Демэкология - популяциялар экологиясы

ЖОСПАР

1 Популяция туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2 Түрдің популяциялық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
3 Популяциялар құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
4 Популяция динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
5 Популяция гомеостазы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
6 Пайдаланған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
ПОПУЛЯЦИЯ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК

Популяция туралы түсінік Әрбір түр белгілі бір территорияда - ареалда тіршілік етеді. Көбіне ареалдың әр жерінде орналасқан особьтар топтары бір- бірімен байланыса да алмай, шағылыса да алмай бөлектеніп өмір сүреді. Бұл топтардың саны түрдің санына, тарихи (филогенетикалық) жасына, ареалдың аумағына және басқа да себептерге байланысты. Популяция - тіршілік циклдары, морфологиялық бедгілері ұқсас, генефондары ортақ особьтар жиынтығы.
«Популяция» ұғымы лат. populus - халық деген мағынаны білдіреді. Бұл терминді алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды.
«Популяция» ұғымы биологияда негізгі ұғымдардың бірі, ал популяцияны генетикалық, эволюциялық және экологиялық тұрғыдан зерттеу жұмыстары ерекше бағытқа - популяциялық биологияға бірігеді. Популяциялық экология немесе демэкология осы бағыттың бір бөлігі болып табылады.
Бір популяцияға жататын азғалар бір-біріне қоршаған ортаның факторлары немесе басқа да бірге тіршілік ететін түрлерден кем әсер етпейді. Популяцияда тұраралық қарым- қатынастың барлық формалары кездеседі. Алайда популяцияда көбіне бәсекелестік және мутуалистік (бір-біріне пайдалы) байланыстар қатты байқалады. Популяциядағы өзіндік туріші қарым қатынастары - бұл ұрпақ әкелуге қатысты байланыстар; әртүрлі жынысқа жататын особьтар арасындағы және ата- аналары мен ұрпақтары арасындағы байланыстар.
Экологиялық жүйелердің, сонымен қатар популяцияның негізгі қасиеті - олар үнемі өзгерісте, қозғалыста болады. Бұл жүйенің өнімділігіне, биологиялық алуантүрлілігіне, құрылымдық - Функционалдық ерекшелігіне әсер етеді. Тірі материяның ұйымдасу жүйесінде популяциялық деңгей ерекше орын алады.
Бір жағынан популяция тіршіліктің әртүрлі деңгейінде: организм-популяция-биоценоз-биогеоценоз-биосфера Функционалдық-экологиялық қатарына кіретін биоценотикалық Қарым-қатынастың элементарлық бірлігі болып табылады. Екінші жағынан популяция әртүрлі деңгейдегі таксондардың Филогенетикалық байланысын: ағза-популяция-түр-тұыстұқымдас-отряд-класс-патшалық көрсететін генетикалық- эволюциялық қатарына кіретін эволюциялық процестің элементарлық бірлігі.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ

1. Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
        
        Д.А. Қонаев атындағы көлік және гуманитарлық университеті
РЕФЕРАТ
ТАҚЫРЫБЫ:
ДЕМЭКОЛОГИЯ - ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ
ТЕКСЕРГЕН: ________________________
ОРЫНДАҒАН: _______________________
АЛМАТЫ 2013
ЖОСПАР
1 Популяция туралы ... ... ... ... ... ... ... құрылымы ……………………………………………………….…..4
4 Популяция динамикасы ………………………………………………………….….9
5 Популяция гомеостазы………………………………………………………………10
6 Пайдаланған әдебиет …………………………………………………………….….11
ПОПУЛЯЦИЯ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
Популяция туралы түсінік Әрбір түр белгілі бір ... - ... ... ... ... әр жерінде орналасқан особьтар топтары бір-
бірімен байланыса да алмай, шағылыса да алмай бөлектеніп өмір ... ... саны ... санына, тарихи (филогенетикалық) жасына, ареалдың
аумағына және басқа да себептерге ... ... - ... морфологиялық бедгілері ұқсас, генефондары ортақ особьтар
жиынтығы.
«Популяция» ұғымы лат. populus - халық ... ... ... ... алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды.
«Популяция» ұғымы биологияда негізгі ұғымдардың бірі, ал популяцияны
генетикалық, эволюциялық және ... ... ... жұмыстары ерекше
бағытқа - популяциялық биологияға бірігеді. Популяциялық экология немесе
демэкология осы бағыттың бір ... ... ... ... ... ... бір-біріне қоршаған ортаның факторлары
немесе басқа да бірге тіршілік ... ... кем әсер ... ... ... ... барлық формалары кездеседі. Алайда
популяцияда көбіне бәсекелестік және мутуалистік (бір-біріне пайдалы)
байланыстар қатты ... ... ... ... қарым қатынастары
- бұл ұрпақ әкелуге қатысты байланыстар; әртүрлі жынысқа ... ... және ата- ... мен ... ... ... ... сонымен қатар популяцияның негізгі қасиеті -
олар үнемі өзгерісте, қозғалыста ... Бұл ... ... ... ... - ... ерекшелігіне әсер
етеді. Тірі материяның ұйымдасу жүйесінде популяциялық деңгей ерекше орын
алады.
Бір жағынан популяция ... ... ... ... ... ... ... Қарым-қатынастың элементарлық бірлігі ... ... ... ... ... ... ... байланысын: ағза-популяция-түр-тұыстұқымдас-отряд-класс-
патшалық көрсететін генетикалық- эволюциялық қатарына кіретін эволюциялық
процестің элементарлық бірлігі.
ТҮРДІҢ ПОПУЛЯЦИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ
Түрдің ... ... ... түр ... бер территорияда
(ареалда) тіршілік ете отырып сол ... ... ... ... Түр ... ... ... неғұрлым күрделі, бөлшектенген болса
популяциялар арасындағы алшақтық та соғұрлым жоғары ... ... ... ... оның ... ... - ... қозғалу
белсенділігі, табиғи кедергілерді, тосқауылдарды жеңе білуі және ... Егер түр ... ... ... үнемі қозғалып, араласың
жатса мұндай түр аз ғана ... ... ... түр ... ... ... қабілеттілігімен әдетте ... ... ... ... жануарлар ерекшеленеді. Олар
маусымдық көшіп-қону кезінде ... ... ... ... ... ... ... популяциялардың шекаралары әдетте, үлкен географиялық
тосқауыл, бөгеттер - үлкен өзендер, тау жоталары т.б. бойынша өтеді.
Қозғалуға ... ... ... ... ... ... білдіретін көптеген майда популяциялар құрылады. Мозайкалық -
қауымдастықтың кеңістікте көлденең ... ... мен аз және ... ... популяция саны ортаның әртүрлілігіне тікелей
байланыста ... ... ... ... ... ... жазық
жерлермен салыстырганда территория бойынша бір-бірінен ... ... ... ... ... ... тіршілік етуі ортаның әртүрлілігіне
емес, ағзаның мінез-құлқьша да байланысты. Мысалы, ... ... ... ... жерге бауыр басып қалатындықтан ол ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері бойынша өзгешеліктері
бар көптеген майда топтар болып тіршілік етеді.
Көршілес популяциялардың бір-бірінен алшақ өмір сүру ... Кей ... олар ... ... ... ... бір-бірінен
оқшауланса, кейде тіршілікке қолайлы ортада (шөлді жердеғі өзен аңғарлары
мен оазистерде) бір жерге көптеп ... ... ... ... ... ... ... байқалатын
және керісінше, анық байқалмайтын ареалда тіршілік ететін популяциялар ... ... ... ... астық тұқымдастардың зиянкесі тасбақалы
қандала жұмыртқаны жарып шыққан сон 2,5-3 ... ... ... ... ... ... ... тау етегіндегі ормандарға ұшып, қоныс
аудару басталады . Ол жерде олар ... ... ... ағаштар дан түскен
жапырақтар арасында қыстап шығады. Ұшу ұзақтығы особьтардың қоңдылығына
байланысты. ... ... ... бір жерде әртүрлі жерлерден ұшып
келетін қандалалар араласып кетеді. Ал ... ұшу ... ... ... болады. Осыған байланысты үлкен кеңістікте особьтардың үнемі
қозғалуы және бір-бірімен ... ... ... да ... шекаралары бола бермейді. Сондықтан түр ішінде популяциялар
әртүрлі көлемдегі топтар ретінде кездесуі мүмкін.
Популяциялар арасында жекелеген особьтардың алмасуы ұдайы ... ... ... ... ... ... көшуі кезінде жас құстардың бір
бөлігі қыстайтын жерінде сол жердегі ... ... жүп ... ... ... ... ... бір нәтижеге, популяция
арасындағы байланыстар басқаша нәтижелерге альш келеді. Мысалы, белгілі бір
паразиттің ұзақ ... бойы әсер етуі ... ... ... шығаруының, өмір сүру ұзақтығының өзгеруіне байланысты болуы мүмкін.
Осы түрге ... ... ... ... ... топтық
сипаттарының - санының, жастық құрамының, өлуі мен популяцияның ... ... алып ... ... ... ... бүтін бір түр ретінде ұстап ... ... ... ұзақ және толық оқшаулану әдетте жаңа түрлердің ... ... ... ... ... ... әртүрлі леңгейде болады. Ол
өзгешеліктер олардың тек топтық сипатына ғана емес, жеке особьтарының ... ... және ... ерекшеліктеріне де қатысты болуы
мүмкін. Ареалдың ... ... ақ ... бір-бірімен түсі, дене
мөлшері, ас қорыту жүйесінің ... ... ... ... Ямал ... ақ ... аш ... ұзындығы Орал тауының
орманды далаларындағы ... ... 2 есе ... Бұл ... қорек құрамындағы қатты азықтардың мөлшеріне байланысты.
Тіршілік орталарының айырмашылықтары неғұрлым көп және ... ... ... ... ... ... ... көп болады.
Генетикалық біртүтастығына және көбею түріне байланысты популяциялар:
панмиктикалық ... ... ... және ... ... ... ұрпақ жынысгы ұрпақпен алмасады) болып
бөлінеді.
ПОПУЛЯЦИЯЛАР ҚҰРЫЛЫМЫ
Популяциялар құрылымы Популяциялар құрылымы - бір ... ... ... ... ... жағынан - ортаның абиотикалық
факторлары мен басқа түрлердің популяциялары әсерінен қалыптасып ... ... ... болмайды. Территориядағы особьтардың таралуы
топтардың жынысы, жасы, морфологиялық , физиологиялық , мінез- құлықтары
және ... ... ... ара ... ... ... ... құрылымы - популяция особьтарыньщ кеңістікте
орналасу ерекшеліктері. Ол ... ... және ... ... ... ... маусымы, популяцияның сандық мөлшері уақыт
бойынша өзгеруі мүмкін. Сондықтан ... ... ... кездейсоқ және топтанып орналасады.
Табиғатта особьтардың бірқалыпты орналасуы сирек ... ... ... ... ... ... ... орналасуда (мозайкалық) особьтар топ-топ болып кездеседі, мысалы,
сүтқоректілер табыны, құстар колониясы. Топтанып орналасу популяция ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз
жағдайларына немесе олардың даму циклдарына байланысты жылжып ... деп ... Олар ... (тәуліктік немесе маусымдық) ясәне жүйесіз
(қуаңшылық, су тасқыны, өрт, және т.б.) ... ... ... ... жаққа ұшуы маусымдық миграцияжатады.
Ценопопуляциядағы өсімдіктер әрқалай, кейде топтанып, кейде бір-бірінен
оқшауланып орналасып микроценопопуляциялар, субпопуляциялар түзеді. ... ... ... ... тығыздығы, жастық құрылымы бойынша
айырмашылықтар болады.
Жануарлардың қозғалуына байланысты территорияда орналасуы әр ... ... ... ... ... ... ... өзінде
кеңістікті үнемді пайдалануға икемділігі болады. Асцидияларда (су түбіне
бекініп тіршілік ... ... ... өсіп келе жатқан колонияларының
шеті басқа түрдің колонияларына жанасқан соң олардың үстін орай өсіп, ... ... Егер бір ... ... ... кездессе, оның әрқайсысы
көршісінің өсуін тоқтатып басқа бағытқа қарай өсе бастайды.
Популяциядағы жекелеген особьтардың кеңістікте орналасуына ... ... ... сүт қоректілерде, кейбір балықтарда және
амфибияларда, сондай-ақ жүйке ... ... ... ... ... ... және т.б. кездеседі. Кеңістікті
пайдалануына байланысты қозғалатын барлық жануарларды екі топқа бөледі: бір
орнында тіршілік ететін және ... ... ... ... ететін ағзаларда өмірінің барлық кезеңі немесе
негізгі ... ... ... бір ... ғана етеді. Мұндай
жануарлар өзінің тіршілік етіп жатқан жерін тастап ... Егер ... ... ... сол ... ... кетуге мәжбүр болса, кейінірек сол жерге
қайтып оралады. ... ... үзақ та алые ... ... ... ... ... келеді. Мұны экологияда «хоминг» (ағылш. home -үй)
деп атайды. Мысалы, қараторғайлардың бір жұбы жыл ... ... ... ... белгілі. Ал көгершіндерді іс жүзінде - хат тасу үшін пайдаланганы
бәрімізге белгілі.
Популяцияның жыныстық құрылымы - особьтардың ... ... ... ... ... ара ... ... зандар бойынша
анықталады және оларға орта әсер етеді. Көптеген түрлерде болашақ особьтың
жынысы ұрықтану ... ... ... өзгеруі
нәтижесінде анықталады.
Жыныстық белгілері көбіне аталықтары мен ... ... ... ... (өсу ... ... ... кезеңі),
экологиялық және мінез-құлықтық айырмашылықтарын анықтайды. Мысалы, қан
сорғыш масалар ... ... ... ... ... особьтары
имаго кезеңінде (жәндіктер мен кейбір буын ... жеке ... ... стадиясы) аналық особьтары сияқты қанмен емес, тек
өсімдіктердегі шықтарды жалаумен, өсімдіктер ... ... ... ... де. ... ... ... көп өлетін түрлер де
(мысалы, ондатра, пингвин, ... және ... ... особьтары көп
өлетін түрлерде де (көптеген кемірушілер, қырғауылдар) кездеседі. Кейбір
жарқанаттарда қысқы ұйқыдан сон аналық особьтардың ... ... ... ғана ... ... ... ... ара қатынасына орта
жағдайлары да әсер етеді. ... ... ... ... ... ... факторларға байланысты. Мысалы, Arisaema ... ... ... ... ... қорының жиналуына
байланысты. Үлкен түйнектерінен аналық гүлдері бар ... ... ... особьтары өсіп шығады. Сары орман құмырсқаларында
(Formica rula] + 20°С төмен температурадағы салған ... ... ал ... ... - аналық особьтары Дамиды. Бұл құбылыс
ұрық сақталатын ұрық қабылдағыштын бұлшық еттеріне ... ... ... жоғары температурада ғана белсенді болып, жұмыртқалардың ұрықтануын
қамтамасыз етеді. Ал ... ... ... ... тек
аталық особьтар дамиды.
Әсіресе популяцияның жыныстық құрылымына ортаның жынысты ... ... ... бір түрі - ... ұрық ... дами ... эволюция барысында жеке жынысты және гермафродит
формаларда пайда болған бір жынысты көбею) ... ... ... жақсы байқалады. Дафнияларда (Daphnia magna) қолайлы температурада
партеногенетикалық жолмен аналық ... ал ... ... томен
температурада популяцияларда аталық особьтар пайда болады. Ал шіркейлерде
қос жынысты ұрпақтың пайда болуына күн ... ... ... артуы және т.б. әсер етеді.
Популяцияның генетикалық құрылымы - ... ... ... әр ... ... Популяция особьтарындағы гендердің
жиынтығын генефонд деп, ал бір ағзаның хромосомасындағы бүкіл гендердің
жиынтығын генотип деп ... ... ... ... - генотиптер
жиынтығы.
Генотип орта жағдайларымен өз ара әрекеттесіп фенотип түзеді- Фенотип -
генотиптің орта ... ... ... ... ... ... ... (морфологиялық , физиологиялық және мінез-
құлықтық) жиылтығы.
Вирустар мен микроағзалардан бастап жоғары ... ... ... ... тірі ... бәріне тән қасиет - мутацияға ұшырау
мүмкіндігі. Мутация - табиғи немесе ... ... ... ... ... ... ... ағзаның кейбір белгілерінің
өзгеруі. Популяцияның жастық құрылымы особьтардың барлық жас топтарын, оның
ішінде ағзаның ... даму ... мен ... ... (мысалы,
жәндіктердің қуыршақтары мен личинкалары, өсімдіктер өскіндері).
Жануарлар популяциясында үш ... ... ... ... ... ... репродуктивті (өндіруші) және репродуктив соңы
(өндіруден ... ... ... ... ... ... ... ұзақтығы
әр түрде әрқалай болады. Адамдарда әрбір жас тобына бүкіл өмірінің үштен
бір ... ... Ал ... өсімдіктер мен жануарларда алғашқы Жас тобы
ұзақ болып келеді.
Өсімдіктердің тіршілік циклын 4 кезеңге біріккен 11 ... ... ... ... ЖАСТЫҚ КЕЗЕҢДЕРІ МЕН КҮЙЛЕРІ
Особьтың жастық құйі — ортамен ... бір ... ... ... ... оскіндер тұқымдағы қорлық заттармен және
фотосинтез әсерінен аралас ... ... ... ... ... ... тұқым жарнақтары болмайды; имматурлық
өсімдіктердің өркендері түптене ... ... ... ... тек ... мен ... пайда болмайды, ағзада ішкі биохимиялық
және физиологиялық өзгерістер жүреді.
Осы күйдегі популяциядағы особьтар ара қатынасын ... ... деп ... ... ... ағзалардың өлу және туылу белсенділігімен
байланысты. Популяцияның жастық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... туылу және өлу процестерін қадағалап
отырады.
Егер популяцияда барлық жастағы особьтар ... ... ... ... ... Мұндай популяцияларды қалыпты деп атайды. Егер
популяцияларда кәрі особьтар көп ... оны ... ... өліп бара
жатқан популяциялар деп, ал жас особьтар саны көп популяцияларды инвазиялық
немесе өсіп келе ... ... деп ... әр ... ... ... мөлшерін салыстыру үшін
жастық құрылымының гистограммасы құрастырылады.
Жастық құрылымға талдау жасау ... ... ... бірнеше
ұрпақтарының сандық мөлшерін білуге көмектеседі. ... ... ... ... білу үшін ... ... жиі қолданылады. Егер
таңдап алынган ... ... ... ... ... ... дәл анықталып алынган болса, алдағы бес жылда аулауға болатын
балықтардың мөлшері туралы дәлдігі жоғары болжамдар алуға болады.
Популяцияның этологиялық (мінез-құлық) ... - ... ... ... ... зерттейді, яғни, бір ... ... ... ... ... ... ... құрылымы деп атайды.
Популяциядағы жануарлардың мінез-құлқы түрдің қалай: жеке тіршілік ... әлде ... ... ете ме - ... ... ... ету көптеген түрлерде, бірақ тіршілік циклының кейбір
стадияларында ғана кездеседі. Түрдің өмір бойы жеке тіршілік етуі ... ... онда ... ... - ... болмайтын еді. Алайда
кейбір бірге тіршілік ететін түрлерде өте ... ... ... ... ... ... ... су жануарларын айтуға болады. Оларда ... ... ... Ал ... ... ... түрлерде де аталық
және аналық ... ... өте ... тек ... (шағылысу)
кезінде ғана болады (хан қызы, кейбір ... ... ... ... ... ... ... жиналуы уақытша -
көбею алдында, қысқы суықтан пана іздеген кезде байқалады (мысалы, кейбір
көбелектер күзде ... ... ... ... ... ... бір паналайтын
жерлерде, жайындар мен шортан балықтар су түбіндегі шұңқырларда).
Популяция ішінде особьтар ... ... ... екі
багытта жүреді: особьтар арасында жыныстық ... ... және ... мен ұрпақтары арасындағы байланыстардың пайда ... ... ... ішінде құрамы және бірге болу ... ... ... ... ... ... қысқа да, ұзақ та уақытқа, кейде тіпті
өмір бойына құрылады. Мысалы, полиғамды бұлдырық, саңырау құр ... ... ... да, ... тұрақты жұп түзбейді. Кейбір
үйректерде (бізқұйрық) қыс кезінде немесе миграция кезінде ... ... ... ... соң ... ... ... кетеді.
Көптеген торғайларда жүптары балапандарының қанаттары ... ... ... ... ... жүптар көптеген жылдар бойы, кейде өмір
бойы бірге болады.
Жануарларда жүбын іздеу көбею алдында ... ... ... да
өзгереді (мысалы, шалғынпы қоңыздарда жүп құру алдында аталық особьтардың
«билеуі», кейбір өрмекшілерде (қарақұрт) ... соң ... ... ... құстарда үя салу және т.б.).
Жұптарын іздеген кезде жануарлар арасында бәсекелестік күшейе түседі.
Аталықтары арасында төбелестер, ... ... ... ... ... ... ... популяциясында особьтар арасындағы
байланыстар күшеиіп - жұбын іздеу белсенділігі арта түседі.
Семьялық тіршілік ... ... мен ... арасындағы
байланыстар күшті болады (мысалы, ата-анасының біреуінің жұмыртқасын басып
шығару, жауларынан бірлесіп қорғану және т.б.). ... ... аю, ... популяцияларында балалары бірнеше жыл ата-
аналарьгаың жанында, жыныстық жасқа жеткенше тәрбиеленеді.
Ұрпақтарын ата-анасының ... ... ... ... ... ... ... болады. Семьялық тіршілік етуде жануарлардың территориялдық
мінез-құлқы анық байқалады: әртүрлі белгілер, өз территориясын ... ... да ... ... ... етуі - ... ... Олардың негізінде популяциядагы байланыстардың күрделене
түсуі жатыр.
Колония - жануарлардың бір жерде ... ... ... Олар ... бойы ... уақытша көбею кезінде ғана болуы мүмкін (мысалы, шагала,
гагар, тупиктерде ... ... түрі - ... ... ... ... ... особьтардың тіршілігін сақтап қалуға әсер етеді. Мысалы, бір-бірін
әртүрлі белгілер беріп сақтандыру және ... ... ... ... ... ... шулап жауларынан үяларын, балапандарын қорғап
қалады. Ең ... ... ... жәндіктерде - термиттерде, араларда,
құмырсқаларда кездеседі (көбею, қорғану, ұя салу). Мұнда ... ... де ... - жануарлардың уақытша бірігіп тіршілігін жеңілдетуі (жауларынан
қорғану, қорегін табу, миграция). Мұндай ... ... ... көп ... ... бойынша үйірлер 2 топқа бөлінеді:
Эквипотенциалды, яғни, үйір мүшелерінде ... ... ... ... құстарда).
Көсемдері бар үйірлер (ірі құстарда, сүт қоректілерде).
Табын - үйірлерге қарағанда біршама үзақ, түрақты тіршілік ... ... ... ... ... ... бір түрі - ... немесе біршама уақытта түрақты көсемдері бар
топтар. Көсем - бұл тәжірибелі топ ... ... ... ... және т.б. ... ... ... биологиялық маңызы - жеке особьтардын тәжірибесі бүкіл
топқа пайдалы болуында.
Топ эффекті - ... ... ету ... ... ... ... ... өміршеңдігінің артуы. Топта тіршілік ету жүйке
және гормоналдық ... ... ... ... ... ... әсер ... Особьтарды жеке үстаган кезде (әдетте
топта тіршілік ететін) зат алмасу процестері өзгеріп, өміршеңдігі нашарлай
түседі. Мысалы, қойлар ... жеке ... ... ... ... алуы ... де, отарға қосылғанда қалпына келеді. Жарқанаттарда ... ... ... зат ... процесі тез жүріп, энергияның көп бөлінуіне алып
келеді. Әдетте мұндайда жарқанаттар көбіне өліп ... ... жеке ... ... ... ... Егер ... жасанды түрде басқа түрлермен қосса, оларда тпіркену, бір-бірімен
соғысу жиілеп көптеген ... ... ... ... ... ... ... жеке .тіршілік еткен кезбен
салыстырғанда топта оттегіні 134% -ға көп ... ... ... - ... ... ... мөлшерін және
оларды реттеудің механизмдерін зерттейтін ... ... ... ... негізгі белгілеріне жататындар: популяцияның
сандық мөлшері - белгілі бір ... ... ... ... ... ... тығыздығы - белгілі бір жер аумагындағы немесе көлемдегі
особьтардың орташа саны; популяциядағы ... саны - ... бір ... ... ... популяцияда пайда болган жаңа особьтар саны;
популяциядағы өлу саны - белгілі бір ... ... ... ... популяция өсімі - ... ... ... мен ... ... айырмашылық; өсу қарқьшы - белгілі бір уақыт ... ... ... ... белгілерді зерттеу популяция ... ... ... ... ... ... анықтауға
мүмкіндік береді.
Популяцияның сандық мөлшері мен ... - ... ... ... негізгі көрсеткіштер.
Әрбір популяцияға биотикалық потенциал тән, яғни, белгілі бір ... ... ... сандық мөлшерінің ... ... ... ... ... ... Көбеюдің
жоғары потенциалы бар ағза- дерге, мысалы, ... ... ... ... 20 ... ... жай ... арқылы көбейетін Bacillus coli
бактериялары қолайлы жағдайларда бүкіл жер шарын 36 сағатта ... ... 7,5 ... ... ... ... ... саңырауқұлағы екінші ұрпағында
бүкіл Жер бетін басып қалатьш еді.
Биотикалық потенциалдың мөлшері әр ... ... ... ... аналығы бүкіл өмірінде 10-15 лақты дүниеге алып келеді, нематод
трихина (Trichinella ... - 1.8 мың ... ... бал ... - 50 мың ... ал ... (Mola mola) 3 ... уылдырық шашады.
Бұл түрлердің биоткалық потенциалы мұнан да жоғары, өйткені дамып ... ... мен ... ... ... жатып өліп кетеді.
График бойынша популяцияның осылай өсуін көрсететін қисық сызықты
экспоненциалды деп атайды. Сонымен, ... ... ... түрдің сандық
мөлшері экспоненциалды (логарифмдік) қисық бойынша өсуге қабілетті. ... ... өсу ... ... өсу деп ... ГОМЕОСТАЗЫ
Популяция гомеостазы Популяциялардын ішкі тұрақтылығын өз механизмдері
арқылы реттеуін гомеостаз, ал популяцияның сандық мөлшерінің орташа шамадан
ауытқуын олардың динамикалық тепе-теңдігі деп, ... ... бір ... өз саның бір қалыпта ұстап ... ... ... ... етуі - оның ... мен құрылымы, ішкі байланыстары және уақыт пен
кеңістіктегі өзгерісі өзін-өзі реттеу арқылы жүзеге асып отырады. Өзін-өзі
реттеу - ... ... ... ... орта жағдайларында тіршіліктерін
сақтап қалу үшін бейімделуі, ... ... ... ... тең екі күш арқылы жүзеге асып ... Бір ... ... ... ... алып ... ... факторлардың жиынтығын
құрайтын биотикалық потенциал (туылу, жаңа жерлерге қоныстану, қорғаныс
механизмдері, т.б.), ал ... ... - ... ... ... ... ... қоректің тапшылығы, ауа-райының ... ... ... ... ... ... ... өсуі, азаюы немесе бір қалыпты болуы
биотикалық потенциал мен орта ... ара ... ... Түр
популяциясы санының өзгеруі — оның биотикалық потенциалы мен ... ... ... ... бұзылуының нәтижесі.
Реттеуші факторлар әсерін ағзалардың түраралық және түріші ... ... ... болады. Гомеостаздың түраралық
механизміне жыртқыш-жемтік, иесі- паразит, бәсекелестік ... ... ... іші ... ... ... Ол қатты
және жұмсақ формада болуы мүмкін. Қатты формасы особьтардың өліміне алып
келеді. Мысалы, орман қауымдастықтарында ... ... 1 га ... ... бірнеше жүз мың особы кездеседі. Қылқан жапырақты ағаштардың
саны 100-120 жылдан кейін, жапырақты ағаштар саны 50-70 ... соң 1 ... ... 1000 ... ... бірнеше жүзден аспайды. Көпшілігі
бәсекелестік әсерінен өледі.
Жануарлар әлемінде түріші күресі каннибализм (өзі ... ... ... ... ... каннибализм құбылысы кейбір кемірушілерге,
жәндіктер личинкаларына, алабұға, шортан балықтарына тән.
Тығыз популяцияларда сандық мөлшердің ... ... ... ... ... Егер ... күшті тітіргендіргіш әсер
етсе, популяция оған ... ... ... Табиғатта стресстіц
көптеген түрлері бар:антропикалық, жүйкелік-психологиялық, шуыл ... ... ... ... ... - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Демэкология немесе популяциялар экологиясы7 бет
Популяциялар экологиясы - демэкология5 бет
Жалпы экология175 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Популяция экологиясы - Дэмэкология10 бет
Популяциялық экология – демэкология. Экожүйеге қышқыл жаңбырдың әсері16 бет
Популяцияның динамикалық, статикалық қасиеттері. санын реттеу4 бет
Тіршіліктің пайда болуы және таралуы.21 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы. Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары4 бет
Экология ( лекциялар )100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь