Махамбет поэзиясы

1. Кіріспе. А) Жауға батыр, сөзге шешен Махамбет.
Ә) Махамбет.халық қамқоршысы.
2. Негізгі бөлім: А) Ерлік пен елдіктің өшпес рухы.
Ә) «Исатай деген ағам бар»
Б) «Махамбет атты батырмын»
3. Қорытынды. Махамбет өлеңдері . өшпес мұра.
Ісімен де сөзімен де барлық ұрпақты таң қалдырған жарқын талант иесі - Махамбет Өтемісұлы 1803 жылы Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы Нарын құмында дүниеге келген. Атасы Құлмәлі де, әкесі Өтеміс те айтулы тұлғалар болған. Құлмәлінің тұқымынан билер де шешендер де шыққан. Жәңгір ханның сарайында өскен Махамбеттің де шешендік қасиеті байқалған. Ол кішкентайынан орысша да арабша да хат білген. Махамбет ел ісіне тез араласып, жалынды ақындығымен, таза талантымен ел арасында таныла бастайды. Хан көзге түскен бала Махамбетті өз жанына тарттырып, өз сөзін сөйлеп, сойылын соғатын, атақ-даңқын көтеретін ақын етемін деп ойлаған. Бірақ Махамбет айналасындағы әділетсіздікті көріп, ханға қызмет етпей, елмен бірге болады. Ол өз басын қатерге тігіп, хан ордасынан кетіп:
Хан емессің, қасқырсың,
Қас албасты басқырсың,
Достарың келіп табалап,
Дұшпаның сені басқа ұрсын!
Хан емессің ылаңсың,
Қара шұбар жылансың,
Хан емессің аянсың,
Айыр құйрық шаянсың! -
деп, онымен ашық күреске шығады. Қай халықтың болса да ұадір тұтары – өзінің сөзін сөйлеп, кегін қуар ақыны мен батыры. Махамбет осындай жан бола білген.
Қазақ әдебиеті 9, 10-сынып
Қазақ әдебиеті хрестоматиясы 10-сынып
        
        Махамбет поэзиясы
Жоспар:
* Кіріспе. А) Жауға батыр, сөзге шешен Махамбет.
Ә) Махамбет-халық қамқоршысы.
2. ... ... А) ... пен ... ... ...
Б)
3. ... Махамбет өлеңдері - өшпес мұра.
Махамбет
Махамбет...
Білмеймін жел ме, сел ме
Жырда онымен бір тұлға теңесер ме?
Әділетсіз дүниенің қабырғасын
Махамбетше сөгер жан ... ... де ... де барлық ұрпақты таң қалдырған жарқын талант иесі - Махамбет Өтемісұлы 1803 жылы ... ... ... ... ... ... ... дүниеге келген. Атасы Құлмәлі де, әкесі Өтеміс те айтулы тұлғалар болған. Құлмәлінің тұқымынан билер де шешендер де шыққан. Жәңгір ханның ... ... ... де ... ... ... Ол кішкентайынан орысша да арабша да хат білген. Махамбет ел ісіне тез араласып, жалынды ақындығымен, таза талантымен ел ... ... ... Хан ... ... бала ... өз жанына тарттырып, өз сөзін сөйлеп, сойылын соғатын, атақ-даңқын көтеретін ақын етемін деп ойлаған. Бірақ ... ... ... ... ханға қызмет етпей, елмен бірге болады. Ол өз басын ... ... хан ... ... ... ... ... басқырсың,
Достарың келіп табалап,
Дұшпаның сені басқа ұрсын!
Хан емессің ылаңсың,
Қара шұбар жылансың,
Хан емессің аянсың,
Айыр құйрық шаянсың! - ... ... ашық ... ... Қай ... ... да ... тұтары - өзінің сөзін сөйлеп, кегін қуар ақыны мен ... ... ... жан бола ... ... ... ізі ... Махамбет ханға наразылар тобына қосылып, алғашқы көтерілушілерінің басшы адамдарының бірі саналады. Түрме есігін бірінші рет ашқанда Махамбет 25-ақ жаста ... ... ... ... ... ... шаруалар ереуіліне де қатысқаны байқалады. Сол жылдардан бастап Махамбет хан, сұлтандарға қарсы қарулы күреске әзірленуші Истатай ... ... ... ... бірі ... ... атқарады. Хан, сұлтандар және олардың сойылын соғушылардан жәбір-жапа көрушілер де біртіндеп Исатай батырдың маңына ... аз ... ... ауыр ... ... Бұл - ең елеулі 1836-1838 ... ... ... еді. Махамбет пен Исатай бұқара халықтың қиын-қыстау күнінде жанынан табылып, халық қамын ойлады. Жәңгірдің ... ... ... ... Бұл күш ... ... хан елші жіберіп, он күннің ішінде барлық қалауын орындайтынын жеткізген. Бұл жалған уәдеге Исатай басшы сеніп, қолды таратып ... Осы ... ... ... де ... ... шам алып түсіп, оның асқақ үнін тұншықтыру жоспарын жасайды. Аңдыған жау 1841 жылы наурызда Махамбетті тағы да ... ... ... ... Алайда әскери сот әр түрлі себептермен оны босатып жібереді.Сонда Махамбет:
Менің атым- Махамбет,
Жасқұстағы Жәңгір ... ... ... ... ... қиналып, көтеріліс шебіне шыққанын айтып кетеді.
Махамбет поэзиясы- ... ... ... ... асыл ... ... ... поэзиясының үндестігі. Арнау, ханға қасқая сын айту, жауынгерлік, рух, батыр бейнесі жаңа үлгіде көрінеді. Махамбет - көтеріліс ұйымдастырушыларының ... ... ... Ақын ... ... - ... көтеріліс рухы. Махамбет халықтың басын қосып, бір ту астына жинай білген. Жалынды сөзімен де, ... ... де ... ... үшін жан аямай күреске щыққан. Оның өлеңдерінде шаруалар көтерілісінің алғашқы өрлеу кезеңдері де, күрес жолдарындағы халық батырларының ерлік қимылдары да, ... ... ... да, ... ... қолданған қатал шаралары да, жеңіліс тапқаннан кейінгі ауыр хал, қиын ... бәрі де сол ... ... өлеңдерімен халыққа кұш-қуат, асқақ рух бере білген. Махамбет - өз халқын, өз отанын сүйген патриот ақын. Ол әр ... ... ... ... ұялата білген. Әр сөзі қанаушы хан, сұлтан, ... ... ... өмір ... бір ... ... ... Халықтың ауыр тұрмысын жеңілдету үшін ақын өзінің деп аталатын өлеңінен бастап, қарулы күреске шақырады.
Ереуіл атқа ер ... ... ... ... ... жер ... салқын төске алмай
Ерлердің ісі бітер ме?-
Көтерілісті бастап оған бағыт-бағдар беріп, ештеңееден тайынбай, алға қойған ... жету үшін көп күш, ... ... керек. Осындай рух-жігерді Махамбет :
Атадан ту,ан аруақты ер,
Жауды көрсе жапырар,
Үдей соққан дауылдай
.Жамандарға қарасаң,
Малын көред ... өлең ... ... береді. Көтерілістің оңай болмайтынын елге жеткізіп, қазақ жігіттеріне деп, ... ... ... ... қара күш бойлатқан. Көтерілістің тез бітіп, хан-сұлтандарды орнынан түсіріп, алаш еліне бостандық күні ... ... ... - желп ... күн ала ... алар күн ... туған асылды
Баптап мінер күн қайда?!
Жалаулы найза қолға алып,
Жау тоқтатаын күн қайда?!-
Деген өз мақсатын қлеңінде жырлайды.Бұл жолдан бас тартпауға, кез ... оқыс ... ... ... тұнжырайып қалмауға, Беркініп садақ асынбай,
Біріндеп жауды қашырмай,
Білтеліге доп салмй,
Қорамсаққа қол салмай,
Ерлердің ісі бітер ме!?
Деп алдында қойған мұратына ... ... ... ... 15-18г ... болса, Маханың Исатай туралы өлеңдері - сол жыраулар дәстүрінің жалғасы. Үмбетей, Ақтамберді, Бұқар жыраулар Абылай, Бөгенбай, ... ... ... Маха ... биік ... үлгі ... Көтеріліс басшысы Исатай Тайманұлы - Махамбеттің ең жақын досы әрі серігі болды.Ақын оны әрі батыр, әрі ірі ... ... әрі ... ... ... жеке ... ... жоғары қоятын кісілігі зор адам етіп жырлайды. да, да - ... ... ... , , деп ... оның барлық сипаты нағыз ерге тән екеніне оқушының көзін жеткізеді. Махамбет Исатайды қолдап, әрдайым жанында жүрген. Исатайбейнесін ... ... сол ... аты ... басында,
Зығырданы қайнайды,-
Деп суреттейді.Исатай - Махамбет үшін ірі тұлға. Махамбет өзінің ... ... ... ... да ... ... ... ағам бар
Ақ кіреуке жағам бар.
Хан ұлына қас болған,
Қара ұлымен дос болған,-
Деген өлең жолдарынан көрсек те болады. Бұл ... ... ... ... оны ... қадір тұтатынын көреміз. Исатай жау қолынан қайтыс ... ... ... ... ... ... жүрген айыырылу Махамбетке өте ауыр соққы болды. Осы кездері ақынның бірнеше эллегиялық өлеңдері туды. Басшы ... ... да ... мұнар күн,
Бұлттан шыққан шұбар күн,
Буыршын мұзға тайған ... ... ... ... ... Осы өлең ... халықтың уайымын, қайғысын жеткізеді. Жауды оқпенен де, сөзбенен де түйрей білген Махамбет осы кезде әлсіреп қалады. ... ... ... көтерілісті соңына дейін жеткізіп, көздегеніне қол жеткізу үшін өзі ... ... да, ... да, ... де бола білген.
Махамбеттің тағы бір жырлаған бейнесі - өз бейнесі. Махамбет өз бейнесін ең ... ел ... ... етуге бағытталған ер-сарбаз ретінде көрсетеді. Ер жүрек ақын өзін тек Исатайдың ... деп ... ... ойы - Исатайды жоғары бағалау. Мұннан ... үлке ... ... ... ... Махамбеттің өжеттігін өзінің
Ей, тақсыр-ау, ей тақсыр,
Бойың жетпес ... ... шарт ... ... ... сойымын,
Кескілеспей бір басылман,-
Деген БАймағанбет сұлтанға айтқан өлең ... ... ... Ол ... хан, сұлтаннан қорықпай, ойындағысын ашық, тартынбай жеткізе білген. Баймағамбет сұлтанға жауған жаңбырдай түйіле, найзағайдай атыла ... ... ... қанша жоғары болса да Махамбет өзінің ар намысын жерге таптатпау үшін
Кәр қылар деп, ... бас ... ... ... ... ... бір сұлу ат мінген,
Құйрық жалын шарт түйген,
Құм сағыздай созылған,
Дулығалы бас кескен,
Мен - Өтемістің ... атты ... ... кездеседі. Бұл өлеңде Махамбеттің өз өзіне сенімді, ақылды, қажымас қайрат, таусылмас сөз иесі ... анық ... ... ... ... ер ... де, ... ақындық та көрінеді.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Махамбет Өтемісұлы поэзиясындағы көркем шындық83 бет
Махамбет Өтемісұлының педагогикалық көзқарастары5 бет
Мұқағали Мақатаев16 бет
О. Жанайдаровтың поэтикалық аудармалары52 бет
Тарихи лексиканың мазмұндық құрылымындағы коннотаттық компоненттер33 бет
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихы, зерттелуі11 бет
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ әдебиеті16 бет
Қ. Жұмалиев және Махамбеттану мәселелері53 бет
Махаббат поэзиясы (өлеңдер жинағы)8 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь