Экономикалық теория негіздері (лекциялар)

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ПӘНІ МЕН
ӘДІС.ТӘСІЛДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2.ТАҚЫРЫП. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ ... ... ... ... .9
3.ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНСТИТУТТАР: МЕНШІК
ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
4.ТАҚЫРЫП.ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖҮЙЕ ТҮРЛЕРІ, ОЛАРДЫҢ
ДАМУ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
5.ТАҚЫРЫП.ҚОҒАМДЫҚ ШАРУАШЫЛЫҚ ФОРМАЛАРЫ.
ТАУАРЛЫ ӨНДІРІС. АҚША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... 22
6.ТАҚЫРЫП.НАРЫҚ ТҮРЛЕРІ, ҚҰРЫЛЫМЫ, ҮЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ...27
7.ТАҚЫРЫП. СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ТЕОРИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ ... ...29
8.ТАҚЫРЫП. БӘСЕКЕ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
9.ТАҚЫРЫП. КАПИТАЛ (ҚОРЛАР). АУЫСПАЛЫ
АЙНАЛЫМ ЖӘНЕ АЙНАЛЫМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
10.ТАҚЫРЫП.ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
11.ТАҚЫРЫП. ӨНДІРІС ФАКТОРЛАРЫНАН ТАБЫСТАР ... ... ... ... ... ... ... ..45
12.ТАҚЫРЫП. ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... 46
13.ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕПЕ.ТЕҢДІК
ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
14.ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДАР. ИНФЛЯЦИЯ
ЖӘНЕ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
15.ТАҚЫРЫП.МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ: ПАЙДА БОЛУЫ, МАҚСАТЫ, ҚҰРАЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
16.ТАҚЫРЫП.МЕМЛЕКЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ АЙМАҚТЫҚ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64
17.ТАҚЫРЫП.ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР.
СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ РЕТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
ҚОЛДАНУҒА ҚАЖЕТТІ ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
«Экономикалық теория негіздері» пәні әр түрлі экономикалық жүйелерде қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының эволюциясы мен заңдылықтары туралы, сонымен қатар, шектеулі ресурстар жағдайында адамның экономикалық принциптері мен мотивтері туралы студенттерге теориялық білім беру, мемлекеттік және әлеуметтік саясатты жүзеге асыруда экономикалық көзқарас пен белсенді азаматтық позицияны қалыптастыру мақсатын алға қояды.
Пәннің міндеттері мынадай:
экономикалық мәселелер бойынша ғылыми жинақталған негізгі теориялық танымдарды білу;
шектеулі ресурстар жағдайында нарықтың өзін-өзі реттеу механизмдерін білу;
экономиканы мемлекеттік реттеу принциптерін білу;
глобализация жағдайында ҚР-ның әлеуметтік-экономикалық дамуының ұлттық мүдделері мен стратегиялық артықшылықтарын білу.

Әдістемелік нұсқауда «Экономикалық теория негіздері» пәнінен тәжірибелік, СОДЖ тапсырмалары және қолданылатын әдебиеттер тізімі берілген.
Қолдануға қажетті әдебиеттер тізімі

1. Экономикалық теория. Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова, Т.П.Табеев: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 1999.
2. Экономикалық теория негіздері. Ә.Әубәкіров, Досқалиева С.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жәйшибеков Ж.Қ.: Оқу құралы. Алматы: Санат, 1998.
3. Жалпы экономикалық теория: Шеденов Ө.Қ., Байжомартов У.С., Жунісов Б.А., Комягин Б.И.: Оқулық. Алматы-Ақтөбе, 2002.
4. Әкімбеков С., Баймухаметова А. Экономикалық теория: Оқу құралы. Алматы, 2002.
5. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы, 2007, 28 ақпан.
6. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 ел қатарына кіру стратегиясы» ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы, 2006.
7. «Қазақстан өз дамуындағы серпіліс жасау қарсанында» ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Астана, 2006. 2 наурыз.
8. «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы: Атамұра, 2005. 48-б.
9. Елемесов Р.Е. Переходная экономика: проблемы методологии и теории.- Алматы, 1998.
10. Қашықов Ш., Нұрғалиев Ө. Экономикалық негіздері: Оқулық.ҚарМТУ, 1997.
11. Нұрғалиев Ө. Экономикалық теория. 106 сұраққа жауап тестілер, жаттығулар, есептер. Қарағанды: ҚарМТУ, 2003.
12. С.С. Мәуленова, С.Қ. Бекмолдин, Е.Қ. Құдайбергенов. Экономикалық теория: Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2004.
13. Темірбекова А.Б. Экономикалық теория: Оқу құралы. Алматы: «Экономика», 2008.
14. Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития/ Под ред. М.Б. Кенжегузина. В двух томах. А., 2001.
15. Мамыров Н.К., Ихданов Ж. Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана: теория, опыт, проблемы. А., Экономика,1998.
16. Лемешевская Л.В. Экономическая теория.Тесты, ситуации, задачи: Учебное пособие/Мн.: Книжный дом; Мисанта, 2005.
17. Борисов Е.Ф. Экономическая теория: Учебник М.: Юность, 1997.
18. Руководитель авторского коллектива и научный редактор профессор Сидорович А.В. Курс экономической теории. Общие основы экономической теории, микроэкономика, макроэкономика, переходная экономика: Учебное пособие. М.: МГУ им. М.В. Ломоносова: Изд-во «ДИС», 1997.
19. Мельдаханова М.К. Занятость населения и экономический рост: методология, стратегия и механизм регулирования А., 1999
20. Региональная политика Республики Казахстан: экономический механизм реализации. А., 1998.
21. Нурланова Н.К Формирование и использование инвестиций в экономике
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................4
1-тақырып. Экономикалық теорияның пәні мен
әдіс-
тәсілдері...................................................................
...................................5
2-тақырып. Қоғамдық өндіріс және оның құрылымы.................9
3-тақырып. Экономикалық институттар: меншік
және
кәсіпкерлік.................................................................
.............................13
4-тақырып.Экономикалық жүйе түрлері, ... ... ... ... ... ... ... пен ... ... ... ... ... ... ... ... ... Өндіріс факторларынан табыстар..............................45
12-тақырып. Ұлттық экономика жүйе ретінде................................46
13-тақырып. Экономикалық ... ... ... ... Инфляция
және
жұмыссыздық.................................................................
......................53
15-тақырып.Мемлекеттік реттеу: ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... пәні әр түрлі экономикалық жүйелерде
қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының ... мен ... ... ... ... ... ... адамның экономикалық
принциптері мен мотивтері туралы студенттерге теориялық білім ... және ... ... ... асыруда экономикалық көзқарас
пен белсенді азаматтық позицияны қалыптастыру мақсатын алға ... ... ... ... ... бойынша ғылыми жинақталған негізгі ... ... ... ... ... ... ... реттеу механизмдерін
білу;
– экономиканы мемлекеттік реттеу принциптерін білу;
– глобализация жағдайында ҚР-ның ... ... ... мен ... артықшылықтарын білу.
Әдістемелік нұсқауда «Экономикалық теория негіздері» ... СОДЖ ... және ... ... ... ... ... пәні мен әдіс-тәсілдері
Талқылайтын сұрақтар
1. Экономикалық теория курсының логикасы мен ... ... ... түсініктер: қажеттілік, экономикалық игіліктер,
ресурстардың ... ... ... ... үш ... не, ... кім үшін ... Экономикалық теорияның қызметтері: танымдық, ... ... ... ... ... және экономикалық саясат.
6. Экономикалық заңдар мен категориялар.
Анықтамалар мен ... жұп ...... шаруашылығын зерттейтін ғылымдар |А. Экономикалық тәжірибе ... | ...... ... мен ... |Б. ... категория |
|мәнін анықтайтын ғылымдар; | ...... ... ... мен |В. ... |
|қызметтерді ... мен ... ... | ... ... |Г. ... |
|г) – ... ... мен ... | ... ... қажет, себеп-салдар | ... мен ... ... |Д. ... |
|д) – көзделген ... ... | ... ... мақсатында экономика |Е.Позитивті экономикалық |
|саласында ғылыми қойылған тәжірибе; ... ...... ... ... ... |Ж. ... |
|ж) – байлықты ақшамен теңдестіретін |З. ... ... ... | ... – ақша ... ... рөл ... |И. Жалпы экономикалық ... ... ... ... ...... экономикалық өмірінің неғұрлым |К. Материалдық емес өндіріс|
|жалпы және маңызды жағын ... ... | ... |Л. ... ... ...... жекеден жалпыға қозғалысы; |М. Экономикалық заңдар |
|л) – ... ... мен ... | ... ... ... ... | ...... ... ... ... ... социализм |
|теориялық негізі; | ... – оны ... ... ... |О. Жеке ... ... әсер ету ... ... ... – ішкі ... мен ... емес ... Экономика |
|қызметтерді жеткізіп беруді көрсету мақсатында|Р. ... ... ... құру ... | ...... ерекшеліктер мен экономикалық | ... ... ... ... | ...... өлуі мен жаңа ... |С. ... ... |
|формацияның құрылуын болжайтын экономикалық | ... | ... - ... ... ... ... | ... ... | ... ... ... ... «Экономика» сөзінің бірнеше мағынасы бар.
2. Адамның дамуы еңбектің нәтижесі болып табылады.
3. Адам экономиканың мақсаты мен құралы болып табылады.
4. ... ... ... мен ... ... Экономикалық теорияның гносеологиялық ... ... ... даму ... ... ... Меркантилизм саясаты сауда балансының белсенді жүйесін болжайды.
7. Физиократтар байлық көзін өндірістен көрді.
8. «Көрінбейтін қол» қағидасы Д.Рикардомен қалыптасқан.
9. «Утопия» ... ... ... ... ... ... экономикалық талдауда шекті шамаларды қолдануды
болжайды.
11. Тарихи мектеп экономикалық заңдардың ... ... ... ... ... ... алдымен ақша массасын мемлекеттің
бақылауы дегенге келтіреді.
13. Кейнсианс бағыты теориялық жағынан ... ... ... деп ... Институциондық-әлуметтік бағыт тек ... және ... ... ... жүзі ... әр түрлі елдердің ... ... ... ... деп есептейді.
16. Экономикалық теория – тауарлар мен қызметтерді өндіру үшін шектелген
қорларды пайдалану ... ... ... ...... ... жету үшін ... әрекет
жасау туралы ғылым.
18. Болжамдау – позитивті және нормативті экономикалық ... ... ... ... ... ... оймен жобалауды құрудан тұрады.
20. Ғылыми парадигма – бұл экономикалық санат.
Кестені толтырыңыз:
|Экономикалық мектеп ... ... көзі ... | | ... | | ... саяси экономика | | ... ... ... ... ... не ?
А) жекеліктерді жалпылықтың негізінде түсіндіру;
В) қарапайымдалған пікір;
С) экономикалық құбылыстарға тарихи тұрғыдан келу;
Д) жалпылама ұстанымды жекеліктердің негізінде дәлелдеп, ... ... ... ... ... Экономикалық жүйе экономиканың мына мәселелерін шешеді:
А) нені, қалай, кім үшін;
В) жұмыссыздық пен инфляция себептері қандай;
С) кім, неге, кім үшін;
Д) қашан, ... ... ... кім үшін, өсу қарқыны қандай.
3. Меркантелистердің негізгі тұжырымы:
А) меншіктің түрлерін дамыту керек;
В) мемлекет халықаралық шаруашылығы ретінде ауыл ... ... ... ... ... ... ... жүргізуі керек;
Д) байлықтың көзі тек еңбек бөлінісінде;
Е) байлықтың көзі тек ақша мен ... ... ... ... жүйелердің алдында тұратын түпкі мәселе, бұл:
А) өндіріс;
В) ... ... ... ... Талдау /анализ/ дегеніміз:
А) зерттейтін объектіні бөліп қарастыру;
В) зерттеу объектісін микродеңгейде қарастыру;
С) зерттеу объектісін макродеңгейде қарастыру;
Д) нақты әлеуметтік-экономикалық ... ... ... әртүрлі элементтерді біріктіру.
6. Экономикалық мектептердің қайсысы өз талдауының мақсаты ретінде, айналым
шеңбері емес, өндірістік процесті ... ... ... ... ... ... ... маржинализм;
Е) меркантилизм.
7. Жалпы баға деңгейі мен жұмыссыздық экономикалық жүйенің қай пәнінде
курсында оқытылады?
А) ... ... ... ... микроэкономика.
8. Төмендегі шарттардың қайсысы экономикалық теория пәнін оқытуға ... ... ... игіліктерге қажеттілік;
С) материалдық және рухани қажеттілік;
Д) өндірістік ресурстардың сарқылмауы;
Е) ресурстарды тиімді пайдалану.
9. Англиядағы меркантелистік мектептің негізгі өкілі кім?
А) П.Л.Буабильгер.
В) ... ... ... ... ... ... пәніне қатысты емес мәселелер:
А) қажеттілікті максималды қанағаттандыру;
В) өндірістік ресурстарды шектеулілігі;
С) ... ... ... ... ... ... тиімді бөлу.
11. “Еңбек-байлықтың атасы, жер-оның анасы” деген сөз ... ... ... ... Ф.Кэне.
Д) У.Петти.
Е) К.Маркс.
12. Позитивті экономика:
А) не болу керек;
В) бағалық талдау;
С) ұсыныстар жасау;
Д) экономика нақты деректерге және болжамдарға негізделеді;
Е) ... ... ... деректер мен құбылыстарды.
СӨЖ арналған бақылау тапсырмалары
1. Экономикалық ... ... ... ... ... даму кезеңдері.
3. Қоғамдық қатынастар жүйесі: әлеуметтік-экономикалық, ... ... ... ... өндіріс және оның құрылымы
Талқылайтын сұрақтар
1. Қоғам өміріндегі өндірістің мәні.
2. Игілік, өнім, қызмет. Қажеттіліктердің жіктемесі.
3. Өндіріс факторлары.Қоғамдық өндіріс құрылымы.
4. Өндірістік мүмкіндіктер ... ... және ... ... ... (экстенсивтік және
интенсивтік).
Анықтама мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а) – өндіріс процесін қамтамасыздандыратын заттық, |А. Үй ... ... жеке және т.б. ... | ... – шағын жүйе, яғни ресурс иесін және тұтынатын |Б. Өндірістік қатынас.|
|отбасын көрсетеді; | ... - ... ... ... мен ... |В. ... ... | ... - ... ... ... және ... ... механизм.|
|игіліктерді өндіру, бөлу, айырбас мен тұтыну | ... ... ... | ... - шағын жүйе, яғни экономикалық игілік пен |Д. ... ... ... ... қажетті шикізат көмегімен | ... | ... мен ... Адам мен ... ... қуып шығып және: «Маңдай терін аққанша ... ... өзің ... ... ... қайтып оралмайсың» деген сөздерді
айтып, Құдай жерде экономиканы жаратты деп айтуға болады ма?
Экономиканың ... ... нені ... болады?
2.Кестеде өндірістік мүмкіншіліктің қисығы А және В мемлекеті үшін
берілген.
... |10 |9 |7 |4 |0 |
| ... | | | | | |
| ... |0 |1 |2 |3 |4 |
| ... | | | | | ... |Қолдану |18 |16 |12 |6 |0 |
| ... | | | | | |
| ... |0 |1 |2 |3 |4 |
| ... | | | | | ... А және В ... үшін ... мүмкіндігінің қисығын салыңыз;
б) егер екі мемлекеттің ресурстары бірдей болса, В мемлекетінің техникалық
дәрежесі А мемлекетіне қарағанда жоғары деп ... ... ... шаққандағы қай мемлекеттің ұстанымды шығындары
төмен;
г) қандай өндіріс көлемінің тауарларын А және В ... ... ... ... ... ... 1.1-сызбасын толтырыңыз.
Анықтама үшін сөздер; материалдық игілік, ақыл – ой, еңбек нәтижесі,
рухани, ... ... өмір сүру ... ... ... ... 1.2-сызбадағы бос орындарды толтырыңыз, келесі түсініктерді қолдана
отырып:
а) жұмыс күші;
б) жұмыс құралы;
в) ... ... ... (капиталы);
г) кәсіпкерлік.
Келесі пікірлер дұрыс па?
1. Күннің көзі экономикалық игілікке жатады.
2. Өндірістік ... ... ... ... ... екі өнім ... ... мүмкіншілік қисығы ҒТП жетілген сайын оңға жылжиды.
4. Өндіріс мүмкіншілік ... тыс ... ... өндіріс мүмкін емес.
5. Өндіріс мүмкіншілік қисығынан тыс жатқан нүктеде қолдану мүмкін.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... ... үдерісінің тұрақты қайталануы және жаңаруы;
В) өндіріс үдерісінің өзгермеген ауқымда ... ... ... ... жұмыс ресурстарын тарту;
Д) өндірістің өскелең ауқымда қайталануы;
Е) өндіріс үрдісі.
2. Жай өндіріс-бұл:
А) өндірілген өнімді сату;
В) өндірістің дамуы;
С) өндірістік емес ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының дамуы.
3. Игіліктер мен қызметтер жасау үшін басқа барлық ресурстарды реттеу және
байланыстыруға бағытталған адам ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қабілеті;
Д) табиғи ресурстар;
Е) информациялық ресурстар.
4. Бөлу қатынастарын не сипаттамайды?
А) қосымша өнімді бөлу;
В) өндіріс құралдары мен ... ... ... ... ... ... өндіру және тұтыну кезендері;
Е) қажетті өнімді бөлу.
5. Тұтыну фазасы үшін не мінезді?
А) жұмыс күшін объектілер бойынша ... ... мен ... ... ... өндіріс факторларын біріктіру;
Д) еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын бөлу;
Е) қызметтерді өндіру.
6. Қоғамдық-экономикалық формация деген не ?
А) өндірушілерді ... ... қосу ... экономикалық қатынастар жүйесі;
С) қоғам дамуының белгілі даму сатысына сипатты экономикалық ... ... мен ... ... ... мен өзара
әсері;
Е) өндіріс әдісі мен оның қоғамдық-саяси құрылымының қосындысы.
7. Өндіріс-бұл:
А) материалдық игіліктер мен қызметтерді өндіру процесі;
В) заттардың үлкен ... жеке ... ... ... ... ... ... Ұдайы өндірістің экстенсивті түрін не сипаттайды?
А) еңбек өнімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... және өндіріс құралдарын тарту;
В) кәсіпорындарды қайта құру;
С) өндіріс пен өнімді жаңарту негізінде даму;
Д) технологияны өзгерту;
Е) өндірістік құрылымды өзгерту.
9. Өндірілген өнім ... ... ... ... ... ... санын ұлғайту арқылы өсіру экономикалық өсудің қай үлгісін сипаттайды?
А) жәй ұдайы ... ... ... ... ... “0”-дік өсуді;
Е) ұдайы өндірісті.
10. Ұдайы өндірісті қалай түсінуге болады:
А) өнеркәсіп процестерін жаңарту, тұрақты қайталау;
В) ... ... ... ... ... ... ... ауысымдары;
Д) еңбек құралдары өндірістерін тұрақты қайталау;
Е) өндірістердің прогрессивті әдістерін қолдану.
11. Ұдайы өндіріс түрлері:
А) тұрақты және ... ... және ... үздіксіз және кеңейтілген;
Д) тұрақты және кеңейтілген;
Е) ауыспалы және кеңейтілген.
12. Өндіріс факторларына нелер жатады:
А) еңбек, жер, капитал, ... ... ... тек ... жер және ... тек жер, ... және ... іс-әрекет;
Д) тек кәсіпкерлік іс-әрекет пен ақпарат;
Е) тек еңбек, капитал және кәсіпкерлік іс-әрекет.
13. Қоғамдық ұдайы өндірістердің фазалары:
А) өндіріс, бөлу және ... ... бөлу және ... өндіріс, айырбастау және тұтыну;
Д) өндіріс, бөлу, айырбастау және ... ... ... ... ... ... және ... Өндіріс факторлары мыналар болып табылады:
А) дәстүрлі ресурстар;
В) пайдаланылған ресурстар;
С) қолданылатын ресурстар;
Д) өндірістің болашақ ресурстары;
Е) тек табиғи ресурстар.
СӨЖ ... ... ... ... ... ... алдындағы басты проблемалар.
3-тақырып. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНСТИТУТТАР: МЕНШІК ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК
Талқылайтын сұрақтар
1. Меншік және оның түрлері.
2. Меншік құқығы дегеніміз ... ... ... ... ету ... тұжырымдамасы.
4. Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп ... ... ... ... бір мемлекеттік емес|А. Меншік. |
|меншік ... ... ... | ... адам ... ... ... қор иесі ... |Б. ... |
|табылады; | ... ... ... және |В. Жекешелендіру. |
|қажеттіліктерін қанағаттандырудағы ... | ... ... ... ... | ... ... ... ұзақ ... ... ... ... деп пайымдайды; ... ... ... ... ... ... меншік.|
|қатынастарына тән және адамның қоршаған ортамен | ... ... ... ... | ... ... ... өзі болады; ... ... |
| |алу. ... ... мемлекеттік орган |Ж. Жеке меншік. |
|қызметтерінің қысқартылуы, кәсіпкерлік құқықтың | ... ... ... | ... иесі мүлікті алумен қоса барлық |З. ... ... ... | ... ... ... ... |И. Акционерлік |
|және әрекеттестіктерінің қатынастары; ... ... ... меншік қатынастарының пайда |К.Экономикалық ынта. ... | ... сату ... пайда болады; |Л. Бұйыру. ... ... ... және ... игіліктерді |М. Нақты құқық. |
|иелену жөніндегі қатынастардың шарттарын білдіреді. | ... ... ... ... Меншік – бұл тек қана экономикалық қатынас.
2. Формалдық құқық-ресми, заңды ... шарт ... және ... мойындау.
3. Иелену–адамдардың барлық заттармен қатынастарына байланысты байланыс.
4. Иелік ету ... ... ... ... ... ... ... алу құқығы пайдалану негізінде жүзеге асады.
6. Арендада еңбекші және ... иесі бір ... ... ... ... ... күні иелік етудің мысалын түсіндіреді.
8. Жеке меншік негізінде бір адам ... ... ... немесе қордың
меншік иесі болып табылады.
9. Қаржы мүмкіншіліктері кооперативі акционерлік қоғамға қарағанда жоғары.
10. Мемлекеттік меншік ... ... әр бір ... ... Мемлекет иелігінен алу меншік формасын алмастырады деп тұжырымдайды.
12. Жекешелендірудің тиімді формасы мемлекеттік мүлікті арендаға ... ... ... алу ... ... ... ... алмастырудың міндетті формасы деп болжамдайды.
14. Мүлікті еңбек ұжымына тегін тапсыру ... ... ... Маркстік әдіс-амалдың сәйкестігінше меншік сол немесе басқа өндіріс
тәсілінде негізгі орын алады.
16. Батыс экономикалық теориясында ... ... ... салыстырғанда
олардың қорларға шектеулігімен байланысты.
17. Меншік субъектілеріне өндіріс құралдары, тұтыну заттары, қорлар, ұлттық
игілік жатады.
18. Меншік экономикалық ынтаның құрылуына әсер ... ... ... ... субъектілері арасында қалыптасады.
20. Қазіргі кезде ТМД елдерінде ... ... ... ... мен жаттығулар
1. Формалды және нақты құқыққа мысал келтіріңдер. Меншікті экономикалық
және ... ... ... ... ... Осы
айырмашылықты мысалдарыңызда көрсетіңіз.
2. Төмендегі 3.1-сызбасын мәліметтерге арналған ... ... ... ... ... түрде дайындау, еңбекші және меншік
иесі бір адам, меншіктің экономикалық түсінігі, пайдалану, ... ... ... ... ұзақ ... ... ... нақты
байланыстар, заттардан пайдалы қасиеттерін қысқа мерзімде шығару.
3. Иемдену формалары - ... ... және ... ... ... ... келтіріңдер. Бұл формалардың әр қайсысының
ерекшеліктеррі мен жетіспеушіліктері неде?
4. Экономикалық ынтаның қандай түрлері сізге мәлім? ... ... ... ... мемлекетке, кәсіпкерлік ұжымға, жоғарғы
оқу орнындағы студентке тиесілі?
5. Фирманың қызмет ету барысында қандай ... ... ... не ... ... талдаңдар.
6. Өндіріс қызметінің қандай сфераларында жеке меншік және ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды неғұрлым нәтижелі жұмыс
істеу үшін, мемлекеттік кәсіпкерлікке беру қажет.
8. Сіздің пікіріңізше жекешелендірудің ... ... және не ... ТМД ... ... ... тапсырмалар
1. Иелік құқығын қалай сипаттауға болады?
А) заттың пайдалы қасиеттерін алып шығару құқығы;
В) заттың ... шешу ... ... ... қалдыру құқығы;
Д) игілікті төтенше бақылау құқығы;
Е) заттың пайдалану мүмкіншілігін анықтау құқығы.
2. Меншікті жекешелендіру-бұл:
А) жалға беру;
В) сату;
С) ... ... ... ... ... алу ... мен оны жеке және ... жеке меншігіне беру;
Е) Аукцион.
3. Шектеулі адам саны бар, ... ... ... ... ... ... іс жасайтын және басқаруға үлесіне қарамай араласатындар:
А) серіктестік;
В) кооперативтік кәсіпшілік;
С) концерн, корпорация;
Д) акционерлік қоғам;
Е) ... ... ... қайсысы меншік субъектісіне жатпайды?
А)АТУ-дың ғимараты;
В) “Сеймар” концерні;
С) мемлекеттік сақтандыру қоғамы;
Д) шаруа Тұрысбеков;
Е) В.С.Черномырдин.
5. ... ... кім және ... ... ... шешу ... ... алу құқығы;
В) егемендік құқығы;
С) басқару құқығы;
Д) пайдалану құқығы;
Е) иелік ету құқығы.
6. Меншік дегеніміз не?
А) идеологиялық ұғым;
В) құқықтық қатынас;
С) әлеуметтік қатынас;
Д) ... ... ... ... әлеуметтік-құқықтық қатынас.
7. Жеке меншік неге жол ашады:
А) еркін ... ... ... ... ... ... өз мақсатына және өз еңбегіне;
Е) жалдамалы еңбекке.
8. “Меншіктен айыру” деген не?
А) бизнес мәселесімен өзі шұғылданғысы келмейді;
В) бұл ... ... ... ... ... ... алмау;
Д) қарызды төлеу мақсатында меншігінен айыру;
Е) бұл адамның өмір сүру игіліктері мен ... ... ... ... ... ... Егер ... бір мүлік арендаға алынған болса, онда арендатор:
А) потенциалды меншік иесі;
В)сол мүліктің бағалығын пайдалана алады /сата ... ... ... ... иесіз;
Д) толық меншік иесі;
Е) мүліктің тұтыну құнының иесі.
10. Игіліктрді ... ... ... және жою ...... ... құқығы;
В) табысты алу құқығы;
С) иелік ету құқығы;
Д) басқару құқығы;
Е) пайдалану құқығы.
11. Меншіктің түрлерін атаңдар:
А) акционерлік, шетелдік, біріккен;
В) жеке, ... ... ... ... социалистік, капиталистік;
Е) жеке, ұжымдық, қоғамдық.
12. Меншік құқықтарының жүйелік ерекшелігі деген нені білдіреді?
А) көнгіш мінез-құлық;
В) өндірістің ... ... ... ... ... жеке ... барлық құқықтарын, меншік субъектісін және меншіктің
объектісін айқындау;
Е) ақпаратты іздеу.
СӨЖ арналған ... ... ... ... ... ҚР-дағы меншікті жетілдіру бағыттары.
3. Жекешелендірудің әлеуметтік-экономикалық салдары
4.ҚР мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Қазіргі нарықтық экономикадағы шағын, орташа және ірі фирмалардың
ролі, олардың өзара ... ету ... ... ... дамытудың басым бағыттары.
4-ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖҮЙЕ ТҮРЛЕРІ, ОЛАРДЫҢ ДАМУ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ
Талқылайтын сұрақтар
1. Экономикалық жүйенің түрлері.
2. Экономикалық ... ... ... ... ... Өркениетті тұрғы.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)-өндіріс көлемі, оның құрылымы, тұтыну мөлшері |А. Базис. ... ... ... құру – ... | ... кәсіпорын және оның құрылымы, әртүрлі типтер |Б.Қоғамдық ... ... ... ... және ... әртүрі |формация. ... ...... | ... пен ... ... |В. ... экономика. |
|г)-әдет-ғұрып пен дәстүрге негізделетін, |Г. ... ... ... | ... ... ... мен ... |Д. ... ... |
|қатынастар ... | ... ... ... па?
1. Экономикалық жүйенің шағын және ірі түріне бөлуге болады.
2. Әр экономикалық жүйе ірірек экономикалық жүйеге кіреді.
3. ... ... ... ... Сала ... жүйеге жатпайды.
5. Құрылым мен жүйе – ұқсастық түсінік білдіреді.
6. Әрбір экономикалық элемент байланысы ... ... ... Әрбір экономикалық жүйе элементі әртүрлі белгі негізінде болуы мүмкін.
8. Үй шаруашылығы – бұл шағын жүйе.
9. ... күші ... ... ... ... ... формация замандас экономикалық жүйенің
классификациясын көрсетеді.
11. ... ... – бұл ... ... күші мен ... ... Экономикалық өсу теориясы Д.Беллуге жатады.
13. Экономикалық өсудің бесінші сатысы У.Ростоудың - сапалы өмірді іздеу
сатысы.
14. ... ... - бұл ... ... пен ... ... Индустриалдыққа дейінгі қоғам дамыған қоғамның ... ... ... ... формациясына келуін зерттеу- бұл цивилизация.
17. Командалық экономикада бағалық құру сұраныс пен ұсыныс негізінде.
18. «Капитал» жұмысында К.Маркс ... ... ... ... жүйесін дәстүрліге жатқызатын замандас әлемде көп ... ... ... – жартылай жоспарлы, жартылай нарықтық.
Тапсырмалар мен жаттығулар
1. Қоғамдық, экономикалық жүйелерге мысал келтіріңдер. Олар қандай жалпы
қасиетке ие?
2. ... ... ... екі ... ... ... бар: сұраныс
пен ұсыныс ара-қатынасында ерікті ынтымақтастық және ... ... ... ... ... қандай экономикалық жүйеде ерікті ынтымақтастық пен орталықтан басқару
пайдаланылады?
б) қандай экономикалық жағдайда орталықтан басқару ... бір және ... ... әдістеріне қандай жетіспеушіліктер бар?
3. Анықтама сөздерін қолдана отырып, 4.1- сызбасын толтырыңыз.
Анықтама сөздері: ... ... ... ... ... ... ... сөздерін қолдана отырып, 4.2- сызбасын толтырыңыз.
Анықтама сөздері: өндіріс құралы, өндірістік қатынас, ... ... ... ... ... ... 4.3-сызбасын толтырыңыз.
Формация түрлері:
Анықтама сөздері: коммунистік, қауымдық меншік, капиталистік, жеке меншік,
еңбекке ... емес ... ... ... құл ... ... сөздерін қолдана отырып, 4.4-сызбасын толтырыңыз.
Анықтама сөздері: сапалы өмірді іздеу қоғамы, индустриалды қоғам, дәстүрлі
қоғам, көпшілік тұтыну ... ... ... ... өту қоғамы,
қозғалыстың шешуші сатысы.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Экономиканың орталықтандырылған жоспарлауын не сипаттайды?
А) нарықтық реттеушінің іс-әрекеті;
В) меншік нысанының көптүрлілігі;
С) ... ... ... және ... салу жоспарлы бөлу;
Е) капиталдың еркін құйылуы.
2. Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... онда экономика:
А) нарыктық;
В) аралас;
С) дәстүрлі;
Д) әміршіл;
Е) кезеңдік.
3. Дәстүрлі экономикалық жүйе үшін не ... ... ... ... ... ... ... төмен деңгейі;
С) дәстүр мен салтты есепке алып, өндірістік қатынастарды ... ... ... пен ... ұжымдық нысанының басым болуы;
Е) қарапайым кооперация.
4.Экономикалық жүйе келесі іргелі мәселелерді ... ... ... кім;
В) қалай, неге, кім үшін;
С) не, ... кім ... кім, ... не үшін;
Е) инфляцияның және жұмыссыздықтың қандай себептері бар?
5. «Экономикалық ... ... ... анықтамасын таңдаңдар:
А) ... бір ... ... ... өзара ... ... бұл бір ... ... ... ... нақты - тарихи
нысаны;
С) бұл материалдық жоне
материалдық емес игілік пен ... ... ... ... ... салынған байланыс;
Д) бұл ... ... бұл ... ... Экономикалық жүйе кездесетін, іргелі мәселе — бұл:
А) инвесгициялар;
В) сиректік;
С) ... ... ... ... ... ... не?
А) өндіріс үдерісіндегі адамдар арасындағы қатынастар, бөлу, айырбас және
тұтыну;
В) табиғи, материалдық, ақпараттық ресурстарды пайдалану бойынша
қатынастар;
С) адамның табиғатқа қатынасы;
Д) әлеуметтік топтар ... ... ... ... қатынастар.
8. Әлеуметтік-экономикалық түрлерге жоғарыда аталған қатынастардың қайсысы
қатысты?
А) белу және ... ... ... ... мен ... ... ... табиғатқа ... ... ... таптар арасындағы қатынас.
9. Аралас экономиканың моделі үлкен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Эфиопия.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Экономиканы жүйелі тұрғыда қарастыру қоғамның ... ... ... ... дамуы кезендерінің негізгі бағыттары.
2. Ақпараттық экономика.
5-ТАҚЫРЫП.ҚОҒАМДЫҚ ШАРУАШЫЛЫҚ ФОРМАЛАРЫ. ТАУАРЛЫ ӨНДІРІС. АҚША
Талқылайтын сұрақтар
1. Натуралды шаруашылық, оның ... мен ... ... ... ... ... мен жағдайлары, негізгі белгілері.
3. Тауар, оның қасиеттері: құн және тұтыну құны.
4. Ақша мәні. Ақшаның қызметтері.
5. Құнның еңбек ... мен ... жұп ... – активті төлем құрал ретінде қолдану |А. Пайдалылық. ... және осы ... оның ... | ... сақталуы; | ...... ... ... өнімді өндіру|Б. Ұсыныс көлемі. |
|тек жеке тұтынуға ғана емес, сату-сатып алу | ... ... ... | ... –игіліктін қажеттілікті қанағаттандыру |В.Қоғамдық-қажетті жұмыс|
|қасиеті; ... ... ... ... ... ет және ... |Г.Жалпы пайдалылық. |
|да энергия шығындары; | ... ... ... ... айырбасталу |Д.Сұраныс көлемі. ... | ... - ... ... ... өнім ... |Е.Шекті пайдалылық. |
|шаруашылық бірліктерінен ішкі қажеттіліктерге | ... ... | ... ... ... ... алынған жалпы |Ж. Тұтыну құны. |
|пайдалылық; | ... ... ... ... |З. ... ... ... | ... ... ... ... кез келген |И.Натуралды шаруашылық. |
|баға деңгейінде тұтынушылардың тауарлар мен | ... ... ... ... мен мүмкіндігі; | ...... ... бөлігін тұтынудан алынған |К. Жеке жұмыс уақыты. |
|пайдалылық; | ... - ... ... ... ... |Л. Айырбас құны. ... ... ... ... мен | ... ... және ... ... | ... мен ... | ... –орташа деңгейде біліктілік пен |М.Өтімділік. ... ... ... негізгі |(Ликвидность) ... ... ... ... көлемі; | ... жеке ... ... ... ... ... ... |
Келесі пікірлер дұрыс па:
1. Тарихи алғашқы шаруашылық қызметін тауар өндіріс құрайды.
2. Натуралды шаруашылық ішкі ... ... ... ... ... агрофирма жатады.
4. Иемденуші натуралды шаруашылық минималды тұтыну ... ... ... ... ... қолөнершілер бөлінді.
6. Қарапайым тауар өндірісінде өндіріс құралдары өндірушіге тиесілді.
7. Ірі тауар өндірісінің негізінде еңбек жатыр.
8. Тауарлы өндірістің ... ... ақша ... Бір ... құны ... ... ... қанағаттандыра алады.
10. Тауардың тұтыну құны оны өндіруге кеткен еңбек ... ... ... пропорциясы салыстырмарлы тұрақты.
12. Нақты еңбек сапалы және сандық белгіге ие.
13. Шекті пайдалылық-ол барлық игіліктер бөліктерін пайдалану ... ... ... құралы» еңбек ақысын алғанды ақша қызметін атқарады.
15. Марксистік теорияға сәйкес тауар құны нақты еңбекпен құралады.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Анықтама ... ... ... 5.1- ... ... ... ... ... ... ... |1. ... |2. ... |3. ... |4. ... ... ... ... ... болуы; қолданбалы еңбек
құралдарын пайдалану; жинақталудың басым ... ... ... ... табиғат игіліктерін пайдалану; тұтыну кепілдіктерінің
болмауы; жасанды еңбек құралдарының ... ... ... ... ... ... сөздерін қолдана отырып, 5.2- кестесін толтырыңыз
|Тауарлы шаруашылық ... ... ... |1. ... |2. ... |3. ... |4. ... |5. ... |6. ... |7. ... сөздері: жайдан кейін жүреді, негізінде жалданбалы еңбек жатыр;
табыстың негізгі формасы, өнімді ... ... ... ... ... ... кейін болады; еңбек жеке ... мен ... жай ... ... ... ... ақы, пайда, процент;
өндірістің ұсақ масштабы; күрделі еңбек құралдары; жеке меншік, еңбек және
басқару ... ... ... жеке еңбек жатыр; өндіріс құралдары
кәсіпкерге тиесілі; өндіріс құралдары өндірушіге тиесілді.
3. Анықтама сөздерін қолдана отырып, 5.3-сызбасын ... ... жеке ... ... ... ... тұтыну құны,
қоғамдық-қажетті еңбек уақыты.
4. Айталық, еңбек құн теориясына сәйкес өнімнің бірлігінің құны 2 сағатқа
тең болды, ал ... күні ... өнім -5. Егер ... ... 2 ... ... бір бірлігінің құны және оның көлемі неге тең болады?
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Натуралды шаруашылықта не тұрақты тапшылықта болады?
А) тауарлар мен қызметтер;
В) ... ... ... ... ... тауарлар.
2. Натуралды шаруашылық дегеніміз:
А) сатуға арналған өнім;
В) ... ... ... ... ... әмбебап өндірістік еңбек;
Е) тікелей (қолма-қол) байланыс.
3. Құн заңының ... ... ... ... апат ... реттейтін, заң;
В) айырбас құны бойынша жүзеге асатын, заң;
С) тауар айырбастары олардың құнының өсуімен көтерілетін және ... ... түсу ... ... ... ... құнының шамасы кеткен шығындардың сомаларына тең;
Е)тауарлардың импорт және экспорт құндарының арасындағы ара қатынастар
өзгермейді.
4. ... ... ... не ... қор ... ... құн ... айырбас құралы;
Д) тартымдылық құралы;
Е) төлем құралы.
5. Келтірілген қызметтердің қайсысын алтын ақша ғана атқара алады?
А) құн ... ... ... ... ... ... құралы;
Е) асыл қазына жинау құралы.
6.Бартер ақшаның қай ... ... қор ... ... ... ... дүниежүзілік ақша;
Д) құн өлшемі;
Е) төлем құралы.
7. Ақшаның қандай қызметі баға ұғымын білдіреді?
А) құн өлшемі;
В) қор жинау құралы;
С) ... ... ... ... айналым құралы.
8. Ақша бірлігін үлкейту, белгілі бір пропорция жолымен ескі ақшаларды жаңа
ақшаларға айырбастау:
А) дефляция;
В) деноминация;
С) девальвация;
Д) ревальвация;
Е) нуллификация.
9. Ақша ... ... ... жалпылама эквивалент қызметін атқаратын товар;
В) басқа товарға қарай құнын ... ... ... құнын анықтайтын товар;
Д) алтын және күміс;
Е) товар айырбасына қызмет атқаратын құрал.
10. Қай жылы Қазақстанда ұлттық валюта енгізілді?
А) 1990ж;
В) ... ... ... ... ... ... кезінде ақша қандай қызмет атқарады?
А) құн өлшеуші;
В) айналым құралы;
С) төлем құралы;
Д) жинақтау құралы;
Е) дүниежүзілік ақша;
12. Ақша ... ... ... ... ... евро және ... ... және өндірістік дамыған
елдердің басқа да валюталары;
В) ақша бірлігі;
С) ақша агрегаттары;
Д) ақша түрлері;
Е) ақша ... ... ... ... ... Шекті пайдалылық теориясы.
2. Құн нысанының дамуы және ақшаның пайда болуы.
3. Ақша нысандарының ... ... ... ... ... ... Ақша айналысының заңы. Ақша реформалары.
5. ҚР-да ұлттық валютаның ... мен ... ... ТҮРЛЕРІ, ҚҰРЫЛЫМЫ, ҮЛГІЛЕРІ
Талқылайтын сұрақтар
1. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.
2. Нарықтың құрылымы.
3. ... ... ... ... ... неде?
5. Нарықтың қандай кемшіліктері бар?
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)–бір мезгілде өндіріс факторының және шығындалушы|А. Тепе-теңдік нарық. ... иесі ... ... ... ... | ... ... ... қажетті фирмалар мен|Б. Инфрақұрылым. |
|тұрғындарға қызмет көрсететін шаруашылық ұйымдар | ... ... емес ... жүйесі; | ... ... ... пен ұсыныс жататын |В. Нарық. ... ... ... | ... ... тең ... ... |Г. Нарықтық қатынас |
| ... ... ... |Д.Үй ... |
|операция жасайтын заңды және жеке тұлғалар; | ... ... ... ... Нарық – бұл тауар мен ақша айналысының сферасы.
2. Нарық – бұл ... ... ... ... ... сферасы.
4. Нарық- бұл сатып алушы мен сатушыларды бір жерге жинайтын механизм.
5. Ақшаның пайда болуы, нарықтың пайда болуының негізгі шарттары болып
табылады.
6. ... ... ... ... ... ... ... Үй шаруашылықтары өндіріс факторының иесі ретінде табыс алады.
8. Үй шаруашылықтары да және фирмалар да табыстың жартысын жинақтайды.
9. ... ... ... шығындар соммасынан артық .
10. Нарық туралы негізгі ақпаратты өндіріс динамикасы ... ... ... ... ұсыныстан артық болуымен сипатталады.
12. Коммерциялық инфрақұрылымды нарықтық деп санайды.
13. Нарықтық экономикада жағымсыз жақтау жоқ.
14. Нарықтық экономикада мемлекеттің ... ... – бұл ... ... ... ... араласуы зиян келтіреді.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Анықтама сөздерін қолдана ... ... ... ... ... үй ... ... фирма, қызмет, мемлекет,
өндіріс факторы.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Нарық шаруашылыгының негізгі субьектілері болып табылатындар:
А) өндіріс факторының иелері;
В) өндірістік, сауда және ... ... ... ... жұмысшылар, капиталистер, жер иелері;
Д) үй шаруашылығы, бизнес және үкімет;
Е) кәсіподақ, ... ... ... ... ... ... ... нарық тетіктернің кұрылымдық
элементтері болмайды?
А) бәсекелестік;
В) сұраныс;
С) ұсыныс;
Д) бұйрықтық (директивтік) жоспарлау;
Е) баға.
3.Нарық экономикасында ... ... ... шешіледі:
А) өндірушілердің ұмтылысы арқылы пайда алу және ... ... ... ... ... пен ... арқылы соңғы өнімге белгіленетін баға;
С) өндірісті мамандандыру негізінде;
Д) өндіріс құралдарын экономикада кеңінен қолдану негізінде;
Е) трансакциялық шығынды қысқарту негізінде;
4. ... ... ... не ... ... ... жағдайы;
В) өндірістің жалпы жағдайын қамтамасыз ететін, шаруашылық кызметінің
саласы мен аясы;
С) қызмет аясы;
Д) өндіріс құралдары;
Е) тауар өндірушілердің тиімді ... үшін ... ... қамтамасыз,
ететін, қызмет аясы мен әр түрлі ұйымдардың жүйесі.
5. Нарық инфрақұрылымының элементтері болып табылатындар:
А) ... жэне қор ... ... ... сауда үйлері;
В) әкімшіліктер, соттар, прокуратура;
С) зауыт пен фабрикалар;
Д) өндірістің материалдық жағдайы;
Е) адамның өмірлік қызметінің жағдайы.
6.Нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... ... ... ... табылатындар:
А) шарттар жүйесі;
В) жоспарлы байланыс;
С) тікелей коғамдык қатынастар;
Д) баспа-бас айырбас ... ... ... ... ... қатысты емес:
А) ресурстарды тиімді бөлу;
В)нарық кімнің ақшасы бар, ... ... ... шектелген ақпараттардың болуына қарамастан, нарықтың пайдалы
қызмет ету мүмкіндігі;
Д) өзгерісті жағдайларға жоғары бейімділік және икемділік;
Е) ... ... ... оңтайлы пайдалану.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Нарықтық инфрақұрылым.
2. Нарықтық қайта құрудың Қазақстандық үлгісі.
7-ТАҚЫРЫП. СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ... ... ... ... ... ... қисығы. Сұранысқа ықпал ететін факторлар.
2. Ұсыныс заңы. Ұсыныс қисығы. ... ... ... ... ... пен ... ... әрекеттесуі. Нарықтық тепе-теңдік.
4. Сұраныс пен ұсыныс нарықтық экономиканың құралдары ретінде.
5. Икемділік түсінігі. Икемділік ... ... ... мен ... жұп ... ... ... ұсыныс көлеміне сәйкес |А. Нарықтық ұсыныс. ... ... | ... ... ... алушының сұранысы; |Б. ... ... |
| ... ... |
| ... ... –баға мен ұсыныс көлемінің арасындағы тура |В. ... ... ... | ... ... ... баға ... әрекет ету |Г.Нарық сұранысы. |
|дәрежесі; | ... ... баға ... ... ... өнім ... көлемі. |
|көлемі; | ...... ... пайыздық өзгерісінің бағаның|Е.Сұраныстың |
|пайыздық өзгерісіне қатынасы; ... ... – жеке ... ... ... ... |
| ... ... – баға мен ... көлемінің арасындағы кері |З. Сұраныстың икемді |
|байланыс; ... ... ... ... ... |И. Жеке ... ... –сұраныс көлемінің пайыздық өзгерісінің |К. ... ... ... ... ... ... | ... ... ие ... ... ... |Л. ... ... |
| ... ... ... ұсыныстар соммасы; |М. ... өнім |
| ... ... – бір тауарға тұтынушылық сұраныстың, басқа |Н.Жеке сұраныс. |
|тауар бағасы өзгергенде ... ету ... | ... тұрақты болған кезінде кез келген тауар|О. Баға бойынша ... ... ... ... ... |
|п)-тез аралықтағы ұсыныс; |П. ... ... ... ... ... ... Сұраныс заңы берілген тауардың бағасы мен сұраныс арасындағы ... ... ... ... ... ... болады.
3. Ұнға сұраныс төмендегенде, оның бағасы өседі.
4. Егер тұрғындар бағаның әрі қарай өсуін күтсе, онда сұраныс қисығы оңға
жылжиды.
5. Табыстың өсуіне ... ... ... ... ... онда ... тауар
қалыпты тауарларға жатады.
6. Сұраныс икемділігің баға бойынша ... ... ... ... Сыраға деген сұраныс, суға қарағанда икемді.
8. Ұсыныстың өсуі, ұсыныс қисығының оңға және төмен қозғалуын көрсетеді.
9. Тепе-теңдік өнім көлемі – ол өнім ... ... ... ... ... ... – жеке ... соммасы.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Берілген Qd = 20 - 2Р, Qs = 14 + 4Р онда Р - ... Qd ... ... ... ... тауардың тепе-тең өндіріс көлемімен, ... ... ... ... ... және нанның сұраныс қисығы
қалай өзгереді?
3. 7.1- ... ... ... сұраныстың нарықтық көлемін тап және А, В,С
тұтынушыларына жеке сұраныс қисығын, нарықтық сұраныс қисығын сал.
| ... ... ... ... |
|Баға (Р) | ... ... |А |В |С | ... |- |- |1 | |
|7 |1 |1 |3 | |
|4 |2 |3 |5 | |
|1 |3 |7 |9 | ... ... ... ... нарықтық көлемін тап және А, В,С
тауарына жеке ұсыныс қисығын, нарықтық ұсыныс ... ... ... ... көлемі |Нарықтық ... (Р) | ... ... |
| |А |В |С | ... |30 |35 |27 | |
|9 |27 |30 |24 | |
|6 |20 |23 |18 | |
|3 |10 |11 |5 | |
|1 |- |1 |- | |
5. ... қисығы келесідей берілген:Qd = 180- 4 Р, онда Р – ... ... ... ... Qs = 100 + ... ... а) тепе-тең өндіріс көлемі және тепе-тең баға қаншаға тең?
б) егер мемлекет тауардың бір бірлігіне 3 у.е ... ... онда ... және ... ... ... ... қисығының ығысуы неден болғандығын түсіндіріңіз?
Q
7. Тауарға деген бағаның 16 дан 20 өсуі, тауарға деген сұраныс ... ... 80 ... Табу ... сұраныстың доғалық икемділік коэффициентін.
8. Сұраныстың баға бойынша икемділік коэффициент мәнін кестеге толтыр.
|Баға бойынша |Иекемділік түрі ... | ... | |
| ... ... |Сұраныс |Абсолютті |Абсолютті |
| ... ... ... ... ... |
| | | ... тең ... ... |
| | | | | | ... | | | | | ... ... ... Қай ... сұраныс қисығын оңға немесе солға жылжыта алады?
А) салық пен дотация;
В) ... ... ... ... тұтынушының ұнатуы;
Д) шекті пайдалылықтың төмендеу зағы;
Е) ресурстар бағасы.
2. Х тауардың У тауармен ... ... ... 3-ке тең. ... ... ... Х ... тұтыну У тауарын тұтынудан гөрі қалаулы;
В) У тауардың қосымша 1 бірлігін алу үшін Х тауардың 3 ... ... ... ... тең ... Х ... У тауарынан гөрі 3 есе бағалы;
Е) тауарлар бірін-бірі ауыстыра алмайды.
3. Егер Х тауардың сұранысы ... ... онда ... 10% төмендеу
нәтижесінде?
А) сұраныс көлемі 10 %-дан кем ... ... ... 10 % ... сұраныс көлемі 10 % өседі;
Д) сұраныс көлемі 10 %-дан артық өседі;
Е) сұраныс көлемі 10 %-дан кем төмендейді.
4. Сұраным икемді, егер ... ... ... ... ... Сұраныс қисығының өзгерісіне қайсы фактор әсер етпейді?
А) тұтынушылардың саны;
В) тұтынушылардың табысы;
С) тұтынушылардың ұнатуы;
Д) ... ... ... ... бағасы.
6. Ұсыныс қисығы төмендегі тұжырымдардың қайсысын көрсетеді?
А) баға мен ... ... ... тура ... баға мен ұсыныс көлемі арасындағы оң байланысты;
С) баға мен ұсыныс көлемі арасындағы кері ... ... сату ... ... нарықтағы бағалар өзгерісінің серпінін.
7. Сұраныс заңына сәйкес:
А) тауар бағасы құлдырағанда, жоспарланған сатып алу ... ... ... өскенде, баға өседі;
С) сұраныс қисығы оңға қарай құлдырайды;
Д) егер тұтынушылардың табысы өсетін болса, онда олар тауарларды көбірек
алады;
Е) ұсыныстың сұраныстан ... ... ... ... жетілдіру нәтижесінде жылжиды?
А) сұраныс қисығы оңға және төмен;
В) сұраныс қисығы жоғары және оңға;
С) ұсыныс қисығы солға және жоғары;
Д) ... ... оңға және ... ... ... жоғары және солға.
9. Егер тұтынушының табысы өссе, сұраныс қалай өзгереді?
А) сұраныс қисығы оңға жылжиды;
В) сұраныс ... ... ... ... ... ... екінші тауарға ұсыныс өзгермейді;
Е) сұраныс көлемі өседі.
10.Баға 3%-ға төмендегенде, сұраныс 3%-ға ... ... ... ... не ... ... ... икемді сұраныс;
В) сұраныс икемсіз;
С) икемділік нольге тең;
Д) абсолютті икемсіз сұраныс;
Е) икемділігі бірге тең.
СӨЖ ... ... ... ... теориясы.
2. Икемділік теориясының тәжірибеде қолданылуы.
8-ТАҚЫРЫП. БӘСЕКЕ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯ
Талқылайтын сұрақтар
1. Бәсекенің мәні және оның ... ... ... және ... ... теориясы.
3. Монополия теориясы.
4. Монополиялық бәсеке
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а) – экономикалық құқық, моральдық және ... да |А. ... ... бар экономикалық субъектілер арасындағы | ... | ... ... ... ... ... ... |Б.Бағалық емес |
|бәсекелестік; ... ...... ... тауарларды жүздеген сатып ... ... мен ... ... ... ... ... | ... ... ... ... өндіретін, бір фирманың |Г. Бәсекелестік |
|қызмет атқаратын нарық құрылымы; | ... ... мен ... реттеу үшін фирмаларды |Д.Таза монополия ... | ... әр ... ... әр ... ... ... монополия |
|сату тәжірибесі; | ... ... онда ... кіші ... ... ... бірақ біртекті емес өнімді ұсынады; | ... бір ... болу ... ... ... ... ... етуі, жаңалардың |И.Бағалық ... қиын ... ... емес ... ... ... |
|к)-фирма бәсекелестіктен арнайы қорғауға ие болмай |К.Жабық монополия ... ... ... кез ... ... уақытша | ... ... ... жағдай; | ... ... ... ... |Л.Монополиялық |
|патенттік қорғаумен, авторлық құқық ... ... ... ... ... | ... ... ... ... Нарық бәсекелессіз мүмкін емес.
2. Бөгде тауар маркасын пайдалану – бұл ... ... ... ... бір ... ... өндіріледі.
4. Таза монополияда уникалды тауар өндіріледі.
5. Нарықтық бәсекеде фирмалар бір-бірінен ... ... ... ... ... Бәсекелестік нарықта салаға кіру кедергілері болады.
7. Бәсекелестік фирма экономикалық пайданы, тек қысқа мерзімде алады.
8. Монополист бағаға әрекет етеді.
9. ... ... ... емес ... ... болады.
10. Олигополияның бірегей моделі болмайды.
11. Бағалық дискриминация фирманың табысын азайтады.
12. Олигополияда жасырын келісім мүмкін емес.
13. Жетілген бәсекелестік табысты бөлу ... ... Таза ... ... ... ... ... қолдануды
білдіреді.
15. Бәсекелестік нарықта тұтынушылық талғам диапазоны шектеулі.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Монополиялық бәсеке нарығына төмендегілердің қайсысын жатқызуға болады?
А) энергетика ... банк ... ... ... ... ... ... нарықтары;
Е) сабын, шампунь, тіс пастасы нарықтары.
2. Монопсония – бұл:
А) рынокта ... ... болу ... ... ... ғана алушының болу жағдайы;
С) рынокта көптеген сатып алушылардың болуы;
Д) ... ... ... мен ... болу ... ... ... ғана сатушының болу жағдайы.
3. Дуополиялық бәсекені анықтайтын белгі:
А) өнімнің нақты түрін өндіретін фирмалардың саны салыстырмалы көп емес,
шектеулі;
В) өнімнің нақты түрі 2 ... ... бір ... ... өнім түрі бір ... ... ... көптеген нақты немесе қиялдағы өзгешеліктерін ... ... Егер ... ... ... ... бірнеше бәсекелестер болса, онда
сұраныс:
А) икемді;
В) икемділігі бірге тең;
С) икемсіз;
Д) ... ... ... ... ... Жетілген бәсеке жағдайына не жатпайды?
А) бір текті тауарлар;
В) нарыққа ... ... және шыға ... ... шектеулігі;
Д) еркін баға белгілеу;
Е) сатушы мен сатып алушының көп болуы.
6. Монополия – бұл:
А) олигополия;
В) бір фирмадан тұратын сала;
С) нақты баламаның ... ... ... ... ... ... ... кедергі жоқ;
Е) бірнеше ірі фирмалар билік жүргізетін сала.
7. Олигополия –бұл:
А) еркін бәсекенің нарығы;
В) бір фирмадан тұратын сала;
С) сараланған тауар ... ... ірі ... билейтін нарық;
Д) монопсония;
Е) жетілдірілген бәсекенің нарығы.
8. Бәсекенің идеалды түрі, онда ... ... ... бар ... ... ... сатушылар мен сатып алушылар қызмет етеді:
А) салааралық бәсеке;
B) әділетсіз ... ... ... ... ... ... жауап жоқ.
9.Жетілмеген бәсекеге нарығының осы типінде бұл өнімді тек бір ғана фирма
шығарады және ол бағаны жоғары ... ... ... ... монополиялық бәсеке;
D) жетілген бәсеке;
E) монополия.
10. Бәсекенің бұл тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... бәсеке;
B) әділетсіз бәсеке;
C) бағалық емес;
D) жетілмеген бәсеке;
E) жетілген бәсеке.
11. Әр түрлі салалардағы тауарлар арасында сатуды туындайды бәсекенің түрі:
А) ... ... ... ... ... ... ... бәсеке;
E) жетілген бәсеке.
12. Нарықта монополисттің пайда болуымен ... ... ... ... айналады:
А) бағалық бәсекеге;
B) нарықтық бәсекеге;
C) кәсіпкерлік бәсекеге;
D) жетілмеген бәсекеге;
E) өзгеріссіз қалады.
13. Жекеленген өндіруші нарықты үстемдік ... осы ... ... бақылауға
алғанда қандай жағдай пайда болады:
А) олигополия;
B) монопсония;
C) жетілген бәсекеге;
D) жетілмеген бәсекеге;
E) монополия.
СӨЖ арналған ... ... ... ... Монополияға қарсы заңдар мен саясат.
9-ТАҚЫРЫП. КАПИТАЛ (ҚОРЛАР).АУЫСПАЛЫ АЙНАЛЫМ ЖӘНЕ АЙНАЛЫМ
Талқылайтын сұрақтар
1. Кәсіпкерлік капитал. Кәсіпкерлік капиталдың ... ... ... ... және ... ... Кәсіпорын қорларының құрылымы.
4. Қорлардың ауыспалы айналымы мен айналымы.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)-өнім өндіру, бұған оның масштабының алдағы |А. ... ... ... ... | ... ... және ... қорларының |Б. Экономикалық ... ... ... ... құралдарының ұзақмерзімдік арендасы; |В. Айналым уақыты. |
|г)-қанағаттандырылған ... мұны адам ... ... ... ... ... ... бұдан адам | ... ... | ... ... ... ... ... иегеріне |Д. Ұдайы өндіріс. |
|сол күйінде қайтарылу кезеңі; | ... ... ... ... ... ... ... айналалым кезінде болу уақыты; |Ж. ... ... ... ... ... кезіндегідей |З.Үлкейтілген ұдайы |
|айналым қоры; ... ... ... ... ... |И. ... уақыты. |
|к)-ұзақ мерзім қызмет ететін өндірістік қорлар; |К. ... ... ... цикл ... ... |Л. ... қорлар. |
|өндірістік қорлар; | ... ... ... ... ... |М. ... ... процессі; | ... мен ... оның ... қатынасы;|Н.Айналым құралдары.|
Келесі пікірлер дұрыс па:
1. Айналымның екі стадиясы айналым сферасына кіреді.
2. Қорлар айналым уақыты өндіріс уақыты мен айналым уақытынан тұрады.
3. ... ... өнім ... аяқталады.
4. Жылдамдатылған амортизация ҒТП жетілдіру көзі.
5. Өндірістік қабілет уақыт келе толықпайды.
6. Айнымалы ... ... ... ... ... ... тиімділігі жоғары
болады.
7. Физикалық тозуға қолданылмаған машина, құрал-жабдық, ... ... ... ... ... ... бағасы төмендейді.
9. Амортизация нормасы – амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... қорлар өндіріс процессінде өздерінің натуралды
формасын ... ... ... ... ... пайда болуы өндірістік қорлардың
өздерінің құнын жоғалтады.
12. Тиімділік - өндіріс көлемінің өсуі.
13. Экономикалық тиімділік ... ... ... шығуы мүмкін.
14. Өндіріс тиімділігінің өсуі уақыт экономикасы заң талаптарына сәйкес
келеді.
15. Бос ... ... ... тиімділігінін артуына байланысты.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Егер бастапқы ... ... ... ... ... 4 жыл, капиталдық жөндеу-1,8 млн, модернизациялауға – 2 млн. Табу
керек қалған құнының?
2. Станок құны ... ... ... ... Табу ... жыл ... ... және амортизациялық нормасын?
3. Негізгі капитал құны 300 ... ... ... жылдамдығы – 6 жыл.
Айналмалы капитал 50 млн.тенге және айналымы жылына 13 рет. Табу ... ... ... және ... айналым санының?
4. Айналмалы капитал 400 млн.тенге, сонымен қатар еңбек ақы қоры -100
млн.тенге ... ... ... ... ... ... 10 рет ... еңбек ақы-16 рет. Табу керек негізгі капиталды,
егерде тозу 10 ... ... және ... айналым жылдамдығы 0,5 жылды
құрайды.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Капиталдың жалпы формуласын көрсет:
А) Т-А-Т.
В) А-Т-А.
С) ... ... ... ... өндіріске төмендегілердің қайсысын жатқызуға болады?
А) материалдық-техникалық жабдықтау;
В) білім беру;
С) басқару органдары;
Д) несиелік мекемелер;
Е) денсаулық сақтау.
3. ... ... ... ... ... ... ... өнімдер;
В) ғимараттар, құрал-жабдықтар;
С)өндіріс кезеңінде өзінің құнын бөліп ауыстыратын материалдық қаржылар;
Д) тұтынушыларға тиеп жіберуге дайындалған өнімдер;
Е) бір ... ... ... ... және дайын өнімге құнын толық
ауыстыратын материалдық қаржылар.
4. ...... ... ... айырбастау немесе ақшаға сату үшін өндірілген өнім;
В) өндірісте пайдаланылатын ой және ... ... ... бұл табиғаттың өнімі;
Д) еңбек барысында адамдар пайдаланылатын еңбек құралы;
Е) болашақ өнімнің материалдық негізін ... ... ... ... ... ... ... бірнеше айналымға қатысатын, өзінің құнын дайын өнімге біртіндеп
ауыстыратын өндіріс құрал-жабдықтарының бір ... ... ... ... бұйымы;
Е) жұмыс күші.
6. Капиталдың айналым жылдамдығы – бұл:
А) өндіріс уақыты;
В) бір жыл ішінде ... ... ... ... жұмыс күшінің бір өндіріс кезеңіндегі ауысуы;
Д) өнімнен түскен қаржыны кәсіпорынға қайтару мерзімі;
Е) айналым уақыты.
7. Өндіріс процесіне ... рет ... өз ... ... ... ... олар ... қондырғы және т.б.:
А) айналмалы капитал;
B) айналыс қорлары;
C) негізгі капитал;
D) өндіріс емес капитал;
E) дұрыс жауап жоқ.
8. Амортизацияны есептеу ... ... ... жыл сайын бірдей мөлшерде
шегеріліп, амортизациялық қорға аударылады:
А) ... ... ... ... ... амортизация;
D) қысқартылған амортизация;
E) ұзартылған амортизация.
9. Негізгі капиталдың өндіріс процесінде пайдалануына жарамай қалуы, істен
шығуы:
А) моралды тозуы;
B) физикалық тозуы;
C) техникалық ... ... ... ... ... жоқ.
10. Амортизацияны осы әдіспен есептеу кезінде амортизация нормасы екі есе
арттырылады, ол ҒТП байланысты, ... ... ... ... ... ... ... ауыспалы амортизация;
C) қарапайым амортизация;
D) жылдамдатылған амортизация;
E) ұзартылған амортизация.
11. ... – Т ... .... Т '– ... процесті сипаттайды:
А) меншік қаражат айналымы;
B) капитал айналымы;
C) жеке ұдайы өндіріс;
D) капиталдың ... ... ... ... ... ... Негізгі капиталдың моральды және физикалық тозуының құндық бағасы:
А) капитал айналымы;
B) ауыспалы айналым;
C) амортизация;
D) бәсеке;
E) сұраныс.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Табиғи және ... ... ... және ... ... ... уақыты және айналыс уақыты. Кәсіпорынның айналмалы құралдары.
10- ТАҚЫРЫП. ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫ
Талқылайтын сұрақтар
1. Экономикалық шығындардың мәні және оның ... ... ... ... шекті табыстарын есептеу тәсілдері.
3. Өндіріс көлемінің өсуі кезіндегі тұрақты және өзгермелі ... ... ... ... шығындары, олардың арналуы.
5. Өндіріс шығындарын азайту және пайданы көбейту.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)- жалпы тұрақты және жалпы өзгермелі шығындардың |А. ... ... ... тең болатын шығындар; | ...... өнім ... бірлігне байланысты |Б. Орташа тұрақты |
|шығындар; ... ...... бір ... ... ақшалай түсім |В.Өндірушінің |
|сомасы; ... ... өнім ... 0-ге тең ... шығындар; |Г.Экономикалық |
| ... ...... және айқын емес шығындар сомасына |Д.Өзгермелі ... ... ... ... – өндірілген және сатылған өнімнің ақшалай |Е. Жалпы шығындар ... | ...... ... ... ... ... |Ж.Бухгалтерлік |
|дайын ... ... баға мен ... баға |шығын. |
|арасындағы айырмашылық; | ... – өнім ... ... ... ... шығын|З. Шекті шығын. ...... ... ресурстарға төлемдер түрінде |И.Бухгалтерлік ... тек қана ... ... ... |пайда. ... | ...... ... ... өндіру көлеміне |К. Жалпы табыс. |
|қатынасы; | ...... ... пен экономикалық шығындар арасындағы|Л.Тұрақты шығындар. |
|айырмашылық; | ...... ... және ... ... бір |М.Экономикалық |
|бірлікке өзгеру нәтижесінен ... ... ... ... ... ... ... мен айқын шығындар арасындағы |Н. Орташа табыс. ... | ... ... дұрыс па:
29 Экономикалық шығындар, бухгалтерліктен аз.
1. Бухгалтерлік шығындарға айқын емес шығындар жатады.
2. Айқын емес шығындар – ... ... ... ... ... өндіру көлемі нольге тең болғанда болады.
4. Жалпы шығындар өзгермелі және ... ... ... ... Орташа тұрақты шығындар үнемі өсіп отырады.
6. Фирма ... ... және ... ... ... эквиваленті.
7. Орташа табыс жалпы табыстың сатылу көлеміне қатынасы арқылы анықталады.
8. Жалпы ... ... ... оң ... өсе ... ... табысқа байланысты емес.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1.Шолпан теріден ... ... ... айналысатын кішігірім
шеберхананың иесі. Шолпанмен бірге шеберханада Мақпал мен ... ... Ай ... ... ... 30 мың ... ... Жұмыс орнын жалға
алғаны үшін Шолпан жылына 20 мың теңге төлейді. Одан басқа, Шолпан 40 ... ... ... ... ... Егер ол өзінің ақшалай қаржысын
қолданудың басқа бір жолын тапқанда, Шолпан 80 мың ... ... ... еді. ... өз бизнесін ұйымдастырғанға дейін өзіне пайдалы, айлық
жалақысы 30 мың теңге ... бас ... Егер ... ... ... ... әртүрлі салықтар төлесе, ол салықтар Шолпанның
жалпы жылдық шығындарының жуық шамамен ... 40%-ін ... ... ... және ... ... көлемі қандай болады?
2. 20 бірлік өнімнің жалпы шығыны -100 долл., ал 21-ші өнім – 106 ... ... ... ... 21-ші өнімнің?
3.Кестені толтырыңыз.
|Q, саны |TC, мың.тг |Табу керек |
| | |FC |VC |MC |
|0 |60 | | | |
|1 |140 | | | |
|2 |180 | | | |
|3 |240 | | | |
|4 |420 | | | ... ... ... ... ... ... |Шекті |
|көлемі |шығындар |шығындар |шығындар | ... |
| | | | |FC |VC |TC | |
|0 |20 |0 | | | | | |
|1 |20 |10 | | | | | |
|2 |20 |20 | | | | | |
|3 |20 |25 | | | | | |
|4 |20 |36 | | | | | |
|5 |20 |50 | | | | | |
|6 |20 |70 | | | | | ... ... ... ... ... 500 мың.теңге салуға шешім
қабылдады.Өндірістің өзі жылына 200 мың.теңге екен. ... ... ... ... ... толқынды пештерді 225 ... ... Бұл ... ... ... ... арналған тапсырмалар
1. Тұрақты және өзгермелі шығындар жиынтығы шығынның қай түрін береді:
А) нақты шығындарды;
B) ... ... ... шығындарды;
D) нақты емес шығындарды;
E) өзгермелі шығындарды.
2. Пайданың бұл түрі фирманың ... ... ... шығындарды (сыртқы
және ішкі) алып тастағанда туындайды:
А) орташа тұрақты пайда;
B) ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік пайда.
3. Фирманың шикізат, қондырғы, ... ... ... ... ... шығындары, демек кәсіпорын құрамына кірмейтін жабдықтаушылардан
сатып алулары:
А) нақты шығындар;
B) тұрақты шығындар;
C) альтернативті ... ... ... орташа тұрақты шығындар.
4. Пайданың бұл түрі фирманың ... ... ... ... ... ішкі) алып тастағанда туындайды:
А) орташа тұрақты пайда;
B) экономикалық пайда;
C) альтернативті ... ... ... ... ... ... бұл түрі ... шығындардың өндірілген өнім ... ... ... орташа нақты шығындар;
B) орташа тұрақты шығындар;
C) орташа альтернативті шығындар;
D) орташа жиынтық ... ... ... ... ... ... тәуелді болатын шығындар, оларға шикізат, материал
және еңбек ақыға шығындар жатады:
А) нақты шығындар;
B) тұрақты шығындар;
C) альтернативті ... ... емес ... ... ... ... және ... шығындар жиынтығы шығынның қай түрін береді:
А) нақты шығындарды;
B) тұрақты шығындарды;
C) жиынтық шығындарды;
D) нақты емес шығындарды;
E) өзгермелі шығындарды.
8. Әр ... өнім ... ... үшін ... шығындар:
А) шекті шығындар;
B) тұрақты шығындар;
C) альтернативті шығындар;
D) нақты емес шығындар;
E) орташа тұрақты шығындар.
9. Өндіріс көлемінен ... ... ... ... ... ... т.б. ... бухгалтерлік пайда;
B) экономикалық пайда;
C) альтернативті пайда;
D) қалыпты пайда;
E) орташа тұрақты пайда.
10. Пайданың бұл түрі ... ... ... ... шығындарды алып
тастағанда туындайды:
А) орташа тұрақты пайда;
B) экономикалық ... ... ... ... ... ... ... арналған бақылау жұмысы
1. Жалпы, орташа және шекті шығындар, олардың арасындағы өзара ... ... ... және ұзақ ... ... ... ... олардың
арасындағы өзара байланыс.
11- ТАҚЫРЫП. ӨНДІРІС ФАКТОРЛАРЫНАН ТАБЫСТАР
Талқылайтын сұрақтар
1. Пайда кәсіпкердің табысы және фирманың қызмет етуінің ... ... ... ... ... экономистер көзқарастарының эволюциясы.
3. Еңбекке ақы төлеу нысандары мен ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме.
5. Экономикалық рента жер, оның қойнауына табыс нысаны ... және ... I және II ... ... ... ... ... Жер бағасы.
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Еңбек ақы бір жылда 5%. Салықтар 3% өсті. Бағаның ... ... ... ... ... 10% көтерілді. Нақты еңбек ақы қалай
өзгерді?
2. Егер жердің иесі жыл сайын 60 мың ... жер ... алып ... ... ... 10% ... ... Жер учаскесінің бағасы қандай
болады?
3. Жердің меншік иесі аренда берілген учаскеде 8мың теңге ... ... 50 мың ... 10 жыл қызмет ... ... ... бар. Банктің жыл сайынғы % норма-5%. Жер рентасының шамасын
анықтаңыздар.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. ...... ... ... ... ... айып пұл санкциясы;
Д) міндетті төлем;
Е) әлеуметтік көмектер.
2. Дифференциалды ... 1-ді кім ... және ... жер ... жалгер;
С) мемлекеттік және жергілікті үкімет органы;
Д) жергілікті үкімет органы;
Е) ... Қай ... ... және ... ... ... абсолюттік рента;
В) дифференциалдық рента 2;
С) дифференциалдық рента 1;
Д) пайда;
Е) монополиялық рента.
4. Дифференциалды рентаның пайда болу себебі:
А) ... ... ... ... және ... ... болуы;
С) шаруашылықтың объектісі ретінде жерге монополия;
Д) жерге деген меншік монополиясы;
Е) абсолютті рента.
5. ... ... ... ... нарыққа жағын болуымен байланысты пайда;
В) капиталдың үстеме салымын қажет етеді;
С) егіншілікті ... ... ... тілейді;
Д) барлық жерлерден алынатын пайда;
Е) жердің сапасының әр түрлі болатынымен байланысты пайда.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Өндіріс факторына сұраныс.
2. Жер ... – жер ... ... ... кәсіпкердің факторлық табысы ретінде.
12- ТАҚЫРЫП. ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕ РЕТІНДЕ
Талқылайтын сұрақтар
1. ... ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштер, ұлттық есептер жүйесі.
3. Жалпы ұлттық өнім, жалпы ішкі өнім: ... ... ... ... ... бөлу, қайта бөлу.
5. Ұлттық байлық: мазмұны және құрылымы.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)- белгілі бір уақыт ішінде ... ... |А. ТҰӨ. ... өндірілген тауарлар мен қызметтердің | ... ... | ... – құнды жасау, беру, қайта құру және жою |Б. ... ЖҰӨ. ... ... ... ... ... | ... | ... ... ел ... ... ... сомасы;|В. ЖІӨ. ... ... мен ... арасындағы айырмашылық; |Г. ТБИ. ...... ... ... территориясында |Д. Нақты ЖҰӨ. ... шет ... ... ... өнім көлемінің құны; | ... – ЖҰӨ – ... ... ... ... – бір ... тұтынушылардың сатып алатын тауарлар |Ж. Ұлттық байлық. |
|мен ... ... ... ... | ...... ... ... бөлу және ұлттық өнімді және|З.Экономикалық ... ... ... ... ... ... |
|көрсеткіштер жиынтығы; | ... – үй ... ... ... табыс; |И. Таза экспорт. |
|к) – ЖҰӨ-ді есептеу уақытында қалыптасқан ағымдағы |К. ... ... ... | ...... ... ... уақыты аралығында |Л. Ұлттық табыс. |
|жинақталған тұтынушылық құн жиынтығы; | ...... ЖҰӨ, ... ... |М. Жеке ... ... –жеке табыс – жеке салық; |Н. ҰЕЖ. ... ... ... ... ... пайыздық |О.ЖҰӨ. ... | ... ... ... ... ... ... айналым моделі жатыр.
2. ЖІӨ- белгілі бір уақыт ... ... ... территориясында
өндірілген тауарлар мен қызметтердің жалпы сомасы.
3. ЖІӨ- қосымша құн сомасы.
4. ЖІӨ- резидентердің шет елдерде ... өнім ... ... Үй ... ... ... дейінгі табысы- бұл қолдағы
табыс.
6. Жеке табыс – бұл үй шаруашылықтарының жұмсалуына арналған табыс.
7. Ұлттық ... ... және ... ... ... Ұсталынған автомобилді сатып алу ЖІӨ өсуіне әкеледі.
9. ... ... ... ... ... жалпы сомасын
анықтауда қолданылады.
10. Қосылған құн- бұл сатылған өнім ... - ... ... ... мен ... Елдің дамуының нәтижесі келесі көрсеткіштермен сипатталды (ақша түрінде,
шартты бірлікте):
- ЖҰӨ -100;
- негізгі ... ... ... үй ... ... және қызметтерді иеленуге кеткен шығындары-
50;
- тауар және қызметтердің мемлекеттік сатып алулары- 15;
- таза экспорт-(-4);
- ... ... 5;
- ... ... ... ... салынған табыс-7,5.
Анықтау керек: ТҰӨ, ҰТ.
2. Берілген млрд.$. Төмендегі деректерді пайдаланып ЖҰӨ табыс бойынша ... ... ... жеке ... ... ... ... арендалық төлем-14;
в) капиталды пайдаланған үшін салым (амортизациялық ... ... ... ... ... ... меншіктен табыс-31;
ж) таза экспорт-3;
з) дивиденттер-16;
к) жұмыскерлердің еңбек ақысы -221;
қ) бизнеске жанама салықтар-18;
л) ... ... ... жеке салық-26;
н) корпорациялар табысына салықтар-19;
о) корпорациялар пайдасы-56;
п) тауарлармен қызметтердің мемлекеттік сатып алулары- 72;
р) таза ішкі жеке инвестиция-33;
с) жеке қор ... ... ... ... ... ... анықтаңыз (шартты ақша
бірлігінде):
а) тауарлармен қызметтердің мемлекеттік ... ... ... тұрғындардың соңғы тұтынулары (жеке сатып алушылық шығындар)-230;
б) меншіктен табыстар-80;
в) материалды айналым ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысы -200;
е) бизнеске жанама салықтар-15;
ж) таза ішкі инвестициялар-28;
з) трансферттік төлемдер-10;
и) корпорациялар табысына салықтар-28;
к) салынған капиталдан ... ... ... ... азаматтардың жеке жинақтары-15.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Қолда бар табыс - бұл:
A) жеке табыс алынған жеке ... және ... емес ... жалақы, рента, пайыз түріндегі табыстар сомасы;
C) жалақы және шағымдану, капиталға процент минус жеке табысқа салық;
D) пайда-қосымша ... ... + ... ... ... ... өнім (ЖҰӨ) - ... құрылымдық жұмысыздық кезіндегі өндірістің ауданы;
B) циклдік жұмыссыздық кезіндегі өндірістің ауданы;
C) толық жұмыс бастылық кезіндегі өндірістің ... ... ... ... ... ... ... ұлттық өнім (ЖҰӨ) және таза экономикалық әл-ауқат арасында қандай
байланыс бар:
A) кері байланыс;
B) тепе-теңдік;
C) тура байланыс;
D) ауытқу;
E) байланыс байқалмайды.
4. ЖҰӨ ... ... ... қаржылық мәмілелер;
B) таза экспорт;
C) жанама салықтар;
D) ренталық төлемдер;
E) тауарлар мен қызметтерге мемлекеттік шығындар.
5. Жеке табыс ...... ... ... қалған жеке жинақтың соммасы;
B) жылдың ішінде өндірілген тауар мен қызметтің құны;
C) ... ... үй ... жыл ... ... ... төлегеннен кейін қалған пайда.
6. Ағымдағы жылы өндірілген түпкі игіліктердің нарықтық құны:
A) ТҰӨ.
B) ұлттық байлық;
C) аралық өнімдердің құны;
D) ұлттық табыс;
E) ... ... ... ЖҰӨ ... ... ... ұлттық табыс және амортизация;
В) еңбек ақы, ұлттық ... ... ... және ... ... ... ақы, ұлттық табыс, жеке табыс, пайыз;
Е) еңбек ақы, рента, пайыз, пайда.
8. ... ... ... ... ... «шығындар ағымы» әдісімен
есептелген ЖҰӨ-ге теңестіру үшін не істеу қажет болады:
А) салааралық ... екі ... да алу ... ... мен амортизацияны «шығындар ағымына» енгізу керек;
С) қызметтер ... ... ... қосу керек;
Д) амортизацияны «шығындар ағымына» қосу қажет;
Е) салааралық өнімдерді ... ... ... алып ... ... Ұлттык табыс көлемін есептеуде төмендегі шамалардың қайсысы
есепке ... ... ... проценттері;
жалақы және қосымша ақы;
қосымша ақы.
корпорация пайдасы;
E) мемлекеттік трансферттік төлемдер.
10. Ұлттық өндіріс көлемін ... үшін ... ... ... ... ... ... экономика;
шет елдік өндіріс;
E) жалпы ішкі өнім.
11.ЖҰӨ құрамына кіреді:
корпорацияның облигациясын сатып алу;
жергілікті ... ... жаңа ... ... ... ... қызметі;
көршінің ескі машинасын сатып алу;
E) елдің табиғи байлықтары.
12. Ұлттық ... ... ... ресурстар мен адам ресурстары;
B) өндіріс құрал-жабдықтары, жиналған мүліктер, табиғи ресурстар,
материалдық және мәдени құндылықтар;
C) өндірілген және жинақталған мәдени ... ... ... ... ... ... құндылықтар.
13. Төмендегі көрсеткіштердің қайсысы ЖҰӨ-нің шығыс көздері бойынша
есептелінбейді:
A) тұтыну шығындары;
B) жалпы инвестициялар;
C) жалақы;
D) мемлекеттің сатып алуы;
E) таза экспорт.
СӨЖ арналған бақылау ... ... ... жүйе ... Жиынтық ұлттық өнім (ЖҰӨ).
3. Ұлттық есеп жүйесі (ҰЕЖ).
13- ТАҚЫРЫП. ... ... ... ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ
Талқылайтын сұрақтар
1. Экономикалық өсу түсінігі және оны ... ... ... ... мен ... ... тепе-теңдік түсінігі. «AD-AS» макроэкономикалық тепе-
теңдігі.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп ... ... ... ... өнім ... ... |
|көлемінің табиғи деңгейін кеңейту арқылы артта ... өсу. ... ... ... өсу ... | ... | ... бір ... ... ұлттық экономиканың|Б. Өсу рецессиясы. ... ... ... ... | ... ... ... ... өсуі |В.Интенсивтік ... ... ... өсу типі; ... өсу. ... ... ... құралдарының тиімді, |Г.Экономикалық өсу. |
|жетілген технология және өндірісті ұйымдастыру | ... ... ... болатын экономикалық өсу | ... | ... ... ... ... ... |Д. ... табыс. |
|шығындарды азайтуға арналған инвестициялары; | ... ... ... ... сомасы; |Е.Таза инвестициялар. |
|ж)-барлық экономикалық қызметтегі субъектілерді ... ... ... ... таңдау нұсқасы; | ... ... ... ... |З. ... сұраныс |
|и)-барлық сатуға ұсынылған ... ... мен ... ... ... ... сомасы; | ... ... мен ... ... |К.Макроэкономикалық |
|шығындар сомасы; ... ... ... дұрыс па:
1.Экономикалық өсу теріс болуы мүмкін.
2.Экономикалық өсудің интенсивті және ... өсу таза ... ... ... ... өзінің табиғи деңгейінен артық бола
алмайды.
4. ... ... ... ... ... әсер ... Өсудің рецессиясында жұмыссыздық нормасы өзінің табиғи мәнінен артық
болады.
6. Экономикалық өсудің қалыпты ... ... 2,5-3% ... ... он ... ... жинақтаудың өсу тенденциясы байқалады.
8. Жиынтық сұраныс экономиканың негізгі төрт секторынан құралады.
9.Жиынтық сұраныс тауарлар мен қызметтердің ... ... ... ... бағасы абсолютті икемді болады.
11.Жиынтық шығындар негізгі екі элементті ... ... ... ... есептеудегі ЖҰӨ-нің өзгеру қарқыны жоғары-бұл:
A) эмбарго;
B) икемділік;
C) экономикалық өсу;
D) алыптасарлық;
E) сактанушылық.
2. Экономикалық ... ... ... ... ... капитал көлемінің өсуі;
B) жұмыс уақыты көлемінің өсуі;
C) жұмыс күші квалификациясының өсуі;
D) жұмысшылар санының өсуі;
E) өндірістегі технологиялық өзгеріс.
3. Экономикалық ... ... ... көрсетуге болады:
A) өндіріс мүмкіндік қисығының бойындағы нүктелердің жылжуымен;
B) өндіріс мүмкіндік қисығының бойындағы бір ... ... ... ... ... ... оңға жылжуымен;
D) өндіріс мүмкіндік қисығынан тыс нүктелердің жылжуымен;
E) өндіріс мүмкіндік ... ... ... ... ... интенсивті факторына не жатады?
A) істелінген жұмыс уақытының өсуі;
B) өнім бірлігін өндіру уақытының өсуі;
C) өндірісте ҒТП жетістіктерін қолданбау;
D) өндіргіш күштерді ... ... ... ... жетілдірілуі, өнім бірлігін өндіру уақытының
азаюы.
5. Экономикалық өсу – бұл:
A) өтпелі дәуір кезеңіндегі шаруашылықтардың белсенділік деңгейіндегі
қайта құрылуы;
B) ЖҚӨ-нің бір қалпында болуы;
C) ... ... жеке ... ... нақты көлемінің кемуі;
D) мемлекеттің өндірістік саладағы техника мен технологияның жетілдіру
нәтижесінде ұлғаюы;
E) мемлекеттік өндіріс саласындағы қайта құру кезеңі.
6. Дж.Кейнстің пікірінше макроэкономикалық ... ... ... ... ... қабылеттілігін өсіру;
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету;
"арзан ақша" саясатын қамтамасыз ету;
"қымбат ақша" саясатын қамтамасыз ету;
E) табыс деңгейі мен жұмыспен ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады:
өндіріс мүмкіндік қисығының бойындағы нүктелердің жылжуымен;
өндіріс мүмкіндік қисығының бойындағы бір нүктеден екінші нүктеге
жылжуымен;
өндіріс мүмкіндік қисығының оңға жылжуымен;
өндіріс мүмкіндік қисығының ... ... ... мүмкіндік қисығынан тыс нүктелердің жылжуымен.
8. Экономикалық өсу типтері – бұл:
А) ... ... ... ... және интенсивті
Д) интенсивті
Е) салыстырмалы экстенсивті
9. Экономикалық өсу түрлері:
A) ... және ... ... ... және ... 10% ... ... және тежеу;
E) Табиғи және жасанды.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Жалпы экономикалық тепе – ... ... ... ... және ... тепе ... Вальрас үлгісі.
2. “Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... ... бағыттары” тақырыбында реферат
дайындау.
3. “Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың “Қазақстан-2030”
Қазақстан халқына ... ... ... ... ... тақырыбында реферат дайындау.
4. ҚР-ғы экономикалық өсудің негізгі бағыттары.
14-ТАҚЫРЫП.ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДЕР. ИНФЛЯЦИЯ ЖӘНЕ ... ... ... цикл және оның ... ... ... орта
мерзімдік, ұзақ мерзімдік циклдер). Цикл фазалары.
2. Циклдік ауытқулардың себептері: сыртқы және ішкі.
3. Жұмыспен қамту және жұмыссыздық түсініктерінің мазмұны.
4. ... ... және ... ... ... түрлері, себептері, салдары.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)- ешқайда жұмыс істемейтін және жұмыс іздемейтін ... ... ... ... |
|б)–инфляция қарқыны мен жұмыссыздық деңгейінің ... ... кері ... ... ... ... |
|в)–заңмен тыйым ... ... ... әкелетін|В. Инфляция. |
|қызмет; | ... ... ... ... |Г. ... |
|д)–жұмыссыздықтың 1 % өсуі ... ... ... |Д. ... ... |
|2,5 % қалуына әкеледі; | ... және ... ... баға ... ... ... ... базистік жыл индексімен жасалған; | ... ... ... ... ... |Ж.Инфляция ұсынысы. |
|з)–жұмыс күшіне ... пен ... ... ... жұмыс |
|болғандағы ... ... ... ... ... ... кезіндегі жұмыссыздық ... ... ... ... іздеумен және тосуға байланысты |К.Фрикционды ... ... ... ... өсу ... ... ... |Л.Инфляция қарқыны. |
|м)-ақша айналымның арналарының артық қағаз ақшамен |М.Оукен ... ... | ... ... ... үлкен өсімін алуға |Н.Жұмысбастылық. |
|мүмкіндік беретін еңбек ... ... | ... ... және тиімді жұмыс бастылықтың үйлесімі; |О.Толық жұмыс |
| ... ... ... ... па:
1.Циклдік тек нарықтық экономикаға тән.
2.Экономикалық циклдердің ұзақтығы ... ... 100 ... дейін аутқиды.
3.Экономикалық циклдің келесі шындарына ұлттық өндіріс ... ... ... ... төмендеуінде несиелік ресурстарға сұраныс артады.
5.Кейнсиандықтың пікірі бойынша циклдік ... ... ... ... ... ... ... Толық жұмыс бастылық кезінде жұмыссыздық болмайды.
7.Жасырын жұмыссыздық ресми ... ... ... ... бір ... ... қажет.
9. Табиғи жұмыссыздыққа циклдік жұмыссыздық деңгейі нольге тең болғанда
жетеді.
10.Жұмыссыздыққа төленетін төлем ... ... ... ... ... бұл ... тез ... төмендеуі.
12.Баяу инфляция қарқынында бағаның өсуі жылына 50% құрайды.
13.Төмендеуге байланысты болған ... ... ... ... ... мен ... бақылау жүргізу болып табылады.
14.Қанттың бағасының өсуі инфляцияны көрсетеді.
15.Инфляцияға қарсы шаралар, инфляция себебін жоюға бағытталуы керек.
Тапсырмалар мен ... ... ... ... көрсететін экономикалық өсудің
қисығын сызыңдар.
2. Егер 1994 жылы баға индексі 150%, ал 1995 жылы 180% ... онда ... ... ... ... жағдайлардан логикалық жалғамдарды құрыңдар:
1) номиналды еңбек ақының өсуі;
2) мұнай және мұнай өнімдеріндегі бағаның өсуі;
3) өмір сүру ... ... ... ... баға деңгейінің өсуінің күтілімі;
6) өндіріс көлемінің төмендеуі;
7) жалпы баға деңгейінің өсуі.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Елдегі инфляция қарқынының көрсеткіші ретінде:
А) атаулы ... ... ... ... ... ... ... валютаны сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі;
Е) сыртқы сауда индексі.
2. ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты
көрсетеді?
А) ақша массасын;
В) экономикалық цикл;
С) ... ... ... ... ... ... Баяу ағымды инфляция:
А) өндірістің тоқырау жағдайына сипаттас;
В) ұсыныс жағындағы инфляция түрлерінің біріне жатуы мүмкін;
С) жиынтық ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның күтілген қарқынын
білдіреді;
Е) ауытқуы мүмкін және болжауға келмейтін деңгейімен сипатталады.
4. Инфляция дегеніміз:
А) ... сый ... ... төлем;
С) экономикада өрлеу;
Д) орташа бағаның өсуі;
Е) бағаның төмендеуі.
5. Баға ... мен ... ... ... ...... ашық инфляция;
В) күтілетін инфляция;
С) шығындар инфляциясы;
Д) жабық инфляция;
Е) сұраныс инфляциясы.
6. Инфляция кезінде:
А) нақты пайыз мөлшерлемесі атаулы пайыз ... ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесінен төмен болады;
С) қарыз алушы ұтылады, қарыз беруші ұтады;
Д) тауарлардың салыстырмалы ... ... ... ... ... ... Күтілмеген инфляция болғанда кімдер аз зардап шегеді:
А) баға ... ... ... ... ... баға төмен болғанда қарызданып қалғандар;
С) белгіленген номиналды ... ... ... ... бар ... баға ... ... номиналды табысы жай өсетіндер.
8. Инфляцияға қарсы фискалдық саясат нені талап етеді:
А) салық механизмі қолданылмауын;
В) салық пен мемлекет шығындарының ... ... ... мен мемлекет шығындарының өсуін;
Д) салық пен мемлекет шығындарының ... ... ... ... ... шығындардың азаюын.
9. Егер, баға өсімі жылына 200% болса, онда:
А) ұшқыр инфляция;
В) айқын инфляция;
С) жасырын инфляция;
Д) созылмалы инфляция;
Е) секірмелі инфляция.
10. Төмендегілердің ... ... ... ... ақша эмиссиясын мемлекеттің монопольдеуі;
В) кәсіподақтардың жалақы көлемін белгілеуге ... ірі ... ... ... монополиясы;
Д) бағаны әкімшілдік бақылау;
Е) жинақтың өсуі.
11. Инфляциядан кімдер ұтады?
А) кәсіпкерлер;
В) сақтандыру полисінің иелері;
С) тұрақты табыс алушылар;
Д) кредит берушілер;
Е) мемлекеттік ... ... ... ... ... саясат нені талап етеді?
А) салық пен мемлекет шығындарының азаюын;
В) ... ... ... ... ... ... салық механизмі қолданылмауын;
Д) салық азаюы мен мемлекет шығындарының өсуін;
Е) салық пен ... ... ... ... ... құлдырауға байланысты жұмысынан айырылған,
жұмыссыздардың қай түріне есептеледі?
А) жұмыссыздықтың құрылымдық түрінде;
В) тұрақты жұмыссыздық ... ... ... қатарында;
Д) ерікті жұмыссыздықтүрінде;
Е) фрикциондық түрінде.
14. Экономикалық құлдырауға байланысты пайда болатын жұмыссыздық – бұл:
А) жасырын маусымдық;
В) құрылымдық;
С) бірқалыпты;
Д) циклдік;
Е) фрикциондық.
15. Жақын ... ... ... үмітті адам- ол:
А) жартылай жұмыспен қамтамасыз етілген адам;
В) жұмыссыздар қатарына кіреді;
С) жұмыспен қамтылғандарға жатады;
Д) жұмыс күші құрамына кірмейді;
Е) өзін өзі ... ... ... ... жұмыспен қамту саясаты- бұл:
А) толық жұмыспен қамтуға жету, ЖҰӨ-нің көлемін өсіру, инфляцияны төмен
деңгейде ұстап тұру мақсатымен елде экономикалық ... ... ... ... ... іс-әрекеті;
В) эмиссиялық іс-әрекетті өзгерту арқылы жиынтық сұранысты реттеуге
бағытталған ... ... ... ... ... халықтың жұмысқа деген сұранысын
қамтамасыз ету үшін жеткілікті жұмыс орнының болуы;
Д) бюджеттік саясат;
Е) табиғи ресурстарға, ... ... ... ... меншік
формасын өзгерту процесі.
17. Өндірістің төмендеуі мен фирманың жабылуы салдарына жұмыстан босатылған
адам:
А) ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық формасына;
Д) жұмыссыздықтың жасырын формасына;
Е) жұмыссыздықтың маусымдық формасына.
18. Дж.М.Кейнс «Жұмыспен қамту, процент және ақшаның жалпы теориясы” еңбегі
қай жылы ... ... ... ... ... ... 1941ж.
19. Стагфляция дегеніміз?
А) жұмыссыздық пен инфляция төмендейді;
В) инфляция өседі, ... ... ... пен ... қатар өседі;
Д) өнім көлемі қысқарады;
Е) жұмыссыздық өседі, инфляция төмендейді.
20. Жұмыссыздардың саны дегеніміз?
А) циклдік және құрылымдық жұмыссыздықтың деңгейі;
В) халық санынан жұмысбастыларды алып ... ... ... ... ... күшімен жұмысбасты адамдардың арасындағы айырмашылық;
Е) жұмыс іздеп жүрген адамдардың ... ... күші ... кіретін, өз еркімен жұмыстан шыққан, бірақ ... ... ...... ... ... циклдік;
Д) фрикциондық;
Е) жасырын (маусымдық).
22. Экономикадағы жүріп жатқан ... ... ... ... жұмыссыздық – бұл:
А) циклдық;
В) құрылымдық;
С) жасырын (маусымдық);
Д) бірқалыпты;
Е) фрикциондық.
23. Жұмыс алушының өз еркімен жұмыс орнын ауыстыру нәтижесінде қалыптасатын
жұмыссыздық-бұл:
А) ... ... ... ... ... ... ... категориясына жатады:
А) жеке фирма қожалығына орналасқан күзетші, металлург;
В) бүгін ... ... ... ... шыққан инженер;
Д) програмист, өз шаруашылығын ашқан;
Е) жұмысшылар, толық жұмыс істемейтіндер.
СӨЖ арналған бақылау ... ... ... ... ... ... ... қарсы саясат және тұрақты
экономикалық даму ... ... ... ... ... ... контрактілік теориясы (М. Бейли, Д. Гордон, К.
Азариадис).
3.Инфляция мен жұмыссыздықтың өзара байланысы. Филипс ... ... ... ... ... БОЛУЫ, МАҚСАТЫ, ҚҰРАЛДАРЫ
Талқылайтын сұрақтар
1. Экономиканы мемлекеттік реттеу: мақсаттары, қызметтері, құралдары.
2. Экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі үлгілері.
3. ҚР-ның ақша-несие жүйесі және ... ... ... жүйесі. Мемлекеттік бюджет. Мемлекеттік шығындар және жиынтық
сұраныс.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)- ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардан |тапшылық. ... ... ... | ... ... ... құрау және жұмсауға байланысты |Б. Салық. ... | ... ... жылдағы мемлекет шығындарының табыстан |В.Мемлекеттік қарыз.|
|артық болғандағы сомасы; | ... ... ... қаржыландыруға |Г.Қаржы. ... ... ... ... | ... ... өз және ... заңды және жеке ... ... ... сомалары; |. ...... жыл ... ... мен шығындар |Е. Салық ставкасы. ... | ... ... ... ... қаржылық қатынастар мен |Ж.Бюджеттен тыс ... ... | ... ... ... және салық салуға өзгерістер|З.Қаржылық ... ... ... ... ... |
|и) –ұлттық өнім құнының бөлігін бөлу және ... бөлу ... ... ... болатын экономикалық қатынастар; | ... – ақша ... ... ... ... ... саясаты; | ...... және ... ... ... ақша |Л. Ақша жүйесі. |
|айналымын ұйымдастыру формасы; | ... ... ... ... ... деңгейімен және |М.Қатал ақша-несие |
|ұлттық табыс шамасы арасындағы кері байланысты ... ... ... | ...... реттеу мақсатымен үкіметтің |Н. «Қымбат ... ... ... ... ... жиынтығы; |саясаты. ... ақша ... бір ... ... ... |О. IS ... |
|мақсаты болып табылатын, ақша-несие саясаты. | ... ... ... ... ... ... атқарады.
2. Мемлекеттік қаржы құрамына тек мемлекеттік бюджет кіреді.
3.Бюджеттің әр деңгейінің өзінің жеке табыс көзі ... және ... ... – бұл бір ... ... жыл ... балансталуы керек.
6.Векселді басқа адамға беруге болады.
7.Несиелік жүйенің жоғарғы деңгейі коммерциялық банктермен ... ... ... ... ... саясаты жүргізіледі.
9. Проценттік ставканың бекітілуі тек қысқа мерзімде лайықты.
10. Ақшаға деген сұраныс процент ... ... ... ... мен ... Ақша агрегаттары М1, М2, М3 анықтаңыздар. Егер елдегі қолма-қол ақша ... ... ұсақ ... 100 б., ірі ... ... 120 б., ... 100б., ... салымдар 160б., талап еткенге дейінгі салым-200б.
2. Жетіспейтін мәліметтермен ... ... үшін ... ... ... ... ... тыс
қор; орталықтандырылмаған қаржы; мемлекеттік емес кәсіпорындардың қаржысы;
орталықтанған қаржы; мемлекеттік ... ... ... ... сипатталған:
С=20+0,8 (Y-T+F) I=60; T=40 ... ... ... Тепе-тең табыс көлемін анықтаңыз.
Б) Үкімет экономиканы ынталандыру үшін шығындарды 40-қа ... ... ... ... ... ... тепе-тең табыс көлемі қалай өзгереді;
- мем.шығындар мультипликаторы нешеге тең;
- МБ сальдосы қалай өзгереді.
В) Үкімет салықтарды 40-тан 50-ге ... (G=30 ... ... ... ... ... өзгереді;
• тепе-тең табыс көлемі қалай өзгереді;
• салықтар мультипликаторы нешеге ... МБ ... ... өзгереді.
Г) Үкімет бір мезгілде шығындарды 30-дан 40-қа, ... ... ... ... ... ... ... өзгереді;
• тепе-тең табыс көлемі қалай өзгереді;
• Мультипликатор эффектісі қалай өзгереді;
• МБ сальдосы қалай ... ... ... ... валюта курсына әсер етпейді:
A) дисконттық саясат;
B) инфляция қарқыны;
C) айналымдағы ақша саны;
D) жеке кәсіпкер шығарған өнім сапасының ... ... ... ... Мемлекеттік бюджетте салық ставкасы мен салық түсімдері арасындағы өзара
байланыс көрініс табады:
A) Филлипс қисығында;
B) ұсыныс қисығында;
C) ... ... ... қисығында;
E) Лаффер қисығында.
3. Салық – бұл:
А) мемлекеттік жәрдем;
В) қайырымдылық шығындар;
С) айып пұл санкциясы;
Д) міндетті төлем;
Е) әлеуметтік көмек.
4. Мемлекеттік ... ... ... зардаптарға әкеледі?
А) қоғам мүшелері арасында ұлттық байлықты қайта бөлуге;
В) жиынтық ұлттық табыстың төмендеуіне;
С) жиынтық ұлттық шығынның өсуіне;
Д) ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейінің төмендеуіне.
5. Мемлекеттік бюджет қандай игіліктерге жұмсалады?
тек әлеуметтік мақсатта;
фирмалардың негізгі өндірістік кұралдар сатып алуына;
жеке адамдардың өзіндік ... ... ... мен ... ... ... тек сыртқы қарызды өтеуге.
6. Фискалды саясат - бұл:
бюджеттік ... ... ... ... халықтың жұмысқа деген сұранысын
қамтамасыз ету үшін жеткілікті жұмыс орнының болуы;
эмиссиялық іс-әрекетті өзгерту аркылы жиынтық ... ... ... ... ... ... Ж¥Ө-нің көлемін өсіру, инфляцияны
төмен деңгейде ұстап тұру мақсатымен елде экономикалық жағдайға
бақылау жасау үшін жасайтын үкімет іс-әрекеті;
табиғи ресурстарға, жерге, үйге, ... ... ... ... ... Маманданған несиелі мекеме - бұл:
бірінші деңгейдегі банк, кез келген елдің басты эмиссиялық, ақша-несие
институты;
банктік емес мекеме;
шектеу негізінде несие карточкасымен нақты ақша ... ... ... ұйым, қарыз капиталы нарығының әр түрлі секторында
операция жасайды;
E)біртекті тауарлардың көтерме нарқы.
8. Ақша ... - ... ... ... ... ... өндіріс кұрал-жабдықтарына меншік
формасын өзгерту процесі;
B) толық жұмыспен қамтуға жету, Ж¥Ө-нің көлемін өсіру, инфляцияны
төмен деңгейде ұстап тұру мақсатымен елде экономикалық ... ... үшін ... үкімет іс-әрекеті;
елдің барлық еңбекке жарамды халықтың жұмысқа деген сұранысын
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... саясат;
E) эмиссиялық іс-әрекетті өзгерту арқылы жиынтық сұранысты ... ... Ірі ... ... қай ... ... ... М1.
С) М4.
D) М3.
E) М2Мз.
10. Валютаны реттейтін және бақылайтын:
шетел банктері;
мемлекеттік коммерциялық, акционерлік және бірлестік банктер;
қаржы ... ... ... ... ... ... ... пропорционалды деп атауға болады, егер
орташа салық ставкасының шамасы:
табыстың өзгеруіне сәйкес өзгерсе;
10%-ға өзгеретін болса;
табыстың ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет кірісіне жатпайды:
кедендік баждар;
қосымша құнға салық;
тұрғындарға трансферттік төлемдер;
еркін ... ... ... ... ... таза ... мұрагерлікке салық.
13. Экономиканы тұрақтандыру фискалдық саясаттың құралдары не болады?
А) есеп келісімін өгерту;
В) мемлекеттік шығындарды арттыру немесе ... ... ... ашық нарықта операциялар жүргізу;
Е) қор мөлшерін арттыру немесе қысқарту.
14. Мемлекеттік бюджет – бұл:
А) өндірістің төмендеуі мен құлдырауы;
В) бюджетке түсетін ... ... ... ... ... көп ... мемлекеттік кірістердің барлық көздері;
Е) мемлекеттік кірістері мен шығыстарының есебі;
15. ... ... және ... ... ... ... арқылы
сыртқы сауда көлемін мемлекеттік реттеумен байланысты үкіметтің бюджеттік-
салықтық ... ... ... ... ... саясат;
С) қаржы саясаты;
Д) әлеуметтік саясат;
Е) ақша саясаты.
16. Ақша саясаты – бұл:
A) эмиссиялық іс-әрекетті өзгерту арқылы ... ... ... ... ... ... ... жарамды халықтың жұмысқа деген сұранысын
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... қамтуға жету, ЖҰӨ-нің көлемін өсіру, инфляцияны төмен
деңгейде ұстап тұру мақсатымен елде экономикалық жағдайға бақылау жасау
үшін жасайтын үкімет ... ... ... ... үйге, өндіріс құрал-жабдықтарына меншік
формасын өзгерту процесі;
E) бюджеттік саясат.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Экономикалық саясаттың мақсаты мен іске асыру ... Ақша – ... ... ... саясаттың несиелік механизмі.
3. Салықтар. Салық мультипликаторы. Лаффер қисығы.
16-ТАҚЫРЫП. МЕМЛЕКЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ ... ... ... ... ... саясаты: қажеттілігі, мәні және мақсаттары
2. Табыстардың құрылымы.
3. Аймақтық саясат.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
|а)-тұрғындарды материалдық және рухани игіліктермен|А.Өмір сүру минимумы. ... ... ... | ... кәсіпкерлер және үкімет арасындағы |Б. Тұтыну корзинасы. |
|өзара қатынас; | ... ... ... және баға өзгерісіне байланысты |В. Өмір сүру деңгейі. |
|емес барлық ақшалай табыс ... | ... ... өмір ... және ... ... ... |
|қолайлы жағдай жасауға бағытталған экономикалық | ... ... ... | ... ... теңсіздік дәрежесін көрсететін |Д.Рационалды тұтыну |
|қисық; ... ... ... ... ... ... |Е. ... қисығы. |
|кезден төленетін ақшалай төлем; | ... бір ... ... ... қызметтік |Ж.Әлеуметтік қорғау. |
|қажеттіліктерін қанағаттандыратын ... мен | ... ... | ... алып ... номиналды табыс; |З.Әлеуметтік |
| ... ... ... ... ... табыс. |
|ақшалай табыс мөлшері; | ... ... ... ... баға |К. ... ... |
|индексінің өзгерісімен ... ... | ... ... ... | ... өз ... ... ... |Л. ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ақы. |
|құрылымы; | ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
2.Бос уақыт шамасы өмір сүру деңгейінің көрсеткіші болады.
3.Өмір сүру сапасы – субъективті шама.
4.Тұтыну корзинасы- бұл нақты деректерді ... ... ... ... ... ... ... тұтыну корзинасы
көрсетеді.
6. Зейнет ақы жақсы жұмыс істеуге ынталандырушы ... ... ... ... ... Көлеңкелі экономикадан түскен табыстың барлығы заңсыз.
9. К.Маркс кедейшіліктің себебін биологиялық заңдардан көрді.
10.Кедейшілік проблемасын мемлекет алдында ... ... ... ... ... мен ... ... деректер бойынша А және В елдеріндегі өмір сүру деңгейін
салыстырыңыз.
|Елдер ... ... ... ... ... ... |(млн.адам) ... ... ... ... |
| | ... |(мың.дана) |ұзақтығы |номиналды |
| | | | ... ... ... |300 |50 |100 |8 |2100 ... |420 |60 |140 |8 |2400 ... ... ақы, ... ... ақы, ... ақы төлеу шарттары
қандай?
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Қай ... ... ... ... ... ... жан басына шаққандағы ұлттық табыс;
B) қоғамдық жиынтық өнім;
C) ... ... ... ішкі өнім;
E) ЖҰӨ.
2. Экономикалық саясат айналысады:
қоғамның ... ... ... шешумен.;
экономикалық мәселелерді шешу жолдарын табу және оның
механизмдерін іске асырумен;
экономикалық жоспар шешімдерімен;
саяси жоспар шемімдерімен;
E) әлеуметтік түрдегі ... ... ... ... ... қызметтің қаңдай түріне бағытталмауы
мүмкін?
негізгі баптар бойынша және жазбаша шығындарға кәсіпкерлік
шығындардың қысқаруы;
кәсіпорын рентабельділігін қамтамасыз ету үшін баға деңгейін ... ... ... қамтуды қамтамасыз етуге;
пайданы жоғарлатуға кәсіпкерлік шығындардың өсуі;
E)капитал салымын ынталандыру және ... мен кор ... ... ... Нашар қамтылған жанұяларға әлеуметтік қолдауға мемлекеттік
шығындардың кобеюі коғамдағы кедейшілік деңгейін:
үздіксіз ... ... ... бар, ... ... көтереді, содан кейін қайта төмендетеді;
E) басында темендетеді, ... ... ... көтереді.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. ҚР халықты әлеуметтік қорғаудың негізгі бағыттары.
2. ҚР аймақтық дамуының жағдайы мен болашағы.
17-ТАҚЫРЫП. ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық еңбек бөлінісі және елдің бәсекелестік қабілеттілігі.
2. Салыстырмалы артықшылықтар теориясы.
3. Сыртқы экономикалық қызметті реттеудің мақсаттары мен ... мен ... жұп ... ... өнім ... ... ... болады, егер |А. Протекционизм. |
|әр тауарды өндіру сәйкесінше сол елде ауыстырмалы | ... аз ... ... | ... – сатып алынған құрал-жабдықтарды қолдану үшін |Б.Экономикалық |
|технологиялық білімдерді ұсыну; ... ... ... ... ... сату үшін ... ... |
|елге импорт ... ... ... ... ... |
|көрсеткіш; | ... ішкі және ... ... ... ... |Г. ... ... ұсыныстың бір мезгілде теңесуі; | ...... ... ... ел ... ... тауар |Д. Сауда шарты. |
|экспорт және импорт бағасының қатынасы; | ... ... ... қозғала алмайтын өндіріс факторы; |Е. Патент. |
|ж) –ішкі нарықты шетелдік ... ... |Ж. ... ... ... ... | ...... ... ... ... |З. Инжиниринг. ... бір ... ... | ... ... және ... ... ... ... ... тепе-теңдік.|
|к) – шетелдік инвестиция объектілеріне бақылау |К.Салыстырмалы |
|жасауға ... бар ... ... |
| ... ... – шаруашылық механизмдердің жақындауына әкелетін, |Л. Спецификалық ... ... ... ... ... |өндіріс факторы. |
|М)- ойлап ... және оның ... ... |М. ... ... ... құқығын бекітетін куәлік. | ... ... ... ... ... ... шектеу керек деп санады.
2.Абсолютті салыстырмалы теорияның авторы Д.Рикардо.
3.Факторлар иесінің ... ... ... ... және ... ... ... Халықаралық сауданың негізгі көлемі дамыған елдердің еншісінде.
5.Дамушы елдерге ішкі сауданы диверсификациялау керек.
6. Сауданың ... ... ... сауда қатынасқа түсуге
тілек білдіру деңгейін көрсетеді.
7.Салааралық сауда барлық өндіріс факторларының иелерінің табысын азайтады.
8.Протекционизм көп ... бола ... ... табыстардың қайнар көзі.
10.Патент-бұл авторға берілетін құқық.
Есепті шығарыңыздар
1. Елдердегі бидайға ... ... ... ... ... функциясы QS=20+20P;
а) Х еліндегі импортқа сұраныс функциясының түрін ... ... ... ... ... сауда жоқ болған жағдайдағы бидай бағасы қандай?
б) У еліндегі экспорттық ұсыныс функциясын анықтаңыздар. Экспорттық ұсыныс
сызығының ... ... У ... ... ... болмаған жағдайда
бидай бағасы қандай?
в) Х және У елдері өзара сауда жасайды, көліктің ... 0-ге тең, ... және ... ... ... қандай болады?
2. Сыртқы саудадан кім көп ұтатынын анықтаңыздар: экспорттаушы ... ... ... өндірушілер, импортпен бәсекеге түсетін
салалар, жас өндіріс салалары, экспорттық бағыттағы салалар.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Әлемдік сауданың қазіргі түрлері:
A) ... ... ... ... ... бөлінісінің терең нәтижесі;
C) тауарларды экспорттау;
D) халықаралық еңбек бөлінісінің терең нәтижесі және жекелеген елдердің
белгілі бір тауар түрін өндіруге мамандануы;
E) ... ... ... бір ... ... ... ... Протекционизм:
A) шетелдік конкуренциядан отандық кәсіпкерлерді қорғау;
B) ашық экономика саясаты;
C) демпингіден қорғау үшін қажет саясат;
D) тек ... ... ... әскери шектеу саясаты.
3. Ғаламдық экономика тенденцияларына кіреді:
A) ғаламдық нарықтық кеңістіктің өсуі;
B) ... ... және ... интерұлттандыру;
C) өндірісті интерұлттандыру;
D) халықаралық ынтымақтастық;
E) жиынтық әлемдік шаруашылық қатынастардың дамуы.
4. Жүйеге келтірілген кедендік салымдардың тізімі:
А) акциздер;
В) жиылымдар;
С) кедендік тариф;
Д) салықтар;
Е) ... ... ... - бұл:
әлемдік шаруашылықтағы ауыр өнеркәсіптердің бірлесуі;
барлық мемлекеттердің бір-бірімен ара қатынаста болатын шаруашылық;
бір-бірімен тауарлы-ақша қатынастарымен байланысқан, егеменді
ұлттық мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... бірлескен мемлекеттер.
6. Протекционистік саясаттың тарифтік реттеу түріне жатады:
ерікті экспортты шектеу;
сыртқы сауда жүйесін лицензиялауды енгізу;
экспортты субсидиялау;
сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың керекті формасына
төмендегілердің қайсысы жатпайды?
валюта-несиелік қатынастар;
капитал қозғалысы;
халықаралық сауда;
әлеуметтік қатынастар;
E) ... ... ... ... сауда саясаты нені білдіреді?
әлемдегі барлық елдердің арасындағы жүретін тауар айналымы;
аталғандардың барлығы;
әлемдегі барлық елдердің арасындағы ... ... ... ... ... ... саясат;
E) мемлекеттің басқа елдермен сауда қатынасына арнайы бағытталған іс-
әрекеті.
9. Сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген салымдар (тарифтер);
кедендік салымдар, экспортқа тікелей қаржылай көмек беру;
қаржылай ... ... ... мен ... ... ... шектеулер
(квоталар), сыртқы экономикалық істердің белгілі бір түрлеріне
мемлекеттің монополиясы;
E) ... ... ... мемлекет тарапынан сақтандыру.
10. Халықаралық еңбек бөлінісі неге байланысты дамиды?
А) елдің салыстырмалы артықшылығына;
В) капиталдың ауып-жылжуына;
С) ... ... ... ... ... артықшылығына;
Е) өндірушілердің оқшаулануына.
11. Халықаралық экономикалық қатынастардың негізгі формаларына не жатпайды?
A) халықаралық сауда;
B) халықаралық ... ... ... ... халықаралық қаржы және валюта нарығы;
E) экспорт және импорт.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Халықаралық еңбек бөлінісіндегі ҚР орны.
2. Жаһанданудың қазіргі ... ... ... ... ... |
| ... теория. Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова, Т.П.Табеев: Оқу|
|құралы. Алматы: Қазақ ... 1999. ... ... ... ... ... С.Ә., Байжұмаев Б.Б., |
|Жәйшибеков Ж.Қ.: Оқу құралы. Алматы: Санат, 1998. ... ... ... ... Ө.Қ., Байжомартов У.С., Жунісов Б.А., ... Б.И.: ... ... 2002. ... С., ... А. ... ... Оқу құралы. Алматы, 2002. |
|«Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына|
|жолдауы. ... 2007, 28 ... ... ... ... ... 50 ел қатарына кіру стратегиясы» ҚР |
|президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы, 2006. ... өз ... ... ... қарсанында» ҚР президенті ... ... ... ... Астана, 2006. 2 наурыз. |
|«Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... ҚР ... Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы: Атамұра, 2005. |
|48-б. ... Р.Е. ... ... ... ... и теории.- Алматы, |
|1998. ... Ш., ... Ө. ... ... ... 1997. |
|Нұрғалиев Ө. Экономикалық теория. 106 ... ... ... ... ... ... ҚарМТУ, 2003. ... ... С.Қ. ... Е.Қ. ... Экономикалық теория: Оқу |
|құралы. Алматы: ... 2004. ... А.Б. ... ... Оқу ... ... ... 2008. |
|Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития/ Под ред. М.Б. |
|Кенжегузина. В двух томах. А., 2001. ... Н.К., ... Ж. ... ... ... в ... ... теория, опыт, проблемы. А., Экономика,1998. ... Л.В. ... ... ... задачи: Учебное ... ... дом; ... 2005. ... Е.Ф. ... ... ... М.: Юность, 1997. ... ... ... и ... ... профессор Сидорович А.В. |
|Курс экономической теории. Общие основы экономической теории, микроэкономика, ... ... ... ... ... М.: МГУ им. М.В. |
|Ломоносова: Изд-во «ДИС», 1997. ... М.К. ... ... и ... ... ... ... и механизм регулирования А., 1999 ... ... ... ... ... ... ... |
|А., 1998. ... Н.К ... и ... ... в ... |
-----------------------
ЕҢБЕК
?
ақыл-ой
физикалық
?
?
?
?
?
?
?
Еңбек түрлері
Меншік
Меншіктің заңгерлік түсінігі
?
И
Е
Л
Е
Н
У
?
?
Формалдық құқық
?
?
?
?
?
?
?
Айнымалы қорлар
Жер
Капитал
Еңбек
Еңбек құралдары
Өндіріс ... ... ... жүйе ... және ... иеленушілік
?
?
?
?
?
Қауымдық
Жұмыс күші
?
?
?
?
Экономикалық базис
Қоғамдық-экономикалық формация
Әлеуметтік -экономикалық
Экономикалық жүйе
?
?
?
?
салалық
?
?
ТАУАР
?
?
Нақты еңбек
?
Құн
?
?
?
субъекты
Нарықтық қатынас
?
?
?
?
?
Қаржы жүйесі
?
?
?
?
?
?
Мемлекеттік бюджет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Генетика және селекция негіздері лекциялар60 бет
Информатика ( лекциялар )103 бет
Информатика пәні бойынша лекциялар жинағы50 бет
ИНформатикадан лекциялар100 бет
Лекциялардың қысқаша конспектілер29 бет
Менеджмент психологиясы жайлы лекциялар6 бет
Төлем жүйесі (лекциялар жинағы)25 бет
Философия (лекциялар)150 бет
Экология ( лекциялар )100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь