Жүрек

Мазмұны.

1. Жүрек. Жүректің анатомиялық құрылысы. Жүрек циклі. Клапанды аппараттың мәні.
2. Жүрек ырғағы. Жүрек қызметінің көрсеткіштері.
3. Жүрек қызметінің сыртқы көріністері.
4. Жүрек қызметі.
5. Миокард жасушасының электрлік белсенділігі.
6. Жүректің өткізгіштік жүйесінің функциялары.
7. Электрокардиограмма.
8. Жүрек қызметі ырғағының өзгеруі.
9. Электрокардиографтың құрылысы, жұмыс істеу принципі.
Жүрек. Жүректің анатомиялық құрылысы.
Жүрек циклі. Клапанды аппараттың мәні.
Адам жүрегі – қуысты бұлшықетті мүше. Тұтас вертикаль перде арқылы ол екі жарты бөлікке бөлінеді: сол және оң. Горизонталь бағытта өтетін екінші перде жүректі төрт қуысқа бөледі: жоғарғы қуыстар- жүрекшелер, төменгі- қарыншалар. Жаңа туған нәрестенің жүрегінің массасы орта есеппен 20 г- ға тең. Ересек адамның жүрегінің массасы 0,425—0,570 кг. Ересек адамның жүрегінің ұзындығы 12—15 см- ге жетеді, көлденең қимасының өлшемі 8—10 см, алдыңғы- артқы 5-8 см. Жүректің массасы мен өлшемдері кейбір ауруларда (жүрек ақауы) және ұзақ уақыт ауыр дене еңбегімен немесе спортпен шұғылданатын адамдарда өзгереді. Жүрек қабырғасы үш қабаттан тұрады: ішкі, ортаңғы және сыртқы.
Ішкі қабат эндотелийлі (қан және лимфа тамырларын ішінен астарлайтын жалпақ жасушалар қабаты) қабықшадан (эндокард) тұрады, ол жүректің ішкі бетін астарлап жатады. Ортаңғы қабат (миокард) көлденең- жолақты бұлшықеттен тұрады. Жүрекшелер бұлшықеттері қарынша бұлшықеттерінен дәнекер ұлпалар (тіндер) пердесімен бөлінген, осы тіндер тығыз фиброзды талшықтардан құралады - фиброзды сақина. Жүрекшелердің бұлшықетті қабаты қарыншалардың бұлшықетті қабатына қарағанда бірталай нашар жетілген, ол жүректің әр бөлігінің жасайтын қызметтерінің ерекшелігіне байланысты. Жүректің сыртқы беті сірі қабықпен (эпикард) қапталған, ол жүрек маңы қапшығының (сөмкенің)- перикардтың, ішкі жапырағы болып табылады. Сірі қабықтың астында аса ірі жүрек артериялары мен көктамырлары орналасқан, олар жүрек тіндерін қанмен қамтамасыз етеді, және жүректі невртендіретін (иннервация) жүйке жасушаларының, жүйке талшықтарының көп шоғыры орналасқан.
Перикард ( жүректің қабы) жүректі қапшық сияқты қоршап тұрады және оның еркін қозғалуын қамтамасыз етеді. Ол қанмен толатын жүректің созылуын шектейді және жүрек қантамырлары үшін тірек болып табылады.
Жүректе екі қақпақша (клапан) бар: атривентрикулярлы және айшық.
Атривентрикулярлы клапандар жүрекшелер мен сәйкес қарыншалар аралығында орналасады. Жартылай айшық клапандар аортаны сол жақ қарыншадан, ал өкпе өзегін (ствол) оң қарыншадан бөліп тұрады.
Жүрек қызметінің екі фазасын бөліп көрсетуге болады: систола (жиырылу) және диастола (босаңсу). Жүрек циклінің әртүрлі фазасының ұзақтығы жүректің жиырылу жиілігіне байланысты. Жүректің жиі жиырылуы кезінде әр фазаның қызметі төмендейді, әсіресе диастоланың. Жүрекшелердің диастоласы кезінде атривентрикулярлы клапандар ашық және сәйкес тамырлардан келетін қан олардың қуыстарын ғана толтырып қоймай, қарыншаларды да толтырады.
Жүрекшелердің систоласы кезінде қарыншалар толығымен қанмен толады. Осы кезде қанның қуыс және өкпе көктамырларына кері ағысы болмайды. Қарыншалар систоласының аяғында олардағы қысым аорта мен өкпе өзегіндегі қысымдардан үлкен болады. Бұл айшықты клапандардың ашылуына себепші болады, ал қан қарыншалардан сәйкес тамырларға ағады. Қарыншалар диастоласы кезінде олардағы қысым кенет төмендеп, ол қанның қарыншаларға қарай кері ағуына жағдай жасайды. Сөйтіп жүрек клапандарының ашылып- жабылуы жүрек қуысындағы қысымдардың өзгеруімен байланысты.
Жүрек бұлшықеті қозғыштыққа, қозуды өткізуге, жиырылуға қабілетті.
Қозғыштық. Жүрек бұлшықетінің қаңқа бұлшықетіне қарағанда қозғыштығы төмен. Жүрек бұлшықетінде қозудың пайда болуы үшін қаңқа бұлшықетімен салыстырғанда күшті тітіркендіргішті қолдану қажет. Жүрек бұлшықетінің реакциясының шамасы берілетін тітіркендіру күшіне (электрлік, механикалық, химиялық және т.б.) байланысты болмайтындығы анықталған. Жүрек бұлшықеті шекті (табалдырықты) және шамасы үлкен тітіркендіруде де максимал жиырылады.
Өткізгіштік. Қозу толқыны жүрек бұлшықетінің талшықтары және жүректің арнайы тіні арқылы әртүрлі жылдамдықпен тарайды. Қозу жүрекшелер бұлшықеттерінің талшықтарымен 0,8—1,0 м/с жылдамдықпен, қарыншалар бұлшықеттерінің талшықтарымен 0,8—0,9 м/с жылдамдықпен, ал жүректің арнайы тіні арқылы 2,0—4,2 м/с жылдамдықпен таралады. Жиырылғыштық.
        
        Мазмұны.
1. Жүрек. Жүректің анатомиялық құрылысы. Жүрек циклі. Клапанды аппараттың
мәні.
2. Жүрек ырғағы. Жүрек қызметінің көрсеткіштері.
3. ... ... ... көріністері.
4. Жүрек қызметі.
5. Миокард жасушасының электрлік белсенділігі.
6. Жүректің өткізгіштік жүйесінің ... ... ... ... ... өзгеруі.
9. Электрокардиографтың құрылысы, жұмыс істеу принципі.
Жүрек. Жүректің анатомиялық құрылысы.
Жүрек циклі. Клапанды аппараттың мәні.
Адам жүрегі – қуысты бұлшықетті ... ... ... ... ... ... ... бөлікке бөлінеді: сол және оң. Горизонталь бағытта өтетін екінші
перде жүректі төрт қуысқа ... ... ... ... ... Жаңа ... нәрестенің жүрегінің массасы орта есеппен 20 г- ға
тең. Ересек адамның жүрегінің массасы ... кг. ... ... ұзындығы 12—15 см- ге жетеді, көлденең қимасының өлшемі 8—10 см,
алдыңғы- артқы 5-8 см. Жүректің массасы мен ... ... ... ... және ұзақ уақыт ауыр дене ... ... ... ... ... ... қабырғасы үш қабаттан тұрады: ішкі,
ортаңғы және сыртқы.
Ішкі қабат эндотелийлі (қан және ... ... ... астарлайтын
жалпақ жасушалар қабаты) қабықшадан (эндокард) тұрады, ол жүректің ішкі
бетін астарлап ... ... ... (миокард) көлденең- жолақты
бұлшықеттен тұрады. Жүрекшелер бұлшықеттері қарынша бұлшықеттерінен дәнекер
ұлпалар (тіндер) ... ... осы ... ... ... ... - ... сақина. Жүрекшелердің бұлшықетті қабаты
қарыншалардың бұлшықетті ... ... ... ... ... ... әр ... жасайтын қызметтерінің ерекшелігіне байланысты.
Жүректің сыртқы беті сірі ... ... ... ол ... ... ... перикардтың, ішкі жапырағы болып табылады. ... ... аса ірі ... ... мен ... ... жүрек тіндерін қанмен қамтамасыз етеді, және жүректі невртендіретін
(иннервация) ... ... ... ... көп ... ( ... ... жүректі қапшық сияқты қоршап тұрады және ... ... ... ... Ол ... ... жүректің созылуын
шектейді және жүрек қантамырлары үшін тірек болып ... екі ... ... бар: ... және ... ... жүрекшелер мен сәйкес қарыншалар аралығында
орналасады. Жартылай айшық клапандар аортаны сол жақ ... ал ... ... оң ... ... тұрады.
Жүрек қызметінің екі фазасын бөліп көрсетуге болады: систола (жиырылу)
және диастола (босаңсу). Жүрек циклінің ... ... ... ... жиілігіне байланысты. Жүректің жиі жиырылуы кезінде әр фазаның
қызметі төмендейді, әсіресе диастоланың. Жүрекшелердің ... ... ... ашық және ... тамырлардан келетін қан
олардың қуыстарын ғана толтырып қоймай, қарыншаларды да ... ... ... қарыншалар толығымен қанмен толады. Осы
кезде қанның қуыс және өкпе көктамырларына кері ... ... ... ... олардағы қысым аорта мен өкпе ... ... ... Бұл ... ... ашылуына себепші болады, ал қан
қарыншалардан сәйкес тамырларға ... ... ... ... қысым кенет төмендеп, ол қанның қарыншаларға қарай кері ағуына
жағдай жасайды. Сөйтіп ... ... ... ... ... ... өзгеруімен байланысты.
Жүрек бұлшықеті қозғыштыққа, қозуды өткізуге, жиырылуға қабілетті.
Қозғыштық. Жүрек бұлшықетінің ... ... ... ... ... бұлшықетінде қозудың пайда болуы үшін қаңқа ... ... ... қолдану қажет. Жүрек бұлшықетінің
реакциясының шамасы берілетін тітіркендіру күшіне ... ... және т.б.) ... ... ... ... бұлшықеті
шекті (табалдырықты) және шамасы үлкен ... де ... Қозу ... ... ... ... және жүректің
арнайы тіні ... ... ... ... Қозу ... ... ... м/с жылдамдықпен, қарыншалар
бұлшықеттерінің талшықтарымен 0,8—0,9 м/с жылдамдықпен, ал ... ... ... ... м/с ... ... Жиырылғыштық. Жүрек
бұлшықетінің жиырылуының өзіндік ... бар. ... ... ... ... соң – ... ... мен қарыншалар
бұлшықетінің қабаты жиырылады. Ары қарай ... ... ішкі ... ол ... ... ... ... мен өкпе өзегіне ағуын
қаматамасыз етеді. Жүрек бұлшықетінің ... ...... ... мен автоматиясы болып табылады.
Жүрек ырғағы.
Жүрек ырғағы, яғни 1 минуттағы жиырылу саны негізінен ... және ... ... ... ... ... болады. Симпатикалық жүйкелердің қозуы кезінде жүректің жиырылу
жиілігі артады. Осы құбылыс тахикардия деп аталады. Жылжымалы ... ... ... ... ... ... - ... Жүрек
ырғағына ми қыртысының күйі әсер етеді: ... ... ... ... қозу ... күшейгенде, қуаттанады. Жүрек ырғағы гуморальды
әсердің ықпалынан да өзгеруі мүмкін, ... ... ... ... өзгеруі кезінде. Тәжірибелерден оң жақ жүрекшелер ... ... ... ... ... ... ... жүрек ырғағының жиілегені, осы ... ... ... ... ... ... ... Жүректің
басқа бөліктерін жылумен не ... ... ... жүректің
жиырылу жиілігіне әсер етпейді. Бірақ ол жүректің өткізгіштік жүйесімен
қозудың таралу жылдамдығын өзгертуі ... және ... ... ... етуі ... Сау ... жүрегінің жиылыру жиілігі жас мөлшеріне
байланысты болады. Осы ... 1- ... ... ... жылдар |1 минуттағы жүректің жиырылу саны |
|Жаңа туған нәресте ... |
|5 ... ... |130 ... |88 ... |78 ... |68—72 ... ... ... ... ... жүректің систолалық және минуттық
көлемі жатады. ... ... ... ... ... ... - әр
жиырылу кезінде сәйкес тамырларға жүректің ығыстырып ... ... ... ... шамасы жүректің өлшеміне, миокард күйіне және
ағзаға байланысты. Салыстырмалы тыныштықтағы ... сау ... ... ... көлемі шамамен 70—80 мл- ді құрайды. Сөйтіп
қарыншалар жиырылуы кезінде ... ... ... ... мл ... ... ... көлемі дегеніміз – жүректің өкпе өзегі мен аортаға 1
минутта ығыстырып шығаратын қанының мөлшері. Орташа минуттық көлем 3- 5 ... ... және ... ... ... ... аппаратының
қызметін сипаттайды.
Жүрек қызметінің сыртқы көріністері.
Жүрек қызметінің сыртқы көріністерінің ... ... ... ... берілген мәліметтері бойынша дәрігер жүрек жұмысы туралы
жорамалдай алады.
Осы берілгендерге жеке тоқталайық:
1. Жоғарғы ұшының соққысы.
Қарыншалар систоласы кезінде жүрек солдан оңға ... ... ... ... ... ұшы (басы) көтеріліп, бесінші қабырғааралық
аймақта кеудені (қысады) басады. Систола ... ... өте ... ... ... жүрек ұшының қабырғааралық аралықты қысуын көруге болады
(көтерілуі, быртыю). Жүректің жоғарғы ұшының соққысын анықтауға болады,
сөйтіп оның шекарасы мен күшін анықтауға ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын дыбыстық
құбылыстар. Тонның екі түрі бар: систолалық және диастолалық.
Систолалық тон. Осы тонның пайда ... ... ... ... ... ... кезінде атриовентрикулярлы
клапандар жабылып, олардың жармалары (створкалары) мен оған бекітілген
сіңір жіпшелерінің тербелісі І- ші тонды береді. Сонымен қатар І- ші ... ... ... ... ... кезінде пайда болатын
дыбыстық құбылыстар да қатысады. Өзінің дыбыстық ерекшеліктері бойынша І ... ... және ... тон қарыншалардың диастоласының басында протодиастолалық фаза
кезінде, айшық клапандардың жабылуы кезінде ... ... Осы ... ... ... ... ... көзі болып
табылады. Дыбыстық сипаттамалары бойынша ІІ- ші тон ... және ... ... онда ... ... ... ... бойынша да
жорамалдауға болады. Оларды жүректің ... деп ... және ... ... ... ... ... деп аталады.
Жүрек қызметі.
Жүректің жиырылуы оның бұлшықетінде периодты түрде пайда болатын қозу
үрдістерінің ... ... ... қозу онда жүріп жатқан
үрдістердің әсерінен периодты түрде пайда болады. Осы құбылыс автоматия
деген атқа ие ... аз, ... ... тінге ұқсас және саркоплазмаға бай
айрықша (атипті) бұлшықетті ... ... ... ... бір бөліктері
автоматияға қабілетті.
Айрықша бұлшықет жүректе жүрекшелер қабырғасында қуысты көктамырдың
аузының тұсында орналасқан синусты- ... ... ... ... ... және оң жақ ... ... үштен бір
бөлігі мен қарыншааралық пердеде орналасқан жүрекше- ... ... ... ... ... ... Осы
түйіншектен жүрекше- қарынша шоғыры (Гис шоғыры) басталады. Жүрек басының
бөлігінде ... ... ... ... ... ... қарай иіліп,
қарыншалардың жұмысшы (жиырылғышты) миокардіне ... ... ... ... ... ... (сурет 1).
Сурет 1. Жүректің өткізгіштік жүйесінің құрылысы мен қозу таралуының
хронотопографиясы.
SA- синоатриалды ... AV- ... ... ... ... серпіністің пайда болу мезетінен бастап секунд
бойынша жүрек бөліктерінің қозу ... ... ... ... ... ... ... жасушалары белсенді ырғақты күйде (қозу)
болады, сондықтан олардың тыныштық потенциалы туралы шартты ... ... ... ... ... оның мәні ... ... құрайды және ол К+иондарының мөлшерлік градиентімен анықталады.
Жасушаішілік электродтар көмегімен тіркелген жүректің әр бөлігіндегі әрекет
потенциалдарының (ӘП) ... ... ... ... ... ... ... 2, А).
2, Б – суретте қарыншаның дара жасушасының ӘП-ң сызбасы көрсетілген. Осы
потенциалдың ... ... үшін ... 30 мВ-қа деполяризациялау қажет
болды. ӘП- да ... ... бар: ... ... ... ... ... деп аталатын баяу реполяризация- фаза 2; жылдам реполяризация-
фаза 3; тыныштық ... фаза ... ... ... ... өткізгіш миоциттеріндегі
(Пуркинье талшығы) және қарыншалар миокардының жасушаларындағы 1-ші фазаның
табиғаты жүйке және ... ... ... ӘП-ының пайда болу
(үдемелі) фазасының табиғатымен бірдей. Бұл фаза ... ... ... яғни жасушалы мембрананың жылдам натрий каналдарының
белсенділігімен анықталады. ӘП-ң шыңы ... ... ... ... ( ... +30 мВ қа ... 2. ЭКГ-ң уақытқа байланысты |
|корреляцияланған жүрек жасушаларының ӘП-ң ... ... ...... түрлі бөліктерінің ... ӘП-ң ... ... ...... ... ... — жүрекше; ... ...... ... ... ... — жүрекше -қарынша шоғыры (Гис шоғыры); |
|ПП және ЛП — ... оң және сол ... ...... 1—6 — ... ... |
|ӘП-ы; 7 — ЭКГ; Б — миокардтың дара ... ӘП-ы; а — ... ӘП-ы. ... ... ... ... (1-4) Na+, |
|Са2+, К+ басым иондар ағыны көрсетілген; б —|
|синусты- құлақша (синоатриалды) ... ... ... ... баяу ... ... ... |
-
Мембрананың деполяризациясы баяу натрий-кальций арналарының активациясын
тудырады. ... ... осы ... арқылы иондарының ағыны ӘП-ң
платосының (үстірттің) дамуына (2-ші фаза) әкеліп ... ... ... ... ... ... ... ал жасуша абсолютті
рефрактерлік ... ... ... ... арналарының активациясы
жүреді. Жасушадан шығып жатқан ... ... ... ... ... ... (3-ші ... осы уақыт ішінде кальций
арналары жабылады, бұл реполяризация үрдісін күшейтеді (өйткені мембрананы
деполяризациялайтын енетін ... ... ... ... ... ... ... жабылуын және натрий
арнасының реактивациясын тудырады. Соның ... ... ... ... қалпына келеді- осы период салыстырмалы рефрактерлік
деп аталады. Жұмыс миокардының ... ... ... ... ... келесі ӘП-ң арасындағы интервалда) аса ... аса ... ... деңгейде сақталып тұрады. Бірақ жүректің ырғағын
басқарушы ролін ... ... ... ... ... ... деполяризация байқалады (4-ші фаза), ол кризистік
деңгейге жеткен кезде жаңа ӘП-ы ... ... ... -50-мВ) (сурет 7.3,
Б). Осы механизмге көрсетілген жүрек ... ... ... Осы ... ... ... да маңызды ерекшеліктері бар: 1) ӘП-ң жоғарылау ... ... 2) баяу ... ол жылдам реполяризация фазасына ... ... (3-ші ... осы
кезде мембраналық потенциал 60-мВ деңгейге жетеді ... ... ... 90 мВ- тың орнына), содан соң қайтадан баяу ... ... ... ... ... жасушаларының электрлік
белсенділігінің де ұқсас жақтары бар, бірақ олардағы спонтанды ... ... ... ... ... жасушаларына
қарағанда төмен, соған ... ... ... ... ... ... ... жасушаларындағы электрлік потенциалдардың
өндірілуінің иондық механизмдерінің мағынасы толығымен ашылмаған. Синусты-
жүрекше ... ... баяу ... деполяризациясының және
ӘП-ң баяу көтерілу (пайда болуы) ... ... ... ... роль атқарады. Олар тек иондарына ғана емес, сонымен қатар
иондары үшін де ... ... ... ... осы ... ӘП-
ң өндірілуіне қатыспайды. Баяу диастолалық деполяризацияның даму жылдамдығы
автономды (дербес, вегетативті) жүйке жүйесімен реттеледі.
Адамның өмір сүруі бойы ... ... ... ... ... болу қабілеттілігі осы жасушалардың иондық ... ... ... қамтамасыз етіледі. Диастола кезінде жасушадан
иондары шығады, ал жасушаға иондары қайтып келеді. ... ... ... тормен жұтылады. Миокардтың қанмен
қамтамасыз ... ... ... ... ... пен ... ... төмендеуіне әкеліп соғады; насостар жұмысы
бұзылады, соның салдарынан ... ... ... және ... төмендейді.
Жүректің өткізгіштік жүйесінің қызметтері.
Ырғақты серпіністердің спонтанды өндірілуі синусты- жүрекше
түйіншектің көптеген жасушаларының үйлесімді ... ... ... және ол осы ... ... ... ... арқылы және
электротонды өзара әсерлесуімен қамтамасыз етіледі. Синусты- жүрекше
түйіншегінде пайда болған қозу өткізгіштік жүйе арқылы жиырылғыш миокардқа
беріледі.
Жүректің өткізгіштік жүйесінің ерекшелігі әр ... ... ... ... болып табылады. Жиілігі минутына 60-80 серпіністерді
өндіретін синусты- жүрекше түйіншегінен өткізгіштік жүйенің алыстауына
қарай оның әртүрлі ... ... ... ... ... градиенті бар болады.
Әдеттегі жағдайларда өткізгіштік ... ... ... ... ... ... жүрекше түйіншегінен келетін жиі
серпіністермен жойылады. Осы түйіншектің зақымдануы не істен ... ... ... ... ырғақты басқарушы бола алады. Осы кезде
серпіністер минутына 40-50 рет пайда болады. Егер осы түйіншек өшетін
болса, онда ... ... ... (Гис ... ... ... ... табылады.
Осы кезде жүректің жиырылу жиілігі минутына 30-40-тан артпайды. Егер осы
ырғақты басқарушы да істен шығатын болса, онда қозу үрдісі Пуркинье
талшықтарының ... ... ... ... ... Осы кезде жүрек
ырғағы өте сирек болады- минутына шамамен 20 рет.
Жүректің өткізгіштік жүйесінің айрықша ерекшілігі оның ... ...... көп ... бар ... ... ... бір жасушадан басқа жасушаға өтетін жері болып
табылады. Осындай контактілер өткізгіштік жүйе мен ... ... ... да ... ... бар ... арқасында жеке
жасушалардан тұратын миокард тұтас біртұтас түрінде жұмыс жасайды.
Жасуашааралық контактінің көп болуы миокардта қозудың таралуының
сенімділігін арттырады.
Синусты- жүрекше түйіншегінде ... ... қозу ... ... ... ... ... түйіншегіне жетеді. Жылы
қанды жануарлардың жүрегінде синусты- жүрекше мен жүрекше - қарынша
түйіншектері арасында, және де оң және сол ... ... ... ... ... Осы ... жолдардағы қозудың таралу
жылдамдығы жұмысшы миокард бойымен қозудың таралу жылдамдығынан соншалықты
артық болмайды. ... ... ... ... және ... ... бірігуі арқасында жүрекше- қарынша түйіншегінде қозудың
таралуының бөгелуі пайда болады. Осы бөгелу салдарынан қозу жүрекше -
қарынша шоғырына және ... ... ... ... тек жүрекшелер бұлшықеттері жиырылып үлгеріп, қанды жүрекшеден
қарыншаға ығыстырып үлгергеннен кейін ғана жетеді.
Ендеше атриовентрикулярлы ... ... ... мен ... ... жиырылуын қамтамасыз етеді. Жүрекше – қарынша шоғырында
және диффузиялы орналасқан жүректің өткізгішітік миоциттерінде ... ... 4,5-5 ... жетеді, ол жұмыс миокардымен қозудың таралу
жылдамдығынан 5 есе жоғары. Осының арқасында қарыншалар миокарды
жасушаларының жиырылуы бір ... ... яғни ... ... ... ... ... қуатын арттырады және
қарыншалардың ығыстырушы қызметінің эффективтілігін артырады. Егер қозу
жүрекше- ... ... ... таралмай, жұмыс миокардының жасушалары
арқылы таралса, яғни диффузиялы, онда асинхронды жиырылу периоды біршама
ұзақ болушы еді, миокард жасушаларының ... бір ... ... ... еді және ... өзінің қуатының 50%-ын жоғалтушы
еді. Сөйтіп өткізгіштік жүйенің болуы жүректің бірқатар маңызды
физиологиялық ерекшеліктерін қамтамасыз ... ... ... өндірілуін (әрекет потенциалы);
2) жүрекшелер мен қарыншалардың қажетті тізбекті жиырылуын
(координациясын);
3) қарыншалар миокардының ... ... ... ... (ол ... ... арттырады).
Электрокардиограмма.
Қозудың жұмыс миокардының аса көп жасушаларын қамтуы осы жасушалардың
бетінде теріс зарядтардың ... ... ... ... ... ... айналады. Жоғары электрлік өткізгіштігі бар дене ұлпалары
жүректің электрлік потенциалын дене бетінен тіркеуге ... ... ... белсенділігін зерттеудің В. Эйтховен, А.Ф. Самойлов,
Т.Льюис, В.Ф. Зеленин және т.б. ұсынған осындай әдістемесі
электрокардиография деген атқа ие болды, ал оның ... ... ... (ЭКГ) деп аталады. Электрокардиография жүректе қозудың
таралу динамикасын бағалауға және ЭКГ-ң өзгеруі кезінде ... ... ... мүмкіндік беретін медицинада кең таралған
диагностикалық әдіс болып табылады. Қазіргі кезде арнайы ... ... ... және ... бар ... ... ... қозғалмалы қағаз жолағына жазылады. Бұлшықеттің
белсенді қызметі кезіндегі және ... ... ... ... ... ... Бұл ... телеэлектрокардиографтар деп
аталады және олар радиобайланыстың көмегімен ЭКГ-ны ... ... ... ... ... ... кезінде спортшылардың,
ғарыштағы космонавтардың және т.б ЭКГ-сы тіркеледі. Жүрек қызметі кезінде
пайда болатын электрлік потенциалдардың телефон сымдары арқылы беріліп,
ЭКГ-ны пациенттен үлкен ... ... ... тіркейтін құралдар
жасалған.
Кеудеде жүректің белгілі бір орында орналасуы және адам ... бір ... ... ... жүректің қозған (-) және қозбаған
бөліктері арасында пайда болатын электрлік күштік сызықтары дене бетінде
бірқалыпты таралмайды. Сол себепті электродтардың орналасуы жеріне
байланысты ЭКГ түрі және оның ... ... ... ... ны ... үшін аяқ- қол мен ... бетіндегі потенциалдардың тіркелімі
(тармағы) жүргізіледі. Әдетте үш түрлі ... ... ... оң қол - сол қол;
ІІ-тіркелім: оң қол - сол аяқ;
ІІІ-тіркелім: сол қол - сол аяқ ... ... ... ... ... үш униполярлы күшейтілген тармақтар
тіркеледі: aVR; aVL;aVF. Стандартты тіркелімдерді тіркеу үшін қолданылатын
екі электродты күшейтілген тіркелімдерді тіркеу кезінде біріктіріп, осы
біріккен электродтар мен ... ... ... ... ... ... aVR ... оң қолға байланған электрод
белсенді болып табылады, ол aVL кезінде- сол ... ... сол ... электрод белсенді болып табылады. Вильсон кеудеде 6 ... ... 3. ... ... ... тіркелімі кезіндегі ның ... ... 6) ... ... ... ... орналасу
жерлері және
және осы тіркелім кезінде алынған осы ... ... ... ... ... ІV- ... ... стандартты тіркелімдегі тістер шамалаларының өзара қатынасын
Эйтховен тағайындаған. Ол II – ші ... ... ... ... ... күшінің I- ші және III- ші тіркелімдердегі электр қозғаушы
күштерінің қосындысына тең болатындығын анықтаған. ... ... ... ... ... ... II- ші тіркелімнің тістері өзінің
шамалары бойынша I – ші және III- ші тіркелімдердегі тістердің ... ... ... ... үшін 4-суретте көрсетілген алты
нүктенің ... ... ... ... ... ... ... екі қолға және сол аяққа орнатылған бірге қосылған
үш электрод ... Осы ... ЭКГ түрі ... электроды орналасқан
бөліктегі электрлік өзгерістерді ғана айқындайды. Аяқ-қолдарға (үшеуіне)
орнатылған біріккен ... ... ... ... , ... себебі оның потенциалы бүкіл жүрек циклі бойы өзгермейді. Осындай
электрокардиографиялық тіркелімдер униполярлы немесе ... ... Осы ... V ... (V1, V2 және т. б.) ... ... II- ші стандартты тіркелімде алынған адамның қалыпты ЭКГ-сы 5- суретте
көрсетілген.
Сурет 5. II- ші ... ... ... талдау кезінде тістердің амплитудасы мВ (mV)-пен анықталады, ... ... ... ... ... ... Сегмент дегеніміз
көрші тістер мен белгілі бір тіс пен оған іргелес сегменті бар интервалдар
арасындағы изопотенциалды ... ... ң ... (оның тістері мен интервалдарының) жүректе қозудың
таралуын және осы ... ... ... ... ... ... ... болған кезде, яғни жүйенің қандай да бір бөлігі
қозып, ... ... ... пайда болып, дамиды. Изопотенциалды сызық
қозатын жүйеде потенциалдар айырмасы болмаса, яғни ... жүйе ... ... ... пайда болады. Тіркелген ЭКГ жүрекше мен қарынша
жиырылғыш миокардының тізбектелген қозумен қамтылуын білдіреді.
Р тісі ... 5) ... ... ... ... және ... деген атқа ие болды. Әрі қарай қозу жүрекше-қарынша ... ... ... өткізгіштік жүйесі арқылы таралады. Осы ... ... ... ... (екі ... ... екі қарынша әлі қозбаған, ал қарыншалардың өткізгіштік жүйесі
арқылы қозудың ... ... ... ( ол ... ... қозу көбінесе жиырылғыш миокард бойымен көшкін ... ... ... ... қарынша бөлігіне қарай тарайды. Жүрекше
ішіндегі арнайы ... ... ... ... ... ... миокарды арқылы қозудың таралу жылдамдығына шамамен тең болғанда
қалыпты болады, сондықтан жүрекшелердің қозумен ... ... ... ... қозумен қамтылуы қозудың өткізгіштік жүйенің
элементтерінен ... ... ... ... жүзеге асырылады, бұл
қарыншалардың қозумен қамтылуын айқындайтын QRS ... ... ... Осы ... Q тісі ... ... оң ... бұлшықетінің, қарыншалардың ішкі бетінің ... ... ... ... және ... сыртқы бетінің қозғанын
білдіреді. Қарыншалар миокардының қозумен толық қамтылу үрдісі S ... ... ... Енді екі ... да ... ST ... ... жүйесінде потенциалдар айырмасының жоқтығы
салдарынан изопотенциалды сызықта болады.
Т тісі ... ... ... яғни ... ... ... ... қайта орнауын білдіреді. Осы үрдістер ... ... ... ... ... ... ... миокардтың
әлі деполяризацияланған бөліктері ( яғни теріс заряды бар) мен өзінің оң
зарядын қалпына келтірген миокард бөліктері ... ... ... Осы ... ... Т тісі ... ... Осы тіс ЭКГ-ң
ең өзгермелі бөлігі. Т тісі мен келесі Р тісі ... ... ... ... осы ... қарыншалар миокардында және жүрекшелер
миокардында ... ... ... ... реполяризациясын
білдіретін сәйкес тістің кескіні ЭКГ-да жоқ, себебі ол уақыт ... QRS ... ... ... ... жұтылады. Әрбір Р тістің QRS
жиынтығымен сүйемелденбеген кезінде, жүректің көлденең ... ... ... ... ... тісі Т (T-атриум)
байқалады.
Қарыншалалардың электрлік ... ... ... ... систоланың ұзақтығымен шамамен ... ... ... электрлікке қарағанда біршама кеш басталады).
Электрокардиограмма жүректе қозудың таралуының бұзылу ... ... ... Р—Q ( Р ... ... Q ... ... интервалының шамасы бойынша жүрекшеден қарыншаға қозудың қалыпты
жылдамдықпен таралуы туралы ... ... ... ... осы уақыт
0,12—0,2 с- қа тең. QRS жиынтығының жалпы ... ... ... жылдамдығын білдіреді және ол 0,06—0,1 с (сурет 5) құрайды.
Деполяризация және ... ... ... ... бір ... ... ... сондықтан жүрек бұлшықетінің түрлі
бөліктері арасындағы потенциалдар айырмасының шамасы жүрек ... ... ... ... ... потенциалдар айырмасы аса жоғары
болатын екі нүктені қосатын шартты ... ... ... осі ... Әрбір берілген мезеттегі жүректің ... осі ... ... және ... ... яғни ... ... қасиеттеріне ие.
Миокардтың әр бөліктерінің қозуымен бір уақытта қамтылмауы салдарынан осы
вектор өзінің ... ... Тек ... бұлшықетінің потенциалдар
айырмасын ғана тіркеу пайдалы болған жоқ ... ... ... ... ... жүрек қарыншаларының электрлік өсінің
бағытының өзгерісін ... де ... ... ... ... өзгеруі мен электрлік осьтің бағытының өзгерісін біруақытта жазу
векторэлектрокардиограмма (ВЭКГ) деген атқа ие болды.
Жүрек қызметі ырғағының ... ... ... өзгерісін тыңғылықты талдауға
мүмкіндік береді. Жүректің қалыпты жиырылу жиілігі минутына 60—80 рет, ... ... ... кезінде - 40—50 рет, ал аса жиі ырғақта ... - ... ... ... және 150- ге ... одан ... болады. Брадикардия спортшылардың тыныштық күйінде жиі тіркеледі,
ал тахикардия — интенсивті бұлшықет жұмысы мен ... қозу ... ... ... ... аритмиямен байланысты жүрек қызметінің
ырғағының үнемі өзгеруі байқалады. Оның мәні әр дем ... ... ... ... ... ... кейбір патологиялық жағдайларында дұрыс
ырғақ эпизодты не үнемі кезексіз жиырылуымен (экстрасистола) бұзылады. Егер
кезексіз қозу ... ... ... ... период аяқталған
мезетте пайда болса, бірақ кезекті автоматты ... әлі ... ... ерте жиырылуы басталады- синусты экстрасистола. Осындай
экстрасистоладан ... ... ... ... ... созылады.
Қарыншалар миокардында пайда болатын кезексіз қозу ... ... әсер ... Осы ... кезекті серпіністі
уақытында жібереді, ол қарыншалардың экстрасистоладан ... ... ... ... моментте қарыншаларға жетеді, сол ... ... ... ... ... серпініске жауап бермейді.
Содан кейін жүрекшелердің рефрактерлік периоды аяқталады және олар ... ... бере ... ... ... ... екінші
серпініс келгенше, біраз уақыт өтеді. Сөйтіп, қарыншаның бірінде пайда
болған қозумен ... ... ... ... жүрекшелердің
өзгермеген ырғақты жұмысы кезіндегі қарыншаның ұзақ ... ... ... ... ... ... тітіркену көздері болған
кезде, жүрекше немесе қарынша ырғағын ... ... ... ... Орталық жүйке жүйесінен жүрекке келетін әсерлер экстрасистолаға
ықпал ете ... ... ... және ... ... ... ... немесе қарыншаларының
бұлшықеттерінің өзіндік бір күйін ... ... Ол ... дірілдеуі
(қалтырауы) және жыпылықтауы деп аталады (фибрилляция). Осы кезде
жүрекшелердің не ... ... ... өте жиі ... ... ... минутына 400-ге дейін (дірілдеу,
қалтырауы кезінде) және 600-ге ... ... ... ... ... ... жүректің берілген бөлігінің жеке
бұлшықетті талшықтарының біруақытта жиырылмауы. ... ... ... ... қарыншалар бұлшықеттері қанның ... ... ... ... ... егер оны ... үшін ... қабылданбаса, өлімге әкеліп соғады. Оны тоқтатудың аса тиімді тәсілі
электр тогының ... ... әсер ету ... киловольт кернеулі), ол
қарыншаның бұлшықетті талшықтарының қозуын тудырады, одан соң ... ... ... ... және ВЭКГ ... ... потенциалының бағыты мен шамасының
өзгерісін кескіндейді, бірақ жүректің ығыстырушы қызметінің ... ... ... ... ... мембранасының әрекет
потенциалы миокард жасушаларының жиырылуын ... ... ғана ... ол миофибрилдердің қысқаруымен аяқталатын ... ... ... бір тізбектілігін жүзеге асырады. Тізбектелген
үрдістердің осы топтамасы қозу мен ... ... деп ... ... ... ... принципі.
Үшканалды автоматты режимде жұмыс істейтін ... ... ... ... ... 110- 220 ... ... жиілігі 50 Гц айнымалы
токпен; ішкі қоректендіру көзінен- 12,6 В ... ... ену ... ... 0,03 - 10 ... Гц ... ... өлшеудің салыстырмалы қателігі 0,1- 0,5 мВ
диапазонында 10%- тен ... ... ал 0,5- тен ... 5 ... ... 5%- тен артық емес.
Үшканалды автоматты режимде жұмыс істейтін ... ... ... ... электрокардиограмманы оперативті
алуға мүмкіндік беретін портативті
электрокардиограф. Электрокардиограф ... ... ... пен ... ... сенімді электроқауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Сурет 6. Электрокардиографтың негізгі блогының сыртқы көрінісі
Электрокардиограф негізгі блоктан, пациентінің ... бар шығу ... ... ... ... ... ... орналасқан:
- микропроцессорлы блок;
- электрокардиографтың жұмыс істеу режимдерін басқару элементтері;
- сигналдар мен ... ... ... ... ... ... ... көрінісі 6- шы суретте
көрсетілген.
Қаңқаның түбінде қуыс бар, оған ... ... ... ... ... (сурет 7).
Сурет 8.
Аккумуляторды орнату.
Аккумуляторды орнату.
Ұзақ уақыт сақталғанда аккумулятор электрокардиографтың негізгі ... ... ... жасау үшін аккумуляторды 8- ші суретте
көрсетілгендей орналастыру керек. Электрокардиографты клавиатурасымен
төмен аударыңыз. Қаңқа шетінен 3- 8 мм ... ... ... қаңқа қуысына орналастыру керек. Оны қаңқа
қуысына тығыз енгізіңіз. Оны көрсетілген тілдің бағытымен жылжытыңыз.
Аккумулятордың ілмегі қаңқа ойысына ену керек және ... ... ... ... ... бөлікте болатындай электрокардиографты
бұрыңыз. Аккумулятордың жақсы бекітілгендігін білу үшін, құралды сәл
сілкіңіз . Назар аударыңыздар! Егер нашар бекітілсе , ауыр ... ... ... ол ... ... ... сынуына
әкеліп соғады. Электрокардиографтың шығу блогы құрылысы жағынан қорғаныш
элементтері бар пациенттің кабелі ... ... Ол ... ... ... ... ... негізгі блоқа жіберу үшін
қолданылады.
Басқару және индикация мүшелері.
Суретте электрокардиографтың басқару панелі мен индикацияларының жалпы
көрінісі
көрсетілген.
«Вкл/Выкл» батырмасы ... ... ... тұрған кезде
электрокардиографты қосып, ... үшін ... ... ... электрокардиограф ЭКГ-ны алуға дайын. Егер индикатор жыпылықтап
тұрса, онда алдында алынған ЭКГ жадыда сақталады.
«СТАРТ» батырмасы ... алу ... және ... оның ... ... қосады. Егер тіркелімнің (тармақтың) белгілі бір тобы
таңдап алынса, ал ... ... өшіп ... онда «СТАРТ» батырмасын
басу осы таңдалынған тіркелім тобының ЭКГ-ң үздіксіз жазылуын орындайды.
Жазуды тоқтату үшін осы ... ... басу ... Индикатор ЭКГ-ны
алу кезінде ғана жарықталынады. «АВТОМАТ» режимін таңдаған соң ... ... ... ... кезде, индикатор
5 секунд жарықтанып тұрады {2,5 с}. Осы уақытта ... 12 ... ... ... ... жазылады.
«КОПИЯ» батырмасы. Осы батырманы басу АВТОМАТ режимінде алынған соңғы
зерттеудің ... жазу ... ... ... ... 12 ... синхронды алу мен жадыға жазу
орындалады. Сондықтан КОПИЯ режимінде барлық тіркелімді не оның ... ... ... басып жазуға болады.
Жылдамдық «мм/с», батырмасы, «12,5», «25», «50» индикаторлары-
эквивалентті жылдамдықты ... ... ... ... ... жылдамдықтың мәні өзгереді. Жылдамдықтың таңдалынған мәні
светодиод арқылы жарықталынады.
50 мм/с ... ... мәні ... тіркелімінің синхронды
алынуы кезінде мүмкін (режим WW «АВТОМАТ»), немесе көшірменің алынуы
кезінде. Осы кезде қағаздың қозғалысының нақты жылдамдығы 25 мм/сболады.
«Масштаб» тобы ... ... «5», «10», «20» ... -
эквивалентті сезімталдықты қосу батырмасы. ... ... ... мәні өзгереді. Сезімталдықты таңдалынған мәні светодиод
арқылы жарықталынады.
«Фильтр» тобы, «Гц», батырмасы, «30», «25» ...... ... ... ... Егер ... жарықталынбаса, онда
сүзгіштер өшілген.
«Гц» батырмасын басып, минимал шу болатындай жиілікті таңдауға болады.
«Смещение» тобы «» батырмасы, «макс/мин», «среднее» ... ... ... ... ЭКГ ... ығысуын таңдау
батырмасы. Толық ЭКГ –ны жазу кезінде тіркелімдер топтасқан: алдымен I. II-
ші және III- ші тіркелімдер ... ... ... кейін- аVR. aVI
және aVF; 01, 02 және СЗ; С4, С5 және 06. ... бір ... ... ... осы ... топ ... қолдағы электродтарда (R, N, L, F) контактінің болмауы мүмкін емес,
себебі кеуде тіркеліміндегі және ... ... ЭКГ ... ... тіркелмеуіне әкеліп соғады. Аяқ- қолдағы электродтар ұшында
контактінің ... ... ... ... түсті; әрбір ЭКГ-ң
тіркелімі ... екі ... ... ... көз ... ... ... контактінің болмауы (С1 - С6) ... ... ... ... Сары ... индикатор
кеуде электродтарының біреуінің не ... ... ... не
нашар контактісін білдіреді.
Қауіпсіздік шаралары.
Электрокардиографпен жұмыс істеуге электрокардиографты қолдану туралы
нұсқаумен танысқан және қауіпсіздік техникасы бойынша түсіндіру
(инструктаж) алған ... ғана ... ... ... ГОСТ Р
50267.25 талаптарына сәйкес қауіпті кернеу мен дефибриллятор энергиясынан
қорғанған.
ЭЛЕКТРОКАРДИОГРАФТЫ ... ... ... ... «Вкл/Выкл» батырманы басу
арқылы іске қос. Осы кезде қосу индикаторы жарықталады. Біруақытта
«БАТАРЕЯ ЗАРЯДКА» батырмасы да жануы ... бұл ... ... ... жатқандығын білдіреді.
ЭЛЕКТРОКАРДИОГРАФТЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕКТРЛІК ҚОСЫЛЫСТАРЫ.
Шығу блогын негізгі блокпен қосыңыз. Шығу ... ... 15 ... ... негізгі блоктың сәйкес розеткасына қосыңыз. Оны қаңқа
вилкасына орнатылған винттармен бекітіңіз. Қоректендіру блогының
кабеліндегі ұяны қаңқадағы негізгі блок ұясына орнатыңыз.Қоректендіру
блогының ... 220 В, 50 Гц ... екі ... розеткасына
қосыңыз.Ұяларды қайтадан алған кезде сақ болыңыздар , қатты күш
түсірмеңіздер.Ұяларды алған кезде кабельді жұлқыламаңыз, кетік ... ... ... ... ... қосылыстарының жалпы
сызбасы 9-суретке сәйкес келу керек.
Кесте 1.
|Электродтың ... түсі ... сым ... | ... |
| | ... ... қол ... |R ... қол ... |L ... аяқ ... |N ... аяқ ... |F ... ... ... 2-ші ... ... орналастырылады.
Кесте 2.
|Тіркелімдер |Электродтың орналасуы ... сым |
| | ... ... |
|V1 |Төстен оңға қарай 4-ші |C1 |
| ... | ... ... ... ... 4-ші қабырғааралы |C2 |
| ... | ... |5- ші ... V2 мен V4 |C3 |
| ... ... ... | ... |5- ші ... сол жақ орта |C4 |
| ... сызығы бойымен | ... |V4 ... ... ... ... |C5 |
| ... | ... |V4 ... орта ... ... |C6 |
| ... | ... ... ... Электродтарды орналастыру.
Электродтарды орналастыру алдында пациент терісін контакт жерлерінде
спиртпен сүрту керек (майдың болмауы керек).
Электродтар мен ... ... ... ток ... орта ... ... пасталар не сұйықтар қолданылады; физиологиялық немесе
гипертонды ертіндімен, ең болмағанда сумендымқылданған марлядан жасалған
төсеніштерді қолдануға болады. ... ... 1- ші ... ... ... ... ... режимдері.
Электрокардиограф ЭКГ-ны әртүрлі режимде тіркеуді қамтамасыз етеді –
автоматты (барлық 12 ... ... ... және осы ... ЭКГ- ... ... ... оларды үш- үш тіркелімдер бойынша топтап, басып
жазу) немесе мониторлы (кезкелген ... ... ... ... ... ... ... Автоматты режимде алынған ЭКГ қосу
индикаторы әлі жанып немесе ... ... ... ... ... үшін ... ... таңдауға болады: 5 (стандартты).
ЭКГ-ны тіркеу және соңғы зерттеудің көшірмесін алу.
Басқару панеліндегі «Вкл/Выкл» (не «СТАРТ»+«Вкл/Выкл») батырмасын
басып, электрокардиографты іске қос. Осы ... қосу ... жану ... ... іске ... ... ... басқа да
индикаторлар: эквивалентті жылдамдықтың индикаторы; таңдалынған
сезімталдықтың индикаторы; ... ... ... ... ... іске қосқанда, қосу индикаторы жыпылықтамаса,
онда алдымен жады тесті орындалады, осы уақытта индикаторлар жыпылықтайды.
Егер электрокардиографты іске ... қосу ... ... ... ... ақпарат (сүзгі, ығысу, тіркелімдер тобы,
жылдамдық, сезімталдық) жадыда сақталынған болады, және қондырғылар қалпына
келеді.
Термопринтер блогында термоқағаздың бар ... ... ... ... «НЕТ ... ... жанып тұрады.
Сурет 10. Электродтарды орналастыру.
Қажет болғанда қағазды салыңыз. Автоматты тіркеу режимін таңдаңыз.
Егер сіз тіркеудің ... ... ... ... индикаторы
жанады), онда «СТАРТ» батырмасын жылдам (қысқа уақыт) бассаңыз, барлық 12
тармақтың (тіркелім) сигналдары синхронды алынып, электрокардиограф
жадысына жазылады. Егер ... ... ... ... ... онда 12 ... ... басылып шығарылғаннан кейін, жазылу
тоқталады. Осындай жазудың ұзындығы 12,5 мм/с жылдамдықта 345 мм {175
мм} ... ... ... ... ... 5 ... көп басып
тұрғанда {2,5 с} ( 125 секундқа дейін), онда электрокардиограф жадысына
барлық тіркелімдер бойынша сигналдар жазылады және ... ... ... ... таңдалынған тіркелімдердің барлығы басылып
жазылады.
Электрокардиографтың жыдысына сақталған соңғы электрокардиограмманы
электрокардиогрфты өшіргеннен кейін де ... ... ... ... Ақпараттың жадыда сақталғандығын қосу индикаторының жыпылықтауы
білдіреді. Егер индикатор өшсе, онда ақпаратты қайтадан қалпына келтіруге
болмайды.
ЭКГ-ны басып жазу алдында ... ... ... ... ... сезімталдық, жылдамдық, сүзгі жиілігі және ығысу.
Осыдан кейін «КОПИЯ» батырмасын басыңыз . ЭКГ-ны жазу басталады. Егер
жазуды тоқтату қажет болса, «КОПИЯ». ... ... ... ... ... режимі таңдалынса, яғни «АВТОМАТ» индикаторы
жыпылықтамаса , онда ... ... ... ... ... жадыда сақталынбай жазылуы басталады. Тіркелімді ... ... ... ... басу ... ... жазу ( ... не «КОПИЯ »батырмасын басу) қызмет ақпаратымен қатар
орындалады.
Жазудың басы былай ... ... ... ... ... ... Сүзгі 30 Гц
Екінші жолда алынатын электрокардиограмма нөмірі, эквивалентті жылдамдық,
сезімталдық, сүзгілердің ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардағы жүрек пен тамырлардың ерекшеліктері9 бет
Жануарларда жүрек құрылымының морфологиялық түрлері8 бет
Жедел миокардиттер мен жүректің ревматикалық зақымдануының салыстырмалы диагнозы3 бет
Жүрек ақаулары5 бет
Жүрек жұмысын реттеудің өзіндік тетіктері10 бет
Жүрек пен өкпе9 бет
Жүрек қан тамырлар жүйесі22 бет
Жүрек қан тамырлар жүйесінің аурулары37 бет
Жүрек қан тамырлар жүйесінің аурулары туралы4 бет
Жүрек қан тамырлардың ақаулары және оны емдеу профилактикасы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь