Құрамында майлар мен май тәріздес заттар бар дәрілік өсімдіктер мен шикізаттар және олардың өнімдері.

Майлардың биосинтезі және олардың өсімдікте жиналуына әсер ететін факторлар
Майлардың қасиеті
Майдың қышқылдануы
Майлардың триглицеридтеріне ілеспелі заттар
Майлардың жіктелуі
Майлар. Өсімдіктердің майлары мен жануарлардың ұлпаларының тоң майлары көмірсулармен қатар ағза тіршілігінің энергетикалық және құрылыс көзінің концентрлі қоры болып табылады. Өсімдіктер түрлерінің 90 %-ы май қорларын тұқымында жинайды, бірақ оларды өсімдіктің басқа мүшелерінен де кездестіруге болады. Қатты май қорларының негізгі қызметі олар өсімдікте қосымша қор ретінде қолданылады( тұқымының өсуі мен ұрықтың дамуына қажетті) бұдан басқа олар өсімдік ағзаларын қоршаған ортаның қолайсыз жағдайынан, төмен температурадан сақтайтын қорғаныш қызметін де атқарады. Қыстап шығатын тұқымдардың ұрық жарнағында жиналып олар ұрықты аяздан сақтайды. Қоңырсалқын ауа райының өсімдік ағаштары өсімдік тыныш қалыпқа ауысқан кезінде өзектің крахмал қоры майға айналады да ағаш дінінің суыққа төзімділігін күшейтеді.
Жануарлардың қатты майы соңғы немесе уақытша қор заттары болып есептеледі. Соңғы қор болып есептелетін сүттің майын ағзаның өзі пайдалана алмайды. Майлы ұлпаларға тән уақытша қор майлары ғана қолданылатын өнімдерге жатады. Дәл осы майларды адамзат тағамдық дәрілік және техникалық қажеттіктерге пайдаланады.
Майлардың құрылысы. Қатты майлар майлы қышқылдар глициридтерінен яғни, глицериннің күрделі эфирлерінен және жоғары
1. Муравьева Д.А. Фармакогнозия. Медицина 2002
        
        Құрамында майлар мен май тәріздес заттар бар дәрілік өсімдіктер мен шикізаттар және олардың өнімдері.
Майлар мен май тәріздес заттар.
Майлар. Өсімдіктердің ... мен ... ... тоң майлары көмірсулармен қатар ағза тіршілігінің энергетикалық және құрылыс көзінің концентрлі қоры болып табылады. Өсімдіктер түрлерінің 90 %-ы май ... ... ... ... оларды өсімдіктің басқа мүшелерінен де кездестіруге болады. Қатты май ... ... ... олар ... ... қор ретінде қолданылады( тұқымының өсуі мен ұрықтың дамуына қажетті) ... ... олар ... ... ... ... ... жағдайынан, төмен температурадан сақтайтын қорғаныш қызметін де атқарады. Қыстап шығатын тұқымдардың ұрық жарнағында ... олар ... ... ... Қоңырсалқын ауа райының өсімдік ағаштары өсімдік тыныш қалыпқа ауысқан кезінде ... ... қоры ... ... да ағаш ... ... төзімділігін күшейтеді.
Жануарлардың қатты майы соңғы немесе уақытша қор заттары болып есептеледі. Соңғы қор болып есептелетін сүттің майын ағзаның өзі ... ... ... ұлпаларға тән уақытша қор майлары ғана қолданылатын ... ... Дәл осы ... ... ... ... және техникалық қажеттіктерге пайдаланады.
Майлардың құрылысы. Қатты майлар майлы қышқылдар глициридтерінен яғни, глицериннің күрделі эфирлерінен және ... ... май ... ... ... ... ... төмендегідей:
62865212725СН2-О-СО-R1
62865202565CH-O-CO-R2
CH2-O-CO-R3
Мұндағы R1, R2, R3-майлы қышқылдар радикалдары.
Табиғи қатты майларда 200-ден астам түрлі май қышқылдары табылған. Құрамындағы көміртегі атомдарының саны 8-ден 24-ке ... жұп ... ... май ... көп кездеседі. Құрамында көміртегі атомы 8-ден кем болатын қысқа тізбекті май қышқылдары ( капрон, майлы және т.б) глицеридтер құрамында кездеспейді, ... бос ... ... майларға иіс пен дәм береді. Көптеген майлардың құрамында 4-7 ... және ... ... ( ... ... 5 %-ын ... май ... болады. Майлардың 75%-ын пальмитин, олеин, линоль қышқылдарының глицеридтері құрайды.
Триглицеридтер құрамындағы май қышқылдары қаныққан және қанықпаған ... ... ... ... ... тек осы ... тән майлы қышқылдар кезедеседі. Мысалы, кедедән майында рицинолды оксиқышқылдары; хаульмугр майы ... ... ... хаульмугр глицеридтерінен түзілген, кейбір қышқылдар белгілі бір тұқымдастар өсімдіктеріне ... ... және ... ... ... болып бөлінеді. Бір қышқылдық глицеридтерде глицериннің этерификациясы бір май қышқылдарының үш молекуласымен жүреді, мысалға триолеин, тристеарин және т.б. ... ... бір ... ... ... ... өте ... кездеседі( зәйтүн майы, кенедән майы). Майлардың түзілуі ... ... ... ... ... көпшілігі әртүрлі қышқылдар глицеридтері болып табылады(мысалы, стеаринодиолеин, пальмитиноолеин және т.б) Қазіргі кезде май ... ... ... ... және ... түрлі-қышқылды глицеридтерінен түзілетін 1300-ден астам түрлі майлар белгілі.
Майлардың биосинтезі және олардың өсімдікте жиналуына әсер ететін факторлар.
Майлар компонентерінің негізгі түзушілері ... ең ... ... мен фруктоза болып табылады. Өсімдік ағзасындағы ферменттер әсерінен жүретін қатты майлар синтезін төмендегідей етіп көрсетуге болады.
Өсімдікте ... ... ... ... тығыз байланыста жүреді. Ол қарастырылатын түрге тән тұқым қуалау немесе ... пісу ... ... ... ... ... ... мөлшері тұқымы немесе жемісінің пайда болу кезеңінен бастап толық піскенге дейін біртіндеп жинақтала береді. Сонымен қатар, май қышқылдарының сапалық жиынтығы ( ... және ... ... тұрақты болып қалады-бұл қарастырылатын түрге тән белгілері.
Ферменттер 39776402038353415665194310043434020383504343402038350Глицерин
Глюкоза
4644390155575039776401555750331089015557500434340212725(фруктоза) Моно- Ди- Триглицерид-
28917901270000434340184150 Майлы қышқылдар
194881524066501948815107315 (қаныққан қанықпаған)
Жарық, жылу және ... ... ауа ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. Оңтүстіктен солтүстікке қарай жылжыған сайын өсімдіктердегі май мөлшері ... ... ... қатар май құрамындағы қанықпаған қышқылдар шамасы өсіп отырады.Солтүстік кеңістіктерде майдың көп ... ... мен ... май ... ... ... ... жылу бөлу қабілетін күшейтіп, солтүстік кеңістікте өсетін өсімдіктердің суықтан қорғаныш қабілетін күшейтеді. Өсетін географиялық ... ... ... ... тән йод саны ... ... ... сипаттайтын) келесідей өзгеріп отырады: Архангельс -195, Мәскеу-180,Ташкент ... пен жылу ... ... ... ... қатысты өсімдік ағзасындағы майлы заттар түзілуі үшін ауа райының факторлары қажет. Келесі факторға су жатады, ол өсімдік организміндегі кез ... ... ... құру үшін ... ... материал болып табылады. Судың жетіспеушілігі өсімдіктегі май қышқылдары мен триглицеридтің синтезін тежейді.
Майдың түзілу үрдісінің қызметіне топырақтың құрамы, ал өңделетін ... ... ... ... ... ... қасиеті. Майлардың қасиеті май қышқылдарының сапалық құрамы, олардың сандық қатынасы, бос ... ... май ... ... мөлшерімен, түрлі триглицеридтер қатынасы анықталады.
Қанықпаған май қышқылдары қалыпты ... ... ... ... ... ... ішінде жануар майлары (мысалы,сиыр майы) және өсімдік майлары (какао майы) да ... ... май ... түзетін триглицеридтері кәдімгі температурада сұйық консистенциялы майлар-жануар майы ( ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Майлар мен қатты майларды қағазға тамызған кезде дақ қалдырады, қыздырған кезде ол дақ ... ... одан ары ... ... ... температурада майлар жанбайды, қыздырғаннан ашық жалынмен жанады. Таза триглицеридтер түссіз, бірақ қатты, табиғи қатты майлар ... ... ... ... каротиноидтарға байланысты сарғыш түске боялған, кейбіреулері хлорофиллге байланысты жасыл түсті, ал кейде құрамындағы ... ... ... ... ... басқа түске боялған болуы мүмкін. Жаңадан алынған қатты майдың спецификалық иісі мен дәмі ... Иісі ... эфир ... ... ... ... ... байланысты. Кейбір қатты майларда төмен молекулалы қышқылдардың қүрделі эфирлерінің иісі ... ... ... ... ... иісі ондағы қанықпаған май қышқылдары немесе олардың тотыққан ... ... ... ... ... 0,910-0,945 аралықта болады. Кейбір майлар ғана (мысалға, кенедән) тығыздығы жоғары 0,970 дейін (200С ... ... ... ... температурасы ондағы май қышқылдарының құрамындағы көміртегі атомдарының санының өсуіне байланысты жоғарылай түседі. Қатты майлардың құрамы ... ... ... ... ... олардың белгілі бір балқу температурасы болмайды. Осы себепті олардың қатаю температурасы да нақты нүктені көрсетпейді.
Қатты ... 2500С ... ... ... ... да ... ... шырышты қабатына тітіркендіргіш әсер ететін акреолин альдегидін бөлетіндігі себепті, олардың қайнау температурасын ... ... ... Олар ... ... қайнайды. Жәй триглицеридтерден тұратын майлы майлар, егер олардың құрамында оптикалық белсенді заттардың қоспалары болмаған жағдайда оптикалық белсенділік көрсетпейді. ... ... ... кейбір майлар оптикалық белсенді бола алады.
Жарық сәулесінің сыну бұрышы қатты майлардағы қанықпаған майлар ... ... көп ... сайын жоғарылай түседі. Мысалы, какао майының жарықты сындыру бұрышы 1,457, бадам майы-1,470 зығыр майы-1,482.
Қатты майлардың химиялық қасиеті олардың ... ... ... және ... ... ... Май ... триглицеридтері күрделі эфирлерге тән өзгерістерге ұшырай алады. Сілтінің әсерінен эфир байланыстары ыдырап, бос глицерин және май қышқылдарының сілтілік тұздары (сабындар) ... ... ... және ... ... алу үшін, сонымен қатар қатты майлардың құрамн және ... ... үшін ... ... Осы ... сабындалу санын, яғни 1г, қатты майдағы бос және тришлицеридтер күйіндег май қышқылдарын нейтралдау үшін қажетті күйдіргіш ... ... ... ... ... Бұл майды қолайсыз жағдайларда ( ауа мен ылғалдың, жарықтың, жылудың) сақтаудың нәтижесінде ... ... ... ... ... мен ... ... туатын күрделі процесс. Егер майларға осы жағдайда фермент липазамен әсер ... олар ... да ... ... ... ... жүреді. Қатты майлардың бұлай бұзылуын қышқылдық саны өлшемімен оңай бақылацға болады. Бұл константаны 1г қатты майдағы бос май ... ... ... күйдіргіш калидің миллиграм мөлшері деп түсіндіруге болады. Сапалы майларда бос май қышқылдарының аздаған мөлшері болады.
Басқа константалардың көмегімен майлардағы бос қатты май ... ... ... ... ... ... саны ... ұшқыш, суда еритін қышқылдар санын анықтауға болады. Ал Поленске ... ... суда ... ... ... ... ... болады. Рейхерт-Мейсель саны деп, 5 г қатты майдан белгілі тәртіппен ... суда ... май ... ... ... 0,1н ... ... ерітіндісінің миллилитр мөлшерін айтады. Поленске санын майдың сол мөлшерінде ... ... ... ... ... анықтайды.
Қатты майлардағы глицеридтердің мөлшерін нақты анықтау үшін сабындалу санынан қышқылдық санын алып тастау ... тек ... май ... ... эфир санын алады.
Кейде қатты майлардың ашуы ыдыраған май қышқылдарының ... ... ... ... ... микрооргнизмдер тіршілігіне байланысты болады. Дегенмен, көп жағдайда майлардың ашуы ... ... ... ауадағы оттегіиен тотығуынан болады. Ауадағы оттегі қос байланысқа қосылу арқылы асқын тотығын ... ... ... қос ... ... ... көміртегі атомымен байланысып сулы асқын тотығын (гидроперекись)түзе алады.
38728651898650 R1·CH2 ·CH=CH·R2+O2-->R1·CH2-CH=CH·CH·R2
O-OH
Түзілген асқын тотығы және сулы асқын тотығы ыдырауға ... ... мен ... ... Қатты майлардың тотығу нәтижесінде ашуын сипаттау үшін асқын тотығы саны мен ... ... бұл ... ... тотығын ыдыратуға жұмсалатын йод санымен анықталады.
Майдың кебуі. Жұқа қабатпен құйылған сұйық күйдегі қатты майлар ауада әртүрлі ... ... ... сұйық күйде қалады, басқалары тотыға отырып біртіндеп шайыр тәрізді созылғыш қабат-линоксин түзеді, ол ... ... ... Егер ... ... ... ... болса, оларды кеппейтін майлар деп атайды. Мұндай майлардың негізгі құрамы олеин қышқылдарының ... (бір қос ... бар) ... ... ... созылғыш қабат түзетін майларды кебетін майлар деп атайды. Мұндай майлардың ... ... ... ... ... қышқылының глицеридтері (үш қос байланысы бар) табылады. Жұмсақ ... ... ... ... жартылай көбетін майлар деп атайды. Мұндай майлардың негізгі құрамды бөлігі линоль ... ... (екі қос ... бар) ... табылады. Кейбір майлардың кебу қабілеті халық шаруашылығында кеңінен ... ... ... ... кеппейтін майларды дәрілік препараттарды парентеральды енгізуде қолданады.
Олеин қышқылы азотты қышқылдың ... ... ... қатты консистенциялы болатын өзінің стереоизомері элаидин қышқылына айнала алады. Элаидинді сынама деп аталатын бұл ... ... ... ... үшін кеңінен қолданады. Егер сынама оң нәтиже көрсетсе зерттелетін майды кеппейтін ... ... ... ... деп атайды.
Майлардың кебу қасиетін анықтайтын сенімді әдіске йод ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар май қышқылдарының қос байланыстарына галогендерді ... ... ... бар екендігі белгілі. Май қышқылдарындағы қос байланыстар көбірек болған сайын оған қосылатын галогендер саны да көп ... ... ... ... ... ... қолданады; йод саны деп 100г қатты майды сіңіретін йодтың грамм мөлшерін айтады. Сонымен йод санының шамасына ... ... кебу ... ... қандай топқа жататынын оңай анықтауға болады.
Кейбір майлардың йод ... ... ... ... ... ... майы ... майы 83-105
Бадам майы 93-102
Шабдалы майы 96-103
Кенедән майы 81-90
Жартылай кеппейтін майлар(линоль қышқылының типі)
Қыша майы 96-107
Күнжіт майы 103-112
Мақта майы 100-120
Күнбағыс майы 119-144
Жүгері майы ... ... ... ... ... майы ... майы 140-175
Зығыр майы 169-192
Гидрогенизация. Қос байланысқа галогендерден басқа сутегі атомы да оңай орналасады. Мұндай байланыс нәтижесінде май қышқылдары қанықпаған күйден ... ... ... ... ... ... тығыз консистенциялы күйге ауысады. Гидрогенизация реакциясын өсімдік майларынан ... ... ... ... Олардың арасында тағамдық майлар (маргарин , саломас) және ... ... ... ... ... ... мен суппозиторийлерге арналған майлар) мен косметологияда қолданылатын майлар бар. Майларды гидрогенизациялау катализатордың ... ... ... ... ... ағынын реттей отырып қос байланыстағы орнын басу қабілетіне байланысты түрлі балқу температурасы мен әр түрлі қасиеті бар қатты майлар ... ... ... мұндай үрдістерінің белгілі қасиеті бар фармацевтикалық май негіздерін алу үшін үлкен маңызы бар.
Майлардың ... ... ... ... әр ... мөлшерде ілеспелі заттар болады. Олар қатты майлармен бірге бөлінеді де майда еріп майлардың сыртқы күйіне оның физика - ... және ... ... әсер ... Бұл заттар майлардың сабындалмайтын қалдығын құрайды және ол 2-3%-дан аспайды. Ілеспелі заттарға пигменттер , ... ... ... ... және ... ... ... майларының табиғи түсі ондағы хлорофильдер мен каротиндерге байланысты. Мұндай заттарға көптеген өсімдіктердің ұлпалары өте бай ... ... ... алыну барысында олар майларда немесе экстракциялауда қолданылатын органикалық еріткіштерде ери отырып майлардың құрамына қосылады. ... ... реі ... зат ... ғана ... ... Белгілі бір майдың құрамына ене отырып хлорофилл емдік қасиет көрсететін агент бола алады. Каротиндер мен ... ... ... , сонымен қатар ксантофилл де майларды сары немесе қызғылт-сары түске бояйды. А дәрумендерінің алдыңғы құрушылары бола отырып олар да ... бір ... әсер ... ... ... ... стероидтардың бір тобы - циклопентанпергидрофенантрен ... олар ... және ... ағзасында кеңінен таралған қосылыстар. Химиялық табиғаты бойынша олар жоғары молекулалы біратомды спирттер болып табылады. Стериндер және олардың ... мен май ... ... ... сабындалмайтын қалдықтарының негізін құрайды.
Стеролдарды өсімдік тектес (фитостериндер) және жануар тектес (зоостериндер) деп екі ... ... ... ... ... ... зоостериндерден - холестерин . Қатты майлардағы фитостериндер немесе зоостериндердің қатысына байланысты майлардың табиғатын анықтауға болады. Бұл үшін ... ... ... ... кристал күйінде бөліп алады да зерттейді.
Дәрумендер. Майларда тек қана майда еритін ... яғни А, Е, Д, К, F ... ... ... А ... тек жануар тектес қатты майларда болады. Жануарлар ағзасында өсімдік тағамдарымен ... ... ... ... ... А ... көп ... балық майында сонымен қатар китте, итбалықта көбірек жиналады.
D тобының ... тек ... ... ал ... ... ... ізашарлары) кездеседі. Жануар ағзасына тағаммен бірге түсіп фитостериндер УҚ - ... әсер ... ... D - ... айналады.
Е тобының дәрумендері (токоферолдар) өсімдік тектес қатты ... ... ... ... ... қатты майларда Е дәрумені өте аз мөлшерде кездеседі, ал балықта ол ... ... ... ... бола ... токоферолдар олардың тотығуы мен ашуына кедергі келтіреді (табиғи антиоксиданттар).
К тобының дәрумендері өсімдік және жануар тектес қатты майлардың ... өте аз ... ... К ... құрамында хлорофильдің компоненті - фитол - спирті ...
F ... ... ... май ... бар ... ... кездеседі.
Майлардың алынуы. Қатты майлардың алынуы алғашқы өнімнің табиғи ерекшеліктеріне байланысты. Өсімдік майлары мен ... ішкі ... ... ... ... бірдей әдіспен алынады. Ал өсімдіктің қатты майлары (мысалы, какао майы) және ... ... ... , ... ... ... өздеріне тән әдіспен алынады.
Өсімдік майларын әдетте престеу әдісімен алады. Май өндіретін зауыттарда ... ... ... ... ... қоспалардан тазартады, кептіреді, бұдан соң қабығын сыдыратын машинаға салып қатты тұқым қабығынан тазартады. Босатылған тұқымның ядросын майдалайды да ... ... ... ... алып ... араластырады, бұдан соң мыжғыны шнектің көмегімен қыздыратын гидравликалық преске береді. Ыстық престеу әдісін қолданғанда майды көп мөлшерде сығып ... ... ... , ... едәуір бөлігі ұйып қалады да майлар ұлпадан оңай босайды, оның үстіне ... ... ... ... ... келеді. Ыстық престеу барысында ілеспелі заттар мен майдың жоғары балқитын фракциялары көп мөлшерде шығады. ... ... ... ... сығу әдісін пайдаланғанда майдың мөлшері аз алынады, бірақ алынған майда ілеспелі заттар аз болады да және олар аз боялады. ... ... ... ерітінділер дайындау барысында) олар кең қолданылады, себебі олар тазартылмаған ... ... ... ... ... ... ... экстракциялау арқылы да алуға болады (әсіресе, бензиннің төмен қайнайтын фракциялары). Экстракция зауыттарда Сокслет аппараты ұстанымымен жұмыс істейтін қондырғыларда соңынан ... қуып ... ... ... ... ... майдың шығымы көп, бірақ та мұнда ілеспелі заттар (шайырлар мен ... де көп ... ... ... егер олар ... және ... ... қолданылатын болса, онда олар мұқият тазартуды қажет етеді.
Жануарлар майын олардың ішкі ағзаларынан алынған майлы ұлпаларын шыжғыру арқылы алады. Алдын ала ... тоң ... ... ұлпаларынан тазартады.
Майларды престеу арқылы алыну барысында оларда ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да майды бірден фильтр-престен өткізеді. Мұндай біріншілік ... ... ... ... деп ... ... ... шикі майларда ілеспелі заттардың (стериндер, балауыздар, балауызды спиртті, ... ... және дәм мен иіс ... ... ... ... және т.б.) едәуір көп мөлшерде кездеседі. Заттардың бұл кешені майларда коллойдты ... ... ... ... ... ... ... кезінде оларда тұнба түсуі мен көмескіленуіне әкеліп ... ... ... ... ... еритін глицеридтер тұнбаға түсуі мүмкін. Майлардағы ілеспелі заттардың мөлшері едәуір аз болғанымен олар майдың сапасына көп әсерін тигізеді. Мұндай әсерлер оң ... ... ... ... да ... ... жағдайда (мысалы, дәрумендер мен фосфатидтер) мұндай заттарды майда сақтап қалу ... ... ал ... ... ... ... ... толығымен тазартуға тырысады.
Балласты ілеспелі заттар мен түзілген қоспалардан тазарту үшін майларды тазалау үрдісін жүргізеді. Рафинация дегеніміз майларды ... ... мен ... ... біріктірілген түрлі агенттердің көмегімен бірнеше сатылы үрдістен тұратын өңдеуден өткізуді айтады. Рафинация майдың химиялық құрамын ешқандай өзгеріске ұшыратпауы керек . ... ... ... ... ... ... үшке бөлінеді: физикалық, химиялық және физика- химиялық әдістер жатады. Физикалық әдістерге майды тұндыру , фильтрлеу және ... ... Бұл ... ... ... ... мен ... сақтау барысында тұнбаға түсетін коллоидты заттардың бөліктерін алып ... ... ... ... қышқылды рафинация , гидратация , госсиполдың бөлінуі, сілтілі рафинация,бояғыш заттарды қышқылмен өңдеу, физика-химиялық әдістерге адсорбциялық ... және ... ... ... ... ... ...
Өсімдік майлары
1. Сұйық майлар
Кеппейтін
Жартылай кебетін
Кебетін
2. Қатты майлар
Жануарлар майлары
1. Сұйық майлар
Құрылық жануарлар майы
Балық майы және ... ... ... майлар
Өсімдік майлары. Фармацевтикалық тәжірибеде қолданылатындарға: 1) кеппейтін сұйық өсімдік майларына - зәйтүн майы, бадам майы, арахис және кенедән ... ... ... - ... майы ... 2) ... өсімдік майларына - какао майы ... ... ... технологиясында негіз ретінде сиыр, шошқа және жылқы майлары қолданылады.
Үпілмәлік майы - ... ... - Oleum ... ... - Клещевина обыкновенная - Ricinus communis L.
Сүттігендер тұқымдасы - ... ... - ... ... 2 метр ірі ... ... ... буынды, тармақты бұталарымен бірге жасыл түске боялған мәдени өсімдік. Жапырағының сағақтары ұзын 60 см-ге дейін, жапырақ ... ені 30-60 см, 5-11 ... ... ... ... ... ... Гүл шоғыры жапырақ қойнына орналасқан. Гүлдері дара ... бір ... ... гүл ... ... жиналған, аталық гүлдері төменгі жағына, аналық гүлдері гүл шоғырының жоғары жағына орналасқан. Жемісі домалақ немесе ұзын қорпша, ... ... ... 3-тұқымды, 3-қырлы жарылатын немесе жарылмайтын болып келеді.
Таралуы. Үпілмәліктің отаны тропикалық Африка , онда ол ... 10м ағаш ... ... ... ... ... Орта ... Украинаның далалы мекендерінде мәдени өсіріледі.
Дәрілік шикізаты. Тұқымдары сопақтау , сыртқы беті дөңес ішкі бүйірі тегістеу, ортасында ұзына бойына сызығы бар. ... ... ... ... ядросы ұрығын қоршап тұратын ірі эндоспермнен тұрады.
Химиялық құрамы. Тұқымдарында майлар мен фермент липаза, ақуыз заттар глобулиндер мен ... ... ... заттардан құрамы аз зерттелген токсальбумин - рицин өте улы зат, ол ... ... ... 2-3% ... ... Үпілмәліктің тұқымында және өсімдіктің бүкіл бойында рицинин алкалоиды 0,1%-дан 1%-ға дейін болады.
Рицинин
Майлар. Медицинада қолданылатын үпілмәлік майын алғашқы ыстық қысымдау ... ... ... ... ... ... ... рицинді ыдыратады, рицин тұрақсыз зат, қыздырғанда ол деструкция мен ... ... ... өзіне тән иісі бар бурыл-сарғыш түсті, қою және тұтқыр. Құрамында рецинол қышқылының монооксинолеин қышқылы болатын бірқышқылды триглицеридтері бар.
Қолданылуы. ... іш ... ... ... ащы ... байланысты эмульсия немесе жұмсақ желатинді капсула түрінде қолданылады. Медицина майынан басқа ... және ... ... майы ...
Жануарлар майлары
Фармацевтикалық тәжірибеде сұйық (треска балық майы) және қатты (сиыр, қой, шошқа) жануарлар майы кеңінен қолданылады.
Треска балық майы - ... жир ... - Oleum jecoris ... ... ... ... балығының бауырынан алады. Негізгі кәсіби ауланатын түріне атлантикалық трескасын - Gadus morrhua L., ... ... - Gadus callaris L. ... ... балық майын треска балығының ауланғаннан кейінгі торда бір тәуліктен артық болмаған жас бауырынан алады. Бауырын өтінен бөліп алады және тазалап ... да су ... ... ... ... Еріген майды сүзеді , эмальды ыдысқа бетімен бірдей етіп құяды да майға ауа өтіп тотықпауы үшін ыдысты жақсылап тығындайды. ... ... ... ... ... тұнбаға түседі. Оларды фильтрлеу арқылы бөліп алғаннан ... ашық ... ... май ... болады.
Химиялық құрамы. Треска балық майының триглицеридтер құрамы ерекше. Олардың түзілуіне құрамында жұп және тақ көміртегі атомының саны бар ... ... ... ... майы А және Д ... ... көптігімен ерекшеленеді. Онда лецитин мен холестерол , ... ... ... ... ... , магний, хлор, бром, йод іздері табылған. Йодтың мөлшері 0,03%-ға дейін болады.
Қолданылуы. Балық майын А және Д ... және ... ... ... ... ... per os немесе майлы эмульсия күйінде қабылдайды. Треска дәруменді балық майын 1 г ... ... А ... - 1000 ТБ және Д - 100 ТБ мөлшерін қосу арқылы алады.
Май тәріздес заттар.
Май тәріздес ... ... ... балауыздар, фосфолипидтер (фосфатидтер), гликолипидтер және липопротеидтер.
Ланолин-Lanolinum.
Сипаттамасы. Қойдың тері ... ... ... тері ... ... құйылатын май тәріздес тазартылған зат.
Алынуы.Алғашқы шикізат ретінде тері жуатын фабрикаларда алғашқы тері өңдеу кезіндегі тері ... ... ... тері ... ... ... ыстық сумен сілтіні қосып жуғанда құрамында балауыз тәріздес заттар (ланолин компоненттері), майлар (сабындалған және ... ... ... және ... да иісі ... және кірлеткіш заттары бар эмульсиялық сұйықтықтар алынады. Бұларды центрифугадан өткізгенде сұйықтықты ... бөлу ... жүн майы ... ... деп ... қабат бөлінеді. Бұдан ары жүн майын тазалау арқылы ланолин ... ... ... 6 операциядан тұрады:жүн майын еріту, оны тотықтыру, тотыққан майды нейтралдау, кептіру, фильтрден өткізу және дайын ланолинді бөліктеу.
Химиялық құрамы мен ... ... ... ... түсті, өзіне тән әлсіз иісі бар қою тұтқыр зат. 36-420С температурада балқиды. Суда ... ... оны ... ... ... ... екі есе ... сіңіре алады (маңызды қасиеті). Ланолиннің негізгі бөлігі холестерин мен изохолестериннің церотин мен пальмитин қышқылдарымен күрделі эфирінен тұрады, ... мен ... ... ... бос ... ... ... басқа да майлы қышқылдар және олардың спирттері кездеседі.
Қолданылуы. Ланолин-жағар майлардың негізгі құрамды бөлігі болып табылады.Әсіресе, эмульсиялық түрі ... ... ... пластыр мен таңатын препараттар құрамында кездеседі. Парфюмериялық-косметикалық өндірісте және басқа ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тірі организмдегі липидтер13 бет
Жусан4 бет
Автоматтандырылған объектіні зерттеу64 бет
Арзан шикізатты табу және қолдану3 бет
Басқару есебіндегі шығындар6 бет
Етті және ет өнімдерін, жануартекті шикізаттарды көліктермен тасымалдау12 бет
Портландцемент өндіруде жүретін процестер кептіру және қыздыру зонасындағы процестер және қолданатын шикізат материалдар олардын қасиеттері13 бет
Салмалы қытырлақ нан өндірісіндегі технологиялық жүйе31 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан13 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан туралы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь