Экономикалық теорияның даму кезеңдері және оның қалыптасуындағы көзқарастар


Жоспар
1. Кіріспе
2. Экономикалық теорияның қалыптасуындағы көзқарастар
3. Экономикалық теорияның даму кезеңдері
4. Қорытынды
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Экономикалық ілім — ертедегі ең ескі және бай тарихы бар ғылымдардың бірі. Экономикалық ойлау адамзат қағамының құрдасы болып табылады. Оның алғашқы қайнар көзі ежелгі Египеттен басталады.
Экономикалық ойдың алғашқы көзін біздің дәуірімізге дейін ІІІ-ші ғасырда ертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 ж.ж.) пен Аристотельдің (б.д.д. 384-322 ж.ж.) еңбектерінен табуға болады. Философ, әрі экономист Аристотель айырбас, ақшаның пайда болуы мен атқаратын қызметін зерттейді. Бірақ бұл ғалымдар экономикалық ілімді дербес бір тұтас жүйеге айналдыра алмады.
Экономика деген гректің сөзі, сөзбе сөз аударғанда «үй шаруашылығын жүргізудің өнері» деген мағынаны білдіреді. Қазір оның мазмұны айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Шаруашылық тек отбасы төңірегінде емес, сондай - ақ аймақ, ел, әлемдік шеңберде жүргізіліп, басқарылатын болды және тек теориялық белгілеріне ғана емес, сондай ақ өндірістік белгілеріне байланысты (фирма, кәсіпорын, сала) ұйымдастырылатын болды. Экономикалық (тауарлы-ақша) байланыстардың дамуы феодалдық тұйықтылықты жоюға және мемлекеттің пайда болуына әсерін тигізді. Ол сол кездердегі жеке иеліктерді жүргізумен шектелмей, жалпы ұлттық мемлекеттік шаруашылықты жұргізудің жалпы ережесін анықтаудың алғашқы талпыныстарымен бірге пайда болды. Мемлекеттік шаруашылықты жүргізудің жалпы ережесі «саяси экономия» деген атка ие болды. Антуан Мокретьен 1615-ші жылы «Саяси экономия трактаты» кітабында Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік тұрғыдан баскарудың субъектісі ретінде қарастырды. Бірақ мұны әлі де ғылым деп айтуға болмайтын еді.
Экономикалық ілімдер тарихы ғылым ретінде ХVІІ-ші ғасырда пайда болып, осы кезде тауарлы-ақша қатынастары кең дамып, оның даму заңдылықтарын қарастыру мен зерттеудің бастауы болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Экономикалық теория негіздері – Астана, 2008 жыл.
2. Экономикалық ілімдер тарихы. Оқу құралы. – Алматы, 1997жыл.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




Жоспар
1. Кіріспе
2. Экономикалық теорияның қалыптасуындағы көзқарастар
3. Экономикалық теорияның даму кезеңдері
4. Қорытынды
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі

Кіріспе
Экономикалық ілім — ертедегі ең ескі және бай тарихы бар ғылымдардың
бірі. Экономикалық ойлау адамзат қағамының құрдасы болып табылады. Оның
алғашқы қайнар көзі ежелгі Египеттен басталады.
Экономикалық ойдың алғашқы көзін біздің дәуірімізге дейін ІІІ-ші
ғасырда ертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 ж.ж.) пен
Аристотельдің (б.д.д. 384-322 ж.ж.) еңбектерінен табуға болады. Философ,
әрі экономист Аристотель айырбас, ақшаның пайда болуы мен атқаратын
қызметін зерттейді. Бірақ бұл ғалымдар экономикалық ілімді дербес бір тұтас
жүйеге айналдыра алмады.
Экономика деген гректің сөзі, сөзбе сөз аударғанда үй шаруашылығын
жүргізудің өнері деген мағынаны білдіреді. Қазір оның мазмұны айтарлықтай
өзгеріске ұшырады. Шаруашылық тек отбасы төңірегінде емес, сондай - ақ
аймақ, ел, әлемдік шеңберде жүргізіліп, басқарылатын болды және тек
теориялық белгілеріне ғана емес, сондай ақ өндірістік белгілеріне
байланысты (фирма, кәсіпорын, сала) ұйымдастырылатын болды. Экономикалық
(тауарлы-ақша) байланыстардың дамуы феодалдық тұйықтылықты жоюға және
мемлекеттің пайда болуына әсерін тигізді. Ол сол кездердегі жеке иеліктерді
жүргізумен шектелмей, жалпы ұлттық мемлекеттік шаруашылықты жұргізудің
жалпы ережесін анықтаудың алғашқы талпыныстарымен бірге пайда болды.
Мемлекеттік шаруашылықты жүргізудің жалпы ережесі саяси экономия деген
атка ие болды. Антуан Мокретьен 1615-ші жылы Саяси экономия трактаты
кітабында Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік тұрғыдан баскарудың
субъектісі ретінде қарастырды. Бірақ мұны әлі де ғылым деп айтуға болмайтын
еді.
Экономикалық ілімдер тарихы ғылым ретінде ХVІІ-ші ғасырда пайда болып,
осы кезде тауарлы-ақша қатынастары кең дамып, оның даму заңдылықтарын
қарастыру мен зерттеудің бастауы болып табылады.

Экономикалық теорияның қалыптасуындағы көзқарастар

Қоғам өмірінің әр салаларын жекелеген ғылымдар зерттейді. Экономикалық
ғылым осылардың біреуі болып табылады. Тұңғыш экономикалық ой-пікірлер көне
заманда пайда болған.

Ертедегі Греция, Рим, Қытай, Индия  ғалым-философтары экономиканың
жекелеген мәселелерін: бағанын негізінде не жатады, байлық қалай көбейеді,
т.б. шешуге талаптанған. Ксенофонт (б.д.д. 430—354 жж.), Платон (б.д.д.
427—347 жж.), Аристотель (б.д.д. 384—322 жж.) пайдалылық туралы
экономикалық теорияның бастапқы принциптерін анықтаумен айналысқан.

Көне Рим ойшылдары Сенека (4—65 б.д.д. жж.), Лукреций Кар (39~55 б.д.д.
жж.) құлиеленушіліктің құлдырап күйреуінің экономикалық себептерін
зерттеген. Осының басты себебі материалдық ынтаның болмауы, Сенеканың
көзқарастары христианствоның экономикалық концепцияларының қалыптасуына
ықпал еткен. Осы концепциялар соңынан адамзат дамуының тарихи процесінде
шаруашылық өмірге көзқарасты мүлде өзгертеді. "Егер кімде-кім еңбек еткісі
келмесе, ол тамақ жемесін" деп, христиандық ойшылдар және уағызшылар жабайы
шаруашылық еңбекті қажетті және киелі іс деп жариялаған. Христиандық ілім
әділетті баға белгілеу принципін дәлелдейді, еңбек шығындарымен есептесе
отырып, мүліктер индивидуалдық емес, әлеуметтік бағаланғаны жөн дейді.
Бірақ ерте дүниеде, орта ғасырларда экономикалық ой-пікірлер ғылым болып
қалыптаспаған болатын. Сол замандардың ойшылдары экономикалық құбылыстарды
жалпы қоғам өмірінің процестерінен бөліп алып жеке талдаған жоқ, экономика
туралы ілімді жүйеге келтіріп қалыптастыра алмаған. Экономикалық
теория қолданбалы ғылым болып шаруашылық жүргізуде құлиемдену құрылыста
пайда болды. Экономикалық теория ғылым болып тек ХVІ-ХVІІ ғасырларда ғана
қалыптасады. Алғаш бұл теория "саяси экономия" деген атқа ие болды (грекше:
"политейя"— қоғам, "ойкос"— үй, шаруашылық, "номос" — заң). Сонымен. саяси
экономия — қоғамдық шаруашылықтың заңдары туралы ғылым болып табылады. XVII
ғ. басында саяси экономия дербес ғылымға айналды.

Экономикалық теорияның даму кезеңдері

Меркантилизм бірінші экономикалық ілім болып табылады. Осы ілімнің
негізгі мазмұны мынада: меркантилистер байлықтың қайнар көзі мен қоғамның
әл-ауқаттылығы материалдық игіліктер өндірісінде емес, ол тауар мен ақша
айналымы саласында болады деп есептеді. Олардың ойынша, қоғамның әл-
ауқаттылығына сырткы сауданы реттеу, тауарды сыртқа шығару басқа елден
әкелінуінен артып тұруы мен елдегі ақша капиталы (алтын, күміс) қорлануының
арқасында қол жеткізіледі. Меркантилистік саясат елге барынша көп мөлшерде
алтын мен күмісті жинауды көздейді. Меркантилизмнің нағыз өкілдері — Вилья
Стаффорд (1554-1612 ж.ж.) және Томас Мэн (1571-1641 ж.ж) болып табылады.

Қоғам байлығы сауда да емес, ол өндірісте пайда болатындығы туралы идея
алғашқы рет физиократтар мектебінің еңбектерінде пайда болды. Осы мектептің
басты тұлғасы — Франсуа Кенэ (1694-1774 ж.ж.) еді. Ол ұлттық байлықтың
қайнар көзі – ауыл шаруашылығының енбегі деп есептеді. Кейінірек бұл Уильям
Петти (1623-1687 ж.ж.), Адам Смит (1723-1790 ж.ж.) және Давид Рикардо (1772-
1823 ж.ж.) еңбектерінде де қарастырылды. Олар ұлттық байлықтың қайнар көзі
тек ауыл шаруашылығының еңбегі ғана аркылы емес, барлық өндіріс саласындағы
еңбекте (ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және құрылыс өндірісі) болатындығын
айғақ етті. Осы идеялар классикалық (үлгілі) деген атаққа ие болды,
сондықтан да бұл ілімнің өкілдері классикалық экономикалық мектептің
негізін қалаушылар деп аталды. Классикалық саяси экономия - ХҮІІІ ғасыр
(У.Петти, А.Смит, Д.Рикардо, Буагильбер) - өндірістің барлық саласын
зерттеп, барлық тауарлардың құндылық өлшемі негізі еңбекте деп дәлелдеген.
Экономиканың нарықпен реттелуін және қоғамның барлық топтар табыстарының
қайнар көзін анықтаған. ХІХ ғасырдың ІІ жартысы басында саяси экономия екі
бағытқа бөлінді: марксизм және маржинализм.
Саяси экономиканың классикалық мектебінің тұжырымдамаларын одан әрі
тереңдете зерттеу негізінде марксизм ілімі қалыптасты. К.Маркстың ашқан
басты жаңалығы: қоғамдық-экономикалық формация, капитализмнің даму
заңдылықтары, социализмнің (коммунизм) жаңа жүйе ретінде пайда болуы. ұдайы
өндіріс пен экономикалық дағдарыстар теориясы, тауарға сінген еңбектің екі
табиғаттылығы, қосымша құн туралы ілімдерді қалыптастырды; абсолюттік
рентаның, жалдамалы еңбектің мәнін ашты. К.Маркстың басты енбегі Капитал
(1867-ші жылы 1-ші, 1885-шіж. 2-ші, 1894 ж. 3-ші томдары жарыққа шықты),
осы енбек оны әлемдегі ұлы экономистер қатарына қосты. Бұл ілімінде жеке
олкылықтар да кездеседі. Тарих К.Маркстың капитализм кезеңіндегі
пролетариаттың абсолютті кедейленуі туралы қорытындысын қоғам толық
мақұлдамады, капитализмді таза қанаушы қоғам деген пікір де қателеу
қөрінді. Әлемдік экономикалық ғылым марксизмді қатты сынай отырып, осы ілім
экономикалық теорияны дамытудағы ерекше дәуір болатындығын мойындады.

ХІХ-шы ғасырдың екінші жартысында маржинализм теориясы қалыптасты. Бұл
теорияның негізін австриялық мектептің экономистері Карл Менгер (1840-1921
ж.ж.), Фридрих фон Визер (1851-1926 ж.ж.), Эйген фон Бем- Баверк (1851-1914
ж.ж.), сондай-ақ ағылшын экономисі Уильям Стели Джевонс (1835-1882 ж.ж.)
және басқалары қалады. Маржинализмнің басты категориялары: шекті
пайдалылык, шекті өнімділік, шекті шығындар. Маржинализм экономико-
математикалық тәсілдер мен модельдерді кең қолданды. Математикалық
мектептің бірден-бір белгілі теоретигі швейцар экономисі Леон Вальрас (1834-
1910 ж.ж.) болып табылады. Ол жалпы нарықтық тепе-теңділік моделін жасады,
онын негізіне – сұраным мен ұсынымды талдау жатады.

Экономикалық ғылым үш ғасыр бойы (XVII-XIX ғ.ғ.) саяси экономия ретінде
дамыды. Экономикалық ілімнін анықтамасында таптық көзқарастың басымдылығын
дәлелдей отырып, К.Маркс оны кеңінен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономикалық теорияның даму кезеңдері
Жалпы экономикалық теорияның методологиясы мен даму кезендері
Экономикалық теорияның қалыптасуы мен тарихи даму кезеңдері
Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері
Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері
Экономикалық ойлардың пайда болуы және теорияның даму кезеңдері
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."
Экономикалық теорияның қалыптасуы және даму кезеңдері. ҚР жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері
Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері жайлы мәлімет
Экономикалық теорияның қалыптасуы және дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь