қара мал ... түйе және т.б. ... ... әрбір ересек жануар.
11. көп жылық екпе ағаштар.
12. Жерді жаңарту бойынша ... ... ... -
шаруашылықта қолдану үшін жерді ... ... ... инвентарлық
сипаттағы шығындар (алаңдарды тастардан тазарту , жер ... ... да ... ...... ... спорттық
инвентарь, мұражайлық құндылықтар.
Иеленуі бойынша негізгі ... жеке ... және ... ... ... Алғашқылары кәсіпорынның иелігінде болады және ... ... ... басқа кәсіпорын мен ұйымдардан уақытша
пайдалануға ақыға алынған.
Өндірістік процеске қатысу ... ... ... және ... ... консервацияда тұрған негізгі құралдар).
Негізгі құралдарды пайдалану сипаты бойынша былай жіктеледі:
1) істегі (пайдаланудағы);
2) істемей тұрған ( ... ... ... ... ... мен құнынан өндіріс және ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
1) Белсенді (олардың қатысу жұмыс сағаттарының мөлшерімен, жұмыстар
көлемімен өлшене алады);
2) Бәсең (ғимарат, құрылыс). ... ... ... қатысуын қандай
да бір көрсеткіштерде өлшеу ... ... ... құралдардың
бухгалтерлік есебінің басты міндеттері:
– алынуынан бастап ... ... ... олардың бар болуы және
сақтығын бақылау;
– амортизацияны дұрыс және уақытылы есептеу;
– бюджетке аударылатын мүлік салығын ... ... үшін ... ... ... және ... қаражаттардың дұрыс
және тиімді пайдалануын бақылау;
– негізгі құралдардың уақыт және қуаттылығы ... ... ... ... негізгі құралдардың бар болуы және қозғалысы жөнінде есеп беруді
құру үшін мәліметтер алу.
Қазақстан ... ... ... ... ... байлығының аса маңызды бөлігін құрайды. 2002 жылы 1
қаңтарына негізгі өндірістік қорларға ... ... ... 114969
млн. теңгені құрады. Аз мөлшердегі кәсіпорын мен ... ... ... бүкіл инвестициялар нақты бағаларда 2002 жылы ... ... ... ... ... ... және ... құралдарға ұзақ мерзімді инвестициялар
кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен қызметі нәтижесінде жан-жақты әсер
тигізеді.
Негізгі құралдар қоғамның ... ... ... қалыптасуына
және оларды өнім өндірісі мен тұрғындардың ... ... ... үшін біздің экономикамыздың салаларында қолданылуы бойынша
өзіндік экономикалық категорияны ... ... ... ... және тиімді пайдалануынан
табыстың өсу қарқыны, өндірістің дамуы және кәсіпорынның тұтынушыларының
еңбек және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық потенциалын айқындайды:
Ғылыми-техникалық прогресс негізінде өнеркәсіпте өндірістік
негізгі қорлардың ... мен ... ... ... ... ... Бұл 2 ... орындалады:
1) жаңа кәсіпорын құрылысы, ... ... ... ... аса ... ... ... ... ... негізгі құралдарды модернизациялау, сапалық жетілдіру мен және оларды
жаңа техника түрлерімен ауыстыруыменен.
Негізгі құралдар құрамында абсолютті және ... ... ... қатарлы, жаңа еңбек құралдары артуда. Жаңа негізгі қорлардың,
әсіресе өндіріс ... өсуі ... ... ... ал ... өнімділігінің өсуінің басты факторы болып табылады.
2.2. Негізгі құралдардың тозуы
Пайдалану процесінде негізгі құралдар ... ... ... ... ... тозады да, өз құнын жаңадан жасалатынөнімге
аударады. Бухгалтерлік ... №6 ... ... ... ... тозу – бұл ... құралдар объектілерінің физикалық және
моральдық ... ... ... құралдардың түр-түріне амортизацияны есептеудің ... ... ... ... ... физикалық тозуы –
бұл пайдалану процесінде олардың бастапқы құнының бір бөлігінен ... ... ... сыну, механизмдердің, детальдардың жекелеген ... және ... ... ... салдарынан пайдалану сапасынан айырылуымен
сипатталады.
Негізгі құралдар объектінің моральдық тозуы бұл жетілдірілген және
өнімді машиналардың, жабдықтардың және ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған объектінің бастапқы ... ... ... негізгі құралдың барлық объекттері жатады.
Барлық жағдайларда негізгі құралдардың объектілері ... ... ... ... сақтайды, бірақ құны нақты тозу
сомасынан ... ... ... ... ... бойы ... құнының жүйелі бөлінуі түріндегі ... ... деп ... ... ... ... барлық мерзімі бойы
әрбір ... ... ... ... ... ... ... есептеу әдістерін шарушашылық субъектілерінің есеп
саясатында қарастырылады:
1. Құнды біркелкі ... ... ... ... жұмыс көлеміне пара-пар шегеру (өндірістік
тәсіл)
3. Жеделтілген ... ... ... ... ... сан сомасы бойынша (кумулятивті) әдіс
Негізгі құралдардың әрбір түріне амортизацияны есептеудің қоымша
тәсілдері ... ... та бір ... жыл ... тек бір әдіс
өзгеріссіз қолданылады.
Мысалы, «Автоматика» ААҚ-ды қарастыратын болсақ, онда ... ... әдіс ... құралдың барлығына қолданылады. Бұл ... ... ... ол ... ... Негізгі құрал құнын қайта
бағалау Қазақстан Республика ... ... ... ... ай ... ... ... жолымен есептеледі. Қайтадан
түскен негізгі құралға амортизациясын есептеу келесі ... ... ... да, ... ... ... құралға амортизацияны есептеу
келесі айдың бірінші күнінен тоқталады. Амортизацияны есептеудің таңдап
алынған тәсілі ... ... ... бір ... кезеңнен
екіншісіне дәйекті түрде қолданылуы тиіс. Амортизацияны есептеу әдісі
өзгерген ... осы ... ... ... ... ... құн ... бастапқы және тарату ... ... ... ... ... ... ... негізгі
құралдың барлығына қолданылады. Бұл әдістің таңдалу себебі, ол қолдануға
ыңғайлы ... ... ... ... бағалау Қазақстан Республикасы
Үкіметінің қаулысына сәйкес жүргізілген.
Ғимарат, құрылыс бойынша амортизация әр ... жеке ... ... құны тозу ... 40 ... есеп айырысу көрсеткішінен
төмен болса, онда құны ағымдағы шығынға теңеліп, шығарып тастауға жатады.
Егер топтың құндық балансы ... ... ... 100 ... ... көрсеткіші сомасынан төмен болса, топтың құндық балансының ... ... ... ... ... ... ... тозған құнын оның қызмет
мерзімі ... ... ... ... ... ... қарастырады.
«Автоматика» ААҚ технологиялық жабдықтардың алғашқы құны 180,0 тг.,
тарату құны 10,0 тг., ... ... 20 жыл. ... ... ... ... қолданған кезде амортизациялық аударымдардың жыл сайындағы
сомасы (180,0-10,0)20=8500 тг.
1994 жылы шығарылып, сол жылы пайдалануға берілген автомобиль одан
әрі пайдалануға ... ... 2002 жылы ... ... ... шығару сәтіндегі бастапқы құны - 296455 теңге,
амортизация сомасы - 157145 ... жою құны - 14823 ... ... ... ... ... құны - 139310 ... №1
Негізгі құрадардың шығуы бойынша операциялардың шоттарда көрсетілуі
| | | | ... ... |Dm |Km |∑ ... ... негізгі құралды есептен | | | ... ... ... |133 |124 |157145 ... ... ... баланстық құнына |842 |124 |139310 |
|Есептен шығарылған негізгі құралдан ... | | | ... ... ... алынуы |205 |727 |139310 ... ... ... және ... ... туралы түсінік,
олардың жіктелуі
Кәсіпкерлік табысты, капитал өсімін немесе процентін алу ... ... ... ... және осыған орай оны
меншіктеушілердің әл-ауқатын көтеру) мақсатында әр ... ... ... ... ... іс ... ... жиынтық шығындары
инвестиция деп ұғамыз.
Инвестицияны мына топтарға жіктеуге болады:
1. Жұмсау мерзімі бойынша:
• қысқа мерзімді – бір ... ... ... ... (бұл еркін
ақшалай қаражатты уақытша орналастыру мақсатында оңай өткізілетін
бағалы қағаздардағы компанияның инвестицицясы);
• ұзақ мерзімді – бір ... көп ... ... ... инвестициялар.
Ұзақ мерзімді және мерзімісз инвестициялар – бұл қосымша пайда алу
мақсатында немесе ... ... ... ... ... ... ... ие
болу мақсатында немесе бұл салада өз ... ... ... қаражаттың мұндай жұмсалымы әлдеқайда пайдалы болғандықтан
қаражатты орналастыру.
2. Тағайныдалуы бойынша:
• қаржылық – құнды ... ... ... ... ... – субъектінің негізгі капиталына жұмсау
және материалдық-өндірістік қордың өсуіне жұмсау.
3. Шығу тегі бойынша – бірінші, ... Болу ... ... ... ... ... тегі бойынша – отандық, шетелдік.
6. Қолдану түрі бойынша – инвестициялық ... ... ... ... ... – жеке, жалпы.
8. Шығарылатын формасы бойынша – эмиссиондық, эмиссиондық ... ... ... ... – мемлекеттік, корпоративтік.
10. Айналыс сипаты бойынша – нарықтық, нарықтық емес.
11. Тәуекелдік деңгейі бойынша – аз ... ... ... ... ... ... ... капиталды тәуекелдік – бұл барлық жұмсалымға арналған жалпы
тәуекелді, инвестор ... ... ... қайтар
алмайтын , толық босатып ала алмайтын тәуекелдік;
• уақытша тәуекелдік – міндетті түрде ысырапқа ... ... ... сату және ... ... ... ... заңдық өзгерістер тәуекелділігі – шығын мен ысырапқа ұрындыруы
мүмкін тәуекелдік;
• өтімділік тәуекелділігі (риск ликвидности) – ... ... ... ... ... ... ... нарықтық тәуекелдік – нарықтың жалпы құлдырауымен байланысты
инвестиция құнының төмендеуінен ысырапқа ұрындыратын тәуекелдік;
... және ... ...... ... ... ... негізгі қарыз сомасын немесе сол бойынша сыйақы
төлеуге жағдайын болдырмайтын ... ... ...... ... ... ... инвесторға ысырап әкелуі мүмкін тәуекелдік;
• валюталық тәуекелдік – шетелдік валютадағы инвестциямен байланысты
тәуекелдік.
12. Қолма-қол табыс бойынша – табыстық, ... ... ... формасы бойынша:
• борыштық – құнды қағаздардағы немесе міндеттердегі инвестиция;
• иелі үлестік (владельческие долевые) – ... ... ... ... ... шектеулермен байланысы жоқ
(еншілес және тәуелді компаниялардағы инвестиция) мүліктегі үлес;
• жеке жобалар (кенішті игеру – разработка ... ... мәні ... ... ...... ... Халықаралық және отандық стнадарт ... ... ... ... ... ... (БЕС (СБУ) 8 «Қаржылық инвестиция ... және ... ... еншілес, тәуелді және бірігіп ... ... ... ... (БЕС 13 ... ... есеп және еншілес серіктестегі инвестиция есебі» және әдістемелік
ұысыныс; БЕС 14 «Тәуекелді шаруашылық серіктестіктегі ... ... оған ... ... БЕС 15 ... қызметтегі қатысу үлесінің
қаржылық есепте көрініс табуы» және оған ... ... ... ... ... ... ... – басқа субъектілердің жарғылық капиталындағы
инвестициялар;
– портфельдік – ... ... ... ... жиынтығы;
– венчурлік (тәуекелшіл) – жаңадан пайда болған субъектілердегі
(мұнай және газ компаниялары, ғылыми-техникалық жобалар) тәуекелді және тез
өтелімді инвестициялық салым ... ... және ... ... заңды тұлғадағы инвестиция есебі
Шаруашылық жүргізуші субъект акцияға ие болу ... ... ... ... алу ... ... ... қаржылық жұмсалымды
тудыра алады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (ҚР АК) 94 - ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігіне
иелік етуші заңды тұлға еншілес болып ... ... ... ... ... серіктестік қабылданған шешімді анықтай
алады. Негізгі серіктестік еншілес серіктестікке толық (100%) ... (90%) ... ... ... – бұл оның қызметінен пайда алу мақсатында серіктестіктің
қаржылық және басқа ... ... ... ... ... серіктестік оның дауыс беретін акциясының 20%
көбірек иемденсе, онда акционерлік ... ... деп ... (ҚР АК ... яғни ... ... оның ... қаржылық және
басқа саясаты бойынша шешім қабылдау құқығына ие болады.
Еншілес, тәуелді, бірігіп ... ... ... инвестиция
мына екі әдістің біреуімен ескерілуі мүмкін:
а) ... ... ...... ... алу сәтінде табыс
(залал) ретінде танылатын ... мен ... ... есеп ... ... серіктестігінің таза активтер өзгерісіндегі инвестордың
мойындаған үлесі бойынша олардың құнын одан әрі арттыратын (кемітетін) сату
құны бойынша көрініс ... ... ...... ... алу ... сату құны ... табатын есеп әдісі. Инвестициядан түсетін табыс инвестордың кіріс
және ... ... ... ... ... ... кейін пайда болған
шаруашылықты серіктестікте жиналған таза ... ... ... ... ... ... ... әдісі мынадай белгілермен сипатталады:
• шаруашылықты серіктестікке қатысты таза табысты қатысу ... ... ... ... өсуінен көрінеді және қатысу
үлесінен түскен табыстан білінеді;
... ... ... ... ... ... құнының баланстық кемуімен көрінеді және ... ... ... ... ... ... ... инвестиция құнының баланстық
кемуімен көрінеді.
Мысалы. Инвестор «» АҚ 70 000 ... ... ... АҚ қатысты 35%
акциясын иеленеді.
а) инвестицияның сату құнына:
Шот дебеті (Дебет счета) 142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар»
Шот ... 441 ... ... ... ... ... бойынша:
– тәуелді серіктестіктің таза табысы – 30 000 теңге болды.
– жарияланған дивидендтер – 15 000 теңге (төлем көздеріндегі салықты
ұстағаннан ... таза ... ... ... 142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар»
Шот кредиті 871 ... ... ... ... ... ... × 35% = 10 500 ... дивидендтер үлесіне:
Шот дебеті 332 «Есептелген сыйақы»
Шот кредиті 142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар»
15 000 теңге × 35%=5 250 теңге
Егер тәуелді шаруашылықты серіктестік ... ... ... онда ... бұл ... ... қатысу үлесін
мойындайды, осының салдарынан инвсетицияның баланстық құны ... ... ... ... 50 000 ... ... ... кеткен дивиденд (артықшылықты акция бойынша) 25 000 теңге:
• залалдағы қатысу үлесіне:
871 «Басқа ұйымдардағы қатысу үлесінен табыс ... шот ... ... ... ... шот кредиті
50 000 теңге × 35%=17 500 теңге.
• дивидендтер үлесіне:
332 «Есептелген сыйақы» шот дебеті
142 «Тәуелді серіктестіктегі ... шот ... ... × 35%= 8 750 ... ... ... ... активтерді қайта бағалауды
жүргізсе, онда инвестор бұл өзгерістерді өзінің үлесін көрестуі керек.
Мысалы. ... ... ... негізгі құрал-жабдықты
10 000 теңге сомасына бағалады. Таза табыс 20 000 ... ... ... ... ... ... бағалау үлесіне:
142 «Туелді серіктестіктегі инвестициялар есебі» шот дебеті
542 «Инвестицияны қайта бағалаудан қосымша ... ... ... ... × 35%= 3 500 ... ... үлесіне:
142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар есебі» шот дебеті
871 «Басқа ұйымдардағы қатысу ... ... ... шот ... × 35%= 7 000 ... ... ... «Есептелген сыйақы» шот дебеті
142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар есебі» шот кредиті
8 000 теңге × 35%= 2 800 теңге.
Бұрынғы сома ... ... ... ... ... сомасы
бөлінбеген табыс деп танылады:
542 «Инвестицияны қайта бағалаудан қосымша ... ... шот ... ... жылдың бөлінбеген табысы (орны толмаған залал)» ... – 3 500 ... ... ... ... «Ағымдық шоттағы ақша» шот дебеті
142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар» шот ... ... ... ... ...... алу сәтіндегі инвестициядан
түсетін табыс сатып алу құны бойынша білінеді. Инвсетициядан ... ... ... ... танылады, бірақ инвестицияны сатып алу
сәтіне дейінгі кезең үшін алынған ... ... ... ... және ... ... ... кемуінен көрінеді.
Бұл әдіс қаржылық есеп жасау барысында, мынадай ... ... ... ... серіктестік ұзақ мерзімді шектеу жағдайында
әрекет еткенде (оның ... ... ... ... ... болады; олардың қызметі шетелге таза табысты аударуға тыйым
салынатын елде, ... іс ... ... ... ... ... шектеуге әкелуі мүмкін саяси ахуалдың өзгеруі);
– инвестициялар жақын күндері іске асырылу үшін сатып алынатын болса.
Мысалы, 1 мамырда ... ... ... 35% ... ... сатып алынды:
• Сатып алу сәті
142 «Тәуелді серіктестіктегі инвестициялар» шот дебеті
441 ... ... ... шот ... ... ... ... дивидендтер 40 000 теңге;
• 8 айға арналған тиесілі диивдендтер сомасына:
332 «Есептелген сыйақы» шот дебеті
724 «Акция бойынша дивидендтер және процент түріндегі ... ... ... × 35%= 14 000 ... ... ... дейінгі кезең үшін дивидендтер (инвестицияны
сатып алу сәтіне дейін) инвестицияның баланстық құнының кемуінен көрінеді
Шот ... 332 ... ... ... 142 ... ... ... теңге – 14 000 теңге = 26 000 теңге.
Қаржылық инвестиция есебі
Қаржылық инвестиция – бұл субъект табсы лау, инвестициялық капитал
өсімін ... ... ... алу ... ... ... ... есебі 8 «Қаржылық инвестиция есебі» бухгалтерлік есеп
стнадартымен реттемеленеді ... ... ... ... пайдалануға (эксплуатацияға) жатпайтын жылыжмайтын мүліктің де қатысы
бар.
Сатып алған ... ... ... үшін ... ... ... құн ... қаржылық инвестицияны сатып алу есепте сатып алушының
сатушыға процентпен төленген көлемге кемітілген сату құны ... ... ... ... жабу құны ... ... ... сатып алу барысныда пайда болған сыйлықақы) инвестор оны
иеленген кезең ішінде өтейді (амортизациялайды).
Қаржылық инвестиция мыналарға ... ... ...... не ... бір күні ғана әрекет ететін
ағымдағы нарық бағасымен, не ағымдағы сатудың ... ... ... ... ... қаржылық инвестиция ағымдық сатудың төмен бағасы
бойынша ескерілсе, баланстық құн не тұтастай құнды қағаз ... ... ... түрінде немесе жекелеген инвестиция негізінде негізінде
анықталады.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... өзіндік капиталдың өсуіне қатысты болады. Арзандатулар
сомасы (сумма уценки) бір ғана сол ... ... ... ... ... ал ... ... болмаған (жеткіліксіз) кезде оның
кеміген сомасы залалға ... ... ... алу ... сатудан түскен табыс
пен баланстық құн ... ... ... ... ... қызметі) шегеруде табыс немесе шығын ретінде танылады. ... ... ... ... ... немесе ағымдағы құн ... ... онда ... ... ... қабылданған есеп саясатына
сәйкес бөлінбеген табысқа жатады.
Қаржылық инвестицияны қысқа ... ... ... ... ... ... егер қысқа мерзімді инвестициялар ағымдағы сату құнының төмен
бағасы бойынша ... ... онда ол сату және ... құнның
төмен бағасы бойынша алынады;
• егер қысқа мерзімді қаржылық инвестцииялар ағымдағы құн
бойынша ескерілетін болса, онда ол баланыстық құн бойынша ... ... ... ... ... көрінеді:
|№ |Шаруашылық операцияның|Дебет |Кредит ... ... | | | ... ... құны ... |401 ... |431 ... |100 000 |
| |сатып алынған акциялар| ... ... 441 | |
| | | ... ... | |
| | | ... 451 ... | |
| | | ... кассадағы| |
| | | | | |
| | | ... ... | ... ... ... |441 ... |724 «Акция бойынша |20 000 |
| ... ... ... ... | |
| ... түсті | | | ... ... ... |843 «Қаржылық |401 ... | |
| |– ... ... |инвестицияны, | | |
| ... ... ... | | |
| | ... алу | | |
| |– ... ... ... | ... |
| ... ... ... ... |723 ... | |
| | ... ... ... | |
| | |441 ... ... |150 000 |
| | ... ақша» |босатып алудан | |
| | |451 ... ... ... | |
| | ... кассадағы| | |
| | | | | |
| | ... ... | | ... |Облигацияны және басқа|402 «Облигациялар»,|441 «Ағымдық |200 000 |
| ... ... сату |403 ... ... ... 451 | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| | ... |кассадағы қолма-қол| |
| | | ... | ... ... мен басқа |845 «Негізсіз |402 «Облигациялар» | |
| ... ... ... ... болатын | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... есептеуде | | | |
| ... ... | | | |
| ... сату құны | | |20 000 |
| ... ... төмен| | | |
| ... онда бұл ... |402 ... |727 ... | |
| ... сату және | ... ... | |
| ... ... | ... ... | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... сату құны | | | |
| ... төмен | | | |
| ... сату мен | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... |Қайта бағалау |401-403 «Қаржылық |542 «Инвестицияны | |
| ... ұзақ ... ... ... | |
| ... ... | ... төленбеген | |
| ... ... ... | |
| ... өсіру | | | ... ... ... |542 ... |401-403 ... | |
| ... ұзақ ... ... ... | |
| ... ... ... төленбеген | | |
| ... ... ... | | |
| ... |845 ... |401-403 «Қаржылық | |
| |а) Шот үшін және сома ... ... ... | |
| ... сол ... шығындар» | | |
| ... ... | | | |
| |ә) ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... бір ғана сол| | | |
| ... ... | | | ... ... материалдық емес активтер – бұл
интеллектуалды ... ... ... құны жер, су, ... ... ... Олардың ерекшелігі бұл активтердің өз
маңызына сәйкес ... ... ... ... мен ұзақ ... ... туындайды. Материалдық емес активтерге өндірістік үлгі
түрлеріне құқықтай тауар ... ... ... ... ... құқықтары тауарлы шикізат пен ... ... ... ... ... байланысты ұйымдастыру шығындары жатады.
Материалдық емес активтердің соңғы түрлерінің ...... ... ... белгіленген сомада қатысушының салымы
ретінде жазып қойылуы тиіс ... ай ... ... ... ... құны мен тиімді ... ... ... ... ... ... ... Егер ол белгілі болмаса
онда ол онжылдық мерзімге негізделуі мүмкін. Жарғылық қорға құрылтайшының
салымы болатын материалдық емес ... құны мен ... ... ... құжаттарында жазылуы тиіс.
Материалдық емес активтердің амортизациясы амортизациялық қаржылар
ретінде кәсіпорынның өнімі, жұмыстар мен ... ... ... емес ... ... кеткен шығындар анықтама мен
өлшемдерге сәйкес келетін сәтке дейін активтің бастапқы ... ... ... шығындары болып танылмайды.
Материалдық емес активтерді кәсіпорынның құрылтайшылары /меншік
иелері/ ... ... ... ... ... ... – ақ кәсіпорын өз
қызметінің барысында сатып алуы мүмкін. Бап ... ... ... ... емес ... құны, есептелген тозудың сомасы
жекелей ... және ... құны ... ... ... ... валютасына қалдық құнымен енгізіледі.
Материалдық емес активтердің амортизациясын есептеу 6 – ... ... ... ... ... есеп стандарттары)
белгіленген тәсілдер жолымен анықталады, бірақ ... ... ... ... ... ... тұтыну үлгісін көрсетеді. Егер
экономикалық пайданы тұтыну үлгісін анықату мүмкін болмас, онда тіксызықты
есептен ... ... ... ... үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар, көлік
құралдары, шаруашылық құрал-саймандар және т.б. қызмет мерзімі бір жылдан
асқан материалдық ... ... ... ... аналиткалық есебі
арнайы тізімде тіркеуге жататын карточкаларда әрбір инвентарь объектісі
бойынша ... ... саны аз ... ... ... ... ... көздері:
а) жаңадан жасалған құн (таза табыстың жиналған бөлігі);
ә) амортизацияның қорлануы ... ... ... ... ... ... ... сатып алу барысында (брокерлік сыйақы, банк
қызметі) сатып алумен байланысты шығындарға ... ... ... сату құны ... ... ... ... бөлінеді:
• үлестік – жай және артықшылықты акциялар;
• борышқорлық – облигациялар, қазыналық вексель, депозиттік
сертификаттар және т.б. Егер ... ... ... ... ... оны қайта бағалаудың түскен соманы аудару барысында есептен ... ... Бұл ... ... ... ... ... бағалау табыс
ретінде танылады.
Қысқа мерзімді инвестицияны ұзақ мерзімділік категориясына көшіру
мыналармен ... ... ... сату ... төмен бағасымен;
ә) егер ол бұрын осы құнмен көрінген болса, ағымдағы құнмен.
Пайдаланылған ... ... :
1. ... В.Л. ... ... субъектілердегі бухгалтерлік есеп»
- Алматы, «Экономика» 2005
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., ... В.В., ... ... ... есеп» - Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., ... ... ... - ... «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» - ... ... К.Ә. ... ... есеп ... - Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» - Қарағанды, 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» ... ... ... ... - №12 (192),»Қаржы-қаражат», 2003
9. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» - №7 (156), ... ... ... үйі

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Біріккен кәсіпорын107 бет
Бухгалтерлік есептің мәні6 бет
Сатып алу процессіндегі ішкі аудиттің әдістемесі60 бет
Кәсіпорынның айналымнан тыс актив түзу мен пайдаланудағы қаржылық қарым- қатынастар зерттеу29 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Айналым капиталының экономикалык мазмұны мен негіздері112 бет
Айналым капиталының экономикалық мазмұны64 бет
Айналыс активтері16 бет
Бағалы қағаздар нарығы туралы түсінік4 бет
Валюта нарықтарының ерекшеліктері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь