Экономикалық теория негіздері (лекциялар)


Мазмұны
Кіріспе . . . 4
1-тақырып. Экономикалық теорияның пәні мен
әдіс-тәсілдері . . . 5
2-тақырып. Қоғамдық өндіріс және оның құрылымы . . . 9
3-тақырып. Экономикалық институттар: меншік
және кәсіпкерлік . . . 13
4-тақырып. Экономикалық жүйе түрлері, олардың
даму заңдылықтары . . . 17
5-тақырып. Қоғамдық шаруашылық формалары.
Тауарлы өндіріс. Ақша . . . 22
6-тақырып. Нарық түрлері, құрылымы, үлгілері . . . 27
7-тақырып. Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері . . . 29
8-тақырып. Бәсеке және монополия . . . 34
9-тақырып. Капитал (қорлар) . Ауыспалы
айналым және айналым . . . 37
10-тақырып. Өндіріс шығындары . . . 41
11-тақырып. Өндіріс факторларынан табыстар . . . 45
12-тақырып. Ұлттық экономика жүйе ретінде . . . 46
13-тақырып. Экономикалық тепе-теңдік
және экономикалық өсу . . . 50
14-тақырып. Экономикалық циклдар. Инфляция
және жұмыссыздық . . . 53
15-тақырып. Мемлекеттік реттеу: пайда болуы, мақсаты, құралдары . . . 59
16-тақырып. Мемлекеттің әлеуметтік және аймақтық саясаты . . . 64
17-тақырып. Халықаралық экономикалық қатынастар.
Сыртқы экономикалық қызметті реттеу . . . 66
Қолдануға қажетті әдебиеттер тізімі . . . 70
КІРІСПЕ
«Экономикалық теория негіздері» пәні әр түрлі экономикалық жүйелерде қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының эволюциясы мен заңдылықтары туралы, сонымен қатар, шектеулі ресурстар жағдайында адамның экономикалық принциптері мен мотивтері туралы студенттерге теориялық білім беру, мемлекеттік және әлеуметтік саясатты жүзеге асыруда экономикалық көзқарас пен белсенді азаматтық позицияны қалыптастыру мақсатын алға қояды.
Пәннің міндеттері мынадай:
- экономикалық мәселелер бойынша ғылыми жинақталған негізгі теориялық танымдарды білу;
- шектеулі ресурстар жағдайында нарықтың өзін-өзі реттеу механизмдерін білу;
- экономиканы мемлекеттік реттеу принциптерін білу;
- глобализация жағдайында ҚР-ның әлеуметтік-экономикалық дамуының ұлттық мүдделері мен стратегиялық артықшылықтарын білу.
Әдістемелік нұсқауда «Экономикалық теория негіздері» пәнінен тәжірибелік, СОДЖ тапсырмалары және қолданылатын әдебиеттер тізімі берілген.
1 -тақырып. Экономикалық теорияның пәні мен әдіс-тәсілдері
Талқылайтын сұрақтар
- Экономикалық теория курсының логикасы мен құрлымы.
- Негізгі экономикалық түсініктер: қажеттілік, экономикалық игіліктер, ресурстардың шектеулілігі (сиректілігі) .
- Экономиканың негізгі үш сұрағы не, қалай, кім үшін өндіру.
- Экономикалық теорияның қызметтері: танымдық, тәжірибелік, болжамдық, дүниетанымдық, әдістемелік
- Экономикалық теория және экономикалық саясат.
- Экономикалық заңдар мен категориялар.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз :
а) - елдің шаруашылығын зерттейтін ғылымдар тұтастығы;
б) - экономикалық процестер мен заңдардың мәнін анықтайтын ғылымдар;
в) - өндіріс, тарату, игіліктер мен қызметтерді ауыстыру мен тұтыну процесінде туындайтын қатынастар;
г) - экономикалық процестер мен құбылыстарға тән объективті, қажет, себеп-салдар байланыстары мен өзара байланыстылық;
д) - көзделген экономикалық шаралардың тиімділігін тексеру мақсатында экономика саласында ғылыми қойылған тәжірибе;
е) - зерттеу әдістері туралы ғылым;
ж) - байлықты ақшамен теңдестіретін экономикалық теория;
з) - ақша факторлары басты рөл атқаратын экономика тұрақтылығының теориясы;
и) - қоғамның экономикалық өмірінің неғұрлым жалпы және маңызды жағын көрсететін логикалық ұғым;
к) - ойдың жекеден жалпыға қозғалысы;
л) - экономикалық процестер мен құбылыстарды ғылыми түсіндіруге бағытталған ғылым;
м) - нарықты экономиканы мемлекеттік реттеудің теориялық негізі;
н) - оны түрлендіру мақсатында адамның табиғатқа әсер ету процесі;
о) - ішкі дүние мен материалдық емес сипаттағы қызметтерді жеткізіп беруді көрсету мақсатында рухани құндылықтарды құру процесі;
п) - салалық ерекшеліктер мен экономикалық басқару функцияларын зерттейтін ғылымдар;
р) - капитализмнін өлуі мен жаңа қоғамдық формацияның құрылуын болжайтын экономикалық теория;
с) - өзінің талдауында шекті шамаларды қолданатын теория
А. Экономикалық тәжірибе
Б. Экономикалық категория
В. Еңбек
Г. Кейнсиандық
Д. Меркантилизм
Е. Позитивті экономикалық теория
Ж. Индукция
З. Маржинализм
И. Жалпы экономикалық ғылымдар
К. Материалдық емес өндіріс
Л. Өндірістік қатынастар
М. Экономикалық заңдар
Н. Утопиялық социализм
О. Жеке экономикалық ғылымдар
П. Экономика
Р. Монетаризм
С. Әдіснама (Методология)
Келесі пікірлер дұрыс па:
- «Экономика» сөзінің бірнеше мағынасы бар.
- Адамның дамуы еңбектің нәтижесі болып табылады.
- Адам экономиканың мақсаты мен құралы болып табылады.
- Материалдық өндірістің шекарасы мен құрылымы өзгермейді.
- Экономикалық теорияның гносеологиялық функциясы әлеуметтік - экономикалық даму тенденциясын анықтаудан тұрады.
- Меркантилизм саясаты сауда балансының белсенді жүйесін болжайды.
- Физиократтар байлық көзін өндірістен көрді.
- «Көрінбейтін қол» қағидасы Д. Рикардомен қалыптасқан.
- «Утопия» кітабы Т. Мораның қаламұшына қатысты.
- Маржинализм теориясы экономикалық талдауда шекті шамаларды қолдануды болжайды.
- Тарихи мектеп экономикалық заңдардың жан-жақты сипатын теріске шығарады.
- Монетаристер экономиканы басқаруды алдымен ақша массасын мемлекеттің бақылауы дегенге келтіреді.
- Кейнсианс бағыты теориялық жағынан нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу деп дәлелдейді.
- Институциондық-әлуметтік бағыт тек экономикалық және саяси факторларды ескереді.
- Дүние жүзі экономистері әр түрлі елдердің экономикасы бір экономикалық жүйеге түрленеді деп есептейді.
- Экономикалық теория - тауарлар мен қызметтерді өндіру үшін шектелген қорларды пайдалану туралы ғылым.
- Позитивті экономика - қалаулы нәтижелерге жету үшін қалай әрекет жасау туралы ғылым.
- Болжамдау - позитивті және нормативті экономикалық ғылым арасындағы аралық буын.
- Ғылыми абстракция әдісі оймен жобалауды құрудан тұрады.
- Ғылыми парадигма - бұл экономикалық санат.
Кестені толтырыңыз:
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Дедукция деген не ?
А) жекеліктерді жалпылықтың негізінде түсіндіру;
В) қарапайымдалған пікір;
С) экономикалық құбылыстарға тарихи тұрғыдан келу;
Д) жалпылама ұстанымды жекеліктердің негізінде дәлелдеп, шығару;
Е) экономикалық үдерістердің үлгісін жасау.
2. Экономикалық жүйе экономиканың мына мәселелерін шешеді:
А) нені, қалай, кім үшін;
В) жұмыссыздық пен инфляция себептері қандай;
С) кім, неге, кім үшін;
Д) қашан, неге, қайда;
Е) қалай, кім үшін, өсу қарқыны қандай.
3. Меркантелистердің негізгі тұжырымы:
А) меншіктің түрлерін дамыту керек;
В) мемлекет халықаралық шаруашылығы ретінде ауыл шаруашылығын дамыту керек;
С) халықаралық саудада мемлекет протекционистік саясат жүргізуі керек;
Д) байлықтың көзі тек еңбек бөлінісінде;
Е) байлықтың көзі тек ақша мен алтынды қорландыруда.
4. Барлық экономикалық жүйелердің алдында тұратын түпкі мәселе, бұл:
А) өндіріс;
В) бөлу;
С) сиректік;
Д) тиімділік;
Е) инвестиция.
5. Талдау /анализ/ дегеніміз:
А) зерттейтін объектіні бөліп қарастыру;
В) зерттеу объектісін микродеңгейде қарастыру;
С) зерттеу объектісін макродеңгейде қарастыру;
Д) нақты әлеуметтік-экономикалық сұрақты шешудің әдістері;
Е) әртүрлі элементтерді біріктіру.
6. Экономикалық мектептердің қайсысы өз талдауының мақсаты ретінде, айналым шеңбері емес, өндірістік процесті таңдап алды?
А) физиократтар;
В) классикалық саяси экономика;
С) институционализм;
Д) маржинализм;
Е) меркантилизм.
7. Жалпы баға деңгейі мен жұмыссыздық экономикалық жүйенің қай пәнінде курсында оқытылады?
А) макроэкономика;
В) халықаралық қаржы;
С) менеджмент;
Д) маркетинг;
Е) микроэкономика.
8. Төмендегі шарттардың қайсысы экономикалық теория пәнін оқытуға қатысы жоқ:
А) игіліктердің сиректілігі;
В) игіліктерге қажеттілік;
С) материалдық және рухани қажеттілік;
Д) өндірістік ресурстардың сарқылмауы;
Е) ресурстарды тиімді пайдалану.
9. Англиядағы меркантелистік мектептің негізгі өкілі кім?
А) П. Л. Буабильгер.
В) Д. Ло.
С) Кольбер.
Д) Т. Ман.
Е) Ф. Кенэ.
10. Экономикалық теория пәніне қатысты емес мәселелер:
А) қажеттілікті максималды қанағаттандыру;
В) өндірістік ресурстарды шектеулілігі;
С) байлықтың тапшылығы;
Д) білімге қажеттілікті қанағаттандыру;
Е) ресурстарды тиімді бөлу.
11. “Еңбек-байлықтың атасы, жер-оның анасы” деген сөз кімге тиесілі?
А) Д. Рикардо.
В) А. Смит.
С) Ф. Кэне.
Д) У. Петти.
Е) К. Маркс.
12. Позитивті экономика:
А) не болу керек;
В) бағалық талдау;
С) ұсыныстар жасау;
Д) экономика нақты деректерге және болжамдарға негізделеді;
Е) экономика дамуындағы нақты деректер мен құбылыстарды.
СӨЖ арналған бақылау тапсырмалары
- Экономикалық теорияның зерттеу әдістері.
- Экономикалық теорияның даму кезеңдері.
- Қоғамдық қатынастар жүйесі: әлеуметтік-экономикалық, техникалық-экономикалық, ұйымдық-экономикалық, экологиялық-экономикалық.
2-тақырып. Қоғамдық өндіріс және оның құрылымы
Талқылайтын сұрақтар
- Қоғам өміріндегі өндірістің мәні.
- Игілік, өнім, қызмет. Қажеттіліктердің жіктемесі.
- Өндіріс факторлары. Қоғамдық өндіріс құрылымы.
- Өндірістік мүмкіндіктер қисығы.
- Қарапайым және кеңейтілген ұдайы өндіріс (экстенсивтік және интенсивтік) .
Анықтама мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
Тапсырмалар мен жаттығулар:
1. Адам мен Еваны жұмақтан қуып шығып және: «Маңдай терін аққанша өз наныңды жейсің, өзің шыққан жерге әзірше қайтып оралмайсың» деген сөздерді айтып, Құдай жерде экономиканы жаратты деп айтуға болады ма?
Экономиканың негізгі элементтеріне нені жатқызуға болады?
2. Кестеде өндірістік мүмкіншіліктің қисығы А және В мемлекеті үшін берілген.
а) А және В мемлекеті үшін өндіріс мүмкіндігінің қисығын салыңыз;
б) егер екі мемлекеттің ресурстары бірдей болса, В мемлекетінің техникалық дәрежесі А мемлекетіне қарағанда жоғары деп айтуға болады?
в) 1инвестициялық тауарға шаққандағы қай мемлекеттің ұстанымды шығындары төмен;
г) қандай өндіріс көлемінің тауарларын А және В мемлекеттеріне тиімді деп айтуға болады?
3. Жетіспейтін мәліметтермен 1. 1-сызбасын толтырыңыз.
Анықтама үшін сөздер ; материалдық игілік, ақыл - ой, еңбек нәтижесі, рухани, физикалық, адамның өмір сүру жағдайы, жинақталған білім адамның дамуы.
4. 1. 2-сызбадағы бос орындарды толтырыңыз, келесі түсініктерді қолдана отырып:
а) жұмыс күші;
б) жұмыс құралы;
в) кәсіпорынның негізгі қорлары (капиталы) ;
г) кәсіпкерлік.
Келесі пікірлер дұрыс па?
- Күннің көзі экономикалық игілікке жатады.
- Өндірістік мүмкіншілік қисығындағы нүкте болуы мүмкін екі өнім көлемінің максималдылығы.
- Өндірістік мүмкіншілік қисығы ҒТП жетілген сайын оңға жылжиды.
- Өндіріс мүмкіншілік қисығынан тыс жатқан нүктеде өндіріс мүмкін емес.
- Өндіріс мүмкіншілік қисығынан тыс жатқан нүктеде қолдану мүмкін.
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Ұлғаймалы ұдайы өндірісті қалай анықтауға болады:
А) өндіріс үдерісінің тұрақты қайталануы және жаңаруы;
В) өндіріс үдерісінің өзгермеген ауқымда қайталануы;
С) өндіріске ұлғаймалы көлемде жұмыс ресурстарын тарту;
Д) өндірістің өскелең ауқымда қайталануы;
Е) өндіріс үрдісі.
2. Жай өндіріс-бұл:
А) өндірілген өнімді сату;
В) өндірістің дамуы;
С) өндірістік емес сфераның дамуы;
Д) өндіріс процесінің тұрақты қайталануы;
Е) ауыл шаруашылығының дамуы.
3. Игіліктер мен қызметтер жасау үшін басқа барлық ресурстарды реттеу және байланыстыруға бағытталған адам капиталының ерекше түрі:
А) капитал;
В) еңбек ресурстары;
С) кәсіпкерлік қабілеті;
Д) табиғи ресурстар;
Е) информациялық ресурстар.
4. Бөлу қатынастарын не сипаттамайды?
А) қосымша өнімді бөлу;
В) өндіріс құралдары мен жұмыс күшін бөлу;
С) ұдайы өндіріс кезендері;
Д) өндіру және тұтыну кезендері;
Е) қажетті өнімді бөлу.
5. Тұтыну фазасы үшін не мінезді?
А) жұмыс күшін объектілер бойынша бөлу;
В) игіліктер мен қызметтерді тікелей тұтыну;
С) өндіріс факторларын біріктіру;
Д) еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын бөлу;
Е) қызметтерді өндіру.
6. Қоғамдық-экономикалық формация деген не ?
А) өндірушілерді өндіріс құралдарымен қосу әдісі;
В) экономикалық қатынастар жүйесі;
С) қоғам дамуының белгілі даму сатысына сипатты экономикалық тәртіп;
Д) өндірігіш күштер мен өндірістік қатынастардың тұтастығы мен өзара әсері;
Е) өндіріс әдісі мен оның қоғамдық-саяси құрылымының қосындысы.
7. Өндіріс-бұл:
А) материалдық игіліктер мен қызметтерді өндіру процесі;
В) заттардың үлкен жинағы;
С) жеке қажеттілікті қанағаттандыру;
Д) қоғам байлығы;
Е) адамның іс-әрекеті.
8. Ұдайы өндірістің экстенсивті түрін не сипаттайды?
А) еңбек өнімділігі мен технологияның өзгермеген жағдайында қосымша еңбек пен табиғат ресурстарын және өндіріс құралдарын тарту;
В) кәсіпорындарды қайта құру;
С) өндіріс пен өнімді жаңарту негізінде даму;
Д) технологияны өзгерту;
Е) өндірістік құрылымды өзгерту.
9. Өндірілген өнім көлемі қолданған факторлардың сапасын өзгертпей, олардың тек санын ұлғайту арқылы өсіру экономикалық өсудің қай үлгісін сипаттайды?
А) жәй ұдайы өндірісті;
В) экстенсивті үлгісін;
С) интенсивті үлгісін;
Д) “0”-дік өсуді;
Е) ұдайы өндірісті.
10. Ұдайы өндірісті қалай түсінуге болады:
А) өнеркәсіп процестерін жаңарту, тұрақты қайталау;
В) экономикалық процестердің заңнамалық дамуы;
С) өндірістік циклдердің тұрақты ауысымдары;
Д) еңбек құралдары өндірістерін тұрақты қайталау;
Е) өндірістердің прогрессивті әдістерін қолдану.
11. Ұдайы өндіріс түрлері:
А) тұрақты және ауыспалы;
В) қарапайым және кеңейтілген;
С) үздіксіз және кеңейтілген;
Д) тұрақты және кеңейтілген;
Е) ауыспалы және кеңейтілген.
12. Өндіріс факторларына нелер жатады:
А) еңбек, жер, капитал, кәсіпкерлік іс-әрекет, ақпарат;
В) тек еңбек, жер және капитал;
С) тек жер, капитал және кәсіпкерлік іс-әрекет;
Д) тек кәсіпкерлік іс-әрекет пен ақпарат;
Е) тек еңбек, капитал және кәсіпкерлік іс-әрекет.
13. Қоғамдық ұдайы өндірістердің фазалары:
А) өндіріс, бөлу және тұтыну;
В) өндіріс, қайта бөлу және тұтыну;
С) өндіріс, айырбастау және тұтыну;
Д) өндіріс, бөлу, айырбастау және тұтыну;
Е) өндіріс, бөлу, қайта бөлу, айырбастау және тұтыну.
14. Өндіріс факторлары мыналар болып табылады:
А) дәстүрлі ресурстар;
В) пайдаланылған ресурстар;
С) қолданылатын ресурстар;
Д) өндірістің болашақ ресурстары;
Е) тек табиғи ресурстар.
СӨЖ арналған бақылау жұмысы
1. Өндірістік функция.
2. Қоғам алдындағы басты проблемалар.
3-тақырып. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНСТИТУТТАР: МЕНШІК ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК
Талқылайтын сұрақтар
- Меншік және оның түрлері.
- Меншік құқығы дегеніміз не?
- Иелену, пайдалану, билік ету категорияларының тұжырымдамасы.
- Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру.
Анықтамалар мен ұғымдардан жұп құрыңыз:
Келесі пікірлер дұрыс па:
- Меншік - бұл тек қана экономикалық қатынас.
- Формалдық құқық-ресми, заңды түрде шарт жасау және меншікті мойындау.
- Иелену-адамдардың барлық заттармен қатынастарына байланысты байланыс.
- Иелік ету пайдалануға қарағанда иемденудің жоғарғы формасы болып табылады.
- Мүлікті алу құқығы пайдалану негізінде жүзеге асады.
- Арендада еңбекші және меншік иесі бір адамдай болады.
- Жалдамалы жұмысшының жұмыс күні иелік етудің мысалын түсіндіреді.
- Жеке меншік негізінде бір адам немесе жанұя мүліктің немесе қордың меншік иесі болып табылады.
- Қаржы мүмкіншіліктері кооперативі акционерлік қоғамға қарағанда жоғары.
- Мемлекеттік меншік субъектісі болып әр бір азамат табылады.
- Мемлекет иелігінен алу меншік формасын алмастырады деп тұжырымдайды.
- Жекешелендірудің тиімді формасы мемлекеттік мүлікті арендаға алып артынша толығымен сатып алу болып табылады.
- Жекешелендіру меншік алмастырудың міндетті формасы деп болжамдайды.
- Мүлікті еңбек ұжымына тегін тапсыру жекешелендіру формасы болып табылмайды.
- Маркстік әдіс-амалдың сәйкестігінше меншік сол немесе басқа өндіріс тәсілінде негізгі орын алады.
- Батыс экономикалық теориясында меншік ұғымы қажеттілікпен салыстырғанда олардың қорларға шектеулігімен байланысты.
- Меншік субъектілеріне өндіріс құралдары, тұтыну заттары, қорлар, ұлттық игілік жатады.
- Меншік экономикалық ынтаның құрылуына әсер етпейді.
- Меншік қатынастары меншік субъектілері арасында қалыптасады.
- Қазіргі кезде ТМД елдерінде экономика мемлекеттік меншік негізінде құрылады.
Тапсырмалар мен жаттығулар
- Формалды және нақты құқыққа мысал келтіріңдер. Меншікті экономикалық және заңгерлік тұрғыдан қарағандағы айырмашылықтары қандай? Осы айырмашылықты мысалдарыңызда көрсетіңіз.
- Төмендегі 3. 1-сызбасын мәліметтерге арналған сөздік көмегімен толтырыңыздар:
Анықтама сөздері : меншікті заңды түрде дайындау, еңбекші және меншік иесі бір адам, меншіктің экономикалық түсінігі, пайдалану, нақты құқық, заттардан пайдалы қасиеттерін ұзақ мерзімде шығару, бұйыру, нақты байланыстар, заттардан пайдалы қасиеттерін қысқа мерзімде шығару.
- Иемдену формалары - бұйыру, иелену және пайдалану формаларының құрылуына нақты мысал келтіріңдер. Бұл формалардың әр қайсысының ерекшеліктеррі мен жетіспеушіліктері неде?
- Экономикалық ынтаның қандай түрлері сізге мәлім? Жоғарыда келтірілген экономикалық ынталардың қайсысы мемлекетке, кәсіпкерлік ұжымға, жоғарғы оқу орнындағы студентке тиесілі?
- Фирманың қызмет ету барысында қандай экономикалық ынталар туындайды және не себептен екенін талдаңдар.
- Өндіріс қызметінің қандай сфераларында жеке меншік және мемлекеттік меншік неғұрлым тиімді.
- Сіздің пікіріңізше, мемлекет қандай құқықтарды неғұрлым нәтижелі жұмыс істеу үшін, мемлекеттік кәсіпкерлікке беру қажет.
- Сіздің пікіріңізше жекешелендірудің формалары қандай және не себепті олар ТМД елдерінде тиімді?
СДЖ арналған тапсырмалар
1. Иелік құқығын қалай сипаттауға болады?
А) заттың пайдалы қасиеттерін алып шығару құқығы;
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz