Латын және көне грек тілдерінің фармацевтикалық терминологияның дамуына қосқан үлесі және латын тілінің жалпы мәдени мағынасы.

Жоспар

 Кіріспе
Латын және көне грек тілдерінің шығу көздері.
 Негізгі бөлім
Медицина ғылымы мен терминологияның дамуына
қосқан көне ғалымдардың (Гиппократ, т.б.) үлесі.
Әдеби латын тілінің дамуындағы кезеңдері.
Латын тілі . ұлы ақындардың тілі
 Қорытынды
Латын тілінің жалпы мәдени (гуманитарлық) мағынасы.
V Пайдаланылған әдебиеттер
Ежелгі тілдер жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен еске латын мен грек тілдері келеді. Әрине, грек тілінде және оның әртүрлі диалектлерінде гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді: «неге римдіктер латын тілінде сөйледі?»-деген сұрақ пайда болады.
Латын тілі (Linqua Latina) – бұл ежелгі Лация (Latium) тұрғындарының тілі. Лация – сабиняндар жерімен, Этрурия және Кампаниямен шектескен Италияның ортасындағы кішігірім аймақ. Лацияның тұрғындары латындар (Latini), ал олардың тілі латын тілі (Linqua Latina) деп аталды.
Грек тілімен қатар латын тілі Еуропаның ежелгі мәдениетті халықтарының тілдері қатарына жатқызылады. Жалпы тараған лингвистикалық классификация бойынша латын тілі өлі (яғни қазіргі кезде қолданылмайтын) италийлік тілдерге жатады. Италилік тілдер қатарына Италияда б.з.д І ғ. екінші ширегінен б.з І ғ. аралығында мекендеген ежелгі италилік тайпа тілдері жатады (тарихқа мәлім оск, умбр, сикул және т.б). Өз кезегінде италилік тіл үндіеуропалық тіл тобына жатады, сонымен қатар бұл топқа грек тілі, үнді тілдері, ирандық, славяндық, балтық, германдық және т.б тілдер жатады. Латын тілінің атауы Тибр өзенінің төменгі ағысында орналасқан Лациум (Latium) тарихи аймағында мекендеген ежелгі италилік латын тайпасымен тығыз байланысты. Лациумнің орталығы б.з.д VIII ғ. латын тайпасы негізін қалаған Рим қаласы болды. Оның негізін латындар мен сабиндік ауылдардан тұрған, ал саяси және мәдени жағынан гректер мен этрускілер үстемдік етті. Б.з.д 753 жылы Римнің қалыптасқан уақытында мемлекеттің басты құрамын италиктер құрап, екі диалектикалық топ – латын - фалилік және оск - умбрилік топтарды қалыптастырылған-ды. Латындар алғашында ежелгі Лация территориясында өмір сүрген, оның шекаралары-Тибр және Аниен өзендері, Апенин, Вольск таулары мен Тиренн теңіз аралығы.Римдік жаулап алу соғыстары кезінде олардың тілі бүкіл Италияға, кейін бүкіл антик әлеміне тараған. Латын хаты ежелгі римдіктермен пайдаланылып, Батыс Еуропа халықтарының көптеген хаттарының негізі болған. Латын алфавиті алғашқы уақытта көп түрлі алфавиттердің бір түрі еді, ал финикилік алфавитті гректер мен басқа халықтармен қабылданып алудың нәтижесінде қалыптастырды. Латын жазуын батысгректік жазуға жақын және шығысгректік ионилік алфавиттен ерекшеленетін этруск алфавиттерінің бірі де қолданылған. Көптеген әріптердің жазылуы аталып кеткен алфавиттерде өзгеріссіз сақталса, осы әріптердің дыбыстық мағынасы өзгеріске ұшырағаны байқалады. Латын алфавиті ежелгі грек алфавитіне ұқсас келеді. Антикалық тарихи әдепке сәйкес жазу өнері Лациумге гректермен Пелопоннестен әкелінген, олар Рим орталығында орналасқан Паланиге көшіп қоныстанған. Латын алфавиті мен жазуы пайда болуының әртүрлі нұсқалары бар. Ең кең
Пайдаланылған әдебиеттер

1. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы фармацевтической терминологии. М.: Медицина, 2007
2. Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., Стратановский Г.А. Жизнеописание знаменитых греков и римлян: книга для учащихся. – М. : Просвещение, 1988. – 205 с.
3. Винничук Л. Латинский язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа, 1980.
4. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы медицинской терминологии.М.: Шико, 2007.
5. Интернет Google.ru
        
        ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТІК ФАРМАЦЕВТИКАЛЫҚ АКАДЕМИЯСЫ
Латын тілі және қазақ тілі кафедрасы
Тақырыбы: Латын және көне грек тілдерінің фармацевтикалық. терминологияның дамуына қосқан үлесі және ... ... ... ... ... Саурбаев Н.М
Тобы: 206 ФК
Қабылдаған: Қасымбекова А.Н
Шымкент 2013
Жоспар
Кіріспе
Латын және көне грек тілдерінің шығу көздері.
Негізгі бөлім
Медицина ғылымы мен терминологияның ... ... көне ... ... т.б.) ... латын тілінің дамуындағы кезеңдері.
Латын тілі - ұлы ақындардың тілі
Қорытынды
Латын тілінің жалпы мәдени (гуманитарлық) ... ... ... ... жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен еске латын мен грек тілдері келеді. Әрине, грек тілінде және оның ... ... ... ... ... ал ... тілі ... тілі болды. Бұнда енді: -деген сұрақ пайда болады.
Латын тілі (Linqua Latina) - бұл ежелгі Лация (Latium) тұрғындарының ... ... - ... ... ... және ... шектескен Италияның ортасындағы кішігірім аймақ. Лацияның тұрғындары латындар (Latini), ал олардың тілі ... тілі (Linqua Latina) деп ... ... ... ... тілі ... ... мәдениетті халықтарының тілдері қатарына жатқызылады. Жалпы тараған лингвистикалық классификация бойынша латын тілі өлі ... ... ... ... ... ... жатады. Италилік тілдер қатарына Италияда б.з.д І ғ. екінші ширегінен б.з І ғ. ... ... ... ... ... тілдері жатады (тарихқа мәлім оск, умбр, сикул және т.б). Өз кезегінде ... тіл ... тіл ... ... ... ... бұл ... грек тілі, үнді тілдері, ирандық, славяндық, балтық, ... және т.б ... ... ... ... атауы Тибр өзенінің төменгі ағысында орналасқан Лациум (Latium) тарихи аймағында мекендеген ежелгі италилік латын тайпасымен тығыз байланысты. Лациумнің ... б.з.д VIII ғ. ... ... ... ... Рим ... ... Оның негізін латындар мен сабиндік ауылдардан тұрған, ал саяси және ... ... ... мен ... ... ... Б.з.д 753 жылы ... қалыптасқан уақытында мемлекеттің басты құрамын италиктер құрап, екі диалектикалық топ - латын - фалилік және оск - ... ... ... ... ... ежелгі Лация территориясында өмір сүрген, оның шекаралары-Тибр және Аниен өзендері, Апенин, Вольск ... мен ... ... аралығы.Римдік жаулап алу соғыстары кезінде олардың тілі бүкіл Италияға, кейін бүкіл ... ... ... ... хаты ... ... ... Батыс Еуропа халықтарының көптеген хаттарының негізі болған. Латын алфавиті алғашқы ... көп ... ... бір түрі еді, ал ... ... ... мен басқа халықтармен қабылданып алудың нәтижесінде қалыптастырды. Латын жазуын батысгректік жазуға ... және ... ... ... ерекшеленетін этруск алфавиттерінің бірі де қолданылған. Көптеген әріптердің жазылуы ... ... ... ... ... осы ... дыбыстық мағынасы өзгеріске ұшырағаны байқалады. Латын алфавиті ежелгі грек алфавитіне ... ... ... ... ... ... жазу ... Лациумге гректермен Пелопоннестен әкелінген, олар Рим орталығында орналасқан ... ... ... ... ... мен ... ... болуының әртүрлі нұсқалары бар. Ең кең таралған нұсқаларына сәйкес латын жазуы б.з.д ІХ ғ. ... грек ... ... ... ... ... Италияның оңтүстік бөлігінде бұрыннан көптеген грек қалалары мен тұрғылықты аймақтары орналасқан және гректер мен латындар арасында мәдени байланыс ерте орнатылып, ... ... ... ... ... ... Габий қаласында да грек мәдениеті үстемдік етіп, онда антикалық аңыздарға сәйкес ... ... ... ... - ... мен Рем ... ... Әрине,латын жазбасы пайда болды деп айтуға болмайды, тіл қалыптасу жолында барлық процестер ұзаққа созылады, кейде көптеген мыңжылдықтар ... ... ... тілі мен ... ... де баяу және өз ... дамыды. ... ІІІ ғ. ... ... ... және ... ... ... бастайды. ІІІ ғ. аяғында Орталық қала Лациум өз билік астына италиялық қалалармен аймақтарды біріктірді. Үш Пуни ... (ІІІ ... - ІІ ғ. орт.) ... римдіктер Батыс Жерорта теңізі мен Карфагенді өзінің мықты қарсыластарын жеңген. Б.з.д І ғ. аяғында ... қол ... ... ... ... ... Грецияға, Азия мен Египетке дейін, қазіргі Франция территориясы, Англия мен Германиянің кейбір бөліктері және т.б жерлер ... ... ... ... Рим ... ... билікке ие болды. Италиянің бірігуі нәтижесінде латын тілі римдік мемлекеттің ресми тіліне айналды. Әртүрлі халықтарға ... және ... ... ... ... аймақтарындағы тұрғындар римдік азаматтықты алып, өзінің біріккен тұтас мәдениетінің бір бөлігі ретінде сезді.
Латын тілі ... ... ... ... ... ... ... мен Испания халқымен қабылданып алынды.
Латын алфавитінің қазіргі бізге ... ... түрі б.з.д ... ғ.ғ ... ... жазбасының алғашқы ескерткіштері (тастағы және әртүрлі нәрселердегі ... ... грек ... ... ... архаикалық әріп жазбасымен ерекшеленді. Көптеген ежелгі латын жазбалары ... ... ... ... жазған, тек б.з.д ІV ғ. жазу сол жағынан оңға қарай бағытталып тұрақты орнатылды.
Римнің ... жазу ... көбі ... ... мазмұны туралы пікір тек ежелгі авторлардың шығармаларында ... ... ... ... дамуына ерекше көңіл аударды. Тит Лукреций Кардың 6 кітаптан тұратын трактаты сол уақыттағы энциклопедия және Рим ... ... ... табиғат білімі саласында алдыңғы көзқарастарды бейнелейді. Лукреций еңбегінде медицина сұрақтарына ... ... Өте ұсақ ... ... ... тірі организмнің ауыр құрылысы, бірте-бірте өсімдік және жануар әлемінің дамуы, организмдердің өзгешелігі және белгілердің ... ... ... бейімделмей қырылып қалуы туралы ойын айтады. Кейбір ауруларға өте дәл сипаттама береді. Лукрецийдің алтыншы кітабында жұқпалы аурулар, ... ... ... ... ... да ... пайда болу концепциясын ұсынылады. Ол су, тамақ және басқа заттар арқылы жұғу мүмкіншілігі бар ... ... ... ... айқын емес нұсқауларды белгілеу арқылы, инфекция туралы айтады.
Рим медицинасы туралы толық мағлұмат Авл Корнелий Цельс еңбегінде беріледі. Еңбектердің едәуір бөлігі ... ... ... жеткені деген атпен VI-XIII кітаптары. Онда гигиена, патология, терапия және хирургия білімдері туралы баяндалған. ... ... ... александрлықтар және үнді дәрігерлерінің еңбектерін толық қарастырып талдап қорыттынды жасаған. Әсіресе Цельс ... көп ... ... өзі де ... ... ... ... емдеген. Оның трактаты медицина терминологиясының дамуына өте маңызды табыс енгізді, ал шығармаларының тілі - классикалық. ... ... ... бұл заманы.
Бірінші рет медециналық терминдерді Гиппократ қолданды. Грецияда дәрігерлерді дайындайтын мектептер болған. Кіші Азия, және Кос қалаларындағы ... ... ... Кос ... ... ... өкілдерінің бірі Гиппократ (б.ғ.д. 460-377).
Гиппократ құлиеленушілік дәуірдегі атақты ... бірі ... ... Кос ... ... ... ... туыстары 18 ұрпақ бойы медицинамен айналысты. Олар өздерінің тәжірибесін ұрпақтан ұрпаққа беріп ... ... ... діни ... арылтып, медициналық бақылауды жүйелеп оған философиялық түсініктеме берді. Гиппократ ... рет ... ... ... ... ... Ол адам организміне тағамның судың, ауаның әсерін ... ... ... ... адам организмде 4 маңызды сұйықтық болады деп есептеді: қан, шырын, сары және қара өт. Осы көрсетілген сұйықтардың біреуінің өзгеруі ауруға алып ... ... ... осы ... әсер ... ... ... организмде біреуінің мысалы, қанның артық мөлшерде болса - ... сары өт - ... ... - ... қара өт - ... ... ... сыртқы ортаның факторларына байланысты. Сонымен қатар Гиппократ гигиенаға, уақытқа және т.б. өте көңіл бөлді.
Гиппократтың терапевтік жүйесінде ... ... ... диеталық емдеу алып жатыр. Ол дәрілік емдеуге де қарсы болмаған, ол ... аз ғана ... ... ... ... Гиппократ дәрітануға көп мән берген. Дәрілер олардың жай қасиеттері, егер осылар сипатталса, сен оны тек есте жақсы ... ... ... ... сен ... ... болатынын барлығын меңгеруің керек, яғни олар қалай және қанша ... қай ... ... ... ... ... дәрі танудың басы, ортасы және соңы осы болып табылады.
Гиппократ шөппен емдеуге де көп көңіл бөлген. Ол дәрілік зат ... ... ... ... ... ... ... сақтаудың әдістерін анықтаған, оны антикалық дәріханалардағы қазба жұмыстары дәлелдейді. Ол өсімдік сығылған шырындарды шыны ыдысты беруді (сақтауды), жапырақ, гүл және ... ... ... ... ... ұсынған, т.б. Гиппократ кезінде емделу үшін кеңінен өсімдіктер және жануар текті заттар қолданылған. Өсімдіктер ішінен горчичник, анар, ... ... ... ... майкене, қалақай, жуа (пияз), мак аюқұлақ, жалбыз, анепаны, қарағай, асқабақ, сарымсақ, шатыраш (шалфей), т.б. ... 230 жуық ... ... ... ... ... қой майын, бұқа майын, үйрек майын, қаз майын және ... ... ... ... ... ... окунь майларын т.б. қолданған.
Гиппократ уақытынан бізге дейін медициналық мазмұнды шығармалары жетті. Ол деп аталып ішінде 70 жуық дәрілер ... бар. ... ... ... ... педиатрия балалардың ауруларына көп назар аударған. Гиппократтың педиатрияда қалдырған мұралары ежелгі дәрігерлердің ары қарай жұмысына өз ... ... Орта ... ... ... ... ... өкілдеріне, Ибн-Сина және т.б. қайта өрлеу дәуірі дәрігерлеріне өз әсерін тигізді.
Атақты дәрігер ... ... ... мен ауру ... ... ... ... дәрігерлердің бір-бірінің арасындағы (өзара) қатынастарын анықтаған. Біршама өзгерген түрде бұл міндет қазіргі уақытқа дейін көптеген елдерде медициналық факультет бітірген дәрігерлер анты және ... ... ... ... ретінде қалып отыр.
Ежелгі дәуірдің дәрігері Галеннің арқасында медицина қызметінде дуализм ... ... ... ... ... 125 ... авторы (бізге тек 80 жетті). Ең маңыздысы: , , , , . Галеннің бірнеше еңбектері ... ... ... келгенде, онда адамдар мүрдесімен жұмыс істеу тоқтатылғандықтан, ол маймылдар, шошқалар, иттер мен тағы ... ... ... ... трактатта 300 бұлшық ет бар екені баяндалған, ... ... ... болмағандары да бар. Галеннің анатомия жүйесін, сүйектерді, сіңір, бұлшық еттерді, ішкі мүшелерді, ... ... ... ... ... зор. Ол бас миы және жұлын бөлімдерінің құрылысын түсіндірді. Жүректің анатомиялық ... күре ... ағу ... дұрыс түсіндірді. Жүректің қоршауын қанға өткізгіш деп санады. Бұл дұрыс емес ... XVI ... ... ... деп ... ... ... кең шұғылданды, тәжірибелі хирург болды және анатомияның фундаменті ... - деп ... ... бойынша, механикалық және физико - химиялық табиғи шикі зат ... ... ... дәрі - ... тобы ... ... ... уақытқа дейін дәрі - ... деп ... I ... аяғында көп жерлерді жаулап алған Рим үлкен мемлекет боп саналды, оның жерлері Британия және Испаниядан басталып Кіші Азия және ... ... Осы ... ... ... ... ... емес, басқаша басқарды. Рим империясы V ғасырға дейін өмір сүрді; осы уақытта еуропалық өркениетінің негізі салынды.
Б.з.д Ш ғасырда ... онда ... тілі ... тіл ... болды. Негізі - әдеби латын тілі болды. Латын тілінің дамуын 3 кезеңге бөлуге болады. ... ... ... ... рим ... мен ... ... белгіленген. Гүлдену кезеңді классикалық немесе деп атайды. Бұл кезеңде бай лексика философиялық, ... ... және ... мәселелерді суреттейді. Классикалық тілдің әдемілігі үлгі.
Одан кейінгі классикалық () ... тілі - б.з. I-II ... ... Бұл ... ... ... фонетикасы мен морфологиясы қалыптасты. латын тілі кезінде стилистика тереңдетіле зертеліп дамуда болды.
және кезеңдерінде латын тілі бір ... ... ... ... ... дамуы ауыр жолмен кетті, сол себептен таза классикалық тілді жоғалтты.
Б.з. II - VI ... ... ... ... ... (поздняя латынь) кезеңі дамыды. Халық тілі мен жазу латын тілінің арасындағы айырмашылық кетті. Рим ... ... ... ... тілі ... ... дамуына себеп болды. Жазуда латын тіліне жаңа сөздер еніп, XVIII ғасырға дейін Ватиканның ... және ... тілі ... ... және ... латын тілінде жазулар жазылды.
Біздің заманымыздың басында Рим мемлекеті үлкен ... ие ... ... ... ... Үшінші кезеңнің ерекшелігі - әдеби және халық сөйлеу тілдерінің бір-бірінен айырылуы. Бұл жүйе Рим аймақтарында ерте ... ... ... ... б.з. I-II ... латын тілінде сөйлеу бөлек қалыптасты. Библия латын тіліне аударылып деп аталды.
Үлкен жерлердің ... ... 400 ... болды, бұл уақытта сөйлеу латын тілі көптеген өзгерістерге ұшырады. Сондықтан бұл кезеңнің ... - ... сай ... деп ... ... ... салт - ... негізгі орын алады. XIX ғасырда Ресейде бір ... ... ... ... оқуы ... ұқсады.
Әлем мәдениетінде латын поэзиясы үлкен орын алады.Ұлы латын ақындардың шығармалары мәдениеттің негізі болды. Гуманитарлық ... ... - ... ... ... Латын поэзиясының гүлденуі - б.з.б. I ғасыр. I ғасырдағы Лукреция және Катулл ақындарының шығармалары түгелдей бізге ... ... ... ... 87-54 ... өмір сүрген) лирикалық бағыттың ақыны. Катуллдың 116 ... бір ... ... Катулл әр уақытта сүйікті ақын боп қала берді. Оның белгілі жолы () мақал-мәтелге ... ... ... рим ... - Вергилий, Горации және Овидий болды.
Публий Вергилий ... ... 70-19 ... өмір ... ол эпос ... ірі ... ... Оның шығармалары немесе . Ең басты шығармасы - , ... рим ... ... ... біз ... ... ... . Ол ұлы Еуропа ақындарына үлгі болды.
Квинт Гораций Флокк (б.з.б.65-2 жылдары өмір сүрген) лиро-эпостық және ... ... ... ... ... ... ... ақыны болды - өмірдің ұстазы.
Публий Овидий Назон (б.з.б.43ж.-б.з.18ж.) элегия және эпос жанрының ... ... ... ... туралы элегия жинағын және монументалдық поэмалар жазды. Латын ... ... өте бай. ... Катуллдан кейін Лукона, Перана, Стация, Марциала аттары шықты.
Уақыт келе жата классикалық латын тілінде қарапайым халық сөйлескен жоқ. Ол деп ... ... да ... жоғалған жоқ, оны әдебиетте, ғылымда, философияда қолданды.
Латын тілі ... ... да ең ... мәдениет саласына жатады.
Католик шіркеуі латын тілін ресми тіл орнына пайдаланады. Латын тілінде ... ... ... және рим папасының хаттары жазылады. Католик шіркеуінің әр қызметшісі латын тілін білу керек.
Медицинада латын тілі ... мен ... ... ... ... және ... ... жазуына пайдаланады. Латын тілін білгендіктен әртүрлі әлем мемлекеттің дәрігерлері бір - бірін ... ... ... ... латынша жазылған.
Анатомия мен фармакологияда латын тілі жеке орын алады. Адамның мүшелерінің әр қайсысы латын тілінде аталған. ... ... да ... ... ... ғылым саласында пайдалынады, көбінесе ботаника және зоологияда. Батыс Еуропада латын тілі сабақтары жоғары білім орындары мен орта білім ... ... ... ... ... және ... ... ғасырларда классикалық филологиясы көне тілдер және әдебиет туралы ғылым үлкен ... ... ... уақытта бұл білім аумағы өте белгілі.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы фармацевтической терминологии. М.: Медицина, 2007
2. Ботвинник М.Н., ... М.Б., ... Г.А. ... ... ... и римлян: книга для учащихся. - М. : ... 1988. - 205 ... ... Л. ... язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. - М. : Высшая школа, 1980.
4. М.Н. ... ... язык и ... ... ... ... 2007.
5. ... Google.ru

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фармацевтикалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі5 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі атаулары21 бет
Клиника терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет7 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
"аңшаруашылығы өнімі және оның мағынасы"26 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь